II OSK 2631/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie: sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) sędzia del. WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 stycznia 2024 r. sygn. akt ll SA/Kr 1334/23 w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 24 sierpnia 2023 r. nr 645/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 1334/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. P. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 24 sierpnia 2023 r., nr 645/2023 (znak WOB.7722.68.2023.AJAN) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego-ziemskiego w Krakowie (dalej: "PINB") postanowieniem z dnia 20 stycznia 2023 r., nr 69/2023 (znak: PINB-l-5160.203.22.42), wydanym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351, ze zm.; dalej: "p.b.") oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm.; dalej: "k.p.a."), wstrzymał D. sp. z o.o. z siedzibą w M. (dalej: "inwestor") prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym oznaczonym na załączniku graficznym nr 4, zlokalizowanym na działkach nr [...], [...] w miejscowości M., gmina L. Zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożył inwestor. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie (dalej: "MWINB") powołanym na wstępie postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2023 r., nr 645/2023, wydanym na podstawie art. 134 w zw. z art. 123 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 p.b., stwierdził, że zażalenie inwestora na postanowienie PINB zostało wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia MWINB wskazał, że postanowienie PINB zostało doręczone inwestorowi w dniu 26 stycznia 2023 r., termin do wniesienia zażalenia upływał w dniu 2 lutego 2023 r., a zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia inwestor złożył w dniu 23 lutego 2023 r. Wniosek ten został załatwiony odmownie postanowieniem MWINB z dnia 24 sierpnia 2023 r., nr 644/2023 z uwagi na brak uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Skargę na powyższe postanowienie wniósł M. P.(dalej "skarżący"), zaskarżając je w całości. W odpowiedzi na skargę, MWINB wniósł o jej odrzucenie, a w razie nieuwzględnienia tego wniosku - o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że skarżący nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia MWINB o stwierdzeniu uchybieniu przez inną osobę (inwestora) terminu do złożenia zażalenia. Od powyższego wyroku z dnia 11 stycznia 2024 r. skargę kasacyjną wniósł skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zaskarżając go w całości. Wyrokowi temu zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez nieprawidłowe jego zastosowania przejawiające się w uznaniu, że skarżący nie posiada interesu prawnego we wniesieniu skargi, podczas gdy jest on właścicielem przedmiotowej nieruchomości oraz w związku ze wstrzymaniem robót budowlanych oraz możliwym wszczęciem procedury legalizacyjnej będzie zobowiązany do doprowadzenia budowli do stanu zgodnego z prawem, co wiąże się w sposób bezpośredni z koniecznością poniesienia przez niego wydatków finansowych, przez co posiada on interes prawny w dążeniu do uchylenia wydanych "decyzji"; 2. naruszenie prawa procesowego, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nieuchylenie "decyzji", pomimo istnienia podstaw do przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia zażalenia w postaci niezawinionego przez stronę przekroczenia terminu do wniesienia zażalenia oraz pomimo dochowania przez stronę żalącą wszelkich czynności wymaganych przez przepisy prawa; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 4 k.p.a. w zw. żart. 11 k.p.a. w zw. żart. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący i wszechstronny całości materiału dowodowego, co skutkowało uznaniem, że twierdzenia podnoszone przez skarżącego w celu wykazania przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia nie zostały uprawdopodobnione; c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu "zaskarżonej decyzji" słusznego interesu, przejawiające się w zignorowaniu wszelkich okoliczności faktycznych sprawiających, że gruntowne zapoznanie się z materiałami postępowania, a także sporządzenie i wniesienie zażalenia stanowiły proces czasochłonny, trudny do wykonania w ustawowym terminie na wniesienie zażalenia, co doprowadziło do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia; d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 5a i 6 p.p.s.a. poprzez brak odrzucenia skargi w sytuacji, w której Sąd I Instancji uznał, że skarżący nie posiada przymiotu strony, skarga powinna zostać odrzucona w drodze postanowienia, a wniesiony wpis powinien zostać zwrócony skarżącemu. W oparciu o te podstawy pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz orzeczenie reformatoryjne na podstawie art. 188 p.p.s.a. poprzez uchylenie "zaskarżonej decyzji Organów I oraz II Instancji w całości", ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. pełnomocnik skarżącego zrzekł się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia posiadania przez skarżącego interesu prawnego do wniesienia skargi od postanowienia organu nadzoru budowlanego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia przez inną osobę (inwestora) zażalenia od postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Należy więc stwierdzić, że stosownie do treści art. 50 p.p.s.a., objętego zarzutem materialnoprawnym, uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym (§ 1); uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2). Ani art. 50 § 1, ani żaden inny przepis p.p.s.a. nie precyzuje, czym jest wspomniany "interes prawny". Uwzględniając dorobek orzecznictwa i doktryny można przyjąć, że powinien on być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. O istnieniu legitymacji skargowej nie decyduje samo naruszenie interesu prawnego skarżącego, lecz jego posiadanie, którego istotę stanowi żądanie oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności albo stanu bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania z obiektywnym stanem prawnym. Innym słowy, stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku pomiędzy obowiązującą normą prawa, niekoniecznie administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną, nie zaś faktyczną, tego podmiotu (zob. np. wyroki NSA z: 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 212/21, LEX nr 3730867, z 26 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1693/97, LEX nr 48702, M. Jagielska {w} Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2023 r. wydanie 8, s. 382 i n.). Pojęcie "interesu prawnego", o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., ma więc charakter obiektywny, a jego źródła należy upatrywać zasadniczo w przepisach prawa materialnego, niekiedy również procesowego, czy też nawet ustrojowego. Oznacza to, że posiadanie interesu prawnego uzasadnia istnienie przepisu prawa i rekonstruowanej z niego normy prawnej stanowiącej źródło (podstawę) wywiedzenia z niej dla danego podmiotu określonych praw lub obowiązków. Zdaniem NSA w składzie orzekającym, trafnie Sąd pierwszej instancji wskazał na brak interesu prawnego skarżącego w zaskarżeniu postanowienia organu odwoławczego o stwierdzeniu uchybienia przez inwestora terminu do wniesienia zażalenia, o którym mowa w art. 141 § 2 k.p.a. Okoliczności uzasadniające zachowanie przez stronę postepowania terminu do dokonania czynności procesowej, rozpatrywane są wobec każdej osoby (strony postępowania) indywidualnie w związku z jej sytuacją prawną. Wobec powyższego brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący posiada interes prawny w przedstawionym wyżej znaczeniu w zaskarżeniu postanowienia o charakterze procesowym odnoszącym się wyłącznie do sytuacji prawnej innego podmiotu. O ile można przyjąć, że skarżący - jako współwłaściciel nieruchomości - ma interes prawny w oddzielnym zaskarżeniu postanowienia o wstrzymaniu inwestorowi prowadzenia robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wskazanym w tym postanowieniu, to nie posiada interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia organu odwoławczego o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia przez inwestora zażalenia na to postanowienie. Nieuprawniony jest zatem postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 50 § 1 p.p.s.a. Nie można przy tym podzielić argumentu strony skarżącej, że sąd winien zastosować art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. i odrzucić skargę. Ten ostatni przepis ma zastosowanie jedynie w przypadku skargi na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., a nie postanowień wymienionych w pkt 2 tego przepisu. Nie jest to także przypadek niedopuszczalności skargi, o którym mowa w pkt 6 art. 58 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji niezasadne są wszystkie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, odniesione do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z przywołanymi w skardze kasacyjnej przepisami procedury administracyjnej, a których istota sprowadzała się do wadliwego - zdaniem skarżącego - przyjęcia, że istniały podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia (rozpatrywana zaś była sprawa dotycząca uchybienia terminu do wniesienia zażalenia). Skoro skarżący nie posiada interesu prawnego we wniesieniu skargi, to Sąd nie mógł odnieść się do kwestii merytorycznych występujących w sprawie dotyczących innej osoby. Nie mogą odnieść zamierzonego skutku zgłoszone w skardze kasacyjnej zarzuty niedostrzeżenie przez sąd orzekający, że rozpoznaniu sprawy na drodze administracyjnej nie towarzyszyło należyte jej wyjaśnienie, nie rozważono w toku postępowania w sposób wszechstronny zebranego materiału dowodowego (art. 77 § 1 i 4, art. 80 k.p.a.), przede wszystkim zaś, że nie wzięto pod uwagę, iż zachodziły podstawy do przywrócenia uchybionego terminu (art. 58 § 1 i 2 k.p.a.), wreszcie że organ administracji uchybił kodeksowym zasadom: prawdy obiektywnej i uwzględniania słusznego interesu obywatela (art. 7 k.p.a.) oraz przekonywania (art. 11 k.p.a.). W konsekwencji chybiony jest zarzut, że zachodziły podstawy do podjęcia przez organ odwoławczy reformatoryjnego rozstrzygnięcia w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.