II SA/Kr 94/25

WyrokWSA w Krakowie2025-03-18

Skład orzekający: WSA Paweł Darmoń, WSA Joanna Człowiekowska, WSA Piotr Fronc

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Polskiemu Związkowi Działkowców przysługuje odszkodowanie za majątek znajdujący się na działce ewidencyjnej nr [...] obręb 5 jednostka ewidencyjna K., która została częściowo wydana na mocy prawomocnego wyroku sądowego, w związku z likwidacją części Rodzinnego Ogrodu Działkowego "C. K.", na podstawie art. 25 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Polskiemu Związkowi Działkowców nie przysługuje odszkodowanie. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że Ogród Działkowy "C. K." nigdy nie posiadał legalnego tytułu prawnego do gruntu, na którym był utworzony, ani nie podjął działań w celu jego uregulowania. W związku z tym, teren ten nie mógł uzyskać statusu ogrodu stałego w rozumieniu ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych, co wyklucza zastosowanie art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych i przyznanie odszkodowania.
Stan faktyczny
Polski Związek Działkowców (PZD) domagał się odszkodowania za majątek znajdujący się na części działki ewidencyjnej nr [...] obręb 5, która została wydana na mocy wyroku sądowego. PZD twierdził, że Ogród Działkowy "C. K.", który tam funkcjonował, poniósł szkodę w związku z realizacją roszczenia osoby trzeciej. Organy administracji odmówiły wypłaty odszkodowania, argumentując, że ogród działkowy nigdy nie posiadał legalnego tytułu prawnego do gruntu i nie uzyskał statusu ogrodu stałego. Decyzje te zostały utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie. PZD złożył skargę do WSA w Krakowie, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących rodzinnych ogrodów działkowych i pracowniczych ogrodów działkowych.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska (spr.) Sędzia WSA Piotr Fronc Protokolant: starszy referent sądowy Katarzyna Opiłka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2025 r. sprawy ze skargi Polskiego Związku Działkowców Stowarzyszenia Ogrodowego w Warszawie Okręg Małopolski w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 4 listopada 2024 r. znak SKO.GN/4160/27/2024 w przedmiocie odmowy wypłaty odszkodowania oddala skargę. Decyzją z dnia 21 lutego 2024 r. znak: GS-03.680.2.4.2017, działając na podstawie art. 104 k.p.a. w zw. z art. 25 ust. 1, 2 i 3 w zw. z art. 22 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1073) Prezydent Miasta Krakowa odmówił Polskiemu Związkowi Działkowców Stowarzyszenie Ogrodowe w W. wypłaty odszkodowania według kosztów odtworzenia, za składniki majątkowe niepodlegające odtworzeniu stanowiące własność Stowarzyszenie Ogrodowego, znajdujące się na części o powierzchni 327 m2 nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] obręb 5 jednostka ewidencyjna K. o powierzchni całkowitej 1916 m2, objętej księgą wieczystą nr [...], stanowiącej współwłasność Gminy K. w udziale [...], Skarbu Państwa w udziale [...] oraz osób fizycznych i osoby prawnej. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że wnioskiem z dnia 11 października 2017 r. Polski Związek Działkowców Stowarzyszenie Ogrodowe w W. Okręg Małopolski w K. (dalej: Polski Związek Działkowców lub PZD) wniósł o wszczęcie w trybie art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (dalej: u.r.o.d.) postępowania administracyjnego o wypłatę odszkodowania na rzecz wnioskodawcy za majątek znajdujący się na działce ewidencyjnej nr [...] obręb 5 jednostka ewidencyjna K. , objętej KW [...], na której częściowo zlokalizowany był Ogród Działkowy "[...]" w K. oraz za zmniejszenie wartości prawa przysługującego Związkowi. We wniosku wskazano, że Ogród Działkowy "[...]" w K. istnieje od lat 50-tych XX wieku i powstał na mocy ustawy z 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. Jego lokalizacja miała zostać ustalona na naradzie, która odbyła się w dniu 15 lutego 1954 r. w siedzibie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K.. W dniu 29 października 2009 r. Sąd Rejonowy dla K.-K. w K. Wydział l Cywilny sygn. akt [...], na skutek pozwu wniesionego przez jednego ze współwłaścicieli, wydał wyrok nakazujący Polskiemu Związkowi Działkowców wydanie części nieruchomości składającej się z działki nr [...] o powierzchni 327 m2. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 14 lipca 2010 r. sygn. akt [...]. W konsekwencji wydanych wyroków w dniu 30 grudnia 2016 r. Polski Związek Działkowców złożył oświadczenie o wydaniu terenu powodowi. Stowarzyszenie Ogrodowe wskazało nadto, że Ogród Działkowy [...]" w K. stał się stałym ogrodem działkowym na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, zgodnie z którym ogrody działkowe istniejące w dniu wejścia w życie ustawy stawały się pracowniczymi ogrodami działkowymi w jej rozumieniu ze wszystkimi konsekwencjami wynikającymi z tego faktu. Z kolei szkoda polegająca na konieczności wydania terenu i majątku powstała w konsekwencji naruszenia obowiązku przez organy administracji państwowej, na których na podstawie art. 7 ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych "ciążył obowiązek uregulowania stanu prawnego gruntów na których znajdowały się ówczesne Pracownicze Ogrody Działkowe, jakim był obecny Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" w K.. Organ I instancji ustalił, że postępowanie dotyczy nieruchomości składającej się z działki ewidencyjnej nr [...] obręb 5 o całkowitej powierzchni 1916 m2, jednostka ewidencyjna K. której część o powierzchni 327 m2 została wydana przez Polski Związek Działkowców jednemu z jej współwłaścicieli, zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego dla K. K. z dnia 29 października 2009 r. sygn. akt [...] i utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 14 lipca 2010 r. sygn. [...]