III SA/Kr 227/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2023 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 7 grudnia 2022 r. sygn. akt SKO.PS/4110/647/2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Zaskarżoną decyzją z dnia 7 grudnia 2022 r., znak SKO.PS/4110/647/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy S. z dnia 2 listopada 2022 r. odmawiającej M. N. (dalej: "skarżący") przyznania dodatku węglowego. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a.") oraz art. 2 ust. 1, ust. 3, ust. 15 i ust. 16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1682 ze zm., dalej: "u.d.w."). Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 29 sierpnia 2022 r. skarżący wystąpił do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego. We wniosku wskazał, że w skład gospodarstwa domowego wchodzą: skarżący, E. N. oraz D. N. Głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, a gospodarstwo wnioskodawcy znajduje się w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania. Z deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożonej w dniu 9 lutego 2022 r. wynika, że w budynku skarżącego zainstalowano następujące źródła ciepła: trzon kuchenny/piecokuchnia/kuchnia węglowa (w liczbie 1) oraz kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno pellet lub inny rodzaj biosmasy) w liczbie jeden. W kotle na paliwo stałe klasy trzeciej, stosowanym paliwem jest drewno kawałkowe. Z korekty deklaracji z dnia 6 września 2022 r. wynika, że budynek skarżącego jest budynkiem jednorodzinnym, źródłem ciepła jest kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy. W budynku skarżącego jest jedno takie źródło ciepła. W kotle klasy trzeciej skarżący stosuje stałe paliwa – węgiel i paliwa węglopochodne. Decyzją z dnia 2 listopada 2022 r. Wójt Gminy S. odmówił skarżącemu prawa do dodatku węglowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że świadczenie nie może zostać przyznane skarżącemu, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki określone w ustawie, gdyż korekta deklaracji została złożona po terminie wynikającym z ustawy tj. po 11 sierpnia 2022 r. W odwołaniu od decyzji skarżący wskazał, że jest na rencie i uzyskuje bardzo niskie dochody, nie stać go na zakup węgla. Kocioł jest półekologiczny na węgiel. Decyzją z dnia 7 grudnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Wójta Gminy S. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji prawidłowo uwzględnił stan wynikający z centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., do którego odsyła przepis art. 2 ust. 1 u.d.w. Wyłączną podstawę ustaleń faktycznych stanowić bowiem może stan deklaracji na dzień 11 sierpnia 2022 r., a ewentualne późniejsze korekty nie mogą być uwzględniane w postępowaniu o przyznanie dodatku węglowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wskazał, że w Deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw zgłosił, że w lecie pali na wodę drzewem, a w zimie węglem. Kocioł jest na węgiel i drzewo. Zgłosił poprawkę do Urzędu Gminy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W niniejszej sprawie niesporne jest, że w wyniku korekty deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z dnia 6 września 2022 r. wskazano, że głównym źródłem ciepła w gospodarstwie domowym skarżącego jest kocioł na paliwo stałe klasy trzeciej, a stosowane w nim paliwo to węgiel i paliwa węglopochodne. Okolicznością sporną w niniejszym postępowaniu była możliwość uwzględnienia przez organ korekty deklaracji dotyczącej źródeł ciepła dokonanej po 11 sierpnia 2022 r. W ocenie Sądu organy przedwcześnie, bez dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, odmówiły przyznania skarżącemu dodatku węglowego, z tego względu skarga zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 2 ust. 1 u.d.w., który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Z powołanego przepisu wynika, że dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym do spełnienia warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest m.in. kocioł na paliwo stałe, w którym spalane jest paliwo stałe. Zgodnie z art. 2 ust. 3 u.d.w. przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet, pelet zawierające co najmniej 85% węgla. Analiza zaskarżonej decyzji, w której organ odwołał się wyłącznie do treści CEEB, daje podstawę do stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie nie uwzględniono, że na mocy art. 50 ust. 1 pkt g ustawy z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa zmieniająca") doszło do istotnej nowelizacji ustawy o dodatku węglowym, to jest do dodania po art. 2 ustępie 15 u.d.w. do treści tej ustawy ustępów 15a-15e. Zgodnie z art. 64 ustawy zmieniającej weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, co nastąpiło w dniu 20 września 2022 r. Skarżący złożył wniosek o wypłatę dodatku węglowego w dniu 29 sierpnia 2022 r., decyzja organu I instancji została wydana 2 listopada 2022 r., decyzja organu II instancji 7 grudnia 2022 r., a zatem – zgodnie z zasadą aktualności - organy powinny uwzględnić aktualny, istniejący w dacie wydania decyzji stan prawny sprawy, w tym w szczególności treść art. 2 ust. 15a – 15e u.d.w. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 2 ust. 15 ustawy organ dokonuje weryfikacji wniosku o przyznanie dodatku węglowego w szczególności (a zatem nie jedynie) w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ciepła w CEEB. W ocenie Sądu istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy – tj. ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 u.d.w. węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego, nie zostały jednoznacznie przez organy ustalone w toku postępowania. Zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania z urzędu, jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Tymczasem, organy I i II instancji odwołały się wyłącznie do treści CEEB i to bez uwzględnienia dokonanej w dniu 6 września 2022 r. aktualizacji deklaracji. Organy uznały bowiem, że jeżeli wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało ujawnione w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. stanowi to wystarczającą podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego. Nie budzi wątpliwości Sądu, że dodatek węglowy może zostać przyznany także osobie, która zgłosiła źródło ogrzewania do ewidencji w trybie korekty wcześniej złożonej deklaracji (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu: z 9 marca 2023 r. sygn. II SA/Op 360/22, z 13 kwietnia 2023 r. sygn. II SA/Op 74/23, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: z 8 maja 2023 r. sygn. III SA/Kr 27/23, z 12 maja 2023 r. sygn. III SA/Kr 232/23, wyrok WSA w Gliwicach z 31 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 301/23). Co więcej, w myśl art. 2 ust. 15 u.d.w. pozyskanie danych z CEEB jest tylko jednym ze sposobów weryfikacji, czy wniosek o wypłatę dodatku węglowego jest zasadny. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 15a i 15b u.d.w., dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, organ bierze pod uwagę w szczególności: informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie innych świadczeń, dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, zaś jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy. Podkreślić bowiem należy, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma charakter otwarty. Ustawodawca obliguje organ orzekający do ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego przez gospodarstwo domowe osoby ubiegającej się oświadczenie. Przedmiotowe ustalenia powinny zostać dokonane przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych, w sposób wnikliwy, dokładny i wyczerpujący, czyniący zadość zasadzie prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Co więcej, jak stanowi art. 2 ust. 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, można przeprowadzić wywiad środowiskowy, w czasie którego ustala się m. in., czy stan faktyczny gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku (ust. 15d). Weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 u.d.w. może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały przykładowo wymienione w art. 2 ust. 15a u.d.w. Tym samym, brak ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w zakresie źródła ciepła w gospodarstwie domowym skarżącej jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, tak w świetle art. 2 ust. 15a i następnych u.d.w., jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło bowiem pomimo posiadania przez organ informacji, że stan ujawniony w deklaracji na dzień 11 sierpnia 2022 r. różni się od stanu rzeczywistego. Sąd uznał za nieuprawniony pogląd, jakoby żaden przepis ustawy nie dawał organom uprawnień do badania ewentualnych rozbieżności między wpisami w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., a stanem rzeczywistym oraz stanem wynikającym w szczególności z korekty deklaracji z dnia 6 września 2022 r. Przeciwnie, ustalenie tych okoliczności stanowiło obowiązek organu. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy przyjmą za podstawę rozstrzygnięcia aktualne brzmienie danych wynikających z CEEB, a w razie wątpliwości podejmą inne środki dowodowe celem ustalenia zasadności wypłaty dodatku węglowego oraz uwzględnią nowy stan prawny sprawy wynikający z aktualnego brzmienia ustawy, w tym w szczególności przepisu art. 2 ust. 15g u.d.w. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.