III SAB/Gd 435/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia odrzucić skargę. G. K. (zwany dalej także "skarżącym") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku ze skargą na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W wystosowanej skardze skarżący wniósł o udostępnienie wnioskowanych informacji w terminie 7 dni oraz stwierdzenie, że żądane informacje stanowią informację publiczną, a w sprawie wystąpiła bezczynność organu. Ponadto skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny w razie nieprzesłania akt do sądu wraz z odpowiedzią na skargę w terminie 15 dni w kwocie 200 zł. Skarżący nie wskazał, jakiego konkretnie wniosku o udostępnienie informacji publicznej wniesiona skarga na bezczynność organu dotyczy, powołał się natomiast jedynie na sygnatury akt P.062-116/2024. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku wniósł o odrzucenie skargi w całości z uwagi na jej niedopuszczalność, w przypadku zaś stwierdzenia przez Sąd, że skarżący wniósł skargę w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 50 § 1 i art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - zwanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), organ wniósł o oddalenie skargi w całości z uwagi na jej bezzasadność. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wyrokiem z dnia 27 czerwca 2024 r. (sygn. akt III SAB/Gd 71/24) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zobowiązał Komendanta Powiatowego Policji w Człuchowie do rozpoznania w całości wniosku z dnia 6 lutego 2024 r. złożonego przez G. K. w zakresie informacji o imionach, nazwiskach, stanowiskach, ilości zatrudnionych w nim funkcjonariuszy oraz ich wynagrodzeniu, ilości prowadzonych w 2023 r. postępowań karnych z art. 197-203 Kodeksu karnego. Sąd przyjął bowiem, że odpowiedź organu z dnia 19 lutego 2024 r. na wniosek skarżącego dotyczyła tylko odpowiedzi na pytania odnoszące się do Posterunku Policji w C. a nie Komendy Powiatowej Policji w C., a ponadto odpowiedź w zakresie odmowy udzielenia informacji nie posiadała właściwej formy, wynikającej z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W związku ze wskazanym wyrokiem Komendant Powiatowy Policji w Człuchowie w dniu 18 września 2024 r. wydał decyzję nr 1, którą odmówił udzielenia informacji publicznej. Jednocześnie wskazał, że w części dotyczącej ilości wskazanych we wniosku postępowań karnych, informacji o postanowieniach o odmowie lub wszczęciu postępowań oraz wynagrodzenia pracowników skarżący uzyskał odrębną odpowiedź pisemną, która zgodnie z przyjętą praktyką i interpretacją przepisów prawa jest wystarczająca do uznania, iż organ spełnił obowiązek odniesienia się do żądania wnioskującego. W wyniku rozpoznania odwołania G. K. od ww. decyzji, Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku decyzją z dnia 6 listopada 2024 r. (nr 2/P/2024) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu 12 listopada 2024 r. Odnosząc się do aktualnie wywiedzionej skargi organ odwoławczy powołał się m.in. na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. (sygn. akt II OPS 5/19), w której stwierdzono, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z tego względu skarga powinna zostać odrzucona. W dalszej części uzasadnienia organ podniósł natomiast argumentację odnoszącą się do zasadności ewentualnego oddalenia skargi w całości. Wyznaczony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu nie zajął stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza analiza pod kątem jej dopuszczalności. Sąd zobowiązany jest bowiem do zbadania, czy w danej sprawie nie zachodzą podstawy do odrzucenia skargi, wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że przedmiotowa skarga na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Wskazany przepis stanowi, że sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn (tj. niewymienionych w art. 58 § 1 pkt 1-5a p.p.s.a. - przyp. Sądu) wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Taka sytuacja ma miejsce w realiach niniejszej sprawy, albowiem na dzień wniesienia ocenianej skargi nie istniał już stan skarżonej bezczynności organu. Mając bowiem na uwadze ustalenia płynące z prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2024 r. (sygn. akt III SAB/Gd 71/24) organy obu instancji zdążyły już wydać decyzje kończące sprawę co do jej meritum. Mianowicie, decyzją nr 1 z dnia 18 września 2024 r. Komendant Powiatowy Policji w Człuchowie, po rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 6 lutego 2024 r. w sprawie udzielenia informacji o imionach, nazwiskach i stanowiskach wszystkich policjantów zatrudnionych w Komendzie Powiatowej Policji w Człuchowie – w reżimie wykonania ww. wyroku - odmówił udzielenia dostępu do ww. informacji publicznej. Decyzja ta została następnie w trybie instancyjnym zaskarżona przez G. K. do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku. Organ odwoławczy – któremu skarżący aktualnie zarzuca bezczynność – rozpoznał natomiast wniesione odwołanie wydając w dniu 6 listopada 2024 r. (nr 2/P/2024) decyzję utrzymującą w mocy pierwszoinstanycjną decyzję (pod sygnaturą sprawy przywołaną w skardze: l.dz. P.062-116/2024). Decyzja organu odwoławczego posiada przymiot decyzji ostatecznej. Sąd pragnie wyjaśnić, że ocena zachowania organu pod względem kryteriów bezczynności dokonywana jest przez sąd administracyjny według stanu na dzień wniesienia skargi. Innymi słowy, dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia, bowiem skarga taka kierowana jest przeciwko wadliwemu procedowaniu organu, w wyniku którego, konkretna sprawa administracyjna nie została załatwiona w terminie. Jeżeli organ trwa w bezczynności w momencie wniesienia skargi podlega ona zasadniczo merytorycznemu rozpoznaniu, natomiast sytuacja taka nie zachodzi, gdy zaskarżana bezczynność ustała przed wniesieniem skargi. W uchwale 7 sędziów z dnia 22 czerwca 2020 r. (sygn. akt II OPS 5/19) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania przez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z uzasadnienia uchwały wynika, że za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Przyjąć zatem należy, że w przypadku wniesienia skargi na bezczynność po załatwieniu sprawy przez organ nie istnieje już stan bezczynności, a to oznacza, że nie istnieje już przedmiot skargi w chwili jej wniesienia. Kontrolowany bowiem w wyniku skargi na bezczynność lub przewlekłość stan rzeczy musi być w dacie skargi aktualny, a nie historyczny. A zatem załatwienie sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej, tj. stanu bezczynności. Jeżeli więc organ zakończy postępowanie administracyjne stosownym rozstrzygnięciem przed wniesieniem skargi, to zarzucana mu bezczynność realnie przestaje istnieć – ustaje jako okoliczność faktyczna i tym samym nie może stanowić przedmiotu skargi. W konsekwencji, skoro stan bezczynności kończy się wraz z załatwieniem sprawy przez organ, to oczywistym jest, że skarga nie może dotyczyć przedmiotu, który nie istnieje już w chwili jej wniesienia. Analizując treść przywołanej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego można zauważyć, że w uzasadnieniu podkreślono znaczenie celu jakiemu służy instytucja skargi na bezczynność i przewlekłość, czyli doprowadzenie do usunięcia stanu opieszałości organu. Po rozstrzygnięciu sprawy przez organ, nawet jeżeli rozstrzygnięcie to nastąpi po upływie terminu wyznaczonego w przepisach obowiązującego prawa, bezczynność i przewlekłość postępowania pozostają stanem historycznym, czyli takim, który istniejąc w przeszłości, nie może być uznany w procedurze sądowoadministracyjnej za nadal podlegający ocenie w kontekście celu tej procedury, tj. przeciwdziałania opieszałości organu w wydaniu aktu lub dokonania określonej czynności z zakresu administracji publicznej, skoro organ wydał już określone rozstrzygnięcie lub podjął dana czynność. Wniosek taki znajduje swoje uzasadnienie w normatywnej treści pojęć bezczynności i przewlekłości, a wspiera go wspólna na gruncie regulacji postępowania administracyjnego i postępowania przed sądami administracyjnymi instytucja ponaglenia (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 12 lutego 2024 r., sygn. akt II SAB/Wr 18/24). Przedstawioną argumentację należy odpowiednio zastosować w niniejszej sprawie. Podobnie jak w przypadku spraw dotyczących decyzji administracyjnych cel skargi jest taki sam – doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności. Tym samym w przypadku złożenia skargi na bezczynność już po wydaniu w sprawie stosownego rozstrzygnięcia, skarga taka nie będzie mogła zmierzać do usunięcia stanu niezgodnego z prawem, albowiem takowego już nie będzie. Wówczas stan bezczynności (jeżeli wystąpił) może mieć co najwyżej wymiar historyczny, nie zaś aktualny. Odnosząc poczynione rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż złożony przez skarżącego wniosek z dnia 6 lutego 2024 r. o udzielenie informacji publicznej został w pełnym zakresie (tj. pierwotnie nierozpoznanym) już rozpoznany, o czym przesądza wydanie w dniu 18 września 2024 r. decyzji przez organ I instancji, a następnie w dniu 6 listopada 2024 r. decyzji przez organ odwoławczy, która jest decyzją ostateczną w tej sprawie. Z kolei złożona w sprawie skarga na bezczynność datowana jest na dzień 15 listopada 2024 r. Mając to na uwadze należało stwierdzić, że skarżący wniósł skargę na bezczynność organu już po merytorycznym rozpoznaniu sprawy związanej ze złożonym wnioskiem o udostępnienie mu żądanej informacji publicznej, tj. po wydaniu ostatecznej decyzji odmawiającej udzielenia informacji publicznej we wskazanym zakresie, a zatem po ustaniu stanu ewentualnej bezczynności w tej sprawie, co w świetle zaprezentowanych rozważań należało uznać za niedopuszczalne. Na marginesie nadmienić należy, że rozpoznana skarga nie mogła zostać potraktowana jako skarga na decyzję organu odwoławczego, albowiem przeczy temu jej treść. Sposób zredagowania skargi, tj. dosłowne wskazanie w jej treści zwrotu: "na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej", nie pozostawia wątpliwości, że wolą skarżącego było zainicjowanie postępowania w przedmiocie bezczynności organu. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu nie zajął natomiast stanowiska w sprawie, przez co stanowisko skarżącego ze skargi pozostało aktualne. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., skarga podlegała odrzuceniu, o czym orzeczono w sentencji postanowienia. Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).