. W dniu 30 grudnia 2016 r. Polski Związek Działkowców złożył oświadczenie o wydaniu terenu współwłaścicielowi. Działka [...] obręb [...] o powierzchni 1916 m2, jednostka ewidencyjna K. powstała z przekształcenia parceli katastralnej l. kat [...], objętej Lwh nr [...] Gm. K.. C. W.. Planem podziału z dnia 12 sierpnia 1966 r. (nr ewidencyjny [...]/66) parcela I. kat. [...], objęta Lwh [...] gm. kat. C. W. została podzielona na parcelę l kat. [...] o powierzchni 13510 m2 oraz na parcelę I. kat. [...] o powierzchni 9225 m2, a planem podziału z dnia 17 października 1969 r. parcela l. kat. [...] podzielona została na parcele l. kat. [...] o powierzchni 5499 m2 i I. kat [...] powierzchni 3718 m2. Następnie parcele I. kat [...] o powierzchni 13510 m2 i I. kat. [...] o powierzchni 5499 m2, objęte Lwh [...] gm. kat. C. W./KW nr [...], operatem podziału [...] z dnia 5 grudnia 1975 r., podzieliły się na działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Tym samym planem podziału nr [...] działka nr [...] o powierzchni 10590 m2 podzieliła się na działki nr [...] o powierzchni 2228 m2 i nr [...] o powierzchni 8362 m2. Z kolei działka nr [...] o powierzchni 8362 m2 planem podziału [...] z dnia 13 października 1983 r. podzieliła się na działki nr [...] o powierzchni 2155 m2, [...] o powierzchni 1916 m2 oraz [...] o powierzchni 4291 m2. Dla działki ewidencyjnej nr [...] obręb [...] jednostka ewidencyjna K. prowadzona jest obecnie księga wieczysta KW [...] Stosownie do wpisu w dziale II księgi wieczystej [...] współwłaścicielami nieruchomości składającej się m.in. z działki ewidencyjnej nr [...] obręb [...] jednostka ewidencyjna K. są Gmina K. w udziale [...] oraz Skarb Państwa w udziale [...], Akademia Górniczo Hutnicza im. S. S. w K. oraz osoby fizyczne i osoba prawna. Organ ustalił również, że podstawę wpisu w księdze wieczystej prawa własności Gminy K. względem działki ewidencyjnej nr [...] stanowi decyzja Wojewody Krakowskiego z dnia 5 stycznia 1994 r. nr GG.V.7242/l/338/958/93/Tj. Aktualnie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pod sygnaturą akt DAP-WPK-727-1-315/2021/MSte prowadzi postępowanie o stwierdzenie nieważności m.in. w/w decyzji. Postępowanie to jest aktualnie zawieszone z uwagi na śmierć wnioskodawcy i konieczność ustalenia spadkobierców. Podstawę wpisu prawa własności Skarbu Państwa stanowią: postanowienie Sądu Powiatowego dla m. K. w K. wydane w dniu 18 stycznia 1957 r. sygn. akt [...], decyzja Ministra Finansów z dnia 10 lutego 1975 r. nr ZG.2-SZ-6013/TN-240/74 oraz decyzja Wojewody Krakowskiego z dnia 5 stycznia 1994 r. nr GG.V.7242/l/338/958/93/Tj i decyzja Wojewody Krakowskiego z dnia 15 kwietnia 1996 r. nr GG.V. 7242/I/43/2091/96/TJ. Postanowieniem Sądu Okręgowego w K. Wydział II Cywilny - Odwoławczy wydanym w dniu 31 maja 2021 r. w sprawie o sygnaturze akt [...] uchylono postanowienie Sądu Powiatowego dla miasta K. w K. z dnia 18 stycznia 1957 r. (II Ns l [...]) w części, tj. w zakresie udziału wynoszącego [...] części oraz udziału wynoszącego [...]. Przed Sądem Rejonowym dla K. K. w K. Wydział l Cywilny toczy się obecnie pod sygnaturą akt l Ns [...] postępowanie o zniesienie współwłasności z wniosku jednego ze współwłaścicieli, dotyczące nieruchomości składającej się m.in. z działki ewidencyjnej nr [...] obręb [...] jednostka ewidencyjna K. Postępowanie to jest obecnie zawieszone, z uwagi na śmierć kilku uczestników. Z kolei przed Sądem Rejonowym dla K. K. w K. Wydział l Cywilny pod sygnaturą akt l Ns [...] z wniosku Polskiego Związku Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W. Okręg Małopolski w K. toczyło się postępowanie o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie prawa własności nieruchomości stanowiącej działki nr [...],[...],[...] i [...] obr 5 jedn. ewid. K. (przy uczestnictwie Skarbu Państwa, Gminy K. i osób fizycznych). Przedmiotowe postępowanie zostało umorzone postanowieniem Sądu z dnia 27 grudnia 2023 r. Na podstawie wniosku Polskiego Związku Działkowców z dnia 3 września 2015 r. znak Ldz. [...] Wydział Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. prowadzi postępowanie o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z dniem 19 stycznia 2014 r. przez wnioskodawcę nieodpłatnego prawa użytkowania nieruchomości stanowiącej działki nr [...], [...], [...], [...],[...],[...],[...] oraz [...] obr. 5 jedn. ewid. K. - K.. Postanowieniem z dnia 6 maja 2021 r., GS-03.6845.2.15.KZ postępowanie zostało zawieszone z uwagi na śmierć jednej ze stron. Polski Związek Działkowców przedłożył do akt sprawy sporządzony w dniu 14 sierpnia 2014 r., wypis z Rejestru Rodzinnych Ogrodów Działkowych Krajowej Rady Polskiego Związku Działkowców, z którego wynika, że pod numerem [...] zarejestrowany jest w przedmiotowym rejestrze Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" o powierzchni 2,2112 ha, obejmujący 60 działek. Z przedłożonego wypisu wynika, że wymieniony w nim ogród działkowy został utworzony w 1963 roku i jest rodzinnym ogrodem działkowym o charakterze stałym. Ogród działkowy "[...]" powstał, stosownie do uchwały nr [...] Prezydium Okręgowego Zarządu Małopolskiego PZD w K. z dnia 15 grudnia 2005 r., z połączenia z ogrodu działkowego "M." i ogrodu działkowego "C. K.". Połączenia dokonano na dzień 31 grudnia 2005 r. Zgodnie z kartą rejestracyjną ogrodu nr [...], wymieniony w jej treści POD "[...]", położony w K. przy ul. M. powierzchni 1 ha, liczbie działek 26, posiadał numer ewidencyjny [...] Teren pod przedmiotowy ogród działkowy miał zostać przekazany na podstawie decyzji PDRN "Z." Bud. Urb. Arch nr [...] z dnia 21 lutego 1968 r. Na karcie rejestracyjnej nie odnotowano daty protokolarnego przejęcia terenu. Zgodnie z kartą rejestracyjną ogrodu nr [...], wymieniony w jej treści POD "M. t", położony w K. przy ul. M. o powierzchni 1,11 ha, liczbie działek 34 posiadał numer ewidencyjny [...] Na karcie rejestracyjnej odnotowano, że brak jest w aktach WZ PZD decyzji o przekazaniu terenu pod przedmiotowy ogród działkowy, a przekazanie miało nastąpić w 1954 r. W dniu 29 stycznia 2019 r przeprowadzono oględziny nieruchomości składającej się z działki nr [...] obręb 5 jednostka ewidencyjna K.-K., położonej w K. przy ul. B. , podczas których stwierdzono, że przedmiotowa nieruchomość jest zagospodarowana jako część ogrodu działkowego "C. K.". W oparciu o zgromadzona w sprawie dokumentację organ ustalił następujący stan faktyczny: Ogród działkowy "C. K." znajduje się na terenach dawnej podkrakowskiej C. , którą w 1910 r. przyłączono do K.. W okresie II Wojny Światowej, w 1941 r. na terenie pomiędzy dzisiejszymi ulicami M. i P., czyli na terenie m.in. dzisiejszego ogrodu działkowego "[...]", okupanci utworzyli ogrody działkowe dla ludności niemieckiej, które funkcjonowały pod nazwą "[...]". W latach 50-tych XX wieku na obecnej działce ewidencyjnej nr [...] obręb 5 jednostka ewidencyjna K. stanowiącej fragment ówczesnej parceli I. kat 318 (Lwh [...] C. W.) znajdował się Ogród Działkowy "K. a od lat 60-tych XX wieku również Ogród Działkowy "W. ". Parcela l. kat [...] objęta Lwh 115 do roku 1956 stanowiła wyłączną własność osób prywatnych. Skarb Państwa nabył udział w przedmiotowej nieruchomości na podstawie: postanowienia Sądu Powiatowego dla m. K. w K. wydanego w dniu 18 stycznia 1956 r. w sprawie o sygnaturze akt M Ns l [...], którym stwierdzono nabycie udziałów przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia na podstawie art. 34 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich; decyzji Ministra Finansów z dnia 10 lutego 1975 r. ZG 2-R-6013/Am.240/74, którą stwierdzono przejście na własność Skarbu Państwa wskazanych w jej treści udziałów na podstawie układu odszkodowawczego zawartego między Rządem PRL i Rządem Stanów Zjednoczonych z dnia 16 lipca 1960 r. Nieruchomość w C. K. była użytkowana przez DOKP K. od lat 50-tych XX wieku na podstawie uzgodnień dokonanych pomiędzy DOKP, a Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K.. W dniu 15 lutego 1954 r. w siedzibie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. odbyła się konferencja, na której stwierdzono, że teren w C. W. o powierzchni 1 ha użytkowany jest przez DOKP K. na cele ogródków działkowych. Powyższe ustalenia oznaczają, że DOKP K. użytkowała przedmiotowy teren już przed dniem 15 lutego 1954 r. Przedłożona przez wnioskodawcę decyzja o lokalizacji szczegółowej z dnia 2 września 1963 r. Prezydium Rady Narodowej m. K. Wydział Architektury i Nadzoru Budowlanego, nie dotyczy nieruchomości stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania. Powołaną powyżej decyzją ustalono bowiem lokalizację szczegółową m.in. ogródków działkowych P.O.D. "C. K." na parcelach I. kat. [...] gm. kat. C. W., tymczasem działka nr [...] obręb 5 jednostka ewidencyjna K. powstała w wyniku przekształceń i podziałów I. kat. [...] gm. kat. C. . W 1966 r. Wydział Rolnictwa Prezydium Rady Narodowej w K. zaopiniował negatywnie przeznaczenie do wywłaszczenia terenów, na których znajduje się m.in. ogród "C. K.", położonych pomiędzy ulicami N. G. i M., w związku z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr Z-26/65 z dnia 28 sierpnia 1965 r. wydaną Wojewódzkiemu Zarządowi POD oraz sugerował cofnięcie przedmiotowej decyzji. W dniu 21 lutego 1968 r. wydane zostały decyzje: Z-9/68 dotycząca Pracowniczego Ogrodu Działkowego "M. t" oraz Z-10/68 dotycząca Ogrodów Działkowych "W. " i Ogrodów Działkowych "K. " obie z sygnaturą B [...] Z odpisu decyzji Z-10/68 oraz jej załącznika wynika, że Ogrody Działkowe "W. " i Ogrody Działkowe "K. określane w treści decyzji dodatkowo jako POD "C. K." zlokalizowane miały być na parceli I. kat [...], stanowiącej własność osób prywatnych. Decyzja Z-10/68 ustalała dla w/w ogrodów działkowych jedynie lokalizację czasową do 1970 r. bez prawa dokonania inwestycji budowlanych. Analogiczną treść posiadała decyzja Z-9/68 z dnia 21 lutego 1968 r. Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Z. nr BA-ll-4405-132/67, którą ustalono lokalizację szczegółową do 1970 r. Pracowniczego Ogrodu Działkowego "M. " w rejonie ul. P. i M., również bez prawa dokonywania inwestycji budowlanych. Okoliczność, że decyzja Z-10/68 z dnia 21 lutego 1968 r. ustalała jedynie lokalizację czasową Ogrodów Działkowych "K. " i "W. " z zakazem wykonywania inwestycji budowlanych potwierdza również treść pisma z dnia 21 marca 1975 r. Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Krakowie do Krajowej Rady Pracowniczych Ogrodów Działkowych. W dniu 15 lutego 1971 r. wydane zostały decyzje o lokalizacji szczegółowej nr [...] dla ogrodów działkowych K. i W. w C. K. w rejonie ul. N. [...]) oraz nr [...] dla ogrodów działkowych pracowników "M. t - K." w C. K., ([...]). W tym samym dniu wydano również decyzję o lokalizacji szczegółowej nr 58/70 (BAU-4405/100/70 dotyczącą lokalizacji ogrodów działkowych "C. K." przy ul. M. dla pracowników rad narodowych. Wszystkie w/w decyzje zostały wydane bez prawa dokonywania inwestycji budowlanych. Przedmiotowe decyzje wydane zostały na podstawie art. 30 i 31 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 7, poz. 47) oraz na podstawie zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 20 maja 1966 r. w sprawach ustalania lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych i stref ochronnych oraz wyrażania zgody na zmianę sposobu wykorzystania terenu (Monitor Polski nr 25 poz. 129). Przedmiotowe decyzje zachowały się jedynie w kserokopiach i nie posiadają adnotacji o ich ostateczności. Zdaniem organu I instancji analiza ww. decyzji wydanych w dniu 15 lutego 1971 r. prowadzi do wniosku, że ogrody działkowe M. K. w C. K., K. i W. w rejonie ul. N. oraz C. K. przy ul. M. dla pracowników Rad Narodowych, były trzema odrębnymi ogrodami działkowymi. Ogrody Działkowe "W. i Ogrody Działkowe "K. w decyzji Z-10/68 z dnia 21 lutego 1968 r. zostały określane dodatkowo jako POD "C. K.", co oznacza, że funkcjonowały wówczas dwa ogrody określane jako "C. K.": pierwszy dla pracowników rad narodowych na parcelach l. kat. [...] gm. kat. C. W., który nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania, oraz drugi określany jako Ogrody Działkowe "K. " i Ogrody Działkowe "W. POD "C. K.", zlokalizowane na parceli I. kat [...]. Żaden z zakładów pracy, który utworzył ogródki działkowe dla swoich pracowników na dawnej parceli kat [...], nie posiadał tytułu prawnego do użytkowanego gruntu. Na podstawie pisma Przedsiębiorstwa Projektowania Budownictwa Miejskiego "M. " z dnia 14 września 1974 r. organ ustalił, że Przedsiębiorstwo posiada przedmiotowy grunt o powierzchni 1 ha 11 ar i 94 m2 od 1952 r. oraz, że nie zawierał z nikim umowy o dzierżawę przedmiotowego terenu. Urząd Miasta K. Wydział Finansowy w piśmie z dnia 3 października 1974 r. udzielił przedsiębiorstwu stosownych wyjaśnień oraz wskazał na celowość niezwłocznego uregulowania stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości. Z kolei w piśmie z dnia 21 marca 1975 r. Dyrekcja Okręgowej Kolei Państwowych w K. przyznała, że użytkuje ogród działkowy w C. K. na podstawie uzgodnienia dokonanego podczas konferencji odbytej w Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K.. Co prawda nie wskazano daty konferencji, jednak z treści pisma można wywnioskować, że chodzi o konferencję z dnia15 lutego 1954 r. Prawo do nieruchomości DOKP wywodziła nadto z pisma z dnia 31 stycznia 1962 r. Prezydium Rady Narodowej w K. Wydział Architektury i Nadzoru do Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w K. Zarządu Urządzeń Socjalno-Bytowych w K.. Na podstawie protokołu z konferencji z dnia 15 lutego 1954 r. oraz pisma z dnia 31 stycznia 1962 r. ogród działkowy został zarejestrowany przez Wojewódzki Zarząd POD jako ogród stały. Do dnia złożenia oświadczenia o wydanie terenu, tj. do dnia 30 grudnia 2016 r. Polski Związek Działowców korzystał z działki ewidencyjnej nr [...] obr. [...] jedn. ewid. K. - K. bez tytułu prawnego. Od powyższej decyzji odwołanie złożył Polski Związek Działkowców Stowarzyszenie Ogrodowe w W. Okręg Małopolski w K. Decyzją z dnia 4 listopada 2024 r. znak: SKO.GN/4160/27/2024, działając na podstawie art. 25 ust. 1, 2 i 3 w zw. z art. 22 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1073, dalej: u.r.o.d. ) oraz art. 7, art. 77, a także art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że z przepisów art. 25 ust. 2 oraz art. 22 ust. 1 u.r.o.d. wynika prawo działkowców oraz stowarzyszenia ogrodowego do otrzymania odszkodowania za stanowiące ich własność składniki majątkowe znajdujące się na działce oraz za prawa do działki znajdującej się w likwidowanej części ROD, w związku z realizacją roszczenia osoby trzeciej. W dalszej kolejności organ odwoławczy powtórzył ustalenia organu I instancji i uznał je za własne. Organ wskazał, że ogród działkowy "C. K." powstał, stosownie do uchwały nr 95/2005 Prezydium Okręgowego Zarządu Małopolskiego PZD w K. z dnia 15 grudnia 2005 r., z połączenia z ogrodu działkowego "M. " i ogrodu działkowego "C. K.". Połączenia dokonano na dzień 31 grudnia 2005 r. Zgodnie z kartą rejestracyjną ogrodu nr [...], wymieniony w jej treści POD "C. ", położony w K. przy ul. M. o powierzchni 1 ha, liczbie działek 26 posiadał numer ewidencyjny A-XVIII-37. Teren pod przedmiotowy ogród działkowy miał zostać przekazany na podstawie decyzji PDRN "Z." z dnia 21 lutego 1968 r. Na karcie rejestracyjnej nie odnotowano daty protokolarnego przejęcia terenu. Zgodnie z kartą rejestracyjną ogrodu nr [...], wymieniony w jej treści POD "M. ", położony w K. przy ul. M. powierzchni 1,11 ha, liczbie działek 34 posiadał numer ewidencyjny A-XVIII - 10. Na karcie rejestracyjnej odnotowano, że brak jest w aktach WZ PZL decyzji o przekazaniu terenu pod przedmiotowy ogród działkowy, a przekazanie miało nastąpić w 1954 r. W dniu 21 lutego 1968 r. wydane zostały decyzje: Z-9/68 dotycząca Pracowniczego Ogrodu Działkowego "M. oraz Z-10/68 dotycząca Ogrodów Działkowych "W." i Ogrodów Działkowych "K. Z treści ww. decyzji wynika, że ogrody Działkowe "W." i Ogrody Działkowe "K. określane w treści decyzji dodatkowo jako POD "C. K." zlokalizowane miały być na parceli I. kat [...], stanowiącej własność osób prywatnych. Decyzja Z-10/68 ustalała dla w/w ogrodów działkowych jedynie lokalizację czasową do 1970 r. bez prawa dokonania inwestycji budowlanych. Analogiczną treść posiadała decyzja 7-9/68 z dnia 21 lutego 1968 r. Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Z. nr BA-11-4405-132/67, którą ustalono lokalizację szczegółową do 1970 r. Pracowniczego Ogrodu Działkowego "M. w rejonie ul. P. i M. , również bez prawa dokonywania inwestycji budowlanych. W dniu 15 lutego 1971 r. wydane zostały decyzje o lokalizacji szczegółowej nr [...] dla ogrodów działkowych K. i W. w C. w rejonie ul[...]) oraz nr [...] dla ogrodów działkowych pracowników "M. -K." w C. ([...] W tym samym dniu wydano również decyzję o lokalizacji szczegółowej nr [...] dotyczącą lokalizacji ogrodów działkowych "C. K." przy ul. M. dla pracowników rad narodowych. Wszystkie w/w decyzje zostały wydane bez prawa dokonywania inwestycji budowlanych. Organ odwoławczy podał, za organem I instancji, że analiza ww. decyzji wydanych w dniu 15 lutego 1971 r. prowadzi do wniosku, że ogrody działkowe M. K. w C. K., Kolejarzy [...] w rejonie ul. N. oraz C. przy ul. M. dla pracowników Rad Narodowych, były trzema odrębnymi ogrodami działkowymi. Ogrody Działkowe "W. " i Ogrody Działkowe "K. " w decyzji Z-10/68 z dnia 21 lutego 1968 r. zostały określane dodatkowo jako POD "C. K.", co oznacza, że funkcjonowały wówczas dwa ogrody określane jako "C. K.": pierwszy dla pracowników rad narodowych na parcelach I. kat. [...] gm. kat. C. W., który nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania, oraz drugi określany jako Ogrody Działkowe "[...]" i Ogrody Działkowe "[...]" POD "C. K.", zlokalizowane na parceli I. kat [...]. Żaden z zakładów pracy, który utworzył ogródki działkowe dla swoich pracowników na dawnej parceli I. kat [...] nie posiadał tytułu prawnego do użytkowanego gruntu. W ówczesnym stanie prawnym, zgodnie z ustawą z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych tworzone były przyzakładowe pracownicze ogrody działkowe i miejskie pracownicze ogrody działkowe. Obowiązek zakładania i utrzymania ogrodów działkowych nałożony został m.in. na zakłady pracy, zatrudniające więcej niż 200 osób (art. 5 ust. 2), które obowiązane były w warunkach, określonych w art. 6 w/w ustawy, zakładać i utrzymywać ogrody działkowe stałe dla swych pracowników i ich rodzin. Kolegium wskazało, że stosownie do art. 6 ust 1 ww. ustawy instytucje obowiązane do zakładania i utrzymywania pracowniczych ogrodów działkowych zamieszczały na ten cel odpowiednie sumy w swoich budżetach, a zgodnie z ustępem 2 w budżetach zainteresowanych ministerstw były przewidziane corocznie odpowiednie kredyty na zakładanie pracowniczych ogrodów działkowych. Pracownicze ogrody działkowe mogły być zakładane wyłącznie na gruntach Skarbu Państwa, a gminie służyło prawo nabycia odpowiednich terenów w drodze wywłaszczenia (art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, Dz. U. Nr 18, poz. 117). Nieruchomość składająca się z parceli katastralnej I. kat [...], objętej Lwh nr [...] gm. kat. C. W. do dnia uprawomocnienia się postanowienia Sądu Powiatowego dla m. K. w K. z dnia 18 stycznia 1957 r. w sprawie o sygnaturze akt II [...], stanowiła współwłasność wyłącznie osób fizycznych, a od tego dnia współwłasność osób fizycznych i Skarbu Państwa. Nie stanowiła wyłącznej własności Skarbu Państwa, co oznacza, że w istniejącym wówczas stanie faktycznym i prawnym na przedmiotowej nieruchomości nie można było utworzyć pracowniczych ogrodów działkowych w rozumieniu ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. Przedmiotowa nieruchomość nigdy nie została wywłaszczona. Sytuacji prawnej ww. ogrodów działkowych nie zmieniały także decyzje o lokalizacji szczegółowej z 1968 r. i 1970 r., które zostały wydane na podstawie art. 30 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1961 r. nr 7, poz. 47) oraz zarządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 8 sierpnia 1961 r. w sprawie ustalania lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych i stref ochronnych oraz wyrażania zgody na zmianę sposobu wykorzystania terenu (M. P. 1961.62.268). Decyzje o lokalizacji szczegółowej dotyczyły możliwości realizowania inwestycji na danym terenie i warunków wykonywania inwestycji, natomiast nie regulowały w ogóle kwestii uprawnień do terenu, na którym inwestycja miała być zlokalizowana. W ocenie Kolegium zasadnie także przyjęto, że przedmiotowe ogrody nie uzyskały statusu ogrodu stałego rozumieniu ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. Zajęta bez podstawy prawnej działka nr [...] obr [...] ewid. K. - K. nie podlegała bowiem regulacjom ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, a co za tym idzie nie mogła posiadać statusu czasowego ogrodu działkowego, co do którego możliwe byłoby ewentualne wydanie decyzji o jego likwidacji. Ustawa ta przewidywała w art. 33, iż pracownicze ogrody działkowe istniejące ponad 10 lat, a nie mające ustalonej lokalizacji, uznaje się za ogrody stałe w rozumieniu ustawy. Przepis ten dotyczył ogrodów, które nie miały ustalonej lokalizacji. Jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 19 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Po 740/19: Pojęcie "nie mające ustalonej lokalizacji" należy odnieść do ogrodów, które powstały na terenach przeznaczonych w planie miejscowym "dla innych potrzeb", ale które mogły być użytkowane do celów przewidzianych w ustawie przez okres nie krótszy, niż trzy lata (art. 10 ust. 1 u.p.o.d. z 1949 r.). Skoro przy tym zakłady pracy mogły zakładać wyłącznie stałe ogrody działkowe (zob. art. 5 ust. 2 u.p.o.d. z 1949 r.), czasowe ogrody działkowe były zakładane przez gminy (art. 5 ust. 1 u.p.o.d. z 1949 r.). W konsekwencji były to miejskie ogrody działkowe w rozumieniu art. 32 ust. 1 u.p.o.d. z 1981 r." Powołany art. 10 ust. 1 u.p.o.d. z 1949 r. stanowił z kolei, że: na przeznaczonych dla innych potrzeb obszarach, które mogą być użytkowane do celów, przewidzianych w niniejszej ustawie, przez okres nie krótszy niż trzy lata, tworzy się czasowe ogrody działkowe (ust. 1). Czasowy ogród działkowy powinien obejmować co najmniej 20 działek o obszarze nie większym, niż 1.500 m2 każda (ust. 2) Przepisy, dotyczące prowadzenia i zakładania pracowniczych ogrodów działkowych, odnoszą się do czasowych ogrodów działkowych. Urządzenia czasowych ogrodów działkowych mogą nosić charakter prowizoryczny (ust.3). Przepis ten dotyczył zatem czasowych ogrodów działkowych, które, jak wskazano powyżej, powstawały na terenach nieprzeznaczonych na ten cel w planie miejscowym. W świetle ustawy z 1949 r. ich zakładanie podlegało tym samym zasadom co zakładanie ogrodów stałych. Wymagana była zatem uchwala właściwej rady narodowej, której w sprawie przedmiotowej, dla terenu ówczesnej parceli I. kat. [...] nie ma. W tej sytuacji, na terenie tej parceli nie mógł powstać ogród czasowy w rozumieniu ustawy z 1949 r. Nie było to możliwe także z uwagi na fakt, że wówczas była to jeszcze własność osoby fizycznej. Najpierw musiałoby zatem dojść do wywłaszczenia terenu, co nigdy nie nastąpiło. Skoro tak, to nie mógł też nastąpić skutek w postaci przekształcenia takiego ogrodu w ogród stały na podstawie art. 33 u.p.o.d. z 1981 r. Podobnie w tej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 1050/05 - Naczelny Sąd Administracyjny wskazując, że istniejące dotychczas pracownicze ogrody działkowe stały się z dniem wejścia w życie ustawy z 6 maja 1981 r. pracowniczymi ogrodami działkowymi w jej rozumieniu, nie stanowi o tym, że z mocy prawa Polski Związek Działkowców uzyskał w każdym przypadku automatycznie tytuł prawny do gruntu zajętego pod te ogrody, bo nic takiego z treści ust. 1 art. 32 nie wynika. Zdaniem Kolegium nie ulega wątpliwości, że Ogród Działkowy "C. K." nie posiadał tytułu prawnego do gruntu, na którym był utworzony, ani też nie podjął działań w celu uregulowania stanu prawnego nieruchomości, mimo, że posiadał o tym wiedze i na którym jako podmiocie założycielskim ciążył taki obowiązek. Z powyższego wynika, że ogród faktycznie funkcjonujący na terenie obecnej działki nr [...] obręb 5 nigdy legalnie na tym terenie nie istniał, nie mogło zatem dojść do likwidacji tego ogrodu, nie mógł on też stać się ogrodem stałym. To z kolei wyklucza zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 25 ust. 1 u.r.o.d. i przyznanie przewidzianego w tym przepisie odszkodowania. Nie można również w kontekście oceny tytułu prawnego do przedmiotowej części działki pominąć wyroku Sądu Rejonowego dla K. K. w K. Wydział I Cywilny wydanym w dniu 29 października 2009 r. w sprawie o sygnaturze akt I [...], który został utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w K. Wydział II Cywilny-Odwoławczy z dnia 14 lipca 2010 r., w sprawie o sygnaturze akt II Ca [...] w którym nakazano Polskiemu Związkowi Działkowców wydanie powodowi części nieruchomości składającej się z działki nr [...] o powierzchni 327 m2. Wyrok ten wskazuje, iż brak było podstaw do korzystania z działki nr [...] przez PZD. Kolegium podzieliło zatem pogląd organu I instancji, że w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 25 ust. 2 u.r.o.d. Odnosząc się do zarzutu zaniechania przeprowadzenia dowodów na okoliczność ustalenia składników majątkowych za które przysługuje odszkodowanie, wskazać należy, że w sytuacji, w której wykazano, iż odszkodowanie nie może zostać przyznane z powodu braku spełnienia przesłanek określonych w art. 25 ust. 1, ustalanie jego wysokości i prowadzenie inwentaryzacji pozostałych na terenie działki składników majątkowych byłoby bezcelowe. Na powyższą decyzję Polski Związek Działkowców Stowarzyszenie Ogrodowe w W. Okręg Małopolski w Krakowie wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów: 1) art. 25 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych poprzez nieprawidłowe przyjęcie iż: - pomimo faktycznej i prawnej likwidacji części Rodzinnego Ogrodu Działkowego "C. K." w K. na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego dla K. K. w K. Wydział I Cywilny z dnia 29 października 2009 roku sygn. akt: IC [...] skutkującej poniesieniem szkody przez Polski Związek Działkowców w związku z roszczeniem osoby trzeciej, brak jest podstaw do zastosowania tego przepisu i ustalenia odszkodowania na rzecz wnioskodawcy i działkowców, w sytuacji gdy powstanie szkody po