II SA/Łd 102/25

Dnia 15 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi A.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 16 stycznia 2025 roku znak 010070/680/516913/2023 postępowanie: [...] w przedmiocie zmiany wysokości przyznanego świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 lipca 2024 r., znak 010070/680/516913/2023; 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej A. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. dc Decyzją z dnia 16 stycznia 2025 r., znak sprawy: 010070/680/516913/2023, postępowanie: [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572, powoływanej dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1576, dalej również jako: "u.p.p.w.d.") utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 lipca 2024 r. zmieniającej wysokość przyznanego A. K. świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. oraz od 1 stycznia 2024 r. do 31 maja 2024 r., a także uznającej za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze za okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną: Wnioskiem z dnia 2 lutego 2023 r. A. K. wystąpiła o przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę B. K. na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. Do swojego wniosku dołączyła kopię wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 9 listopada 2021 r., sygn. [...], rozwiązującego przez rozwód związek małżeński K. K. i A. K.. W powyższym wyroku Sąd m.in. powierzył obojgu rodzicom wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią B. K., ustalając, iż rodzice będą sprawować nad dzieckiem pieczę naprzemienną w ten sposób, że dziecko będzie przebywać w tygodniach nieparzystych roku u ojca, a w tygodniach parzystych u matki. Ponadto Sąd określił, iż miejscem zamieszkania B. K. będzie miejsce zamieszkania tego z rodziców, u którego małoletnia będzie aktualnie przebywała. Ustalono również, że matka dziecka A. K. będzie pobierała w całości świadczenie wychowawcze, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Informacją z dnia 30 maja 2023 r., znak sprawy: 010070/680/516913/2023, postępowanie: [...] przyznano A. K. świadczenie wychowawcze w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od dnia 1 czerwca 2023 r. do dnia 31 maja 2024 r. Ponadto w dniu 27 grudnia 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował wnioskodawczynię o podwyższeniu kwoty świadczenia wychowawczego do 800 zł miesięcznie za okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 maja 2024 r. W dniu 1 lipca 2024 r. A. K. wysłała do organu I instancji wiadomość, w której zwróciła się o wypłacanie świadczenia wychowawczego w całości. W uzasadnieniu wskazała, że w dniu 1 lipca 2024 r. wnioskodawczyni odbyła rozmowę telefoniczną z pracownikiem organu, w trakcie której została poinformowana, iż nie otrzyma pełnej kwoty świadczenia z uwagi na sprawowanie opieki naprzemiennej nad córką. Skarżąca podkreśliła, iż dotychczas otrzymywała pełną kwotę świadczenia, zgodnie z rozstrzygnięciem zawartym w wyroku rozwodowym, z wyjątkiem czerwca 2024 r., kiedy otrzymała połowę tej kwoty, a więc 400 zł. Ponadto przy każdorazowym składaniu wniosku o świadczenie na kolejne okresy załączała kopię wyroku z 9 listopada 2021 r. Wskazaną na wstępie decyzją z 5 lipca 2024 r. organ I instancji dokonał zmiany wysokości przyznanego świadczenia wychowawczego, wskazując, iż wnioskodawczyni przysługuje świadczenie w kwocie 250 zł miesięcznie na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. oraz w kwocie 400 zł na okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 maja 2024 r. Jednocześnie organ uznał świadczenie wychowawcze za okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. za nienależnie pobrane i wskazał, że wnioskodawczyni jest zobowiązana wpłacić je na rachunek bankowy organu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Jednocześnie pismem z 5 lipca 2024 r. organ poinformował wnioskodawczynię, iż z wyroku w sprawie o sygn. [...] wynika, że opieka nad dzieckiem będzie sprawowana przez rodziców w sposób naprzemienny, co zgodnie z art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. obliguje organ do ustalenia każdemu z rodziców świadczenia wychowawczego w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Organy administracji publicznej są bowiem związane orzeczeniem sądu powszechnego. Zapis pkt 4 ww. wyroku nie może być uwzględniony przy ustaleniu prawa do wysokości wypłaty świadczenia. Ponowna weryfikacja uprawnień do świadczenia wychowawczego będzie możliwa po przedłożeniu prawomocnego wyroku Sądu, w którym Sad na nowo ustali miejsce pobytu dzieci i sposób opieki nad nimi. A. K. wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji z 5 lipca 2024 r., jednakże Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie nie znalazł podstaw do zakwestionowania powyższego rozstrzygnięcia i zaskarżoną decyzją utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż brak jest podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji, gdyż w związku z ugodą sądową dziecko wnioskodawczyni jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców, a więc świadczenie przysługuje jedynie w połowie wysokości. Natomiast ZUS jako organ administracyjny zobowiązany jest do uwzględniania prawomocnych orzeczeń sądu przy rozpatrywaniu uprawnień do świadczenia wychowawczego. Wyrok sądu w zakresie opieki naprzemiennej jest kluczowy dla ustalenia zasad przyznania świadczenia wychowawczego. W przypadku, gdy opieka naprzemienna została orzeczona, organ realizujący świadczenie wychowawcze zobowiązany jest stosować przepisy prawa wynikające z ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Przepisy te jednoznacznie wskazują, że świadczenie powinno być dzielone proporcjonalnie między rodziców. Nawet ustalone przez Sąd kwestie dotyczące tego, kto ma pobierać świadczenie wychowawcze, nie stanowią podstawy prawnej do odstąpienia od zasady podziału świadczenia wynikającej z przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Organ administracyjny nie jest związany takim wskazaniem sądu w zakresie, w jakim stoi ono w sprzeczności z przepisami prawa materialnego. Jeżeli w sprawie opieki nad dzieckiem został wydany prawomocny wyrok sądu orzekający, że opieka ta ma być sprawowana przez rodziców w sposób naprzemienny, zgodnie z powołanym powyżej art. 5 ust. 2a świadczenie zawsze ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty świadczenia należnego na dziecko. Skargę na powyższą decyzję wniosła A. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, zaskarżając ją w całości i zarzucając jej naruszenie: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego, a w konsekwencji nieuzasadnionym przyjęciem, że skarżącej przysługuje jedynie połowa świadczenia wychowawczego, w sytuacji gdy na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 9 listopada 2021 r., sygn. akt [...] skarżąca była uprawniona do pobierania całości świadczenia, jak również K. K. zrzekł się prawa do pobierania połowy świadczenia wychowawczego, mimo orzeczonej opieki naprzemiennej nad córką, 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: a) art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skarżąca jest uprawniona do pobierania jedynie połowy wysokości świadczenia wychowawczego, w sytuacji gdy zgodnie wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 9 listopada 2021 r., sygn. akt [...], Skarżąca posiadała pełne uprawnienia i prawo do pobierania świadczenia w pełnej wysokości, przeznaczając niniejsze środki w pełni na potrzeby małoletniej córki, b) art. 24 ust. 1 i 2 u.p.p.w.d. poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że świadczenie wychowawcze zostało wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia, co skutkowało zobowiązaniem Skarżącej do zwrotu pobranego świadczenia. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi A. K. wskazała, iż istota sporu sprowadza się do osądzenia, czy organ jest zobowiązany uwzględnić rozstrzygnięcie zawarte w wyroku rozwodowym, zgodnie z którym świadczenie wychowawcze w pełnej wysokości miało być pobierane przez matkę - skarżącą, pomimo orzeczenia opieki naprzemiennej. Zdaniem skarżącej, wobec zawarcia przez rodziców małoletniej porozumienia, które znalazło odzwierciedlenie w wyroku rozwodowym, co do sposobu pobierania świadczenia wychowawczego, organy administracji publicznej nie są uprawnione do negowania ustaleń w tym zakresie, jak również ustaleń tych nie mogą pomijać. Mając na uwadze cel świadczenia, konstytucyjne prawa rodzicielskie oraz obowiązki procesowe organów administracji (art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a.), rozstrzygnięcie Sądu winno stanowić element materiału dowodowego podlegającego ocenie w postępowaniach administracyjnych. Skarżąca podkreśliła, że przedmiotowe świadczenie wychowawcze jest świadczeniem "na dziecko" i charakter oraz cel tego świadczenia winny mieć nadrzędne znaczenie przy ustalaniu praw do niego. Świadczenie to służy zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę. Brak było zatem podstaw, aby nie uwzględniać tej istotnej w sprawie woli obojga rodziców, wypłacania świadczenia do rąk skarżącej. K. K. świadomie zatem zrezygnował z otrzymywania świadczenia wychowawczego i nie złożył dotychczas wniosku o świadczenie wychowawcze za sporne okresy i uczynić już tego nie może, bowiem termin składania wniosków w tym zakresie już upłynął. Ponadto A. K., składając wnioski o świadczenia wychowawcze, składała za okresy od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. oraz 1 czerwca 2024 do 31 maja 2025 r. na drukach SW-R załączała dwie strony orzeczenia sądu potwierdzającego sprawowanie opieki naprzemiennej z cytowanym wcześniej pkt. 4 wyroku z 9 listopada 2021 r. W piśmie z dnia 5 lipca 2024 r. ZUS, mając wiedzę o treści powołanego orzeczenia, zajął kuriozalne, zdaniem skarżącej, stanowisko, że "Organy administracji publicznej są związane orzecznictwem sądów powszechnych z zakresie wyroków i postanowień. Zapis pkt. 4 ww. wyroku nie może być uwzględniany przy ustalaniu prawa do wysokości świadczenia". Pozbawienie pełnego świadczenia w okolicznościach niniejszej sprawy w wyniku literalnej wykładni art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., narusza zatem konstytucyjne zasady uwzględnienia dobra rodziny (art. 71 ust. 1 zd. 1 Konstytucji RP) oraz ochrony praw dziecka (art. 72 ust. 1 Konstytucji RP). W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Strona skarżąca złożyła taki wniosek składając skargę, natomiast organ w odpowiedzi na skargę wnosił o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Dokonując kontroli w ramach tak zakreślonej kognicji sądów administracyjnych, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w sposób określony w powołanych przepisach, co uzasadnia jej uchylenie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 16 stycznia 2025 r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 5 lipca 2024 r. zmieniającą wysokość przyznanego skarżącej świadczenia wychowawczego na rzecz córki na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. oraz od 1 stycznia 2024 r. do 31 maja 2024 r. oraz zobowiązującą skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego za ten okres. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 1576) dalej jako: "u.p.p.w.d.", która określa warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia (art. 1 ust. 1). Celem tego świadczenia jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1), przysługuje ono matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a (art. 4 ust. 2 pkt 1). Zgodnie z art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Natomiast stosownie do treści art. 25 ust. 1 u.p.p.w.d. osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Jak natomiast stanowi art. 25 ust. 2 u.p.p.w.d. za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie (pkt 2), świadczenie wychowawcze wypłacone osobie innej niż osoba, której świadczenie zostało przyznane, z przyczyn niezależnych od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (pkt 5) i świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia (pkt 6). W myśl art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może bez zgody strony zmienić lub uchylić prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Jak trafnie wskazała skarżąca w uzasadnieniu skargi, istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy prawidłowe jest stanowisko organu, zgodnie z którym przy ustalaniu wysokości świadczenia nie może być uwzględniany wyrok Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 9 listopada 2021 r. (sygn. [...]), w części rozstrzygającej, że skarżąca będzie pobierała w całości świadczenie wychowawcze na córkę B. K.. Organy w niniejszej sprawie zastosowały literalną wykładnię powołanego powyżej art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., co skutkowało ustaleniem, że orzeczona wyrokiem sądu opieka naprzemienna nad dzieckiem, zobowiązuje organy do przyznania świadczenia w połowie jego wysokości każdemu z rodziców, który wystąpi ze stosownym wnioskiem, bez względu na to, że z mocy tego samego wyroku osobą uprawnioną do pobierania świadczenia wychowawczego w całości jest matka dziecka. W ocenie Sądu stanowisko organu nie może zyskać akceptacji. Sąd podziela pogląd reprezentowany w orzecznictwie sadowoadinistracyjnym, co do tego że art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. jest przepisem prawa materialnego, który daje tylko możliwość ustalenia przez organ rodzicom sprawującym opiekę naprzemienną prawa do świadczenia wychowawczego w wysokości połowy kwoty dla każdego z nich przysługującej za dany miesiąc, pod warunkiem, że oboje wystąpią o przyznanie takiego świadczenia. Jeżeli jednak rodzice uzgodnią w jakiejkolwiek formie, że tylko jedno z nich będzie otrzymywać pełne świadczenie, a drugie nie wystąpi o przyznanie świadczenia, to taki stan nie narusza powołanej wyżej regulacji. Celem świadczenia wychowawczego określonym w art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. jest bowiem dobro dziecka, zaś wsparcie finansowe udzielane przez Państwo powinno być w całości przeznaczane na zaspokajanie jego potrzeb. Stanowisko, że w sytuacji braku wniosku jednego z rodziców o przyznanie świadczenia wychowawczego świadczenie na dziecko powinno być przyznane drugiemu z rodziców tylko w połowie wysokości skutkuje pozbawieniem rodziców wsparcia w pełnej wysokości, co kłóci się z celem powołanej wyżej regulacji (por. wyrok WSA w Gdańsku z 6 marca 2024 r., sygn. II SA/Gd 918/23, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko organów w niniejszej sprawie nie znajduje również uzasadnienia w treści art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., który w przypadku opieki naprzemiennej stanowi o ustaleniu świadczenia w wysokości połowy kwoty dla każdego z rodziców. Jeżeli bowiem prawomocny wyrok sądu powszechnego ustala, iż świadczenie będzie pobierane tylko przez jednego z rodziców, w ocenie Sądu orzekającego, brak podstaw do zastosowania art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. w taki sposób jak to zrobiły organy w badanej sprawie, tj. poprzez ustalenie świadczenia w wysokości połowy kwoty dla jednego z rodziców. Należy zgodzić się z poglądem WSA w Gdańsku co do tego, że jeżeli rodzice zawarli porozumienie co do sposobu sprawowania władzy rodzicielskiej i pieczy nad dzieckiem, które stało się integralną częścią wyroku sądu powszechnego, organy administracji publicznej nie są uprawnione do negowania ustaleń w tym zakresie (wyrok WSA w Gdańsku z 6 marca 2024 r., sygn. II SA/Gd 918/23). W badanej sprawie, zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł. z 9 listopada 2021 r., opieka nad dzieckiem wykonywana jest naprzemiennie przez oboje rodziców. Jednocześnie jednak nie jest sporne, że ojciec dziecka świadomie zrezygnował z otrzymywania świadczenia wychowawczego, co znalazło wyraz w treści punktu 4 ww. wyroku, zgodnie z którym Sąd ustala, iż matka dziecka A. K. będzie pobierała świadczenie wychowawcze w całości. Należy również wskazać na trafną uwagę podniesioną przez skarżącą, że ponieważ ojciec dziecka nie złożył wniosku o świadczenie wychowawcze za sporny okres, obecnie uczynić już tego nie może, bowiem upłynął już termin składania wniosków o świadczenie za okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. W konsekwencji małoletnia B. K. zostałaby niezasadnie pozbawiona części wsparcia finansowego, przeznaczonego na zaspokajanie jej potrzeb. Na podkreślenie zasługuje, że ustawodawca zdecydował, iż celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych, o czym stanowi przywoływany już powyżej przepis art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. Przyjąć zatem należy, że celem świadczenia wychowawczego jest zapewnienie przez Państwo pomocy w wychowywaniu dziecka, w postaci faktycznego dostarczenia środków pieniężnych dla częściowego pokrycia wydatków związanych z jego wychowywaniem. Dokonując więc wykładni przepisów regulujących kwestię przyznania świadczenia oraz zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego należy mieć na uwadze aksjologię przepisów omawianej ustawy. Wykładnia celowościowa winna zatem uwzględniać, że chociaż świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, czy opiekunowi, to w istocie świadczenie to ma służyć dziecku. W konsekwencji więc faktyczne przeznaczenie otrzymanego świadczenia, ma istotny wpływ na ocenę, czy świadczenie to było nienależne. W orzecznictwie zwraca się też uwagę, że przesłanka nienależnie pobranego świadczenie wychowawczego określona w art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d., nie ma charakteru jednorodnego, który pozwalałby na automatyczne przyjęcie, że w każdej sytuacji zakwalifikowanej przez organ jako podpadającej pod ten przepis, nie będzie on odnosił się do elementu subiektywnego, czyli stanu świadomości (woli) osoby pobierającej świadczenie wychowawcze co do tego, że to świadczenie nie powinno zostać przyznane albo że zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do tego świadczenia. W każdej zatem sytuacji należy ocenić stan faktyczny danej sprawy, a nie przyjmować automatycznie nienależność pobranego świadczenia wychowawczego (por. wyrok WSA w Krakowie z 3 grudnia 2024 r., sygn. III SA/Kr 1734/23). W niniejszej sprawie organy nie kwestionowały sposobu wydatkowania przez skarżącą otrzymywanego świadczenia. Nie przeprowadziły w tym zakresie żadnych dowodów i nie dokonały ustaleń. Natomiast co do stanu wiedzy i świadomości skarżącej, na podkreślenie zasługuje to, że pobierała świadczenie w pełnej wysokości zgodnie z treścią prawomocnego wyroku. Skoro więc wypłacone skarżącej świadczenie wychowawcze zostało spożytkowane na pokrycie wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb małoletniej córki zaś przekonanie skarżącej o prawie do świadczenia w pełnej wysokości opierało się na ustaleniach zawartych w orzeczeniu Sądu Okręgowego w Ł., to brak podstaw do ustalenia, że powyższe świadczenie zostało pobrane nienależnie. Końcowo Sąd zwraca uwagę, że decyzja uchylająca lub zmieniająca prawo do świadczenia wychowawczego o której mowa w art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d, ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc, tj. z mocą na przyszłość od daty wydania decyzji. W tym trybie nie podlega zatem zmianie lub uchyleniu prawo do świadczenia wychowawczego już wcześniej skonsumowane, czyli świadczenie w całości pobrane. W konsekwencji jedynie w sytuacji, gdy przyznane prawo do świadczenia wychowawczego nie zostało jeszcze całkowicie skonsumowane, a wyjdą na jaw okoliczności wskazujące, że przyznane świadczenie jest nienależne, w pierwszej kolejności należy doprowadzić do wydania decyzji o zmianie bądź uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego (od dnia orzekania w danej kwestii), a następnie wydać decyzję o nienależnie pobranym świadczeniu za okres, w jakim zostało ono wypłacone. Natomiast w sytuacji, gdy prawo do świadczenia wychowawczego zostało już skonsumowane (wypłacone), a na jaw wyjdą okoliczności wskazujące na to, że przyznane świadczenie jest nienależne, nie ma podstaw do wydawania decyzji zmieniającej świadczenie. W takim przypadku wydaje się jedynie decyzję w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia. Podsumowując Sąd uznał, że prawidłowa wykładnia przepisu art. 5 ust. 2a w zw. z art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. oraz zebrany przez organy materiał dowodowy nie dają podstaw do ustaleń jakie poczyniły organy, iż pobierane przez skarżącą świadczenie wychowawcze na córkę B. K. w pełnej wysokości w okresie od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r., było świadczeniem nienależnie pobranym. Orzekające w kontrolowanej sprawie organy naruszyły ww. przepisy prawa materialnego a także art. 25 ust. 2 oraz art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 5 lipca 2024 r. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. ds