II SA/Gl 1483/24

WyrokWSA w Gliwicach2025-03-05

Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Grzegorz Dobrowolski, Beata Kalaga-Gajewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych może zostać nałożona, jeśli przedsiębiorca twierdzi, że brak osiągnięcia tego poziomu wynika z przyczyn od niego niezależnych, a także czy w takiej sytuacji można zastosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące odstąpienia od nałożenia kary?
Ratio decidendi
Kara pieniężna za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych ma charakter obiektywnej odpowiedzialności administracyjnej. Oznacza to, że jej nałożenie jest uzasadnione samym faktem nieosiągnięcia wymaganego poziomu, niezależnie od winy przedsiębiorcy czy innych okoliczności, takich jak wpływ właścicieli nieruchomości na skład odpadów czy działania gminy. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące miarkowania kary lub odstąpienia od jej nałożenia nie mają zastosowania, gdy ustawa szczególna (ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach) w sposób wyczerpujący reguluje zasady wymiaru kary.
Stan faktyczny
Spółka R. Sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną za nieosiągnięcie w 2021 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (osiągnięto 4,97% zamiast wymaganego 20%). Spółka kwestionowała zasadność nałożenia kary, argumentując, że brak osiągnięcia poziomu wynikał z przyczyn od niej niezależnych, w tym z nieprawidłowej segregacji odpadów przez mieszkańców i braku działań edukacyjnych gminy. Organy administracji utrzymały karę w mocy, uznając, że waga naruszenia nie była znikoma i nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Protokolant starszy referent Weronika Siedlaczek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi R. [...] Sp. z o.o. w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 6 września 2024 r. nr SKO.OS/41.9/422/2024/11346/BL w przedmiocie kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu oddala skargę. Decyzją z dnia 24 maja 2024 r., nr [...] Burmistrz Miasta T. nałożył na R. Sp. z o. o. z siedzibą w T. (dalej także "spółka) karę pieniężną w kwocie: 249017,00 zł za nieosiągnięcie w roku 2021 w odniesieniu do masy odebranych przez podmiot odpadów komunalnych, na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, o którym mowa w art. 9g pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w związku z nieosiągnięciem wymaganego poziomu. Sprawozdanie spółki jako podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości za rok 2021 roku zostało złożone za pośrednictwem Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami dnia 31 stycznia 2022 r. (skorygowano dnia 29 lipca 2022 r.). Zgodnie z powyższym poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za rok 2021 wyniósł 4,97 %. Jak wskazał organ, zgodnie z art. 9g o utrzymaniu czystości i porządku w gminach podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym, w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów recyklingu. Na podstawie art. 3b ust. 1 pkt 1 ustawy poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych jaki powinien zostać osiągnięty w 2021 roku wynosił co najmniej 20 % wagowo. Zatem zachodzą przesłanki określone art. 9x ust. 2 pkt 1 ustawy i tym samym wyżej wymieniony podmiot popełnił delikt administracyjny, o którym mowa w wymienionym przepisie. Podniesiono, że na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 ustawy przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami. W oparciu o art. 9x ust. 3 karę pieniężną, o której mowa w ust. 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Organ szczegółowo przedstawił wyliczenie ustalonej kary. W ramach postępowania organ rozważył zastosowanie art. 189f k.p.a., zgodnie z którym; organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa - obie przesłanki muszą zaistnieć łącznie. Również, gdy za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ odstępuje od nałożenia kary pieniężnej oraz poprzestaje na pouczeniu. Jak wskazano, wymagany poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych jaki powinien zostać osiągnięty w 2021 roku, został określony ustawowo w art. 3b ust. 1 pkt 1 ustawy na co najmniej 20 % wagowo, a spółka osiągnęła go w wysokości 4,97276574607 % wagowo, według sprawozdania BDO 4,97 %. W ocenie organu w sprawie nie doszło do zaistnienia w sprawie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. Szeroko odniósł się w tym zakresie do orzecznictwa sądów administracyjnych. Naruszenie prawa, którego dopuściła się spółka nie może zostać uznane za "znikome". W sprawie dobrem chronionym jest środowisko. W tym celu zostały ustanowione szczególne normy w zakresie gospodarowania odpadami: odpady mają być w miarę upływu czasu w coraz większym stopniu segregowane i poddawane procesowi przetwarzania; obowiązek dotrzymania w każdym kolejnym roku określonego poziomu segregacji został nałożony na różne podmioty, w tym na przedsiębiorców odbierających odpady komunalne z nieruchomości niezamieszkałych; w przypadku takich przedsiębiorców jest to obowiązek niedoznający wyjątków i z każdym kolejnym rokiem bardziej restrykcyjny jeśli chodzi o procentowy udział odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i recyklingu. W przypadku adresatki decyzji nie doszło również do "zaprzestania naruszenia prawa". Również w poprzednim roku spółka nie osiągnęła wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Podkreślono wreszcie, że ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach normuje sytuacje, w których organ korzysta z władztwa w zakresie administracji publicznej i stosuje środki przewidziane prawem mające na celu przymuszenie danego podmiotu do określonego działania, jeżeli podmiot nie wykonuje obowiązków wynikających z ustawy. Decyzje administracyjne wydawane w oparciu art. 9g pkt 1 w związku z art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy mają charakter związany, tzn. wydając te decyzje organy nie mogą kierować się uznaniem administracyjnym, co pozwalałoby im przy rozstrzygnięciu spraw uwzględnić ewentualny słuszny interes obywateli. Powyższe powoduje także, iż dla rozstrzygnięcia sprawy nie mają również znaczenia inne okoliczności. Wydanie decyzji ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że w sytuacji gdy organ potwierdził istniejący stan prawny w związku z wystąpieniem określonych okoliczności faktycznych, co ma miejsce w niniejszej sprawie, zobowiązany był do wydania decyzji w trybie przewidzianym przepisem art. 9zb ust. 1 ustawy. Odwołanie od tej decyzji złożyła jej adresatka. Zarzuciła organowi I instancji: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11, art. 77 §1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 10 i art. 11 ustawy prawo przedsiębiorców - poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na; - niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, a w szczególności niewyjaśnieniu czy spółka miała jakikolwiek wpływ na wykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 9g ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (dalej jako: "u.c.p.g.") w kontekście funkcjonujących na terenie Miasta T. punktów skupu surowców wtórnych (miejsc magazynowania odpadów), w szczególności punktu funkcjonującego pod marką [...], a także czy podjęcie jakichkolwiek działań przez spółkę w tym kontekście dawałaby możliwość osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, podczas gdy ograniczył się wyłącznie do ogólnej konstatacji, że odwołująca ma wpływ na właścicieli nieruchomości przez zawierane umowy, przy czym Gmina w tym zakresie nawet nie dokonała weryfikacji tych umów, ich treści i zapisanych w nich frakcji, jakie podlegają odbiorowi, a jeśli właściciel przekazuje spółce odpady tylko w zakresie frakcji zmieszanej, to czy właściciel nieruchomości zawarł analogiczną umowę z innym podmiotem, który odbiera odpady frakcji surowcowych lub czy przekazuje te odpady do punktów skupu - np. wskazanego wyżej [...], podczas gdy po stronie Gminy należy także wskazać na niewystarczające działania podejmowane przez samą gminę, między innymi w zakresie edukacji ekologicznej, przez co mieszkańcy gminy w sposób nieprawidłowy segregują odpady, a w przypadku nawet odpadów segregowanych - są to odpady wytwarzane z produktów, w przypadku których utrudnione jest lub niemożliwe wręcz przeprowadzenie recyklingu odpadów, - niezebraniu w sposób wyczerpujący i błędnym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego, a właściwie przyjęcia przez gminę "stanowiska", jak to zostało wskazane na str. 8 decyzji, przez co dojść należy do uznania, że w istocie organ I instancji nie rozpoznał sprawy w sposób obiektywny jako niezależny i bezstronny podmiot władzy wykonawczej, a w konsekwencji nieuzasadnionym przyjęciem, że Odwołująca miała jakikolwiek wpływ na osiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, a jego nieosiągnięcie nastąpiło z przyczyn zależnych od spółki podczas gdy Spółka podjęła wszelkie dostępne jej działania w celu zrealizowania wymagań wynikających z art. 9g u.c.p.g., i przekazała wszystkie odebrane odpady komunalne, - niedokonaniu na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny obiektywnej, lecz subiektywnej, czy udowodniono okoliczność polegającą na tym, że brak osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu wynika wyłącznie z przyczyn niezależnych od spółki, w konsekwencji uznaniu, że odwołująca powinna osiągnąć poziomy przygotowania do ponownego użycia i recyklingu na podstawie art. 9g u.c.p.g., - niezastosowaniu przez organ I instancji przyjaznego stosowania przepisów prawa i rozstrzygania wszelkich wątpliwości na korzyść Odwołującej, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7a k.p.a., w tym także w art. 10 i 11 ustawy prawo przedsiębiorców, będącego w istocie małą konstytucją dla przedsiębiorców i organów administracyjnych w rozstrzyganiu spraw względem przedsiębiorcy, - nieprawidłowym ustaleniu, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej i poprzestania na pouczeniu, pomimo faktu, że odwołująca spełniła wszystkie przesłanki do zastosowania wobec niej instytucji odstąpienia od kary administracyjnej, - braku wyjaśnień, czy Gmina T. wywiązuje się z obowiązku prowadzenia działań informacyjnych i edukacyjnych w zakresie prawidłowego gospodarowania odpadami komunalnymi, w szczególności w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych, 2) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 7a, art. 8, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art:. 8 ustawy prawo przedsiębiorców - poprzez pominięcie słusznego interesu odwołującej, a w konsekwencji wydanie decyzji w oparciu o fragmentaryczny materiał dowodowy oceniony jednostronnie, selektywnie i nieobiektywnie, 3) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem reguł wskazanych w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 8 ustawy prawo przedsiębiorców - polegającym na dowolnym i niepełnym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przejawiającej się w braku precyzyjnego wyjaśnieni:: podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, w szczególności brak konsekwencji organu I instancji, poprzez nieuwzględnienie okoliczności wskazanych w lit. a powyżej, 4) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 189d pkt 1, 2 w zw. z art. 189f § 1 ust. 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, jeśli uznać, że faktycznie należało nałożyć administracyjną karę pieniężną na odwołującą, 5) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 9g u.c.p.g., poprzez uznanie, że odwołująca nie wypełniła nałożonych na nią obowiązków z własnej winy, 6) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj, art. 9x ust. 3 u.c.p.g., poprzez uznanie, że odwołująca nie dopełniła obowiązku wskazanego w art. 9g u.c.p.g. i nałożenie administracyjnej kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami, podczas gdy spółka nie miała wpływu na ich nieosiągnięcie, zatem nałożenie kary administracyjnej było bezpodstawne. Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. W jego ocenie nie ulega wątpliwości, w świetle materiału dowodowego zebranego przez organ pierwszej instancji, że strona będąc do tego ustawowo zobowiązana, nie osiągnęła w 2021 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych i recyklingu wbrew obowiązkowi nałożonemu przez art. 9g ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Spółka osiągnęła w 2021 r. poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości 4, 97 %, podczas gdy wymagany poziom wynosił 20 %. Organ pierwszej instancji prawidłowo zatem ustalił, iż w sprawie został popełniony delikt administracyjny określony w art. 9x ust. 2 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, który podlega karze obliczanej zgodnie z art. 9 x ust. 3 ustawy jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zauważa, że w świetle przywołanego powyżej art. 189f § 1 pkt 1 kpa organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. W ocenie organu odwoławczego należy podzielić pogląd organu pierwszej instancji, że waga naruszenia prawa nie jest znikoma. Nie można bowiem uznać, że waga naruszenia prawa jest znikoma, skoro osiągnięty poziom wyniósł niecałe 5 % zamiast prawem określonych 20 %. Wskazano także, że strona obejmuje swoim zasięgiem działania ponad 97 % właścicieli nieruchomości niezamieszkałych na terenie gminy w zakresie odbioru odpadów komunalnych. W tym kontekście należy podzielić stanowisko o wystąpieniu interesu społecznego przejawiającego się w konieczności osiągania wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych - tym bardziej, że jak wykazał organ pierwszej instancji - gmina za rok 2021 nie osiągnęła wymaganego poziomu w tym zakresie. Podkreślono, że odwołująca permanentnie nie uzyskuje odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Miało to miejsce w 2020 r., 2021 r. i 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wcześniej innymi decyzjami orzekło o odstąpieniu od nałożenia na stronę, (czy też inne podmioty - w zakresie podobnego stanu faktycznego i prawnego) administracyjnej kary pieniężnej za nieosiągnięcie w danym roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, o której mowa w art. 9x ust 2 pkt 1 ustawy i poprzestało na pouczeniu - z uwagi na fakt, że waga naruszenia prawa w tamtych sprawach została uznana za znikomą oraz uznano, ze strona zaprzestała naruszania prawa. Wskazano, że organ pierwszej instancji zanalizował również zagadnienie wpływu stanu epidemii COVID - 19 na stan wywiązywania się przez stronę z ustawowego obowiązku. Brak jest - w tym konkretnie, przedmiotowym stanie faktycznym - do uznania, że istnieją dostateczne podstawy do przyjęcia, aby niewywiązanie się przez spółkę z obowiązku wynikającego z art. 9g ustawy było następstwem działania w 2020 r. w warunkach rozprzestrzeniającej się wówczas epidemii spowodowanej. Powoływane w tym względzie w toku postępowania przed organem pierwszej instancji okoliczności nie zostały w żaden sposób przekonująco wykazane. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzuciła organowi administracji: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11, art. 77 §1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 10 i art. 11 ustawy prawo przedsiębiorców, poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na: - niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, a w szczególności niewyjaśnieniu czy skarżąca miała jakikolwiek wpływ na wykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 9g ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, (dalej jako: "u.c.p.g.") w kontekście funkcjonujących na terenie Miasta T. punktów skupu surowców wtórnych (miejsc magazynowania odpadów), w szczególności punktu funkcjonującego pod marką [...], a także czy podjęcie jakichkolwiek działań przez skarżącą w tym kontekście dawałby możliwość osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, podczas gdy organ ograniczył się wyłącznie do ogólnej konstatacji, że spółka ma wpływ na właścicieli nieruchomości przez zawierane umowy, przy czym gmina w tym zakresie nawet nie dokonała weryfikacji tych umów, ich treści i zapisanych w nich frakcji, jakie podlegają odbiorowi, a jeśli właściciel przekazuje skarżącej odpady tylko w zakresie frakcji zmieszanej, to czy właściciel nieruchomości zawarł analogiczną umowę z innym podmiotem, który odbiera odpady frakcji surowcowych lub czy przekazuje te odpady do punktów skupu - np. wskazanego wyżej [...], podczas gdy po stronie gminy należy także wskazać na niewystarczające działania podejmowane przez samą gminę, między innymi w zakresie edukacji ekologicznej, przez co mieszańcy gminy w sposób nieprawidłowy segregują odpady, a w przypadku nawet odpadów segregowanych - są to odpady wytwarzane z produktów, w przypadku których utrudnione jest lub niemożliwe wręcz przeprowadzenie recyklingu odpadów, - niezebraniu w sposób wyczerpujący i błędnym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego, a w konsekwencji nieuzasadnionym przyjęciem, że skarżąca miała jakikolwiek wpływ na osiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami, a jego nieosiągnięcie nastąpiło z przyczyn zależnych od Spółki, podczas gdy spółka podjęła wszelkie dostępne jej działania w celu zrealizowania wymagań wynikających z art. 9g u.c.p.g., i przekazała wszystkie odebrane odpady komunalne, - niedokonaniu na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny czy udowodniono okoliczność polegającą na tym, że brak osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu wynika wyłącznie z przyczyn niezależnych od spółki, w konsekwencji uznaniu, że skarżąca powinna osiągnąć poziomy recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami na podstawie art. 9g u.c.p.g., - niezastosowaniu przez organ I instancji przyjaznego stosowania przepisów prawa i rozstrzygania wszelkich wątpliwości na korzyść spółki, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7a k.p.a., w tym także w art. 10 i 11 ustawy prawo przedsiębiorców, będącego w istocie małą konstytucją dla przedsiębiorców i organów administracyjnych w rozstrzyganiu spraw względem przedsiębiorcy, - nieprawidłowym ustaleniu, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej i poprzestania na pouczeniu, pomimo faktu, że skarżąca spełniła wszystkie przesłanki do zastosowania wobec niej instytucji odstąpienia od kary administracyjnej, - braku wyjaśnienia, czy Gmina T. wywiązuje się z obowiązku prowadzenia działań informacyjnych i edukacyjnych w zakresie prawidłowego gospodarowania odpadami komunalnymi, w szczególności w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych, 2) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 7a, art. 8, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 8 ustawy prawo przedsiębiorców - poprzez pominięcie słusznego interesu skarżącej, a w konsekwencji wydanie decyzji w oparciu o fragmentaryczny materiał dowodowy oceniony jednostronnie, selektywnie i nieobiektywnie, 3) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem reguł wskazanych w art. 107 §1 i 3 k.p.a. w związku z art. 8 ustawy prawo przedsiębiorców, co miało istotny wpływ na wynik sprawy - polegającym na dowolnym i niepełnym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przejawiającej się w braku precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, w szczególności brak konsekwencji Organu I Instancji oraz Organ II Instancji, poprzez nieuwzględnienie okoliczności wskazanych w lit. a powyżej, 4) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 189d pkt 1, 2 i 5 w zw. z art. 189f § 1 ust. 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, jeśli uznać, że faktycznie należało nałożyć administracyjną karę pieniężną na spółkę, 5) naruszenie art. 9g pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, , poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że skarżąca nie wypełniła nałożonych na nią obowiązków z własnej winy, 6) naruszenie art. 9x ust. 2 i 3 u.c.p.g., poprzez jego błędne zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy, a to poprzez uznanie, że skarżąca nie dopełniła obowiązku wskazanego w art. 9g pkt 1 u.c.p.g. i uznaniu za słuszne nałożenie administracyjnej kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu podczas gdy spółka nie miała wpływu na ich nie osiągnięcie, zatem nałożenie kary administracyjnej było bezpodstawne, 7) naruszenie art. 9x ust. 2 i 3 u.c.p.g. w zw. z art. art. 2, art. 22, art. 45 ust. 1 i art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez błędne ich zastosowanie i uznanie, że w sprawie nie mają znaczenia okoliczności dotyczące braku możliwości realizacji obowiązku, osiągnięcie przez samą gminę wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu czy też winę przedsiębiorcy, przez co zarówno Sąd I instancji, jak i wcześniej organy administracji, oddalały wnioski dowodowe skarżącej kasacyjnie uznając, że nie mają one znaczenia w niniejszej sprawie, 8) naruszenie art. 9g pkt 1 i art. 9x ust. 2 i 3 u.c.p.g. w zw. z art. oraz art. 8a ust. 1, ust. 4 lit. a) i ust. 5) oraz art. 14 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy, wobec przeniesienia kosztów zagospodarowania odpadów w części odnoszącej się do kar za brak osiągnięcia poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, na przedsiębiorcę świadczącego usługę odbioru odpadów, co stoi w sprzeczności z unijną zasadą "zanieczyszczający płaci" oraz wobec braku wprowadzenia rozszerzonej odpowiedzialności producenta (w tym finansowej), zgodnie z którą podmiotami odpowiedzialnymi powinni być wytwórcy odpadów lub producenci produktów i opakowań, z których następnie powstają odpady - a zatem podmioty, od których Skarżąca kasacyjnie odpady odbiera oraz podmioty wprowadzające produkty i produkty w opakowaniach do obrotu, a regulacje zgodne z treści dyrektywy winny były zostać wprowadzone w tym zakresie nie później niż do 1 lipca 2020 roku zgodnie z art. 2 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniająca dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów. Skarżąca wniosła również o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej następującego pytania prejudycjalnego dotyczące wykładni przepisów prawa unijnego: "Czy mając na względzie treść art. 14 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającą niektóre dyrektywy, w którym to przepisie została zawarta zasada "zanieczyszczający płaci", do której wprowadzenia do przepisów prawa krajowego Rzeczpospolita Polska była zobowiązana do dnia 1 lipca 2020 roku, jak również mając na względzie art. 8a ust. 1, ust. 4 lit. a) i ust. 5), na mocy których Rzeczpospolita Polska była zobowiązana w tym samym terminie do wprowadzenia przepisów prawa krajowego odnoszącego się do rozszerzonej odpowiedzialności producenta, w tym w zakresie odpowiedzialności finansowej za odbiór, transport i zagospodarowanie odpadów powstałych z takich produktów - zgodne z postanowieniami Dyrektywy są art. 9g pkt 1 i art. 9x ust. 2 i 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w brzmieniu obowiązującym w roku 2020, zgodnie z którymi podmioty odbierając odpady komunalne na podstawie umów z właścicielami nieruchomości jest zobowiązany do osiągnięcia przewidzianych w przepisach prawa krajowego poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych odpadów papieru, metalu, szkła i tworzyw sztucznych, a w przypadku braku osiągnięcia tych poziomów, pomimo przekazania odpadów do właściwych instalacji komunalnych (w przypadku zmieszanych odpadów komunalnych) - wyznaczonych przez właściwych Marszałków Województw - oraz do sortowni odpadów komunalnych - posiadających wymagane przepisami prawa decyzje zezwalające na przetwarzanie odpadów selektywnie gromadzonych - podmiot ten jest zobowiązany do zapłaty na rzecz gminy, z której odpady odbierał w danym roku kalendarzowym, administracyjnej kary pieniężnej za brak osiągnięcia tych poziomów i tym samym poniesienia dodatkowych kosztów wynikających z przekazania temu podmiotowi od odbioru i zagospodarowania przez właścicieli nieruchomości odpadów o takim składzie lub takim zanieczyszczeniu innymi odpadami lub substancjami, że instalacje - wyznaczone przez organy administracji lub które uzyskały niezbędne decyzje administracje — po przeprowadzeniu ich sortowania nie przekazały w większości do procesów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i recyklingu ". Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024 r., poz. 1267) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Kolegium wydana w przedmiocie nałożenia na spółkę pieniężnej kary administracyjnej określonej w art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach obecnie Dz. U. z 2024 r. 399 – dalej "u.c.p.g.") w związku z nieosiągnięciem w 2021 r. - w odniesieniu do masy odebranych przez nią odpadów komunalnych - poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Spór nie dotyczy wyliczenia samej wysokości kary pieniężnej, której strona nie kwestionuje. Skarżąca kwestionuje natomiast zaistnienie podstaw do wymierzenia jej powyższej kary, wskazując na braki w analizie przesłanek odpowiedzialności administracyjnej, w tym w szczególności okoliczności, że brak osiągnięcia wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów wynikał z przyczyn od spółki niezależnych. Tym samym spółka w swoim przekonaniu podjęła wszelkie dostępne jej działania w celu zrealizowania w 2021 r. wymagań wynikających z art. 9g pkt 1 ustawy. Nie ma natomiast wpływu na to, jakie frakcje odpadów są jej przekazywane przez właścicieli nieruchomości. Sąd tu zwraca uwagę, że przesłanką wymierzenia wcześniej wskazanej kary pieniężnej jest obiektywnie pojęta bezprawność administracyjna. Inaczej mówiąc, kara jest wymierzana za fakt nieosiągnięcia wymaganego poziomu odzysku. Nie mają tu żadnego znaczenia inne okoliczności, takie jak wina ukaranego, istniejące lokalnie uwarunkowania (jak w rozpatrywanej sprawie istnienie innego podmiotu "skupującego" niektóre frakcje odpadów), czy też realizacja przez gminę obowiązków informacyjnych. W związku z powyższym wszystkie zarzuty skargi odnoszące się do braku wpływu skarżącej na ilość zbieranych odpadów nie zasługują na uwzględnienie. Warto tu zwrócić uwagę dodatkowo, iż kara pieniężna nie jest wymierzana za brak osiągnięcia określonej masy odpadów, ale za wielkość ustaloną procentowo w stosunku do zebranych odpadów ogółem. Niezależnie od tego należy wskazać, że skarżąca jest podmiotem profesjonalnym. Nie jest zobowiązana do świadczenia usług na rzecz właścicieli nieruchomości. Sama więc ocenia, czy jest w stanie wywiązać się z obowiązków ustawowych. Zna również następstwa braku realizacji powyższych obowiązków. Spółka podnosi również kwestię braku zastosowania w sprawie rozwiązań przewidzianych w art. 189d i art. 189f k.p.a. W jej ocenie waga stwierdzonego naruszenia ma charakter znikomy. Na początku należy podkreślić, że organy administracji w sprawie wyjątkowo dokładnie omówiły powyższą problematykę i wskazały, dlaczego nie odstąpiły od wymierzenia kary, I Sąd w pełnie z przedstawioną w decyzjach organów administracji argumentacją się zgadza. Nieosiągnięcie wymaganego poziomu odzysku przez skarżącą nie jest zdarzeniem wyjątkowym i jednorazowym. Waga naruszenia też jest znaczna, gdyż poziom odzysku i recyklingu we wskazanym okresie wyniósł zaledwie ¼ tego, co jest wymagane prawem. Jednocześnie brak jakichkolwiek dowodów, ażeby spółka, w okresie za jaki została wymierzona kara, podejmowała szczególne działania mające poprawić jej sytuację. Inaczej mówiąc mając informację o braku możliwości realizacji celu ustawy, nawet nie poinformowała o tym Gminy. W sprawie niniejszej nie jest sporne, że spółka nie osiągnęła wymaganego ustawą poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za rok 2021, stąd nałożenie na nią kary było uzasadnione. Kara pieniężna za niewykonanie obowiązku określonego w art. 9g ustawy polegającego na osiągnięciu odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu przewidziana