stronie PZD jest niewątpliwe i zostało wykazane stosownym materiałem dowodowym w zakresie zasadności poniesionej szkody, jak i jej wysokości; - Rodzinny Ogród Działkowy "C. K." w K. nie jest Rodzinnym Ogrodem Działkowym i nie stał się ogrodem stałym w rozumieniu ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, podczas gdy fakt utworzenia potwierdzają decyzje o lokalizacji szczegółowej nr Z-9/68 z dnia 21 lutego 1968 roku oraz nr Z-10/68 obie znak: BA-II-4405-132/67, a także nr 57/70 z dnia 15 lutego 1971 roku znak: BAU-4405/110/70 i nr 53/70 znak: BAU-4405/107/70. Organ I instancji, jak i II instancji zupełnie pominął zupełnie iż nawet gdyby przyjąć (czemu wnioskodawca zaprzecza) iż ogród ten nie mając ustalonej lokalizacji na obecnej działce ewidencyjnej nr [...], to istniał od przeszło 10 lat, a zatem w rozumieniu art. 33 tej ustawy stał się ogrodem stałym, 2) art. 33 ustawy z dnia 6 maja 1981 roku o pracowniczych ogrodach działkowych poprzez jego nieprawidłową wykładnię skutkującą przyjęciem iż zajęcie działki nr [...] nastąpiło bez podstawy prawnej, a co za tym idzie nie mogło prowadzić do powstania rodzinnego ogrodu działkowego, co do którego możliwe byłoby ewentualne wydanie decyzji o jego likwidacji; 3) art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 6 maja 1981 roku o pracowniczych ogrodach działkowych poprzez jego pominięcie przy rozstrzygnięciu; 4) art. 6 ust. 1, a nie art. 8 ust. 1 ustawy z 1981 roku o pracowniczych ogrodach działkowych poprzez ich błędną wykładnie i nieuznanie Ogrodu Działkowego "C. K." za ogród działkowy w rozumieniu wymienionej ustawy; 5) art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 1949 roku o pracowniczych ogrodach działkowych poprzez: - przyjęcie iż nie powstał Pracowniczy Ogród Działkowy "C. K." w K. z uwagi na brak wywłaszczenia odpowiednich nieruchomości przez gminę, przy jednoczesnym niezasadnym przyjęciu, iż to na zakładzie pracy ciążył obowiązek uregulowania stanu prawnego nieruchomości, pomimo ustawowego obowiązku nałożonego na gminę; - przyjęcie, że powstanie Pracowniczego Ogrodu Działkowego uzależnione było od własności gruntu należącej do Skarbu Państwa lub Gminy, przy jednoczesnym pominięciu iż definicja ustawowa abstrahowała od takiej przesłanki, a także pominięciu iż Skarb Państwa, a kolejno Gmina Miejska K. byli i są właścicielem udziału w przedmiotowej nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] obręb 5 jedn. ewid. K. K.; 6) art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ I i II instancji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a w szczególności zaniechania przeprowadzenia dowodów na okoliczność ustalenia składników majątkowych, za które przysługuje odszkodowanie; 7) art. 11 k.p.a. poprzez nieuzasadnienie dlaczego przyjęto, iż w niniejszej sprawie zachodzi podstawa do odmowy przyznania odszkodowania; 8) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, zaniechanie wnikliwego zbadania iż ROD "C. K." w K. stał się ogrodem stałym w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 1981 roku o pracowniczych ogrodach działkowych, wobec spełnienia przesłanek z art. 33 tej ustawy, a także art. 32 ust. 1 tej ustawy, pominięcie dowodów na okoliczność ustalenia wartości odszkodowania przysługującego stronie skarżącej zarówno za składniki majątkowe, pominięcie postępowania prowadzonego przez ten sam organ w trybie art. 76 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 roku o rodzinnych ogrodach działkowych pod znakiem: GS03.6845.2.15.2015.KZ; 9) art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ocenienie zebranego przez organ I instancji w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez przyjęcie, że w sprawie występuje stan faktyczny uzasadniający odmowę przyznania odszkodowania, podczas gdy spełnione zostały przesłanki o jakich mowa w art. 25 ust. 1 u.r.o.d., a odmowa uwzględnienia wniosku wynikać ma między innymi z braku uregulowania stanu prawnego przez zakład pracy, pomimo ustawowego obowiązku ciążącego na ogranie gminy, a także całkowite pominięcie skutków wynikających z decyzji z decyzji o lokalizacji szczegółowej nr Z-9/68 z dnia 21 lutego 1968 roku oraz nr Z-10/68 obie znak: BA-II-4405-132/67, a także nr 57/70 z dnia 15 lutego 1971 r. znak: BAU-4405/110/70 i nr 53/70 znak: BAU-4405/107/70; 10) art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez pominięcie prawidłowego uzasadnienia decyzji 11) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy brak było podstaw do zastosowania takiego trybu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że na mocy art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. W wyniku rozpatrzenia sprawy w tak zakreślonych ramach Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzją, którą odmówiono Polskiemu Związkowi Działkowców wypłaty odszkodowania na rzecz wnioskodawcy za majątek znajdujący się na dz. ewid. nr [...] obr[...] Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. 2021 r., poz. 1073; dalej: u.r.o.d.) w przypadku likwidacji ROD lub jego części w związku z realizacją roszczenia osoby trzeciej, nie stosuje się przepisu art. 21, jeżeli Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego występowały jako właściciel nieruchomości w dniu nabycia do tej nieruchomości tytułu prawnego przez stowarzyszenie ogrodowe lub w dniu, w którym ROD stał się ogrodem stałym w rozumieniu ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. z 1996 r. poz. 390, ze zm.). Jak przy tym wynika z art. 25 ust. 2 u.r.o.d., w przypadku likwidacji ROD, o której mowa w ust. 1, przepis art. 22 ust. 1 stosuje się odpowiednio. Obowiązanym do wypłaty odszkodowań jest podmiot, który występował jako właściciel nieruchomości w dniu, o którym mowa w ust. 1. Ustalenie odszkodowań następuje w drodze decyzji. Z art. 22 ust. 1 pkt 1 u.r.o.d. wynika zaś, że podmiot likwidujący obowiązany jest wypłacić działkowcom odszkodowanie za składniki majątkowe znajdujące się na działkach, a stanowiące ich własność oraz za prawa do działki w ROD, pomniejszone o wartość prawa do działki przyznanego w nowo powstałym ROD. Odpowiedzialność podmiotu likwidującego zobowiązanego do ustalenia i wypłaty odszkodowania w przypadku likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego lub jego części w związku z realizacją roszczenia osoby trzeciej uwarunkowana jest więc dniem nabycia do tej nieruchomości tytułu prawnego przez stowarzyszenie ogrodowe lub dniem, w którym ROD stał się ogrodem stałym w rozumieniu ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że Polski Związek Działkowców, jak również jego poprzednicy prawni, nie nabyli tytułu prawnego do działki nr [...] obręb 5 jedn. ewid. K. - K.. Powołana nieruchomość nie uzyskała również statusu ogrodu stałego rozumieniu ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. Działka nr [...] obr. 5 jedn. ewid. K. - K. zajęta bowiem została bez podstawy prawnej i w związku z tym nie podlegała regulacjom ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, a co za tym idzie nie mogła posiadać statusu czasowego ogrodu działkowego, co do którego możliwe byłoby ewentualne wydanie decyzji o jego likwidacji. Przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła pracowniczego ogrodu działkowego w myśl ustawy, zatem okres korzystania z niej przez Polski Związek Działkowców i jego poprzednika prawnego nie warunkuje uznania zajmowanego trenu za ogród stały. Z akt sprawy wynika, że Ogród Działkowy "C. K." nie tylko nie posiadał tytułu prawnego do gruntu, na którym był utworzony, ani też nie podjęto działań w celu uregulowania stanu prawnego nieruchomości. Zgodzić się trzeba zatem z organami orzekającymi w sprawie, że ogród faktycznie funkcjonujący na terenie obecnej działki nr [...] obręb 5, nigdy nie istniał na tym terenie legalnie, wobec tego nie mogło dojść do jego likwidacji. Zgodzić się również należy z organami administracji, że na sytuację prawną ww. ogrodów działkowych nie miały wpływu decyzje o lokalizacji szczegółowej z 1968 r. i 1970 r., które zostały wydane na podstawie art. 30 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1961 r. nr 7, poz. 47) oraz zarządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 8 sierpnia 1961 r. w sprawie ustalania lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych i stref ochronnych oraz wyrażania zgody na zmianę sposobu wykorzystania terenu (M. P. 1961.62.268). Dotyczyły one bowiem możliwości realizowania inwestycji na danym terenie i warunków wykonywania inwestycji, natomiast nie regulowały w ogóle kwestii uprawnień do terenu, na którym inwestycja miała być zlokalizowana. O braku podstaw do korzystania z działki nr [...] przez Związek świadczy też wyrok Sądu Rejonowego dla K. K. w K. z dnia 29 października 2009 r. sygn. akt I [...], którym nakazano Polskiemu Związkowi Działkowców wydanie powodowi części nieruchomości składającej się z działki nr [...] o powierzchni 327 m2. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, organy administracji wykazały, że zajęta bez podstawy prawnej działka nr [...] obr 5 ewid. K. - K. nie podlegała regulacjom ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, a co za tym idzie nie mogła posiadać statusu czasowego ogrodu działkowego, co do którego możliwe byłoby ewentualne wydanie decyzji o jego likwidacji. W świetle ustawy z 1949 r. zakładanie ogrodów czasowych podlegało tym samym zasadom co zakładanie ogrodów stałych. Wymagana była zatem uchwała właściwej rady narodowej, której w sprawie przedmiotowej, dla terenu ówczesnej parceli I. kat. [...], nie ma. W tej sytuacji, na terenie parceli l. kat. [...] nie mógł powstać ogród czasowy w rozumieniu ustawy z 1949 r. Nie było to możliwe także z uwagi na fakt, że wówczas była to jeszcze własność osoby fizycznej. Najpierw musiałoby zatem dojść do wywłaszczenia terenu, co nigdy nie nastąpiło. Skoro tak, to nie mógł też nastąpić skutek w postaci przekształcenia takiego ogrodu w ogród stały na podstawie art. 33 u.p.o.d. z 1981 r. Stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony przez organy obu instancji, a następnie zastosowano w prawidłowy sposób obowiązujące przepisy prawa. W kontrolowanym postępowaniu, wbrew wywodom skargi nie naruszono ani przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1, art 80, art. 81a § 1 k.p.a), ani przepisów materialnoprawnych (art. 25 ust 1 i 2 u.r.o.d., art. 33, 32 ust. 1 i art. 6, 7 i 8 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., a wyrzeczenie trafnie powołuje art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Po przeprowadzeniu wszechstronnego postępowania dowodowego, organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że brak jest podstaw wypłaty odszkodowania w oparciu o przepis art. 25 ust. 2 u.r.o.d. Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło