II SA/Gd 60/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.G. na decyzję Wójta Gminy K. z dnia 6 listopada 2023 r. nr IŚ.6220.9.2023 w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia postanawia odrzucić skargę. Decyzją z 6 listopada 2023 r. Wójt Gminy Kolbudy (dalej: "Wójt") stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia pn. "Budowa ul. [...]" oraz określił warunki i wymagania dotyczące etapu realizacji eksploatacji przedsięwzięcia. W dniu 31 grudnia 2024 r. P. G. (dalej: "Skarżący") sporządził i przesłał bezpośrednio do tutejszego Sądu pismo, które zatytułował "Odwołanie od decyzji Wójta Gminy Kolbudy", wnosząc o uchylenie decyzji Wójta z 6 listopada 2023 r. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z 7 stycznia 2025 r. skarga została przekazana Wójtowi, gdyż zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o jej odrzucenie wskazując, że jest ona niedopuszczalna - zaskarżona decyzja stała się ostateczna w dniu 6 grudnia 2023 r. (nie została zaskarżona w administracyjnym toku instancji). W dniu 21 stycznia 2025 r. Skarżący przesłał kolejne pismo z 18 stycznia 2025 r. zatytułowane "Odwołanie od decyzji Wójta Gminy Kolbudy", podobne w swej treści do skargi nadanej w dniu 31 grudnia 2024 r. W piśmie z 31 stycznia 2025 r. Wójt wniósł o odrzucenie skargi z 18 stycznia 2025 r. wskazując, że zaskarżona nią decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna, a także z uwagi na to, że jest to kolejna skarga na tę samą decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd zawsze bada legitymację skargową strony, zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz jej warunków formalnych, a przede wszystkim dokonuje oceny dopuszczalności skargi, w tym m.in. bada, czy strona skarżąca wyczerpała środki zaskarżenia w administracyjnym toku instancji. Zgodnie bowiem z art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). W piśmiennictwie wskazuje się, że postępowanie sądowoadministracyjne nie powinno zastępować postępowania administracyjnego. Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać wszczęte, dopóki toczy się postępowanie administracyjne lub nie zostały wykorzystane środki weryfikacji w postępowaniu administracyjnym aktów, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ administracji, dostępne dla podmiotu, który chce zainicjować postępowanie sądowoadministracyjne (T. Woś [w:] Postępowanie sądowoadministracyjne, s. 156). A zatem, dopiero wskutek złożenia przysługującego stronie środka odwoławczego uzyskuje ona prawo zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięcia wydanego po jego rozpatrzeniu. Należy podkreślić, że wyczerpanie środków zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 2 P.p.s.a., przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego, stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia określonego aktu. Obowiązek ten wynika z założenia, że sąd administracyjny nie może wyręczać organów administracji wyższego stopnia i nie może naruszać podstawowej zasady, jaką jest dwuinstancyjność postępowania administracyjnego. Zasada ta daje stronie prawo domagania się dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administrujące. Rangę tej zasady potwierdza art. 78 Konstytucji RP, zgodnie z którym każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Zgodnie z art. 127 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: "k.p.a.", od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji (§ 1). Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (§ 2). Od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji (§ 3). Przenosząc powyższe regulacje i rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że decyzją z 6 listopada 2023 r. Wójt stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia pn. "Budowa ul. [...]" oraz określił warunki i wymagania dotyczące etapu realizacji eksploatacji przedsięwzięcia. Wójt działał w niniejszej sprawie jako organ pierwszej instancji, stąd też od wydanej przez ten organ decyzji przysługiwało prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, o czym poinformowano strony w obwieszczeniu upublicznionym na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy K., w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Gminy K. i tablicy ogłoszeń sołectwa L. w pobliżu miejsca realizacji przedsięwzięcia, stosownie do art. 49 k.p.a. oraz w informacji o wydaniu decyzji do publicznej wiadomości upublicznionej w ww. miejscach, stosownie do art. 85 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm.). Zgodnie zaś z pieczęcią umieszczoną na zaskarżonej decyzji stała się ona ostateczna w dniu 6 grudnia 2023 r., co oznacza, że nie zostało od niej wniesione odwołanie i nie jest możliwa kontrola instancyjna oraz sądowa w zwykłym toku. W myśl bowiem art. 16 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Poprzez zaskarżenie do tutejszego Sądu ww. decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji nie został wypełniony formalny warunek wniesienia skargi do sądu, co skutkuje niedopuszczalnością merytorycznego jej rozpoznania. Zgodnie z art. 58 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne (§ 1 pkt 6). Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.