III SA/Kr 376/23
WyrokWSA w Krakowie2023-09-06
Skład orzekający: Hanna Knysiak-Sudyka, Elżbieta Czarny-Drożdżejko, Magdalena Gawlikowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania dodatku węglowego, opierając się wyłącznie na danych z Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) na dzień 11 sierpnia 2022 r., ignorując późniejsze zmiany w deklaracji źródła ciepła oraz możliwość istnienia odrębnych gospodarstw domowych pod jednym adresem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nieprawidłowo zinterpretowały przepisy ustawy o dodatku węglowym. Odmowa przyznania dodatku węglowego oparta wyłącznie na danych z CEEB na dzień 11 sierpnia 2022 r. jest nieuzasadniona, gdyż organy mają obowiązek wszechstronnego zbadania stanu faktycznego, w tym możliwości istnienia odrębnych gospodarstw domowych pod jednym adresem i powinny rozważyć przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Ponadto, organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące sytuacji zamieszkiwania więcej niż jednego gospodarstwa domowego pod jednym adresem, nie stosując prawidłowo wyjątków przewidzianych w art. 2 ust. 3c-3e ustawy.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie dodatku węglowego, wskazując, że głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe. Organ I instancji odmówił przyznania dodatku, opierając się na deklaracji z 18 stycznia 2022 r., która wskazywała drewno kawałkowe jako paliwo, a nie węgiel. Skarżąca podniosła, że dokonała zmiany zgłoszenia na węgiel przed sezonem grzewczym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając, że stan faktyczny należy oceniać wyłącznie na podstawie danych z CEEB na dzień 11 sierpnia 2022 r. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając organom nieuwzględnienie nowelizacji ustawy i nierozpatrzenie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2023 r. sprawy ze skargi I. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 20 grudnia 2022 r. nr SKO.PS/4110/800/2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 20 grudnia 2022 r. sygn.. akt SKO.PS/4110/800/2022 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000) oraz art. 2 ust. 1, ust. 3, ust. 15 i ust. 16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r., poz. 141 ze zm., dalej jako "u.d.w."), po rozpatrzeniu odwołania I. H. (dalej: "skarżąca") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia 31 października 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wnioskiem z dnia 30 sierpnia 2022r. skarżąca zwróciła się do organu instancji o wypłatę dodatku węglowego podając, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, a gospodarstwo domowe znajduje się w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania.
W toku postępowania organ I instancji załączył do akt sprawy deklarację dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw dla nieruchomości położonej w miejscowości D. [...]. W deklaracji tej J. G. jako właściciel tej nieruchomości, w dniu 18 stycznia 2022 r., zgłosił dla ww. nieruchomości zainstalowane źródło ciepła: kocioł na paliwo stałe (zainstalowany i nieeksploatowany z funkcją c.o. i c.u.w.). Jako rodzaj stosowanego w w/w kotle paliwa wskazał wyłącznie "drewno kawałkowe". Następnie w dniu 30 sierpnia 2022r. J. G. złożył nową deklarację zgłaszając dla ww. nieruchomości zainstalowane źródło ciepła: kocioł na paliwo stałe (zainstalowany i eksploatowany z funkcją c.o. i c.u.w.) oraz wskazując dodatkowo jako rodzaj stosowanego paliwa węgiel i paliwa węglopochodne. Dalej organ I instancji wskazał, że w przypadku braku zgłoszenia do 11 sierpnia 2022r. właściwego rodzaju stosowanego paliwa tj. węgla lub paliwa węglopochodnego zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym dodatek nie może być przyznany. Wobec powyższego organ stwierdził, że skarżąca nie spełnia przesłanek ustawowych do przyznania dodatku węglowego.
Od decyzji powyższej decyzji odwołanie wniosła skarżąca wskazując, że przed pierwszym uruchomieniem na dany sezon grzewczy dokonała zmian zgłoszenia stosowanego w kotle paliwa stałego na węgiel. Wójt nie odnosi się do tej zmiany w jakikolwiek sposób i zgłoszoną zmianę pomija w procesie decyzyjnym jakby jej nie było uznając, że głównym źródłem opału jest drewno kawałkowe. W ocenie Odwołującej decyzja Wójta Gminy D. stanowi rażące naruszenie obowiązującego prawa.
Opisaną we wstępie decyzją SKO w Nowym Sączu utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.
Dalej Kolegium podniosło, że analiza stanu fatycznego ustalonego przez organ I instancji doprowadziła do wniosku, że Organ I instancji prawidłowo uwzględnił stan wynikający z centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 roku, do której to wprost odsyła przytoczony wyżej art. 2 ust. 1 u.d.w.
Kolegium stwierdziło, że wyłączną podstawę prawną ustalenia stanu faktycznego pod tym względem jest stan na dzień 11 sierpnia 2022 r. Wszelkie zmiany (korekty) zgłoszenia dokonywane po tej dacie w zakresie rodzaju używanego w zainstalowanym kotle paliwa, nie mogą być uwzględniane w toku postępowania w przedmiocie przyznania dodatku węglowego. Tym samym pozbawione podstaw prawnych byłoby uwzględnienie w toku rozpoznawanej sprawy skorygowanej po 11 sierpnia 2022 r. ewidencji emisyjności budynków i uwzględnienie stanu faktycznego, który nie jest zgodny z informacją zawartą w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 roku (do tej daty wyraźnie odsyła ustawa o dodatku węglowym). Ze względu na jednoznaczną treść przesłanek warunkujących przyznanie dodatku węglowego, dla potrzeb rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie mogą zostać wzięte pod uwagę przedłożone przez stronę faktury na zakup węgla, gdyż ustawodawca wskazał wyraźnie, że przesłanki te winny być oceniane wyłącznie na podstawie wpisów we wskazanej wyżej ewidencji. Tym samym rodzaj stosowanego paliwa, w przypadku jednoznacznego brzmienia deklaracji dotyczącej emisyjności budynków, nie może być dowodzony innymi środkami.
Reasumując, z treści art. 2 ust. 1 u.d.w. wynika, iż dodatek węglowy przysługuje tym osobom, u których głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest m. in. kocioł na paliwo stałe zasilany paliwami stałymi "wpisanymi lub zgłoszonymi do centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r.". Zaznaczenia również wymaga, że przez paliwa stałe omawiana ustawa rozumie wyłącznie "węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85 % węgla kamiennego" (art. 2 ust. 3 u.d.w.). Z widniejącego zaś na dzień 11 sierpnia 2022r. wpisu w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wynika, że w kotle służącym do ogrzewania domu w miejscowości D. [...] stosowane jest paliwo w postaci "drewna kawałkowego", dlatego nie można uznać, że zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie dodatku węglowego. Osobom, które w centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r. zgłosiły, iż głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest m.in. kocioł na paliwo stałe zasilany drewnem kawałkowym, przysługuje nie dodatek węglowy, a dodatek o którym mowa w ustawie z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022r. poz. 1967).
W niniejszej sprawie Kolegium dostrzegło również, że dla nieruchomości pod adresem D. [...] złożono dwa odrębne wnioski o przyznanie dodatku węglowego. Zgodnie z art. 2 ust. 3a ustawy o dodatku węglowym, w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Jak natomiast stanowi art. 2 ust. 3b tej ustawy, w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. W niniejszym przypadku wnioski te zostały złożone w tej samej dacie, mianowicie w dniu 30 sierpnia 2022 r. a godzina ich wpływu nie została oznaczona. Co więcej, w żadnej ze spraw dodatek węglowy nie podlegał wypłaceniu. Tym samym brak było podstaw do pozostawienia któregokolwiek z wniosków bez rozpatrzenia w trybie w. przepisu, a co za tym idzie Wójt Gminy D. słusznie w obu tych sprawach wydał decyzje merytoryczne.
Z przytoczonych wyżej względów orzeczono - jak w sentencji.
Na powyższą decyzję skarżąca, reprezentowana przez doradcę podatkowego, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o jej uchylenie.
Skarżąca w uzasadnieniu skargi podała, iż organ I instancji nie zbadał stanu faktycznego sprawy do czego zobowiązany był przepisem art.l5a Ustawy o dodatku węglowym. Podniosła również, iż SKO w Tarnowie w swojej decyzji z dnia 20 grudnia 2022r nie uwzględniła nowelizacji Ustawy o dodatku węglowym, która to doprecyzowała sytuację dotyczącą uprawnień do dodatku węglowego dla odrębnych gospodarstw domowych mieszczących się pod tym samym adresem - a tym samym decyzja ta w dacie jej wydania jest niezgodna z obowiązującym prawem.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca została wezwana o podpisanie skargi, z uwagi na niedopuszczalność reprezentowania jej w niniejszej sprawie przez doradcę podatkowego. Skarżąca w [prawidłowym terminie uzupełniła brak formalny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 20 grudnia 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję wydaną przez Wójta Gminy D. z dnia 31 października 2022 r.. w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy także wskazać, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 141 z późn. zm.).
Stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez gospodarstwo domowe rozumie się:
1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo
2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe), (art. 2 ust. 2), natomiast przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3).
Ustawodawca mocą art. 50 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967, obowiązującego od 20 września 2022 r.) w ustawie o dodatku węglowym wprowadził w art. 3 regulację odnoszącą się do sytuacji zamieszkiwania pod jednym adresem więcej niż jedno gospodarstwo domowe. Zgodnie z brzemieniem dodanego do art. 2 ustawy o dodatku węglowym ust. 3a i 3b w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (ust. 3a), w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (ust. 3b).
Kolejną nowelizacją, obowiązującą od 3 listopada 2022 r., na podstawie art. 26 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2236) rozszerzono ww. regulację o kolejne zapisy. Mianowicie w myśl art. 2 ust. 3c w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. W tym przypadku gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową (art. 2 ust. 3d zd. 1 i 2).
W orzecznictwie podkreśla się, że kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 210/23, wyrok WSA w Gliwicach z 31.05.2023 r., II SA/Gl 474/23, LEX nr 3571482). Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.
Z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy wynika, że deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw została złożona przez J. G. w dniu 18 stycznia 2022 r. Tenże sam J. G. w dniu 30 sierpnia 2022r. złożył nową deklarację zgłaszając dla ww. nieruchomości zainstalowane źródło ciepła: kocioł na paliwo stałe (zainstalowany i eksploatowany z funkcją c.o. i c.u.w.) oraz wskazując dodatkowo jako rodzaj stosowanego paliwa węgiel i paliwa węglopochodne. Skarżąca, zamieszkująca pod tym samym adresem co J. G. 30 sierpnia 2022r. złożył następnie wniosek o wypłatę dodatku węglowego. W tym samym dniu wniosek o dopłatę został złożony przez J. G. Skarżąca we wniosku wskazała jako osoby wchodzące w skład jej gospodarstwa domowego siebie oraz K. H., A. H. i K. H. Z kolei J. G. jako osoby wchodzące w skład jego gospodarstwa domowego wskazał siebie i B. G. Organy odmówiły przyznania dodatku węglowego zarówno skarżącej jak i J. G. twierdząc, że oba wnioski zostały złożone w tym samym dniu i nie została określona godzina ich złożenia, a więc nie sposób rozstrzygnąć, który wniosek był pierwszy. Drugim powodem odmowy był fakt uwzględnienia przez organ jedynie informacji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw zawartej w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 roku.
Zdaniem Sąd w niniejszej sprawie organ nieprawidłowo zinterpretowały przepisy ustawy o dodatku węglowym.
Przede wszystkim dodatek węglowy przysługuje na gospodarstwo domowe rozumiane jako gospodarstwo umiejscowione pod tym samym adresem. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 3a ustawy o dodatku węglowym w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania znajduje się więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem.
Tym niemniej w ust. 3c do 3e ustawodawca wprowadził wyjątek od tejże zasady. Zgodnie z art. 2 ust. 3c w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Tak więc wyjątek ten donosi się między innymi do sytuacji, jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, gdy źródło ciepła jest współdzielone. Konieczne jest jednak faktyczne istnienie pod jednym adresem odrębnych lokali. Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 11 października 2017 r. (sygn. akt: II OSK 2920/16) lokal posiada cechę samodzielności, jeżeli funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. O tym, czy dany lokal może być uznany za samodzielny decyduje jego wydzielenie trwałymi ścianami, swobodny dostęp do niego właściciela czy mieszkańca oraz możliwość korzystania z niego bez wymogu korzystania z innych samodzielnych lokali, co oznacza przeznaczenie lokalu do wyłącznego użytku jego właściciela, mieszkańca.
W takiej sytuacji na podstawie art. 2 ust. 3d ustawy o dodatku węglowym, a więc istnienia odrębnych gospodarstw w odrębnych lokalach pod tym samym adresem, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy dla każdego odrębnego gospodarstwa domowego z osobna, w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił dodatkowo wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Procedura ta w niniejszej sprawie nie została zastosowana przez organ I instancji. Nie przeprowadzono bowiem wywiadu środowiskowe, czy faktycznie pod tym samym adresem znajdują się dwa odrębne lokale, chociaż ta odrębność prowadzenia gospodarstw domowych została wyraźnie zasugerowana we wniosku skarżącej z uwagi na różne osoby wchodzące w skład gospodarstwa domowego skarżącej oraz J. G.
W odniesieniu do braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach organ powinien był wezwać skarżącą o wykazanie, czy jej gospodarstwo domowe zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe we wskazanym wyżej terminie, ustalenie odrębnego adresu. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że zaistnienie tej okoliczności - może być bowiem potwierdzone oświadczeniem o niemożliwości ustalenia w terminie do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu.
Istotna dla niniejszej sprawy jest więc realizacja następujących okoliczności:
- fakt zamieszkiwania pod jednym adresem osób wchodzących w skład więcej niż jednego gospodarstwa domowego
- brak możliwości ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych w terminie do dnia 30 listopada 2022 r.
- istnienie pod tym samym adresem odrębnych lokali,
- oddzielne lub współdzielone źródło ogrzewania dla poszczególnych gospodarstw domowych.
Organy natomiast zaniechały sprawdzenia stanu faktycznego pod kątem ziszczenia się przesłanek określonych w art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym.
Organ dokonał też nieprawidłowej subsumpcji ustalając, że skarżącej nie przysługuje dodatek węglowy, z powodu, który nie wynika z ustawy o dodatku węglowym, to jest z uwagi fakt, że osobom, które w centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r. zgłosiły, iż głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest m.in. kocioł na paliwo stałe zasilany drewnem kawałkowym nie przysługuje dodatek węglowy.
Odmowa przyznania dodatku węglowego na tej podstawie jest oczywiście nieuzasadniona, co już wielokrotnie było podnoszone w orzecznictwie sądowym. Weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma mieć bowiem charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r. do czego sprowadzały się ustalenia organów w niniejszej sprawie. Co więcej katalog źródeł i informacji, o którym mowa w powołanych przepisach, a w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy, ma w tym zakresie charakter otwarty. Tym samym brak ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w zakresie używanego w gospodarstwie domowym skarżącego rodzaju paliwa jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, tak w świetle art. 2 ust. 15a i następnych ustawy o dodatku węglowym, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania tak z urzędu jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy nie sprostały wskazanym w art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. obowiązkom. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło bowiem pomimo posiadania przez organ informacji, że stan ujawniony w deklaracji może różnić się od stanu rzeczywistego.
Należy także wskazać, że na podstawie art. 2 ust. 15b-15e ustawy o dodatku węglowym jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Pozornie mogłoby się wydawać, że obowiązek przeprowadzenia wywiadu środowiskowego dotyczy więc bezpośrednio jedynie sytuacji, gdy występują sprzeczności w zakresie ustalenia, czy mamy do czynienia z gospodarstwem domowy jednoosobowym, czy wieloosobowym. Tym niemniej nowe światło na interpretację tego przepis rzuca ust. 15d art. 2 ustawy o dodatku węglowym, zgodnie z którym w toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Należy więc przyjąć, że istnienie jakichkolwiek wątpliwości, również w zakresie głównego źródła ogrzewania w gospodarstwie domowym, skutkuje obowiązkiem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
W świetle powołanych przepisów art. 7 i art. 77 § k.p.a. oraz art. 2 ust. 15a i następnych ustawy o dodatku węglowym Sąd uznał za nieuprawniony pogląd, jakoby żaden przepis ustawy nie dawał organom uprawnień do badania ewentualnych rozbieżności między wpisami w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., a stanem rzeczywistym. Przeciwnie, ustalenie powyższego stanowiło obowiązek organu.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie dodatku węglowego powinno zatem nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 3c-3e ustawy o dodatku węglowym, a zatem zadaniem organów będzie jednoznaczne ustalenie czy występują odrębne gospodarstwa domowe zamieszkujące w odrębnych lokalach, ale pod wspólnym adresem oraz czy w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. brak było możliwości ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych. Organ powinien także rozpoznać wniosek skarżącej z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 1, ust. 15, ust. 15a-15e ustawy o dodatku węglowym oraz ogólnych zasad postępowania dowodowego, a zatem zadaniem organów będzie jednoznaczne ustalenie rodzaju paliwa stosowanego jako główne źródle ogrzewania budynku jednorodzinnego, w którym mieszka skarżąca, na podstawie już posiadanych informacji oraz rozważenie przeprowadzenia w sprawie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło