II SA/Po 640/23
WyrokWSA w Poznaniu2024-01-11
Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Edyta Podrazik, Paweł Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie osadzonej w zakładzie karnym, która nie ponosi bezpośrednich kosztów utrzymania, przysługuje zasiłek pielęgnacyjny, mimo że instytucja ta nie zaspokaja wszystkich jej potrzeb życiowych?Ratio decidendi
Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, do których zalicza się zakład karny, nawet jeśli instytucja ta nie zaspokaja wszystkich potrzeb życiowych osadzonego. Kluczowe jest to, że zakład karny zapewnia nieodpłatne pełne utrzymanie, a osadzony nie partycypuje w kosztach swojego pobytu.Stan faktyczny
Skarżący, B. M., ubiegał się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że skarżący przebywa w zakładzie karnym, który jest instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący podniósł, że zakład karny nie zapewnia mu pełnego nieodpłatnego utrzymania, gdyż nie pokrywa wszystkich jego potrzeb (leki, aparat słuchowy, środki higieniczne, napoje), a także ponosi on pewne koszty związane z pobytem (znaczki pocztowe, opłaty za prąd).Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie: Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 stycznia 2024 r. w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 sierpnia 2023 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzją Burmistrza W. z dnia 27 lutego 2023 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania B. M. (dalej również jako: "skarżący" albo "wnioskodawca") prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.
Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym.
W dniu 27 lutego 2023 r. Zastępca Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., działając z upoważnienia Burmistrza W., decyzją nr [...] odmówił przyznania B. M. zasiłku pielęgnacyjnego, uzasadniając umowę okolicznością, że wnioskodawca umieszczony jest w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, a mianowicie w zakładzie karnym.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł B. M. podnosząc, że przebywa w zakładzie karnym, ale instytucja ta nie zapewnia mu pełnego nieodpłatnego utrzymania, gdyż nie zabezpiecza jego potrzeb w zakresie leków, aparatu słuchowego i innych niezbędnych potrzeb.
Rozpoznając wniesione odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło, że w dniu 16 stycznia 2023 r. B. M. wystąpił o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, załączające (na wezwanie organu) orzeczenie Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia 07 września 2021 r. Z orzeczenia tego wynika, że jest on osobą zaliczoną do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od dnia 04 sierpnia 2021 r., sama zaś niepełnosprawność istnieje od 16-go roku życia. Orzeczenie wydane zostało na okres do 30 września 2024 r.
Z uwagi na przebywanie wnioskodawcy w Zakładzie Karnym [...], wniosek przekazany został do Ośrodka Pomocy Społecznej we W. i organ ten wydał zaskarżoną decyzję.
Powołując się na treść przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023, poz. 390, dalej jako: "ustawa" albo "u.ś.r."), Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 16 ust. 5 zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie, stosownie do definicji opisanej w art. 3 pkt 7 ustawy, jest dom pomocy społecznej, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, szkołę wojskową lub inną szkołę, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatnie pełne utrzymanie. Aby więc można było uznać, że nie są spełnione warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wnioskodawca musi być umieszczony w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, którą jest m.in. zakład karny, o ile instytucja ta zapewnia nieodpłatnie pełne utrzymanie. Koszty utrzymania nie sprowadzają się wyłącznie do wyżywienia i noclegu. Pod pojęciem "pełne utrzymanie" mieści się zaspokojenie wszystkich uzasadnionych podstawowych potrzeb życiowych osoby uprawnionej, nie tylko w zakresie wyżywienia, mieszkania, opieki, ale także innych potrzeb, choćby na minimalnym poziomie.
