III SA/Łd 836/24

Dnia 19 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2025 roku sprawy ze skargi A. D. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2024 r. nr 79/2024/KL w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Łodzi z dnia 18 września 2015 r. nr 291/2015; 2. umarza postępowanie administracyjne. Decyzją z dnia 26 sierpnia 2024 r. nr 79/2024/KL, wydaną na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 50 ust. 18 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146 ze zm.), dalej u.ś.o.z. w związku z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz. U. z 2020 r. poz. 1493) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), dalej k.p.a., w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) - po rozpoznaniu odwołania A. D. od decyzji Dyrektora Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Łodzi z dnia 18 września 2015 r. nr 291/2015 o ustaleniu obowiązku poniesienia przez A. D. kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, udzielonych na jego rzecz w okresie od dnia 31 grudnia 2013 r. do dnia 2 stycznia 2014 r. w Zespole Opieki Zdrowotnej w K. w łącznej wysokości 4 628,00 zł - Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia uchylił w całości zaskarżoną decyzję i orzekł o obowiązku poniesienia przez A. D. kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, udzielonych na jego rzecz w dniu 31 grudnia 2013 r. w Zespole Opieki Zdrowotnej w K. w wysokości 1 542,67 zł. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Łodzi pismem z 9 czerwca 2015 r. zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej w okresie od dnia 31 grudnia 2013 r. do dnia 2 stycznia 2014 r. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji decyzją nr 291/2015 z 18 września 2015 r. ustalił obowiązek poniesienia przez stronę kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na jego rzecz w dniach od 31 grudnia 2013 r. do 2 stycznia 2014 r. w łącznej wysokości 4 628,00 zł w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że Świętokrzyski Oddział Wojewódzki NFZ wystąpił z zapytaniem do ZUS w dniu 25 sierpnia 2014 r. w zakresie posiadania przez A. D. własnego tytułu ubezpieczenia zdrowotnego oraz posiadania tytułu członka rodziny ubezpieczonej. W odpowiedzi ZUS przesłał informacje, z których wynika, że w dniach udzielnych świadczeń medycznych A. D. był osobą nieubezpieczoną. Ponadto do akt załączono kopię oświadczenia A. D. o przysługującym świadczeniobiorcy prawie do świadczeń opieki zdrowotnej. Następnie z uwagi na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy wniosek o wszczęcie postepowania został przekazany do Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. W dniu 16 lipca 2015 r. A. D. dostarczył do Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ: 1) zaświadczenie z 3 lipca 2015 r. wydane przez Starostę O. potwierdzające, że strona była zarejestrowana jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. w okresie od 18 czerwca 2012 r. do 15 grudnia 2013 r. i pobierała zasiłek 120% w okresie od 26 czerwca 2013 r. do 15 grudnia 2013 r.; 2) Zaświadczenie z dnia 10 lipca 2015 r. wystawione przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówkę Terenową w O. potwierdzające, iż A. D.: - został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako rolnik od dnia 1 marca 2000 r. do dnia 31 maja 2004 r. (składki opłacono za okres: 1 marzec 2000 r. - 31 maja 2004 r.), - został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako rolnik od dnia 16 listopada 2006 r. do dnia 29 lutego 2008 r. (składki opłacono za okres: 1 listopad 2006 r. - 29 luty 2008 r.), - został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako rolnik od dnia 7 stycznia 2014 r. do dnia 31 maja 2014 r. (składki opłacono za okres: 1 styczeń 2014 rok - 31 maja 2014 rok). Wobec rozbieżności wynikających z danych zawartych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych, które wskazują, że A. D. był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. w okresie od dnia 8 czerwca 2012 r. do dnia 25 grudnia 2012 r., a informacjami zawartymi w Zaświadczeniu Nr 1246/2015 z dnia 3 lipca 2015 r. wystawionym przez Starostę O., w którym wskazano, iż A. D. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna w ww. Urzędzie Pracy w okresie od 18 czerwca 2012 r. do 15 grudnia 2013 r., Łódzki Oddział Wojewódzki zwrócił się do PUP w O. z prośbą o udzielenie informacji, czy A. D. był zarejestrowany w PUP w O. w miesiącu grudniu 2013 r. W odpowiedzi Powiatowy Urząd Pracy w O. poinformował, iż A. D. był zarejestrowany w tamtejszym Urzędzie Pracy w okresie od dnia 18 czerwca 2012 r. do dnia 15 grudnia 2013 r. z prawem do zasiłku od dnia 26 czerwca 2012 r. do dnia 25 czerwca 2013 r. Od dnia 26 czerwca 2013 r. do dnia 15 grudnia 2013 r. nie podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu w PUP w O., ponieważ posiadał gospodarstwo rolne o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 1 ha przeliczeniowy. Natomiast Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w O. poinformowała, że A. D.: od 14 listopada 2006 r. do dnia 29 lutego 2008 r. podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu jako rolnik (zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego w dniu 14 listopada 2011 r.), od dnia 1 marca 2008 r. A. D. nie podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu w związku z podjęciem zatrudnienia od ww. daty, w dniu 7 stycznia 2014 r. A. D. złożył zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego i stosownie do postanowień art. 69 ust. 2 u.ś.o.z. został włączony do ubezpieczenia zdrowotnego na bieżąco, tj. od dnia dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia, natomiast składka na ubezpieczenie zdrowotne zgodnie z art. 86 ust. 6 u.ś.o.z. opłacona została od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono zgłoszenie do ubezpieczenia, tj. od dnia 1 stycznia 2014 r., od dnia 1 czerwca 2014 r. A. D. nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu w związku z podjęciem zatrudnienia. Organ I instancji wskazał, że z uwagi na informacje przekazane przez Powiatowy Urząd Pracy w O. oraz Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówkę Terenową w O., a także dane zawarte w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych uznać należy, że w dniach udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorca był osobą nieubezpieczoną. W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym, uzasadnionym jest obciążenie A. D. kosztami udzielonych świadczeń opieki medycznej w łącznej kwocie 4 628,00 zł Od powyższej decyzji A. D. odwołał się do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia 5 października 2015 r. Wskazał, że obciążenie go tak wysokimi kosztami leczenia jest krzywdzące i wynikało z niepoinformowania go przez pracowników urzędu pracy. Wyjaśnił, że od 26 czerwca 2012 r. do 25 czerwca 2013 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Po ustaniu prawa do zasiłku zgłaszał się do Urzędu Pracy w O. w wyznaczonych terminach, jednak nikt nie poinformował go, że nie są odprowadzane składki na ubezpieczenie, gdyż posiada ziemię i w takiej sytuacji podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników. Informację taką uzyskał dopiero na początku stycznia 2014 r. i zgłosił się do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w O. w dniu 7 stycznia 2014 r., a składka na ubezpieczenie została naliczona od 1 stycznia 2014 r. Ponadto odwołujący wyjaśnił, że za okres od 1 czerwca 2012 r. do 31 marca 2014 r. spłacał należności wynikające z obowiązkowego ubezpieczenia rolników, które na jego wniosek Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w O. rozłożył na raty ze względu na trudną sytuację materialną. Strona dodała, że obecnie ze względu na stan zdrowia ma przyznane orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, jego dochody są niskie i znaczna ich część jest przeznaczana na lekarstwa. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z 30 stycznia 2017 r. poinformował świadczeniobiorcę, że znowelizowano ustawę o świadczeniach opieki zdrowotnej ze środków publicznych, zmiana obowiązuje od 12 stycznia 2017 r. i o możliwości dokonania zgłoszenia wstecznego do ubezpieczenia zdrowotnego. Zawiadomiono, że warunkiem nieobciążania kosztami leczenia jest dokonanie przez płatnika składek np. w przypadku pracownika poprzez pracodawcę, zleceniodawcę w przypadku zleceniobiorcy, organu emerytalno-rentowego w przypadku emeryta-rencisty, "wstecznego" (prawidłowego) zgłoszenia członka rodziny. Poinformowano także w ww. piśmie, że w związku z powyższym - w terminie do 90 dni od wejścia ustawy w życie, tj. od dnia 12 stycznia 2017 r. do dnia 12 kwietnia 2017 r. - należy dokonać "wstecznego zgłoszenia" do ubezpieczenia zdrowotnego. Zaskarżoną decyzją z dnia 26 sierpnia 2024 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia uchylił decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Łodzi z dnia 18 września 2015 r. nr 291/2015 i orzekł o obowiązku poniesienia przez stronę kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, udzielonych na jego rzecz w dniu 31 grudnia 2013 r. w Zespole Opieki Zdrowotnej w K. w wysokości 1 542,67 zł. Organ odwołał się do treści art. 50 ust. 16 i ust. 18 ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym w okresie udzielanych świadczeń. Ponadto organ wskazał, że zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego uważa się za spełniony po zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego osoby podlegającej temu obowiązkowi zgodnie z przepisami art. 74-76 ustawy o świadczeniach oraz opłaceniu składki w terminie i na zasadach określonych w ustawie. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 8a ustawy o świadczeniach, oraz członków ich rodzin. Osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego po zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego uzyskuje prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, a zgodnie z ust. 3 ww. artykułu osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ma obowiązek zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 5 i 6 ustawy o świadczeniach. Osoby, które nie zgłaszają się do ubezpieczenia zdrowotnego same, informują podmiot właściwy do dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego o członkach rodziny podlegających zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego, w terminie 7 dni od dnia zaistnienia okoliczności powodujących konieczność dokonania zgłoszenia. Członkowie rodziny uzyskują prawo do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Jednocześnie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wyjaśnił, że zgodnie z art. 74 ustawy o świadczeniach, w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego osób objętych obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym oraz członków ich rodzin stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zasad, trybu i terminu zgłaszania do ubezpieczeń społecznych lub do ubezpieczenia społecznego rolników oraz wyrejestrowywania z tych ubezpieczeń. Tę kwestię reguluje art. 36 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497), który stanowi, że zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych osób objętych obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi należy dokonywać w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia społecznego. Organ wskazał, że świadczeniobiorcy udzielone zostały świadczenia opieki zdrowotnej w dniach od 31 grudnia 2013 r. do 2 stycznia 2014 r., w rodzaju leczenie szpitalne, przez świadczeniodawcę - Zespół Opieki Zdrowotnej w K., w łącznej wysokości 4 628,00 zł. Organ zaznaczył, że z analizy dokumentacji ubezpieczeniowej strony znajdującej się w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych (CWU) prowadzonym przez Narodowy Funduszu Zdrowia oraz korespondencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wynika, iż w okresie od dnia 26 czerwca 2012 r. do dnia 26 czerwca 2013 r. świadczeniobiorca został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba bezrobotna pobierająca zasiłek dla bezrobotnych. Kolejnego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego świadczeniobiorcy dokonano w okresie od dnia 7 stycznia 2014 r. do dnia 31 maja 2014 r. z kodem: 9010 - ubezpieczenie dotowane rolników czynnych, płatnikiem jest KRUS. Ponadto w CWU odnotowano składki zapłacone na ubezpieczenie zdrowotne (KRUS) za miesiące styczeń-maj 2014 r. Prezes NFZ wyjaśnił, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1b, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są rolnikami lub ich domownikami w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Rolnik podlega ubezpieczeniom społecznym, jeżeli nie podlega innym ubezpieczeniom społecznym albo nie ma prawa do emerytury/renty. Jak wskazuje art. 67 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego uważa się za spełniony po zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego osoby podlegającej temu obowiązkowi zgodnie z przepisami art. 74-76 oraz opłaceniu składki w terminie i na zasadach określonych w ustawie. Prezes NFZ stwierdził, że wobec powyższego by został dokonany obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego należy dokonać zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego oraz opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne na zasadach określonych ustawą o świadczeniach. Ustawa w zakresie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego odsyła do art. 74-76 ustawy o świadczeniach. W art. 74 ust. 1 ustawy o świadczeniach wskazano, że do ubezpieczenia zdrowotnego osób objętych ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, osób wymienionych w art. 75 i art. 76 ustawy o świadczeniach oraz członków ich rodzin stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zasad, trybu i terminu zgłaszania do ubezpieczeń społecznych lub do ubezpieczenia społecznego rolników oraz wyrejestrowywania z tych ubezpieczeń, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 1-2a, art. 77 i art. 86 ust. 6 ustawy o świadczeniach. Zgodnie z art. 86 ust. 6 ustawy o świadczeniach składka na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach, opłacana jest od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono zgłoszenie do ubezpieczenia w trybie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, do ostatniego dnia miesiąca, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu. Organ wyjaśnił, że z zaświadczenia wystawionego przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w O. z 10 lipca 2015 r. oraz z pisma organu z 25 sierpnia 2015 r. wynika, że świadczeniobiorca został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od dnia 7 stycznia 2014 r. do dnia 31 maja 2014r. jako rolnik. Składki zostały opłacone za okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 maja 2014 r. Natomiast świadczenia opieki zdrowotnej zostały udzielone świadczeniobiorcy w dniach: 31 grudnia 2013 r. oraz 1 i 2 stycznia 2014 r. W powyższym przypadku w zakresie korzystania przez świadczeniobiorcą ze świadczeń opieki zdrowotnej w dniach od 1 do 2 stycznia 2014 r., zdaniem organu, zastosowanie ma art. 86 ust. 6 ustawy o świadczeniach. Wobec spełnienia przesłanek wynikających z art. 86 ust. 6 ustawy o świadczeniach, brak jest podstaw do zobowiązywania strony do poniesienia kosztów udzielonych na jej rzecz świadczeń opieki zdrowotnej w dniach 1-2 stycznia 2014 r. przez świadczeniodawcę Zespół Opieki Zdrowotnej w K.. Zdaniem organu, powyższe nie ma jednak zastosowania do korzystania przez świadczeniodawcę ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w dniu 31 grudnia 2013 r. W zasobach CWU oraz w dokumentach zgromadzonych w toku postępowania brak jest informacji o zgłoszeniu strony do ubezpieczenia zdrowotnego w dniu 31 grudnia 2013 r. jako rolnika oraz opłaceniu składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc grudzień 2013. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w O. z dnia 17 marca 2017 r. znak: 0907-PU.423.15.2017 oraz z dnia 30 października 2017 r. znak: 0907-PU.423.412.2017 dotyczące daty powstania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, jednakże zgodnie z wyjaśnieniami KRUS, dotyczy ono spełniania warunków do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako rolnika w okresie od dnia 31 grudnia 2013 r. do dnia 2 stycznia 2014 r., nie zaś poprawności dokonania w tym okresie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Jak wyjaśniła w swoim piśmie Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w O., 15 marca 2017 r. A. D. wystąpił z podaniem o wsteczne objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie korzystania ze świadczeń zdrowotnych, tj. od dnia 31 grudnia 2013 r. do 2 stycznia 2014 r. Daty te zostały wpisane przez rolnika na podstawie zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia 9 czerwca 2015 r., znak: ŁOW NFZ/WPOG-IV.5130.124.2015-(2)/MU. Po ustaleniu spełniania przez A. D. warunków do podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od dnia 31 grudnia 2013 r. do 2 stycznia 2014 r., PT wydala rolnikowi zaświadczenie o dacie powstania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Placówka nie może potwierdzić zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w KRUS i innego okresu, o którym pisze NFZ, tj. od dnia 1 czerwca 2012 r. Organ uznał, że wobec spełnienia przesłanek wynikających z art. 86 ust. 6 ustawy o świadczeniach w zakresie korzystania przez świadczeniobiorcę ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, udzielonych w dniach 1-2 stycznia 2014 r., Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zobowiązany był uchylić w całości zaskarżoną decyzję i orzec o obowiązku poniesienia przez A. D. kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, udzielonych na jego rzecz w dniu 31 grudnia 2013 r. w Zespole Opieki Zdrowotnej w K., w łącznej wysokości 1 542,67 zł. W skardze A. D. wskazał, że posiada zaświadczenie z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego potwierdzające obowiązkowe ubezpieczenia w okresie od 31 grudnia 2013 r. do 2 stycznia 2014 r. z kodem ubezpieczenia 9010. W ocenie skarżącego nie ciąży na nim obowiązek poniesienia kosztów świadczenia opieki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie, na które powołuje się skarżący. Za grudzień 2013 r. brak jest zgłoszenia skarżącego do ubezpieczenia zdrowotnego jako rolnika. Brak jest też informacji o opłaconej za ten miesiąc składce na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast załączone przez skarżącego zaświadczenie, zgodnie ze swoją treścią wskazuje, że w spornym okresie, tj. 31 grudnia 2013 r. spełniał warunki do zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, nie wskazuje natomiast, iż był poprawnie zgłoszony do ubezpieczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2024 r. nr 79/2024/KL uchylająca w całości decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Łodzi z dnia 18 września 2015 r. nr 291/2015 o ustaleniu obowiązku poniesienia przez A. D. kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, udzielonych na jego rzecz w okresie od dnia 31 grudnia 2013 r. do dnia 2 stycznia 2014 r. w Zespole Opieki Zdrowotnej w K. w łącznej wysokości 4 628,00 zł i orzekająca o obowiązku poniesienia przez A. D. kosztów świadczeń opieki zdrowotnej w wysokości 1 542,67 zł. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że zarówno decyzja Prezesa NFZ, jak i decyzja Dyrektora Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ w Łodzi naruszają zarówno przepisy postępowania administracyjnego, jak i przepisy prawa materialnego. Przedmiotem sporu jest obowiązek poniesienia przez skarżącego kosztów udzielonych mu świadczeń opieki zdrowotnej. Jego istota dotyczy oceny zasadności zobowiązania skarżącego do poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniu 31 grudnia 2013 r. Zdaniem organu II instancji skarżącemu w dniu udzielenia świadczeń, tj. 31 grudnia 2013 r. nie przysługiwało ubezpieczenie zdrowotne, co potwierdziła analiza danych zawartych w CWU oraz dokumenty zgromadzone w sprawie. Z kolei skarżący wskazał na posiadanie prawo do ubezpieczenia zdrowotnego poprzez objęcie go ubezpieczeniem wstecznym, co potwierdza zaświadczeniem z 30 października 2017 r. Ponadto argumentował, że po ustaniu prawa do zasiłku zgłaszał się do Urzędu Pracy w O. w wyznaczonych terminach, jednak nikt nie poinformował go, że nie są odprowadzane składki na ubezpieczenie, gdyż posiada ziemię i w takiej sytuacji podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników. Informację taką uzyskał dopiero na początku stycznia 2014 r. i zgłosił się do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w O. w dniu 7 stycznia 2014 r., a składka na ubezpieczenie została naliczona od 1 stycznia 2014 r. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ww. ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1793 ze zm.). Zgodnie z art. 50 ust. 18 u.ś.o.z. koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych pomimo braku prawa do świadczeń (w przypadkach określonych w ust. 16), które Fundusz poniósł zgodnie z ust. 15, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu Prezes wydaje decyzję administracyjną ustalającą obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Do postępowania w sprawach o ustalenie poniesienia kosztów stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego. Z kolei stosownie do art. 50 ust. 16 pkt 2 u.ś.o.z., w przypadku, gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w wyniku m.in. złożenia przez beneficjenta oświadczenia, o którym mowa w ust. 6, - osoba, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej, jest obowiązana do uiszczenia kosztów tego świadczenia. Jednakże w myśl art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. obowiązku, o którym była mowa powyżej, nie stosuje się do osoby, która w chwili złożenia pisemnego oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "działania w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu posiadania prawa do świadczeń". Z tego powodu każdy przypadek należy analizować i oceniać indywidualnie. Przechodząc do dalszej części rozważań w pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżący składając oświadczenie o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu w dniu 2 stycznia 2014 r. miał prawo mieć usprawiedliwione błędne przekonanie o posiadaniu prawa do świadczeń publicznej opieki zdrowotnej w okresie udzielonych świadczeń, tj. od 31 grudnia 2013 r. do 2 stycznia 2014 r. w Zespole Opieki Zdrowotnej w K.. Zauważyć bowiem należy, że po ustaniu prawa do zasiłku dla osoby bezrobotnej zgłaszał się do Urzędu Pracy w O. w wyznaczonych terminach, jednak nikt nie poinformował go, że nie są odprowadzane składki na ubezpieczenie, gdyż posiada ziemię i w takiej sytuacji podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników. Informację taką uzyskał dopiero na początku stycznia 2014 r. i natychmiast zgłosił się do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w O., dokonując w dniu 7 stycznia 2014 r. zgłoszenia do ubezpieczenia. Ta okoliczność powinna być wzięta pod uwagę przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w zaskarżonej decyzji, wydanej po około 9 latach od wydania decyzji z 18 września 2015 r. przez organ I instancji. Tymczasem organ II instancji w ogóle nie rozważył powyższej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dopiero w odpowiedzi na skargę odniósł się do braku możliwości zastosowania w stosunku do skarżącego art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. i do pojęcia "działania w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu posiadania prawa do świadczeń". W tym miejscu przypomnieć należy, że zgodnie z art. 67 ust. 1 u.ś.o.z. obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego uważa się za spełniony po zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego osoby podlegającej temu obowiązkowi zgodnie z przepisami art. 74-76 oraz opłaceniu składki w terminie i na zasadach określonych w ustawie. A zatem zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego następuje zgodnie z przepisami art. 74-76 u.ś.o.z., natomiast opłacenie składki - w terminie i na zasadach określonych w art. 79 - 94 u.ś.o.z. Dopiero po dokonaniu zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego uzyskuje prawo do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego. Samo podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu nie oznacza jeszcze zatem, że osoba podlegająca temu ubezpieczeniu ma już prawo do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego. Takie prawo przysługuje jedynie po zgłoszeniu jej do tego ubezpieczenia. Dlatego fakt zgłoszenia danej osoby do ubezpieczenia zdrowotnego odgrywa bardzo istotną rolę w ustaleniu prawa tej osoby do korzystania ze świadczeń przysługujących w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego. Zestawienie regulacji zawartych w art. 2 ust. 1 pkt 1 i art. 67 ust. 1 i 2 u.ś.o.z. wskazuje, że prawo do świadczeń opieki zdrowotnej mają osoby objęte powszechnym, m.in. obowiązkowym, ubezpieczeniem zdrowotnym i prawo to osoba podlegająca ubezpieczeniu zdrowotnemu uzyskuje po zgłoszeniu do Funduszu. Z powyższego wyprowadzić należy wniosek, że to właśnie zgłoszenie powoduje stan "objęcia" ubezpieczeniem zdrowotnym. Tak więc ustawowe podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego automatycznie nie skutkuje prawem do świadczeń opieki zdrowotnej, a dopiero dokonanie określonej prawem czynności zgłoszenia powoduje, że z mocy ustawy osoby podlegające temu obowiązkowi zostają objęte ubezpieczeniem zdrowotnym, co uprawnia do świadczeń 32 (patrz: Pietraszewska-Macheta Agnieszka (red.), Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Komentarz, wyd. IV Opublikowano: WKP 2023, Komentarz do art. 67 u.ś.o.z.) Jednocześnie zauważyć należy, że organ II instancji powołuje się na okoliczność, że w zasobach Centralnego Wykazu Ubezpieczonych NFZ oraz w dokumentach zgromadzonych w toku postępowania brak jest informacji o zgłoszeniu skarżącego do ubezpieczenia zdrowotnego w dniu 31 grudnia 2013 r. jako rolnika oraz opłaceniu składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc grudzień 2013. W ocenie Sądu twierdzenia organu II instancji są błędne, bowiem Prezes NFZ dopuścił się istotnego naruszenia art. 5 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r. poz. 2173). Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy zmieniającej, umarza się postępowania, o których mowa w art. 50 ust. 18 ustawy o świadczeniach, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, wobec osób, które dopełniły obowiązku określonego w art. 67 ust. 1 i 3 ustawy oświadczeniach najpóźniej w terminie 90 dni od dnia wejścia w życie ustawy - czyli do dnia 12 kwietnia 2017 r. Skarżący dokonał zgłoszenia wstecznego 15 marca 2017 r. W piśmie z dnia 17 marca 2017 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w Łodzi Placówka Terenowa w O. poinformowała Narodowy Fundusz Zdrowia, że w dniu 15 marca 2017 r. skarżący wystąpił z podaniem o wsteczne objęcie go ubezpieczeniem zdrowotnym w dniach od 31 grudnia 2013 r. do 2 stycznia 2014 r. Po ustaleniu spełnienia przez A. D. warunków do podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w ww. okresie Placówka Terenowa w O. wydała zaświadczenie o dacie powstania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Do pisma załączone zostało ww. zaświadczenie z dnia 17 marca 2017 r. Kolejne zaświadczenie Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w Łodzi Placówka Terenowa w O. wydała w dniu 30 października 2017 r., z którego również wynika, że A. D. spełniał warunki do podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 31 grudnia 2013 r. do 2 stycznia 2014 r. Jednocześnie zauważyć należy, że wprawdzie w piśmie z dnia 30 stycznia 2017 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia poinformował skarżącego, że znowelizowano ustawę o świadczeniach opieki zdrowotnej ze środków publicznych, zmiana obowiązuje od 12 stycznia 2017 r. i o możliwości dokonania zgłoszenia wstecznego do ubezpieczenia zdrowotnego, oraz że w związku z powyższym - w terminie do 90 dni od wejścia ustawy w życie, tj. od dnia 12 stycznia 2017 r. do dnia 12 kwietnia 2017 r. - należy dokonać "wstecznego zgłoszenia" do ubezpieczenia zdrowotnego. Jednakże w piśmie tym nie została przytoczona treść art. 5 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw oraz art. 67 ust. 1 i 3 u.ś.o.z. Powyższe oznacza, że nie poinformowano skarżącego o konieczności opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne, a tylko o możliwości dokonania wsteczego zgłoszenia do ubezpieczenia. Jednocześnie nie została wyjaśniona podnoszona przez skarżącego kwestia spłacania należności wynikających z obowiązkowego ubezpieczenia rolników, które, jak wskazuje skarżący, na jego wniosek Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w O. rozłożył na raty ze względu na trudną sytuację materialną. Natomiast skarżący zgodnie z pouczeniem zawartym w ww. piśmie dokonał wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od dnia 31 grudnia 2013 r. do dnia 2 stycznia 2014 r. w terminie objętym dyspozycją art. 5 ust. 1 ustawy zmieniającej. A zatem był w przekonaniu, że posiada za ww. okres prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Powyższe potwierdza zaświadczenie KRUS z 30 października 2017 r., z którego, wbrew stanowisku NFZ, nie wynika, że składki za ten okres nie zostały opłacone. Wobec powyższego, zdaniem Sądu, Centralny Wykaz Ubezpieczonych NFZ nie zawiera aktualnych danych, bowiem nie wykazuje zgłoszenia wstecznego dokonanego przez skarżącego w dniu 15 marca 2017 r. za okres od dnia 31 grudnia 2013 r. do dnia 2 stycznia 2014 r. z kodem ubezpieczenia 9010. W Centralnym Wykazie Ubezpieczonych NFZ umieszczono tylko zgłoszenie z dnia 7 stycznia 2014 r. Zauważyć też należy, że skarżący w różnych okresach był ubezpieczony nie tylko w KRUS, ale również w ZUS. Ponadto, odnosząc się do kwestii nieopłacenia składki przez skarżącego za miesiąc grudzień 2013 r. i obciążenia do kosztami świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na jego rzecz 31 grudnia 2013 r., wskazać należy, o czym była już mowa powyżej, że opłacenie składki następuje w terminie i na zasadach określonych w art. 79 - 94 u.ś.o.z. W art. 86 ust. 1 u.ś.o.z. wskazane zaś zostały podmioty zobowiązane do opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne za osoby objęte obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, za które składka na ubezpieczenie zdrowotne jest finansowana ze środków budżetu państwa. Z dniem 1 stycznia 2017 r. dodany został pkt 16 art. 86, w myśl którego składki na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b i pkt 34, oraz domowników rolników, którzy prowadzą działalność w zakresie działów specjalnych i dodatkowo w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem rolników prowadzących działalność wyłącznie w zakresie działów specjalnych i ich domowników oraz rolników prowadzących działalność w zakresie działów specjalnych i dodatkowo w gospodarstwie rolnym, w gospodarstwach rolnych o powierzchni poniżej 6 hektarów przeliczeniowych użytków rolnych, przyjętych dla celów ustalenia wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne rolników, opłaca Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Dodać przy tym należy, że z dniem 1 stycznia 2017 r. do ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dodany został art. 84a. Zgodnie z tym przepisem składkę na ubezpieczenie zdrowotne, o której mowa w art. 80 ust. 1a, w gospodarstwach rolnych o powierzchni od 6 hektarów przeliczeniowych użytków rolnych, przyjętych dla celów ustalenia wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne rolników, oraz składkę, o której mowa w art. 80 ust. 3a, opłaca rolnik. Dodany od 1 stycznia 2017 r. nowelizacją z 2 grudnia 2016 r. art. 84a u.ś.o.z. wprowadził zatem regulację dotyczącą przypadków, kiedy składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana przez samego rolnika, a nie przez KRUS. O treści powyższych przepisów skarżący również nie został pouczony. Jednak treść tych przepisów ma istotne znaczenie, bowiem wskazuje podmioty zobowiązane do pobierania i opłacania składek. Organ nie wyjaśnił, który z ww. przepisów miał zastosowanie do skarżącego, ale przyjął, że w przypadku zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego świadczeniobiorcy dokonanego w okresie od dnia 7 stycznia 2014 r. do dnia 31 maja 2014 r. z kodem: 9010 - ubezpieczenie dotowane rolników czynnych, płatnikiem jest KRUS. Wobec powyższego należy uznać, że również w dniu 31 grudnia 2013 r. (przed wejściem w życie art. 84a u.ś.o.z.) płatnikiem składki był KRUS, który w swoich zaświadczeniach, wbrew stanowisku Prezesa NFZ, nie podaje, że składka za miesiąc grudzień 2013 r. nie została opłacona. Natomiast organ II instancji tego nie zweryfikował. Przechodząc do dalszej części rozważań wskazać należy, że za prawidłowe Sąd uznał stanowisko Prezesa NFZ co do błędnego ustalenia przez Dyrektora Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Łodzi obowiązku poniesienia przez skarżącego kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na jego rzecz w dniach od 1 stycznia 2013 r. do 2 stycznia 2014 r. Bezsporne jest, że skarżący dokonał zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w dniu 7 stycznia 2014 r. do dnia 31 maja 2014 r., jako rolnik, a więc przed nowelizacja ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z dniem 1 stycznia 2017 r. Składki zostały opłacone za okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 maja 2014 r. W powyższym przypadku w zakresie korzystania przez skarżącego ze świadczeń opieki zdrowotnej w dniach od 1 do 2 stycznia 2014 r. zastosowanie ma art. 86 ust. 6 ustawy o świadczeniach. Wobec spełnienia przesłanek wynikających z art. 86 ust. 6 ustawy o świadczeniach, brak było podstaw do zobowiązywania skarżącego do poniesienia kosztów udzielonych na jego rzecz, przez świadczeniodawcę Zespół Opieki Zdrowotnej w K., świadczeń opieki zdrowotnej w dniach od 1 do 2 stycznia 2014 r. A zatem między innymi z powyższych względów decyzja organu I instancji jest wadliwa. Zaznaczyć także należy, że w postępowaniu o ustalenie kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co wynika z art. 50 ust.18 ustawy. Organ administracji jest zatem zobowiązany stosować reguły postępowania określone w przepisach art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W niniejszej sprawie organy naruszyły wymienione przepisy dokonując oceny zebranego w sprawie materiału w sposób mało wnikliwy i jednostronny. Z powyższych względów Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Łodzi z dnia 18 września 2015 r. Jednocześnie Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, tj. gdy sąd uchylając decyzję lub postanowienie w całości albo w części albo stwierdzając nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, stwierdzi podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, zobowiązany jest do umorzenia tego postępowania. Wobec powyższego wskazać należy, że kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwia, aby wyrok sądu administracyjnego definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. W rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu - pozytywne, czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. Taką przyczyną jest niemożność wydania ponownej decyzji w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej z powodu upływu pięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach. Zgodnie bowiem z art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 18, jeżeli od dnia, w którym zakończono udzielanie świadczenia opieki zdrowotnej, o którym mowa w ust. 15, upłynęło 5 lat. Skoro więc udzielanie świadczeń skarżącemu zakończono w dniu 2 stycznia 2014 r., a zaskarżona decyzja oraz decyzja Dyrektora Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Łodzi (organu I instancji) zostały uchylone, to upływ pięcioletniego terminu powoduje niemożność ponownego wydania przez organ decyzji ustalającej obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, o której mowa w art. 50 ust. 18 ustawy o świadczeniach. Sąd skorzystał więc z uprawnienia umorzenia postępowania administracyjnego, aby zakończyć postępowanie prowadzone wobec skarżącego. Mając na względzie powyższe Sąd orzekł jak w punkcie 2 sentencji wyroku. eg