III OZ 294/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 362/25 o odrzuceniu skargi R.C. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 grudnia 2024 r. nr GUS-GP07.024.280.2024 w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 362/25, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R.C. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 grudnia 2024 r. nr GUS-GP07.024.280.2024 w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, odrzucił skargę (pkt 1); zwrócił skarżącemu R.C. uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł (pkt 2). W uzasadnieniu postanowienia podał, że stosownie do treści art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, w terminie 30 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie. Skarga wniesiona po terminie podlega odrzuceniu (art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie w/w termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 27 grudnia 2024 r., a więc termin do wniesienia skargi do Sądu upływał w dniu 27 stycznia 2025 r. (art. 83 § 2 p.p.s.a.). Tymczasem skarga, choć sporządzona w dniu 27 stycznia 2025 r., została nadana w urzędzie pocztowym dopiero w dniu 27 lutego 2025 r., a zatem jest spóźniona. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia R.C. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie i niewłaściwe przyjęcie, iż w niniejszej sprawie doszło do wniesienia skargi po terminie, co skutkowało jej bezpodstawnym odrzuceniem. W uzasadnieniu zażalenia podał, że w dniu 27 stycznia 2025 r. przekazał swoją skargę na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 grudnia 2024 r. nr GUS-GP07.024.280.2024 do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – za pośrednictwem organu, tj. na adres do doręczeń elektronicznych Prezesa GUS (AE:PL-77834-60292-CETTI-31). Następnie organ w dniu 5 lutego 2025 r., za pośrednictwem systemu ePUAP, przekazał w/w skargę do WSA w Warszawie. W dniu 25 lutego 2025 r. skarżący otrzymał datowane na dzień 12 lutego 2025 r. pismo informacyjne z WSA w Warszawie, w treści którego poinformowano go o tym, że "wszelka korespondencja kierowana przez stronę skarżącą winna być przesyłana na elektroniczną skrzynkę podawczą Sądu lub pocztą tradycyjną", a także o tym, iż "Sąd zobowiązany będzie do stosowania przepisów ustawy w zakresie doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej od dnia 1 października 2029 r.". W piśmie tym nie zawarto jednak żadnej informacji dotyczącej dalszego procedowania w związku z wniesioną skargą (nie wezwano skarżącego do czegokolwiek, w tym do jakiegokolwiek uzupełnienia ewentualnych braków, nie zakreślono żadnego rygoru, itp.). Z uwagi na powyższe, jeszcze tego samego dnia skarżący odbył telefoniczną rozmowę (rejestrowaną przez sam Sąd w formie nagrania audio) z pracownikiem WSA w Warszawie (nawiązując połączenie na nr tel. 22 553 72 00), w trakcie której ze strony tego ostatniego padły zapewnienia o tym, że jeśli ponownie prześle skargę (czy to za pośrednictwem tradycyjnej drogi pocztowej, czy też systemu ePUAP), to zachowane zostaną wszelkie terminy wynikające z pierwotnego momentu złożenia skargi, tj. z dnia 27 stycznia 2025 r. Ponadto rozmówca skarżącego przyznał wówczas, że sędziowie w ramach Wydziału debatowali nad tym, co zrobić w przedmiotowej sprawie, bo "nigdy wcześniej nie spotkali się z taką sytuacją". Zgodnie z poczynionymi ustaleniami, w dniu 27 lutego 2025 r. skarżący ponownie przesłał Prezesowi GUS swoją skargę z dnia 27 stycznia 2025 r., wraz z datowanym na ten sam dzień pismem przewodnim – tym razem w formie tradycyjnego listu poleconego. Tymczasem w dniu 14 kwietnia 2025 r. skarżącemu doręczone zostało postanowienie z dnia 3 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 362/25 o odrzuceniu skargi, jako rzekomo wniesionej po terminie. W związku z takim stanem rzeczy, skarżący wystąpił z wnioskami do WSA w Warszawie o udostępnienie nagrań jego rozmów telefonicznych z pracownikami Sądu oraz samych akt sprawy. Podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie niewątpliwie mamy do czynienia ze złożeniem przez skarżącego skargi do Sądu za pośrednictwem organu drugiego stopnia z zachowaniem ustawowego trzydziestodniowego terminu. Skarżący uczynił to bowiem w dniu 27 stycznia 2025 r., wykorzystując w tym celu prawnie zakreśloną drogę komunikowania się z określonym podmiotem publicznym, w postaci e-doręczeń. Co istotne, od dnia 1 stycznia 2025 r. podmioty publiczne, do których niewątpliwie należy GUS, mają obowiązek korzystania z e-doręczeń, będących elektronicznym odpowiednikiem listu poleconego za potwierdzeniem odbioru (innymi słowy – są one równoważne prawnie tradycyjnej przesyłce poleconej za potwierdzeniem odbioru). Należy również zauważyć, iż w załączonym do zaskarżonej decyzji pouczeniu nie zawarto żadnych wskazań co do drogi, jaką skarga ma być przekazana "za pośrednictwem" organu do WSA w Warszawie. W treści pouczenia stwierdzono bowiem jedynie, że skargę należy wnieść w terminie 30 dni za pośrednictwem organu, który ją wydał, co też skarżący przecież uczynił, a podjęte przez niego w tym zakresie postępowanie, samo w sobie, nie tylko nie zostało w żaden sposób zakwestionowane przez organ, co uznane przez niego za w pełni prawidłowe. Tym samym nie może tu być mowy o jakimkolwiek wykluczeniu w tej mierze wybranej przez skarżącego formy e-doręczenia. Stosując się natomiast do przekazanych skarżącemu przez pracownika WSA w Warszawie (w trakcie rejestrowanej rozmowy telefonicznej) konkretnych informacji, skarżący, będąc przekonanym o zasadności tegoż działania, przy jednoczesnym zachowaniu wszelkich terminów związanych z pierwotnym wniesieniem skargi (tym samym będąc praktycznie pewnym tego, że w żaden sposób nie wpłynie to negatywnie na jego sytuację, o czym został wówczas solennie zapewniony przez pracownika Sądu), dodatkowo przekazał swoją skargę organowi również listownie. Jak się później okazało, ostatecznie WSA w Warszawie poczynił w tej sytuacji swego rodzaju niedopuszczalną nadinterpretację, działając na wyraźną niekorzyść obywatela, poprzez uznanie prawnie usankcjonowanej drogi kontaktu z organem drugiego stopnia za niewłaściwą. O powyższym dobitnie świadczy chociażby to, iż zarówno fakt wniesienia skargi przez skarżącego w dniu 27 stycznia 2025 r., jak i pozostałe w/w kwestie, w treści sporządzonego przez Sąd uzasadnienia zaskarżonego postanowienia zostały zupełnie pominięte. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 i art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, w terminie 30 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie. Stosownie do treści art. 54 § 1a p.p.s.a., skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Przepis art. 49a stosuje się odpowiednio. Definicja "elektronicznej skrzynki podawczej" została zawarta w art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1557 ze zm.). Pod tym pojęciem ustawodawca nakazuje rozumieć dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 1a w/w ustawy, podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnia jej obsługę. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż wniesiona pierwotnie przez skarżącego w dniu 27 stycznia 2025 r. skarga nie została wniesiona do elektronicznej skrzynki podawczej organu. Skarga została bowiem nadana na adres: AE:PL-77834-60292-CETTI-31. Wskazany adres stanowi adres do doręczeń elektronicznych Prezesa GUS w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1045 ze zm., dalej w skrócie: "u.d.e."). Należy jednak zauważyć, że zgodnie z art. 155 ust. 7 u.d.e., sądy i trybunały, komornicy, prokuratura, organy ścigania i Służba Więzienna są obowiązane stosować przepisy ustawy w zakresie doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej od dnia 1 października 2029 r. Dopiero zatem od w/w daty wejdzie w życie art. 96 pkt 8 u.d.e., na mocy którego dojdzie do znowelizowania brzmienia art. 54 § 1a p.p.s.a. – w konsekwencji czego możliwe stanie się wniesienie skargi w postaci elektronicznej na adres do doręczeń elektronicznych organu. W chwili obecnej natomiast, jedyną drogą skutecznego wniesienia skargi w formie dokumentu elektronicznego jest wniesienie jej za pośrednictwem platformy ePUAP. Wobec powyższego, należy wyjaśnić skarżącemu, iż wnoszenie pism do elektronicznej skrzynki podawczej oraz na adres do doręczeń elektronicznych – to odmienne sposoby wnoszenia korespondencji. Ich utworzenie i funkcjonowanie regulują odrębne przepisy, a ustawodawca posługuje się w odniesieniu do każdego z nich odmienną terminologią. W aktualnym stanie prawnym brak jest możliwości skutecznego wniesienia skargi na adres do doręczeń elektronicznych organu, co w okolicznościach tej sprawy uczynił skarżący. Oceniając dochowanie przez skarżącego terminu do wniesienia skargi, za miarodajną w tym zakresie należy zatem uznać datę wniesienia skargi we właściwy – a więc dopuszczony przez prawo – sposób. W konsekwencji należało przyjąć, że skarga w tej sprawie została skutecznie wniesiona dopiero w dniu 27 lutego 2025 r., tj. w drodze przesyłki pocztowej. Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 grudnia 2024 r. nr GUS-GP07.024.280.2024 została doręczona stronie w dniu 27 grudnia 2024 r. W związku z tym trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na w/w decyzję upływał w dniu 27 stycznia 2025 r. Skuteczne wniesienie skargi przez R.C. w dniu 27 lutego 2025 r. (data stempla pocztowego) nastąpiło zatem już po upływie ustawowego terminu. Z przedstawionych względów uznać należy, iż Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że skarga R.C. została wniesiona z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a., czego następstwem było jej prawidłowe odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wprawdzie skarżący zasadnie podnosi, iż uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zupełnie pomija omówione kwestie, to jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem samo rozstrzygnięcie o odrzuceniu skargi jest prawidłowe. Należy także podkreślić, iż podnoszone przez skarżącego w zażaleniu okoliczności nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia, ponieważ niniejsze postępowanie dotyczy wyłącznie kwestii odrzucenia skargi z powodu bezsprzecznego uchybienia terminu do jej wniesienia, co wyżej wykazano. Argumenty te będą jednak przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji przy rozpoznawaniu ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, który w okolicznościach tej konkretnej sprawy będzie mógł być przez skarżącego wniesiony w terminie 7 dni od doręczenia niniejszego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, z uwzględnieniem wymogów określonych w art. 86 i art. 87 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.