Rozważając, czy zakład karny zapewnia nieodpłatnie pełne utrzymanie Kolegium zwróciło uwagę, że instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie jest taka instytucja, która nie nakłada na osobę w niej przebywającą obowiązku ponoszenia opłat za utrzymanie. Jeśli instytucja nakłada na osobę w niej przebywającą obowiązek ponoszenia w części lub w całości kosztów utrzymania, wówczas niezależnie od sposobu, w jaki osoba finansuje te opłaty nie jest dla osoby w niej przebywającej taką instytucją. Zakład karny nie wymaga ponoszenia przez osoby w nim osadzone odpłatności za koszty utrzymania, pokrywane są one w całości z budżetu państwa, co nie oznacza, że w ramach tego utrzymania zapewnione jest zaspokojenie wszystkich potrzeb osoby osadzonej. Przebywanie więc wnioskodawcy w zakładzie karnym wyłącza możliwość przyznania mu zasiłku pielęgnacyjnego, gdyż przebywa on w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, która świadczy mu pełne, nieodpłatne utrzymanie. Fakt, że nie zaspakaja wszystkich potrzeb wnioskodawcy nie ma dla sprawy znaczenia, istotne jest, że nie partycypuje on w kosztach swojego utrzymania w Zakładu Karnego [...].
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu B. M., wyjaśniając, że w czasie pobytu w Zakładzie Karnym nie są zaspokajane wszystkie jego niezbędne potrzeby życiowe.
Pismem z dnia 04 stycznia 2023 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 16 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 16 ust. 5 w związku z art. 3 pkt 7 ustawy w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP polegającą na przyjęciu, iż zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje, jeżeli osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16 roku życia, legitymująca się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, która to niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia, pozostaje w osadzona w zakładzie karnym w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności; w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia naruszonych przepisów przy zastosowaniu dyrektyw wykładni systemowej, tj. w kontekście konstytucyjnego prawa osób niepełnosprawnych do pomocy ze strony państwa oraz konstytucyjnej zasady równości przy uwzględnieniu zasad oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej, prowadzi do takiego rozumienia naruszonego przepisu, że niepełnosprawny osadzony winien mieć prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, o ile spełnia ustawowe przesłanki pozytywne ku temu;
2. art. 2 Konstytucji RP, a w konsekwencji zastosowanie wykładni przepisu art. 16 ust. 5 ustawy w sposób powodujący, że tak rozumiany przepis jest niezgodny z Konstytucją RP, gdyż narusza zasady sprawiedliwości społecznej, bowiem pozbawia zasiłku pielęgnacyjnego osoby niepełnosprawne, osadzone w zakładach karnych, niemające możliwości uzyskiwania dochodów, mimo braku zaspokojenia w pełni podstawowych potrzeb egzystencjalnych,
3. art. 8 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej jako: "K.p.a.") polegające na naruszeniu zasady nakładającej na organy administracji publicznej obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej poprzez naruszenie zasady równego traktowania w tym konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa, a także poprzez nieustosunkowanie się do części zarzutów stawianych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji administracyjnej Burmistrza [...].
Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Pełnomocnik zwrócił w pierwszej kolejności uwagę, że w orzeczeniu lekarskim zawarto wskazania o konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie, orzeczenie przewiduje, iż skarżący wymaga tychże, w zakresie korzystania z systemu środowiskowego wsparcia samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki, orzeczenie przewiduje, iż skarżący wymaga tychże.
Skarżący, jako osadzony w Zakładzie Karnym, jest zobowiązany ponosić koszty swojego utrzymanie, takie jak: opłacanie rachunków za prąd oraz abonamentu, a także ponoszenie kosztów za znaczki pocztowe (skarżący wskazał, że kwartalnie ponosi koszty [...] zł miesięcznie na znaczki pocztowe). Ponadto, w związku z brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia w miejscu osadzenia, skarżący nie ma możliwości zakupu potrzebnych mu artykułów takich jak napoje bezkofeinowe, środki higieniczne (mydło, pasta do zębów - skarżący wymaga specjalistycznej pasty ze względu na chorobę dziąseł, krem i nożyki do golenia). Ze względu na brak możliwości podjęcia pracy podczas odbywania kary pozbawienia wolności przez skarżącego, ani też innej formy uzyskiwania przez niego wsparcia finansowego, skarżący nie jest również w stanie zakupić sobie aparatu słuchowego.
