III OZ 274/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Towarzystwa [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 marca 2025 r., sygn. akt III SAB/Łd 41/24, odrzucające skargę w sprawie ze skargi Towarzystwa [...] na bezczynność Prezydenta Miasta Łodzi w przedmiocie dokonania zmian w ewidencji stowarzyszeń postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Postanowieniem z dnia 11 marca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, sygn. akt III SAB/Łd 41/24, na podstawie 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", odrzucił skargę Towarzystwa [...] na bezczynność Prezydenta Miasta Łodzi w przedmiocie dokonania zmian w ewidencji stowarzyszeń. Postanowienie wydano w poniższym stanie faktycznym i prawnym. Towarzystwo [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Łodzi w przedmiocie dokonania zmian w ewidencji stowarzyszeń. Zarządzeniem z 4 listopada 2024 r. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wezwał stronę skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi w terminie siedmiu dni, pod rygorem jej odrzucenia, przez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (KRS, statut) zgodnie z art. 29 p.p.s.a. Ponadto wezwano stronę skarżącą do podania adresu elektronicznego Towarzystwa (tj. adresu na platformie ePUAP). W odpowiedzi na wezwanie skarżąca złożyła regulamin działalności stowarzyszenia Towarzystwo [...] (tekst jednolity na dzień 6 września 2024 r.) Zarządzeniem z 21 listopada 2024 r. strona skarżąca została ponownie wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi przez złożenie dokumentu wykazującego, że Przedstawicielem Stowarzyszenia jest Pan [...] – w terminie 7 dni. Odpis przedmiotowego zarządzenia doręczono stronie skarżącej 21 listopada 2024 r. Kolejnym zarządzeniem z 14 stycznia 2024 r. wezwano stronę skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi przez złożenie: zaświadczenia o wpisie do ewidencji stowarzyszeń zwykłych (art. 40a p.s.) a ponadto dokumentu wykazującego, że Przedstawicielem Stowarzyszenia jest Pan [...], w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), informując jednocześnie, że to na osobie działającej w imieniu strony spoczywa obowiązek wykazania umocowania do działania (art. 28 § 1 w zw. z art. 29 p.p.s.a.), zaś sąd nie jest uprawiony do działania w imieniu strony. Odpis powyższego zarządzenia doręczono stronie skarżącej 15 stycznia 2025 r. W piśmie z 27 stycznia 2025 r. skarżąca wniosła o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi (do 28 stycznia), wskazując, że jej program do skanowania wymaga reinstalacji. Ponadto w styczniu ma bardzo dużo obowiązków zawodowych i niniejszą sprawą "zajmuje się z doskoku". 28 stycznia 2025 r. strona złożyła zaświadczenie Prezydenta Miasta Łodzi o wpisaniu do ewidencji stowarzyszeń zwykłych stowarzyszenia zwykłego Towarzystwo [...] z siedzibą w [...]. WSA w Łodzi uznał, że skarga podlegała odrzuceniu. Uzasadniając taki kierunek rozstrzygnięcia sprawy, Sąd wyjaśnił, że z akt sprawy wynikało, że przesyłka zawierająca odpis zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia braku formalnego przez złożenie zaświadczenia o wpisie do ewidencji stowarzyszeń zwykłych (art. 40a p.s.), a ponadto dokumentu wykazującego, że Przedstawicielem Stowarzyszenia jest [...] została doręczona stronie skarżącej 15 stycznia 2025 roku. W tej sytuacji termin do uzupełnienia braków formalnych skargi rozpoczął swój bieg od 16 stycznia 2025 r., a upływał 22 stycznia 2025 r. W zakreślonym powyżej terminie strona skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi. Stosownie zaś do treści art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednocześnie Sąd I instancji stwierdził, że siedmiodniowy termin na usunięcie braków formalnych skargi jest - w odróżnieniu od terminów sądowych - terminem ustawowym i nie podlega przedłużeniu (czy też skróceniu). Dlatego nie jest dopuszczalny wniosek o przedłużenie terminu na uzupełnienie braków formalnych skargi. Sąd zauważył również, że skarżący wniosek taki sformułował w odpowiedzi na wezwanie, nadanej do sądu 27 stycznia 2025 r., czyli już po upływie 5 dni od końca ustawowego siedmiodniowego terminu. Sąd wskazał również, że okoliczności podane na uzasadnienie wniosku o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi mogą ewentualnie stanowić przedmiot oceny sądu w przypadku złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia tych braków. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu – radcę prawnego. Zaskarżył ww. postanowienie w całości i na podstawie art. 194 § 3 p.p.s.a. wymienionej zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania - art. 58 § 1 pkt 3 i art. 86 p.p.s.a. - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem strona nie uchybiła terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi, ponieważ pismo skarżącego z dnia 27 stycznia 2025 r. o przedłużenie terminu należało poczytywać jako wniosek o przywrócenie terminu. Na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Alternatywnie, w przypadku nieuwzględnienia zażalenia, wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wskazanych w wezwaniu Sądu I instancji z dnia 14 stycznia 2025 r. i przyjęcie, że braki te zostały usunięte w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, to jest w piśmie skarżącego z dnia 28 stycznia 2025 r. Pełnomocnik skarżącego zamieścił również wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu na rzecz skarżącego, według norm przepisanych. Oświadczył, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Należy zauważyć, że w okolicznościach faktycznych sprawy skarżący, posiadający status stowarzyszenia zwykłego, był aż trzykrotnie wzywany do uzupełnienia braków formalnych skargi, przy czym dopiero trzecie skierowane do niego wezwanie uwzględniało status prawny skarżącego i zobowiązywało skarżącego do złożenia zaświadczenia o wpisie do ewidencji stowarzyszeń zwykłych (art. 40a p.s.). Wszystkie trzy wezwania było skierowane do skarżącego działającego w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika i poprzez różną treść każdego z nich mogły wywołać u niego brak należytego rozeznania co do sposobu wykonania wezwań. Również i wskazany przez Sąd I instancji wniosek skarżącego sformułowany w jego piśmie z dnia 27 stycznia 2025 r. w świetle złożenia w dniu następnym wymaganego wezwaniem dokumentu był w swej treści niejednoznaczny i wymagał w istocie sprecyzowania co do jego charakteru prawnego. Jak słusznie wskazuje bowiem pełnomocnik skarżącego, mógł on być zakwalifikowany jako wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Taki też charakter wniosku wskazał skarżący w zamieszczonym w zażaleniu wniosku o przywrócenie terminu sporządzonym przez profesjonalnego pełnomocnika. W tej zaś sytuacji zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 i art. 86 p.p.s.a., w tych szczególnych okolicznościach faktycznych sprawy, okazał się zasadny. Należy zauważyć, że także i Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zwrócił uwagę, że "okoliczności podane na uzasadnienie wniosku o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi mogą ewentualnie stanowić przedmiot oceny sądu w przypadku złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia tych braków", a na taki charakter pisma skarżącego wskazał właśnie pełnomocnik z urzędu. Czyni to koniecznym uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, który powinien rozpoznać pismo skarżącego w trybie unormowanym przepisami art. 86 i art. 87 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do zamieszczonego w zażaleniu wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu, wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej. Stosownie do art. 254 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.