w art. 9x ust. 3 tej ustawy należy przy tym do kategorii bezwzględnie określanych, a jej wysokość zależy m.in. od brakującej masy odpadów komunalnych, wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Jak wcześniej wskazano przesłanką jej wymierzenia jest zatem obiektywnie pojęta bezprawność administracyjna polegająca na braku realizacji obowiązków wynikających z obowiązku wynikającego z art. 9g ustawy. Potwierdza to treść art. 9zc ust. 1 ustawy, który przy nakładaniu kar pieniężnych nakazuje uwzględniać stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność podmiotu - z tym jednak, że nie ma on zastosowania do kar wymierzanych na podstawie art. 9x ust. 3 ustawy. Zakładając racjonalność ustawodawcy pominięcie w tym artykule kary wymierzanej na podstawie art. 9x ust. 3 ustawy uznać należy za celowe działanie, potwierdzające, że nieosiągnięcie przez przedsiębiorcę poziomu recyklingu w danym roku kalendarzowym prowadzi do konsekwencji w postaci nałożenia na ten podmiot kary pieniężnej bez możliwości jej miarkowania ze względu na takie okoliczności, jak stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasowa działalność podmiotu. W ocenie Sądu brak w sprawie podstaw do miarkowania wysokości nałożonej kary pieniężnej na podstawie art. 189d k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę:1) wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia; 2) częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara; 3) uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe; 4) stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa; 5) działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa; 6) wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła; 7) w przypadku osoby fizycznej - warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana. Niemniej jednak zgodnie z art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a., przepisy działu IVa nie mają zastosowania w przypadku uregulowania przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej w przepisach odrębnych. Taka sytuacja ma miejsce w tej sprawie. Zasady wymiaru będącej przedmiotem postępowania kary wynikają z ustępu trzeciego art. 9x u.c.p.g., który stanowi, że karę pieniężną oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Ustawa jednocześnie wyłącza możliwość uwzględniania przy wymiarze kary nakładanej na podstawie powyższego przepisu innych okoliczności, takich jak stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasowa działalność podmiotu. Nie zachodzi zatem sytuacja braku uregulowania w ustawie szczególnej przesłanek wymiary kary pieniężnej, która uzasadniałaby sięgnięcie do przepisów art. 189d k.p.a. Powyższego poglądu nie zmienia okoliczność, że określone przepisem art. 189d k.p.a. przesłanki wartościowania kary pieniężnej ujęte zostały szerzej, niż to uczynił ustawodawca w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, bowiem niezmieniony pozostaje ustawowy warunek wynikający z art. 189a § 2 k.p.a. stosowania regulacji kodeksowej wyłącznie w warunkach braku regulacji szczególnej w danym zakresie, przy czym brak ten należy pojmować jako brak zupełny. Reasumując powyższe i odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdza, co następuje: 1) przesłanka wymierzenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie poziomu odzysku i recyklingu została wprost określona w przepisach ustawy. Jest nią obiektywnie pojęta bezprawność administracyjna. Karę tę ponosi podmiot, który nie wykonał obowiązku określonego w art. 9g ustawy. Nie mają tu zatem znaczenia okoliczności dotyczące braku możliwości realizacji obowiązku, osiągnięcie przez gminę wymaganego poziomu odzysku, czy też wina przedsiębiorcy, 2) przesłanki zastosowania w sprawie rozwiązań przewidzianych w dziale IV k.p.a. zostały omówione wyżej i w ocenie Sądu zarzuty skargi w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie, 3) skarżona nie wykazała, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego. W ocenie składu orzekającego ustalenie wysokości kary nastąpiło prawidłowo. Dlatego wszystkie zarzuty w tym zakresie należy uznać za nieuzasadnione, Sąd nie uznał za zasadne występowanie w sprawie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Fakt, przepisy prawa polskiego w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi są niezwykle rygorystyczne. Dyskusyjny jest również model wymierzania kar pieniężnych za brak realizacji obowiązków wynikających z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Jednakże z punktu widzenia procesowego i materialnego obowiązujące przepisy nie powodują wątpliwości interpretacyjnych. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło