I OZ 165/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 stycznia 2025 r. sygn. akt II SA/Lu 910/24 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 4 października 2024 r. znak: SKO.4004.ŚW/445/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 22 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 910/24, odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 4 października 2024 r. znak: SKO.4004.ŚW/445/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku własnej winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. W ocenie Sądu I instancji przywoływana przez skarżącą okoliczność choroby w ostatnich dniach upływu terminu do złożenia skargi nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem skarżąca nie wyjaśniła, o jakiego rodzaju chorobę chodzi i jaki był jej przebieg. Ponadto o braku winy skarżącej w niedochowaniu terminu nie może świadczyć oczekiwanie na konsultację z Rzecznikiem Praw Osób Niepełnosprawnych, gdyż uzyskanie tej konsultacji nie było niezbędne do wniesienia skargi. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła skarżąca B.K., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przyznanie ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi z urzędu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 87 § 1 w zw. z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") przez uznanie, że skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą z uchybieniem terminu, a w konsekwencji poprzez wadliwe przyjęcie, że zasadnym było odmówienie przywrócenia terminu do wniesienia skargi, podczas gdy istnieją okoliczności do uwzględniania wniosku. W uzasadnieniu zażalenia rozwinięto argumentację na poparcie ww. zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Ponadto w myśl art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Co więcej, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Wobec tego, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a. przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zauważyć należy, że instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, nagłych, a więc w takich, które nie są możliwe do przewodzenia i których nie można było przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu natomiast zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Oznacza to, że za przesłankę braku winy nie można uznać nieuwagi lub zaniedbań. W niniejszej sprawie, jak wynika ze złożonego wniosku i treści zażalenia, przyczyną uchybienia terminu do wniesienia skargi było oczekiwanie przez skarżącą na konsultację z Rzecznikiem Praw Osób Niepełnosprawnych oraz choroba skarżącej, przy czym nie wyjaśniono, jaka to była choroba i jaki miała ewentualnie wpływ na winę skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarżąca nie wykazała przesłanek do przywrócenia uchybionego terminu. Za takową z całą pewnością nie można uznać oczekiwania przez skarżącą na konsultację z Rzecznikiem Praw Osób Niepełnosprawnych, gdyż nie jest to warunek konieczny do złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skarga jest kwalifikowanym pismem procesowym, obarczonym wymogami formalnymi, ale jej złożenie nie wymaga dużej wiedzy prawniczej, a także konsultacji z innymi podmiotami, gdyż zgodnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sad administracyjny zasadniczo rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podzielić należy zatem stanowisko Sądu I instancji, że nie była to okoliczność uniemożliwiająca skarżącej wniesienie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny podziela również stanowisko Sądu I instancji w zakresie oceny choroby skarżącej w kontekście przesłanki do przywrócenia terminu. Powołując się na tę przesłankę wnioskodawca powinien wskazać m.in. jaką miał chorobę, jak długo trwała, a przede wszystkim wyjaśnić, w jaki sposób ta choroba uniemożliwiła mu dochowanie terminu. W niniejszej sprawie skarżąca powołała się na chorobę, która wystąpiła w ostatnich dniach biegu terminu do wniesienia skargi, nie wyjaśniła jednak na co chorowała i jak przebiegała ta choroba. Brak takich informacji nie pozwolił Sądowi I instancji na dokonanie obiektywnej oceny, czy przywoływana choroba miała rzeczywisty wpływ na uchybienie terminu. W tych okolicznościach zasadnym zatem było wydanie przez Sąd I instancji postanowienia o odmowie przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia skargi, gdyż nie przedstawiła żadnych okoliczności pozwalających przyjąć, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn nadzwyczajnych, od niej niezależnych, takich, których nie dało się przezwyciężyć. Nie wykazała więc braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.