II SA/Rz 1071/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi D. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 4 maja 2023 r. nr SKO.4111.382.1273.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania świadczenia rodzicielskiego – skargę oddala – Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: "Kolegium", "SKO", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 4 maja 2023 r. nr SKO.4111.382.1273.2023, wydana w przedmiocie umorzenia postępowania. Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Postanowieniem z [...] września 2019 r. Wójt Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") zwiesił na wniosek DN (dalej: "Skarżącej") postępowanie administracyjne prowadzone w przedmiocie przyznania Skarżącej prawa do świadczenia rodzicielskiego. Decyzją z [...] marca 2023 r. nr [...] Wójt Gminy [...] umorzył w całości postępowania administracyjne prowadzone w przedmiocie przyznania Skarżącej prawa do świadczenia rodzicielskiego. Organ I instancji podał, że w okresie trzech lat od zawieszenia postępowania Skarżąca nie zwróciła się z wnioskiem o podjęcie postępowania. To zaś, w świetle art. 98 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.", uprawniało do uznania, że wniosek inicjujący postępowanie został wycofany i w konsekwencji do umorzenia postępowania. Skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji podnosząc, że postępowanie w sprawie winno zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. a nie jak wskazał organ – na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. Przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych toczyło się bowiem postępowanie w przedmiocie podleganiu ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i prawa do zasiłku macierzyńskiego, co wykluczało możliwość ustalenia świadczenia rodzicielskiego. Brak było tym samym podstaw do przyjęcia, że w sprawie zachodzą podstawy do zastosowania art. 98 § 2 k.p.a. Decyzją z 4 maja 2023 r. nr SKO.4111.382.1273.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...]. Podzielając stanowisko organu I instancji Kolegium podniosło, że postępowanie w sprawie zostało zawieszone na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. Zatem wobec braku wniosku Skarżącej o podjęcie postępowania złożonego w okresie trzech lat od jego zawieszenia, zasadnie Wójt umorzył postępowania na podstawie art. 105 w zw. art. 98 § 2 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, DN wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...], a ponadto o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w skardze. Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 97 § 1 pkt 4 i art. 97 § 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i niezawieszenie postepowania z urzędu; 2. art. 7, art. 8, art. 9 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, że postępowanie w sprawie przyznania świadczenia rodzicielskiego zawieszono na wniosek strony. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie Skarżąca jako przedmiot zaskarżenia wskazała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z 4 maja 2023 r. nr SKO.4111.382.1273.2023, utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] marca 2023 r. nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie przyznania świadczenia rodzicielskiego. Na podstawie akt sprawy ustalono, że wnioskiem z 13 sierpnia 2019 r. Skarżąca zwróciła się do Wójta o przyznanie świadczenia rodzicielskiego na rzecz jej córki – [...]. Wniosek ten skutecznie zainicjował postępowanie administracyjne w sprawie. Następnie uwzględniając wniosek Skarżącej z 3 września 2019 r., organ I instancji postanowieniem z [...] września 2019 r. nr [...] zawiesił postępowanie administracyjne prowadzone w przedmiocie przyznania Skarżącej prawa do świadczenia rodzicielskiego. Jako podstawę zawieszenia postępowania organ wskazał art. 98 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Wymaga podkreślenia, że organ nie jest uprawniony do oceny, czy żądanie zawieszenia postępowania jest zasadne. Jeżeli zatem brak sprzeciwu innych stron i zawieszenie postępowania nie zagraża w ocenie organu interesowi społecznemu, to wniosek strony podlega uwzględnieniu. Wymaga również wskazania, że zgodnie z art. 98 § 2 k.p.a., jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Upływ trzyletniego okresu zawieszenia postępowania, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a. bez zainicjowania przez stronę kontynuacji postępowania w tym okresie, prowadzi do umorzenia postępowania. Takie bierne zachowanie strony traktowane jest jako skuteczne wycofanie żądania inicjującego owe postępowanie. Konstrukcja instytucji zawieszenia postępowania, o którym mowa w art. 98 § 1 k.p.a. na zasadzie dyspozycyjności stron rozciąga się również na podjęcie zawieszonego postępowania, z tym jednak zastrzeżeniem, że w tym przypadku należy przyjąć pełną dyspozycyjność stron. Bez znaczenia dla organu pozostają przy tym okoliczności faktyczne lub motywy, dla których strona nie wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania w terminie 3 lat od dnia jego zawieszenia. Przenosząc powyższe uwagi na płaszczyznę opisywanej sprawie Sąd stwierdza, że Wójt w pełni legalnie umorzył postępowanie administracyjne prowadzone w przedmiocie przyznania Skarżącej świadczenia rodzicielskiego, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie utrzymało tę decyzję w mocy. Nie ulega bowiem wątpliwości i nie jest kwestionowane przez Skarżącą, że do 3 września 2022 r. nie zwróciła się do organu I instancji o podjęcie zawieszonego postępowania. To zaś, w świetle art. 98 § 2 k.p.a. obligowało do umorzenia zawieszonego postępowania administracyjnego. Sąd wskazuje przy tym, że postanowienie Wójta z [...] września 2019 r. nr [...] zawierało czytelne pouczenie o treści art. 98 § 2 k.p.a. (pkt 2 pouczenia). Organ I instancji wywiązał się zatem z ciążącego na nim z mocy art. 9 k.p.a. obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Wymaga również podkreślenia, że Sąd związany przedmiot zaskarżenia nie mógł zweryfikować zarzutów związanych z brakiem obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego. Ocenie Sądu podlegała bowiem wyłącznie legalność decyzji o umoczeniu postępowania na skutek niezłożenia wniosku o podjęcie postępowania administracyjnego zawieszonego uprzednio na wniosek strony. Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.