Zdaniem pełnomocnika przyjęcie założenia, że zakład karny jest instytucją zapewniającą nieodpłatnie całodobowe pełne utrzymanie jest niczym więcej jak tylko próbą sankcjonowania fikcji za pomocą legalnych definicji zawartych w poszczególnych aktach prawnych. Art. 105 § 6a Kodeksu Karnego Wykonawczego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 127; dalej także jako: "KKW") wskazuje, że skazany ponosi koszty prowadzenia korespondencji, w tym korespondencji urzędowej, a jedynie w szczególnych wypadkach skazany, który nie posiada środków pieniężnych, może otrzymać od administracji zakładu karnego znaczki pocztowe na korespondencję, z kolei zgodnie z regulacją art. 110b KKW, w przypadku uzyskania zezwolenia dyrektora zakładu karnego na posiadanie w celi sprzętu elektronicznego lub elektrycznego i wyposażenia celi mieszkalnej w dodatkowy sprzęt elektroniczny lub elektryczny każdy skazany przebywający w tej celi jest zobowiązany do uiszczania zryczałtowanej miesięcznej opłaty w związku z użytkowaniem tego sprzętu. Dodatkowo przepisy KKW wprost przewidują możliwość dokonywania zakupów w zakładzie karnym. Art. 113a § 1 KKW stanowi, że skazany ma prawo co najmniej trzy razy w miesiącu dokonywać zakupów artykułów żywnościowych i wyrobów tytoniowych oraz innych artykułów dopuszczonych do sprzedaży w zakładzie karnym, za środki pieniężne pozostające do jego dyspozycji w depozycie.
Mając na względzie okoliczności, o których pisze skarżący - tj. brak dostępu do wystarczającej ilości środków higienicznych, fakt niedożywienia, mający odzwierciedlenie w utracie przez niego masy ciała, czy też brak napojów dopasowanych do potrzeb skarżącego, w połączeniu z faktem istnienia podobnej regulacji, umożliwiającej zakup takich artykułów przez skazanych za własne środki pieniężne, stanowi dowód na to, że osadzeni partycypują w kosztach swojego utrzymania podczas odbywania kary pozbawienia wolności. Podobną funkcję spełnia instytucja uregulowana w art. 113a § 3 i 4 KKW, dotycząca otrzymywania przez skazanych paczek zawierających artykuły żywnościowe oraz niezbędną im odzież, bieliznę, obuwie, przedmioty osobistego użytku, środki higieny, a nawet leki.
W ocenie pełnomocnika rzeczywistość więzienna odbiega znacznie od tego, jaką jej wizję ustawodawca kreuje w aktach prawnych. Realia życia i funkcjonowania w zakładzie karnym szczegółowo i wręcz naturalistycznie opisał skarżący w swojej korespondencji z kolejnymi organami. Zgodnie z tym, co opisuje skarżący, wielu osadzonych zaspokaja swoje podstawowe potrzeby egzystencjalne korzystając ze środków pozyskanych w ramach wykonywania odpłatnej pracy, lub korzystając ze środków otrzymywanych przez swoich najbliższych, lub też z majątku, który posiadają poza zakładem karnym. Gdyby jednak nie posiadali oni środków z wymienionych źródeł, podobnie jak skarżący - nie byliby w stanie zapewnić sobie pełnego zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Skarżący wykazał w swoich pismach, że Zakład Karny nie realizuje funkcji nieodpłatnego, całodobowego, pełnego utrzymania i nie ma on możliwości dysponowania środkami pozyskanymi, czy to z pracy (co również podnosił on swoich pismach - wskazywał bowiem na negatywne odpowiedzi w sprawie zapytań o możliwość podjęcia zatrudnienia podczas odbywania kary pozbawienia wolności), czy też od bliskich, pozostających na wolności - ponieważ tych, jak również jakiegokolwiek majątku skarżący nie posiada.
Gdyby skarżący miał możliwość uzyskiwania dodatkowych środków z któregoś ze źródeł wskazanych wyżej, wówczas mógłby on zapewnić sobie zaspokojenie podstawowych potrzeb egzystencjalnych. W sytuacji w jakiej znalazł się skarżący, uzyskanie przez niego prawa do świadczenia, o które wnioskował jest, zdaje się, jedyną możliwością uzyskania środków, za pomocą których miałby możliwość zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb egzystencjalnych, takich jak dostęp do napojów, odpowiednich ze względu na jego stan zdrowia, czy też artykuły spożywcze lub higieniczne - takie jak chociażby pasta do zębów, mogąca wspomagać leczenie choroby dziąseł.
W dalszej kolejności pełnomocnik podniósł aspekt godnościowy przedmiotowej sprawy, zauważając, że kara pozbawienia wolności, jak sama kodeksowa regulacja wskazuje, polega na czasowym pozbawieniu skazanego możliwości dysponowania swoimi wolnościami, w tym takimi jak wolność przemieszczania się, wolność wyboru miejsca pobytu etc. Jednakże kara ta nie powinna polegać na odebraniu skazanym godności tudzież poczucia godności. Stan faktyczny, odnoszący się do pobytu skarżącego w zakładzie karnym nakazuje wierzyć, że warunki te, w szczególności uwzględniając niedobór artykułów spożywczych, higienicznych, czy też niemożność dokonania zryczałtowanej opłaty za prąd, jak również pokrycia kosztów znaczków pocztowych, może wywołać w skarżącym poczucie braku jego osobistej godności. Pozostaje postawić jedynie retoryczne pytanie, jak w takich okolicznościach ma w osadzonych dochodzić do procesu resocjalizacji, skoro w sytuacjach takich, jak ta skarżącego, mogą oni poczuć się całkowicie wykluczeni z grona społeczeństwa, którego to członków państwo ma konstytucyjny obowiązek wspierać w trudnościach, wynikających chociażby z faktu dotknięcia niepełnosprawnością.
Końcowo, odwołując się do orzeczeń sądów administracyjnych, pełnomocnik wywiódł, że prawidłowa wykładnia art. 3 pkt 7 ustawy powinna zostać dokonana przy zastosowaniu dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej, a tym samym prowadzić do takiego rozumienia naruszonego przepisu, że nie powinien on stanowić przeszkody w uzyskaniu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego przez niepełnosprawnego osadzonego, który jest niejako zmuszony do ponoszenia częściowo swoich faktycznych kosztów utrzymania, niemającego przy tym innych możliwości uzyskania jakiejkolwiek formy wsparcia majątkowego, czy to z pracy, czy pomocy bliskich. Tak zaproponowana wykładnia pozwala bowiem na zachowanie zgodności systemowej z normami wyższego rzędu i wyrażanymi przez nie wartościami - tj. zasadą równości wobec prawa (przepis art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), zasadną sprawiedliwości społecznej (przepis art. 2 Konstytucji RP), zasady pomocy osobom niepełnosprawnym (przepis art. 69 Konstytucji RP), a także prawa obywatela do zabezpieczenia społecznego (przepis art. 67 Konstytucji RP).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1624 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 ze zmianami). Zgodnie z powołanym przepisem: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". W związku z tym zarządzeniem z dnia 06 października 2023 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, w której organ ten odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Nie stanowi przedmiotu sporu fakt pobytu skarżącego w Zakładzie Karnym [...], przy czym jak wskazuje sam skarżący, przebywa w Zakładzie Karnym od ponad 30 lat. Okoliczność ta objęta jest hipotezą normy prawnej, wynikającej z art. 16 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie bowiem z tym przepisem zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Natomiast pojęcie instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 7 ustawy i oznacza również zakład karny.
Sąd podziela stanowisko organów, że umieszczenie skarżącego w zakładzie karnym świadczy o zaistnieniu negatywnej przesłanki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, co wynika jednoznacznie z przywołanego powyżej art. 16 ust. 5 u.ś.r.
Argumentacja skarżącego opiera się na wskazaniu, że stosownie do definicji opisanej w art. 3 pkt 7 ustawy jest dom pomocy społecznej, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, szkołę wojskową lub inną szkołę, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatnie pełne utrzymanie. Aby więc można było uznać, że nie są spełnione warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wnioskodawca musi być umieszczony w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, którą jest m.in. zakład karny, o ile instytucja ta zapewnia nieodpłatnie pełne utrzymanie. Koszty utrzymania nie sprowadzają się wyłącznie do wyżywienia i noclegu. Pod pojęciem "pełne utrzymanie" mieści się zaspokojenie wszystkich uzasadnionych podstawowych potrzeb życiowych osoby uprawnionej, nie tylko w zakresie wyżywienia, mieszkania, opieki, ale także innych potrzeb, choćby na minimalnym poziomie. Chodzi tu zatem o taką instytucję, w której osoba przebywająca, ma zapewnione pełne utrzymanie, wraz z opieką lekarską, bez konieczności ponoszenia na ten cel jakichkolwiek opłat. Koszt utrzymania osoby osadzonej ponosi Skarb Państwa, w tym za wyżywienie, zaopatrzenie medyczne, pomoc medyczną i inne środki pomocnicze.
Mając powyższe na względzie przyjąć należy, że prawidłowo zatem organy orzekające w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego skarżącego uznały, że osadzenie go w zakładzie karnym stanowi przesłankę przemawiającą za odmową przyznania mu zasiłku pielęgnacyjnego. Umieszczenie osoby w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, a taką jest niewątpliwie zakład karny jest negatywną (bezwzględną) przesłanką do uzyskania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Tak więc jej wystąpienie obliguje organ do odmowy prawa do zasiłku, a w przypadku jego pobierania do uchylenia tego prawa, niezależnie od tego, że dana osoba spełnia pozostałe, wszystkie inne określone ustawą kryteria do otrzymywania tego świadczenia.
Odnosząc się do zarzutów pełnomocnika Sąd zauważa, że niewątpliwie rzeczywistość więzienna odbiega znacznie od tego, jaką jej wizję ustawodawca kreuje w aktach prawnych, a wielu osadzonych zaspokaja swoje podstawowe potrzeby egzystencjalne korzystając ze środków pozyskanych w ramach wykonywania odpłatnej pracy, lub korzystając ze środków otrzymywanych przez swoich najbliższych, lub też z majątku, który posiadają poza zakładem karnym. Z tego faktu nie można jednak wywodzić, aby w przypadku skarżącego nie zostały zrealizowane uzasadnione podstawowe potrzeby życiowe. Braki na które powołuje się skarżący w postaci opłacania rachunków za prąd oraz abonamentu, kosztów znaczków pocztowych ([...] zł miesięcznie) oraz brak możliwości zakupu potrzebnych mu artykułów takich jak napoje bezkofeinowe, środki higieniczne (mydło, pasta do zębów, krem i nożyki do golenia), nie mogą być postrzegane w kategorii wydatków, które powinny być przez skarżącego realizowane w ramach zasiłku pielęgnacyjnego. Skarżący, jako osoba odsiadująca wieloletni wyrok więzienia, ponosi konsekwencje swoich działań, a rolą organów administracji publicznej nie jest zapewnienie mu środków finansowych, które polepszą warunki, w jakich przebywa. Nie taka jest bowiem rola świadczenia, o przyznanie którego wystąpił skarżący. Zgodnie bowiem z treścią art. 16 ust. 1 ustawy zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
Kwestia braku możliwości podjęcia pracy podczas odbywania kary pozbawienia wolności przez skarżącego, ani też innej formy uzyskiwania przez niego wsparcia finansowego, nie może stanowić podstawy działań organów administracji publicznej, gdyż w realiach przedmiotowej sprawy ocenie podlegało jedynie, czy zaspokojone pozostają wszystkie uzasadnione podstawowe potrzeby życiowe skarżącego. Sad podziela ocenę organów, że potrzeby powyższe są zrealizowane, wobec czego brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło