III SA/Po 105/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] sp. jawna w [...] na akt Fundacji [...] z dnia 16 grudnia 2024 r. w przedmiocie odmowy objęcia przedsięwzięcia wsparciem; postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić na rzecz skarżącej kwotę 200 (słownie: dwieście) zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego. [...] sp. jawna w [...] (dalej: skarżąca) złożyła do Fundacji [...] w [...] (dalej: operator, podmiot udzielający pomocy albo Fundacja) wniosek o dofinansowanie projektu z programu Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności w ramach inwestycji A1.2.1 "Inwestycje dla przedsiębiorstw w produkty, usługi i kompetencje pracowników oraz kadry związane z dywersyfikacją działalności", zarejestrowany pod nr [...]. Do wniosku złożono oświadczenie o wyrażeniu zgody na doręczanie przez operatora korespondencji drogą elektroniczną na wskazany adres e-mail. Pismem z 27 listopada 2024 r. operator poinformował skarżącą, że wniosku o wsparcie w ramach inwestycji A1.2.1 KPO nie wybrano do objęcia wsparciem, ponieważ nie spełnił poszczególnych kryteriów wyboru, w ramach którym uzyskały negatywną ocenę ekspertów. Pismem z 5 grudnia 2024 r., zachowując 7-dniowy termin, skarżąca zwróciła się o ponowną ocenę wniosku. Pismem z 16 grudnia 2024 r. operator nie uwzględnił stanowiska skarżącej i podtrzymał negatywny wynik oceny. Pismem z 17 stycznia 2025 r., doręczonym operatorowi 22 stycznia 2025 r. za pośrednictwem poczty, skarżąca złożyła skargę na powyższe rozstrzygnięcie do tutejszego Sądu, zarzucając błędną wykładnię kryterium A.2 oraz naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego, wnosząc o stwierdzenie bezskuteczności czynności operatora polegającej na odmowie udzielenia wsparcia, zobowiązanie operatora do ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem stanowiska Sądu oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej. Operator w odpowiedzi wniósł o odrzucenie skargi w całości, ewentualnie o jej oddalenie. Jego zdaniem odmowa ponownego rozpoznania wniosku oraz odmowa udzielenia wsparcia nie stanowią aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, które podlegałyby kontroli sądu administracyjnego. Nadto skarżąca nie należy do podmiotów wymienionych w art. 14lzf ust. 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 324 ze zm., dalej: u.z.p.p.r. Jednocześnie wyjaśniono, że Przedsięwzięcie MŚP o wsparcie, którego skarżąca wnioskuje nie jest Projektem-Przedsięwzięciem realizowanym w ramach programu operacyjnego na podstawie decyzji lub umowy o dofinansowanie, zawieranej między beneficjentem a instytucją zarządzającą, instytucją pośredniczącą lub instytucją wdrażającą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje. Skargę jako spóźnioną należało odrzucić. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że chybione jest stanowisko Fundacji jakoby, że sprawa ze skargi na zaskarżone rozstrzygnięcie nie podlegała zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W myśl art. 45 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W swym orzecznictwie Trybunał Konstytucyjny niejednokrotnie wskazywał na konieczność wykładni zmierzającej do objęcia kontrolą sądową możliwie najszerszego zakresu spraw (por., np. wyrok TK z 9 czerwca 1998 r., K 28/97, z 8 listopada 2001 r., P 6/00, z 8 października 2002 r., K 36/00). Przy tym art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, szerzej niż art. 6 ust. 1 Europejskiej Karty Praw Człowieka, obejmuje swym zakresem nie tylko sprawy cywilne i karne (por. wyrok TK z 20 września 2006 r., SK 63/05). Prawo do sądu dotyczy zatem również spraw z obszaru prawa administracyjnego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 4 marca 2021 r. sygn. akt I GSK 139/21 skierowanie określonej kategorii spraw pod władztwo administracyjne (publiczne) w zakresie kształtowania uprawnień, bądź obowiązków jednostki, uzasadnia oczekiwanie stworzenia podstawy prawnej, która zapewniłaby możliwość zakwestionowania i weryfikacji rozstrzygnięcia podjętego w indywidualnej sprawie. Przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. dalej: p.p.s.a.) przewidują szeroki zakres spraw poddanych kontroli sądowej. Zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje przede wszystkim orzekanie w sprawach skarg na rozstrzygnięcia, akty, czynności i bezczynność określone w art. 3 § 2 powołanej ustawy. Stosownie do art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Do ustaw szczególnych, przewidujących kontrolę sądów administracyjnych sprawowaną w stosunku do działania organów administracji publicznej zaliczyć trzeba niewątpliwie ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 324 z późn. zm., dalej: u.z.p.p.r.), tyle że ustawa ta nie przewiduje kontroli sądowej działania podmiotów udzielających pomocy, będących ostatecznymi odbiorcami wsparcia w rozumieniu art. 14la pkt 6 u.z.p.p.r. Taki status przysługiwał Fundacji, która realizowała przedsięwzięcie na podstawie umowy zawartej z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości, zaś skarżąca wnioskowała o przyznanie pomocy finansowej przez Fundację. Jako podmiot występujący o pomoc w ramach realizacji tego przedsięwzięcia skarżąca nie miała więc prawa zaskarżyć odmowy objęcia takim wsparciem na podstawie art. 14 lzf ust. 1 i 2 u.z.p.p.r. Nie oznacza to jednak, że informacja nie podlegała kontroli sądowoadministracyjnej. Podstawy prawnej dla kognicji sądu administracyjnego w rozpoznawanej sprawie - i tu należy zgodzić się z Fundacją - nie można upatrywać w art. 3 § 3 p.p.s.a., ponieważ brak jest przepisu ustawy szczególnej przewidującego kontrolę sądową w takich sprawach. Tym niemniej, w ocenie Sądu kognicja sądowa w rozpoznawanej sprawie wynika z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., który określa. że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na [...] inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Nie budzi wątpliwości, że zaskarżona informacja nie jest żadnym z aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a. oraz nie stanowi aktu, ani czynności podjętej w ramach postępowania toczącego się na podstawie przepisów k.p.a., o.p. ani ustawy o KAS. Należy jednak uznać, że działanie Fundacji wynika z przepisów prawa. Zasady i tryb dystrybuowania pomocy, o którą wystąpiła skarżąca regulowały bowiem przepisy rozporządzenia Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej (dalej: MFiPR) z dnia 23 kwietnia 2024 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis na dywersyfikację działalności mikroprzedsiębiorców, małych lub średnich przedsiębiorców w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz. U. z 2024 r. poz. 678). W myśl § 1 rozporządzenia, określa ono szczegółowe przeznaczenie, warunki i tryb udzielania mikroprzedsiębiorcom, małym lub średnim przedsiębiorcom, w ramach inwestycji A1.2.1. "Inwestycje dla przedsiębiorstw w produkty, usługi i kompetencje pracowników oraz kadry związane z dywersyfikacją działalności" wskazanej w komponencie A "Odporność i konkurencyjność gospodarki" w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, pomocy de minimis, zwanej dalej "pomocą", a także podmioty udzielające tej pomocy. Z dalszych przepisów rozporządzenia wynika, że: - podmiotami udzielającymi pomocy są ostateczni odbiorcy wsparcia realizujący przedsięwzięcia w rozumieniu art. 14la pkt 8 u.z.p.p.r. (§ 4 ust. 1 rozporządzenia); - pomoc jest udzielana w formie dotacji, o których mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia 2023/2831 (§ 6 rozporządzenia); - przedsiębiorca ubiegający się o pomoc składa wniosek o udzielenie pomocy do podmiotu udzielającego pomocy (§ 9 rozporządzenia); - podmiot udzielający pomocy przeprowadza ocenę wniosku uwzględniając cel pomocy, koszty kwalifikowane oraz wartość dopuszczalnej pomocy, której udziela na podstawie umowy (§ 10 pkt 1 i 2 rozporządzenia). Dystrybuowana pomoc pochodzi przy tym ze środków publicznych, gdyż są to środki wydawane w ramach realizacji Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (§ 1 rozporządzenia rozporządzenia MFiPR z dnia 12 maja 2023 r. w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej na przedsięwzięcia związane z udzielaniem pomocy de minimis na dywersyfikację działalności mikroprzedsiębiorców, małych lub średnich przedsiębiorców w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności - Dz. U. z 2023 r. poz. 932). Jednocześnie pomoc przyznawana jest jako - co do zasady - bezzwrotna dotacja. W związku z powyższym uznać należy, że rozstrzygnięcie w indywidualnym przypadku o przyznaniu pomocy lub odmowie jej przyznania stanowi akt administracyjnoprawny. Jeżeli podmiot udzielający pomocy dojdzie do wniosku (podejmie rozstrzygnięcie), że wniosek spełnia warunki do przyznania pomocy zawiera umowę z beneficjentem. Natomiast w działaniu (rozstrzygnięciu), jakim jest odmowa w formie pisemnej zawarcia umowy, należy dopatrywać się władczości administracyjnoprawnej, a rozstrzyganie o tym, że dany podmiot nie spełnia przesłanek, aby zawrzeć z nim umowę, na podstawie której otrzyma pomoc, należy uznać za akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Stwierdzenie przez podmiot udzielający pomocy, że w konkretnym przypadku nie zawrze umowy na podstawie § 10 ust. 2 ww. rozporządzenia MFiPR z 23 kwietnia 2024 r. podejmuje rozstrzygnięcie z zakresu administracji publicznej, które ponadto odnosi się do sytuacji prawnej podmiotu wnioskującego o zawarcie takiej umowy. Podmiot udzielający pomocy, rozstrzygając o odmowie w formie pisemnej zawarcia z przedsiębiorcą umowy wydaje więc akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa (prawo do zawarcia umowy o dofinansowanie) zaskarżalny do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA z 29 czerwca 2021 r. I GSK 549/21 i z 7 września 2021 r. I GSK 917/21). Z tych właśnie względów należało uznać, że akt, z którego wynikała odmowa udzielenia skarżącej spółce pomocy, podlegał kontroli sądu administracyjnego. Mając na względzie powyższe wskazać należy, że w ocenianej sprawie skarżąca zaskarżyła czynność operatora z 16 grudnia 2024 r., tj. informację o ponownej ocenie wniosku o wsparcie w ramach inwestycji A1.2.1 KPO. Termin do wniesienia skargi na taką czynność określony został w art. 53 § 2 P.p.s.a., który określa, że jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może jednak uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Określony ww. przepisem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi rozpoczął bieg w dniu, w którym skarżąca dowiedziała się o podjęciu kwestionowanej obecnie czynności, tj. w dniu doręczenia jej - jak wynika z akt sprawy - zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zostało ono doręczone skarżącej w sposób określony w § 3 ust. 8 Regulaminu (strona złożyła oświadczenie o doręczaniu korespondencji na e-mail) w dniu 17 grudnia 2024 r. godz. 13:53 (potwierdzenie wysłania e-mail znajduje się w aktach sądowych, k.120). Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, że dniem, w którym dowiedziała się o wydaniu zaskarżonego aktu był 18 grudnia 2024 r., tj. dzień w którym skarżąca faktycznie powzięła wiadomość o podjętym akcie. Okolicznością decydującą w tym zakresie jest fakt możliwości dowiedzenia się o podjętym akcie, a nie faktycznego dowiedzenia się o jego podjęciu. Nie trudno bowiem wyobrazić sobie sytuację, w której skarżąca mogłaby twierdzić, że o doręczonym na podany adres e-mail w dniu 17 grudnia 2024 r. dowiedziała się w którymś z dni stycznia 2025 r., w którym faktycznie odczytała przesłaną z Fundacji korespondencję e-mailową zawierającą zaskarżony akt. Obiektywizując zatem przesłanki ustalenia terminu do wniesienia skargi określone w art. 53 P.p.s.a. należało przyjąć, że skoro doręczenie zaskarżonego aktu nastąpiło w dniu 17 grudnia 2024 r., to trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi mijał z dniem 16 stycznia 2025 r. Tymczasem skargę do Sądu na opisany wyżej akt skarżąca wniosła w dniu 17 stycznia 2025 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu (k.128-129 akt sądowych). Równocześnie Sąd nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających uznanie, że uchybienie terminu do wniesienia skargi miało miejsce bez winy strony. Skoro przedmiotowa skarga została wniesiona po upływie terminu określonego we wskazanym przepisie, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 P.p.s.a., orzekł o jej odrzuceniu (pkt I sentencji postanowienia). Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego. O zwrocie wpisu, na podstawie powołanego przepisu, Sąd orzekł w pkt II sentencji postanowienia.