II SA/Łd 42/25
WyrokWSA w Łodzi2025-04-24
Skład orzekający: Magdalena Sieniuć, Robert Adamczewski, Michał Zbrojewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, ustalając prawo do świadczenia wychowawczego, jest związany prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego określającym miejsce zamieszkania dziecka, nawet jeśli strona twierdzi, że dziecko faktycznie zamieszkuje z innym rodzicem?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej jest związany prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego ustalającym miejsce zamieszkania dziecka. W przypadku konfliktu między rodzicami co do miejsca zamieszkania dziecka, organ nie może kierować się wyłącznie przesłanką faktycznego pobytu, lecz musi uwzględnić orzeczenie sądu. W sytuacji, gdy prawomocne orzeczenie sądu określa miejsce zamieszkania dziecka przy jednym z rodziców, świadczenie wychowawcze nie może zostać przyznane drugiemu rodzicowi, przy którym miejsce zamieszkania nie zostało ustalone.Stan faktyczny
Skarżący R. B. złożył skargę na decyzję Prezesa ZUS utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego na córkę D. B. na okres świadczeniowy 2023/2024. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na wyrok sądu ustalający miejsce zamieszkania dziecka przy matce. Organ II instancji utrzymał tę decyzję, podkreślając, że matka dziecka pierwsza złożyła wniosek, a późniejsze postanowienie sądu ustalające miejsce pobytu dziecka przy ojcu było nieprawomocne w okresie świadczeniowym. Skarżący zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że dziecko faktycznie zamieszkuje z nim od 1 czerwca 2023 r.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 24 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędzia WSA Michał Zbrojewski Protokolant Starszy asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi R. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 27 listopada 2024 roku znak sprawy: 010070/680/9813153/2023 postępowanie: [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego oddala skargę. dc
Zaskarżoną decyzją z dnia 27 listopada 2024 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) - powoływanej dalej jako: "k.p.a.", utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 kwietnia 2024 r. odmawiającą przyznania R. B. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko D. B. na okres świadczeniowy 2023/2024.
Z akt sprawy wynika, że powyższą decyzją z dnia 24 kwietnia 2024 r. organ I instancji, po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 21 grudnia 2023 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę D. B. na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r., odmówił przyznania skarżącemu prawa do wnioskowanego świadczenia wychowawczego, wskazując, że wyrokiem z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt [...], Sąd ustalił, że miejscem zamieszkania dziecka jest każdorazowe miejsce zamieszkania matki.
Odwołanie od tej decyzji złożył R. B., zarzucając organowi:
1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że małoletnia D. B. zamieszkuje ze swoją matką, podczas gdy od 1 czerwca 2023 r. zamieszkuje na stałe ze swoim ojcem i pozostaje na jego utrzymaniu,
2. naruszenie art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez wydanie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego,
3. naruszenie art. 22 powyższej ustawy poprzez brak przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania dowodowego i ustalenia, kto sprawuje opiekę nad małoletnią.
Z tych względów skarżący wniósł o zmianę decyzji organu I instancji i przyznanie mu wnioskowanego świadczenia oraz przeprowadzenie dowodu z załączonych do odwołania dokumentów na okoliczność faktycznie sprawowanej opieki nad małoletnią, a w sytuacji kwestionowania tego faktu skarżący wniósł o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 27 listopada 2024 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że wniosek o świadczenie wychowawcze na dziecko D. B. na okres świadczeniowy 2023/2024 r. złożył zarówno skarżący, jak i matka dziecka. Jako pierwsza wniosek złożyła matka dziecka w dniu 1 lutego 2023 r., natomiast skarżący złożył wniosek w dniu 21 grudnia 2023 r. Po rozpatrzeniu wniosku organ I instancji pismem z dnia 16 lutego 2023 r. przyznał prawo do ww. świadczenia matce dziecka, która jako pierwsza złożyła wniosek.
Organ II instancji wyjaśnił, że w związku ze złożeniem przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa do świadczenie wychowawczego oraz wobec faktu, że wniosek o przyznanie świadczenia złożyła również inna uprawniona osoba, tj. matka ww. dziecka i z uwagi na brak w aktach postępowania rozstrzygnięcia sądowego stanowiącego co do opieki nad dzieckiem, organ I instancji pismami z dnia 14 lutego 2024 r. i 16 lutego 2024 r. wezwał skarżącego oraz matkę ww. dziecka do dostarczenia dokumentów potwierdzających sprawowanie wyłącznej lub naprzemiennej opieki nad dzieckiem.
Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że w sytuacji braku posiadania ww. dokumentów oboje, tj. skarżący i matka dziecka, zobowiązani zostali do złożenia pisemnego oświadczenia, wskazującego jak faktycznie sprawowana jest opieka nad dzieckiem.
W odpowiedzi na wezwanie matka dziecka załączyła do akt sprawy wyrok rozwodowy Sądu Okręgowego w P. [...] Wydział Cywilny, sygn. akt [...], w którym Sąd powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią D. B. obojgu rodzicom, ustalając miejsce zamieszkania w każdorazowym miejscu zamieszkania matki dziecka, tj. P. B., obciążając obowiązkiem wychowania i utrzymania małoletniej oboje rodziców oraz zasądzając od skarżącego alimenty na rzecz matki dziecka.
Ponadto organ wskazał, że matka dziecka załączyła do akt sprawy pisma, w których oświadczyła, iż córka jest zameldowana w miejscu jej zamieszkania (załączone zaświadczenie o zameldowaniu z dnia 24 czerwca 2024 r.), od czasu rozwodu sama dba o potrzeby dziecka i pomimo tego, że skarżący zabiera córkę do siebie, większość czasu dziecko spędza u swojej babci (ze strony matki dziecka), w czasie gdy ta jest w pracy.
W dalszej kolejności organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu 18 czerwca 2024 r. skarżący złożył postanowienie Sądu Rejonowego w O. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 23 maja 2024 r., sygn. akt [...], w którym Sąd do czasu zmiany wyroku rozwodowego w przedmiocie ustalenia miejsca pobytu dzieci w trybie zabezpieczenia ww. wniosku ustalił miejsce pobytu dzieci w każdorazowym miejscu zamieszkania ojca. Następnie w dniu 22 lipca 2024 r. skarżący dołączył do akt sprawy, w formie elektronicznej na swoim profilu na platformie PUE-ZUS, postanowienie ww. Sądu z dnia 24 czerwca 2024 r., sygn. akt [...], w którym Sąd postanowił zmienić punkt drugi wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w P. z dnia 11 maja 2023 r., w ten sposób, że ustalił miejsce pobytu małoletniej córki przy skarżącym, w każdorazowym miejscu jego zamieszkania.
W odniesieniu do powyższego organ II instancji zaznaczył, że po wydaniu przez Sąd pierwszej instancji wyroku może on zostać zaskarżony do Sądu odwoławczego, natomiast wyrok Sądu drugiej instancji jest prawomocny już w dniu jego wydania. Organ odwoławczy dodał przy tym, że w aktach sprawy znajduje się skan apelacji z dnia 31 lipca 2024 r. matki dziecka, wniesionej od ww. nieprawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 24 czerwca 2024 r., a to oznacza, że ww. zaskarżone postanowienie Sądu do dnia wydania rozstrzygnięcia przez sąd odwoławczy nie wywołuje skutków prawnych i nie podlega wykonaniu. Organ II instancji stwierdził, że władza rodzicielska nie została ograniczona lub odebrana ani skarżącemu jako ojcu ww. dziecka, ani też matce dziecka.
W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego, w sytuacji gdy obydwojgu rodzicom przysługuje pełna władza rodzicielska nad danym dzieckiem, świadczenie przysługuje rodzicowi, z którym dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na jego utrzymaniu.
Uwzględniając powyższe, na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji, ponieważ w przypadku złożenia wniosków o przyznanie prawa do ww. świadczenia przez oboje rodziców uprawnionych do ww. świadczenia świadczenie wychowawcze wypłaca się temu z rodziców, który pierwszy złoży wniosek - zgodnie z postanowieniami art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W przedmiotowej sprawie jako pierwsza wniosek o przyznanie prawa do świadczenia na okres świadczeniowy 2023/2024 r. na dziecko złożyła matka dziecka, tj. P. B.. Ponadto, zdaniem organu II instancji, z uwagi na wniesioną apelację od postanowienia z dnia 24 czerwca 2024 r. wyrok rozwodowy z dnia 11 maja 2023 r. jest nadal obowiązujący. Z tych przyczyn oraz na podstawie akt sprawy, ww. przepisów oraz zasad przyznawania uprawnienia do świadczenia wychowawczego, to matka dziecka – zdaniem organu odwoławczego - sprawowała faktyczną opiekę nad ww. dzieckiem w okresie świadczeniowym 2023/2024 r.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł R. B., zarzucając:
1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na niepoprawnym uznaniu, że skarżący nie sprawował opieki faktycznej nad małoletnią córką D. B., podczas gdy małoletnia od dnia 1 czerwca 2023 r. do chwili obecnej zamieszkuje na stałe ze swoim ojcem R. B. i pozostaje pod jego faktyczną opieką oraz na jego utrzymaniu;
2. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:
a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak wyczerpującego zebrania i rozważenia materiału dowodowego, w szczególności brak ustalenia, kto sprawuje opiekę faktyczną na dzieckiem, zwłaszcza poprzez przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, co skutkowało niepoprawnym uznaniem przez organ, że skarżący nie sprawował faktycznej opieki nad małoletnią, podczas gdy od dnia 1 czerwca 2023 r. do chwili obecnej D. B. zamieszkuje na stałe ze swoim ojcem R. B. i pozostaje pod jego opieką oraz na jego utrzymaniu;
b) art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu z wywiadu środowiskowego, mimo że przedmiotem dowodu było ustalenie, który z rodziców sprawuje faktyczną opiekę nad małoletnim dzieckiem, co stanowiło okoliczność mającą bardzo istotne znaczenie dla sprawy;
c) art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie wybiórczej, dowolnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skutkującej błędnym ustaleniem stanu faktycznego w zakresie sprawowania faktycznej opieki nad małoletnią D. B. wyłącznie przez ojca R. B. i niepoprawnym uznaniem, że małoletnia nie pozostawała pod jego opieką, podczas gdy od dnia 1 czerwca 2023r. do chwili obecnej D. B. zamieszkuje na stałe ze swoim ojcem R. B. i pozostaje pod jego opieką oraz na jego utrzymaniu;
3. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
a) art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej przyznania R. B. prawa do świadczenia wychowawczego na małoletnią córkę D. B. na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r., mimo że od dnia 1 czerwca 2023 r. do chwili obecnej małoletnia stale zamieszkuje ze swoim ojcem R. B. i pozostaje na jego utrzymaniu;
b) art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez brak przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania dowodowego i ustalenia, kto sprawuje opiekę nad małoletnią D. B., co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji odmawiającej R. B. prawa do świadczenia wychowawczego na małoletnią córkę D. B. na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r., mimo że od dnia 1 czerwca 2023 r. do chwili obecnej sprawuje on opiekę faktyczną nad małoletnią córką D. B., która zamieszkuje z nim i pozostaje na jego utrzymaniu.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu I instancji na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Jednocześnie oświadczył, że nie wyraża zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym i wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
W uzasadnieniu skargi skarżący, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, przedstawił argumentację na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, że skarżący do odwołania załączy zaświadczenie z PCPR w P. z dnia 6 maja 2024 r., z którego wynika, że skarżący i jego dzieci są objęci wsparciem psychologicznym w PCPR w ramach funkcjonowania Punktu Interwencji Kryzysowej. W treści zaświadczenia wskazano, że skarżący uczestniczy wraz z dziećmi w spotkaniach z psychologiem, które odbywają się 4 razy w miesiącu. Skarżący przedłożył również zaświadczenie z GOPS z dnia 26 kwietnia 2024 r., w którym wskazano, że dzieci zamieszkują wraz z ojcem w miejscowości C.. Dnia 5 września 2024 r. za pośrednictwem POG skarżący interweniował w sprawie braku wydania stosownej decyzji w sprawie.
Ponadto w odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wskazał, że prawomocne postanowienie Sądu z dnia 23 maja 2024 r., w którym Sąd w trybie zabezpieczenia na nowo orzekł co do opieki nad dzieckiem, obowiązuje od 1 czerwca 2024 r., tj. po zakończeniu okresu świadczeniowego 2023/2024, a nie ma wpływu na prawo do tego świadczenia na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r.
Na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2025 r. pełnomocnik skarżącego poparła skargę i wniosła o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wskazała, że postępowanie apelacyjne w sprawie miejsca pobytu małoletnich córek nie zostało jeszcze zakończone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Sąd kontrolując w świetle zakreślonych wyżej kryteriów legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji stwierdził, że odpowiadają one przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.
Prawnomaterialną podstawę rozstrzygnięcia wydanego w kontrolowanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 421 ze zm.), powoływanej w niniejszym uzasadnieniu także jako: "u.p.p.w.d.". Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d., celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca (art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d.).
Z przywołanej regulacji wynika, że przesłanką przyznania świadczenia wychowawczego jest wspólne zamieszkiwanie dziecka z matką albo ojcem i niewątpliwie chodzi w nim o zamieszkiwanie w sensie prawnym, a nie jedynie faktycznym. Oznacza to, że w przypadku wskazania w wyroku sądowym miejsca zamieszkania dziecka, brak jest możliwości dokonywania odmiennych ustaleń co do miejsca zamieszkania dziecka. Zgodnie bowiem z art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W sytuacji zatem, gdy opieka nad dzieckiem lub miejsce jego pobytu (zamieszkania) zostały uregulowane na mocy orzeczenia sądu, to jego treść ma znaczenie dla prawa do świadczenia wychowawczego. Spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d., nie może być bowiem oceniane w oderwaniu od prawomocnego orzeczenia sądu ustalającego, przy którym z rodziców małoletnie dziecko ma mieć miejsce zamieszkania. W przypadku konfliktu między rodzicami dziecka, przy ocenie miejsca zamieszkania, organ administracji publicznej nie ma więc możliwości kierowania się wyłącznie przesłanką faktycznego pobytu, bez uwzględnienia orzeczenia sądu regulującego tę kwestię. Jednocześnie w przypadku wskazania w orzeczeniu sądowym miejsca zamieszkania dziecka, brak jest możliwości dokonywania odmiennych ustaleń co do miejsca zamieszkania dziecka (tak NSA w wyrokach z dnia: 16 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 738/22, z dnia 5 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2186/22, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). W konsekwencji istnienie prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego w przedmiocie ustalenia miejsca pobytu dziecka przy jednym z rodziców przesądza ustalenie, do kogo należy uprawnienie do świadczenia wychowawczego na dzieci sprawia, że świadczenie takie nie może zostać przyznane drugiemu z rodziców, przy którym nie ustalono miejsca zamieszkania dziecka (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 646/19, CBOSA).
Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy należy wskazać, że w aktach sprawy znajduje się wyrok rozwodowy Sądu Okręgowego w P. z dnia 11 maja 2023 r. w sprawie [...] z dnia 11 maja 2023 r. ustalający miejsce pobytu dzieci skarżącego, w tym córki D., w miejscu każdorazowego zamieszkania matki P. B. (pkt 2 wyroku). Jednocześnie z analizy akt kontrolowanej sprawy wynika, że skarżący wniósł o zmianę powyższego wyroku rozwodowego z dnia 11 maja 2023 r. poprzez zmianę miejsca zamieszkania małoletnich dzieci, w tym córki D.. W toku tego postępowania w trybie zabezpieczenia wniosku zostało wydane w dniu 23 maja 2024r. postanowienie ustalające na czas do prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie miejsce pobytu małoletnich dzieci, w tym córki D., przy ojcu R. B., w każdorazowym miejscu jego zamieszkania (sygn. akt [...]). Postanowienie to uzyskało przymiot prawomocności z dniem 1 czerwca 2024 r. Następnie postanowieniem z dnia 24 czerwca 2024 r. Sąd Rejonowy w O. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich ([...]) po rozpoznaniu ww. wniosku skarżącego postanowił zmienić punkt drugi wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 11 maja 2023 r. w sprawie [...] w ten sposób, że ustalił miejsce pobytu małoletnich dzieci, w tym córki D., przy ojcu R. B., w każdorazowym miejscu jego zamieszkania. Od tego postanowienia, jak wskazał organ, powołując się na scan apelacji, była żona skarżącego wniosła apelację.
Biorąc pod uwagę tak zgromadzony w kontrolowanej sprawie materiał dowodowy organy trafnie przyjęły, że w rozważanym okresie świadczeniowym 2023/2024 skarżący nie sprawował opieki nad córką D. w znaczeniu wynikającym z powołanego wyżej przepisu. Jednocześnie Sąd podziela stanowisko organu, że w tym względzie zasadnicze znaczenie mają postanowienia wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w P. z dnia 11 maja 2023 r. w sprawie [...] z dnia 11 maja 2023 r., a następnie uwzględnienia wymaga prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w O. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 23 marca 2024 r., którym Sąd w trybie zabezpieczenia na nowo orzekł w kwestii opieki nad dzieckiem, stwierdzając, że miejscem zamieszkania dziecka jest miejsce zamieszkania ojca (sygn. akt [...]). Jednakże postanowienie to, na co trafnie zwrócono uwagę w odpowiedzi na skargę, staje się wiążące od chwili uprawomocnienia, tj. od 1 czerwca 2024 r., a co za tym idzie, zmiana z niego wynikająca w zakresie miejsca pobytu dziecka (córki D. w tej sprawie) pozostaje bez wpływu na prawo skarżącego do tego świadczenia na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. W ocenie Sądu, może mieć ona znaczenie w kolejnych okresach świadczeniowych, jednakże przy uwzględnieniu wyniku postępowania wywołanego wniesioną apelacją byłej żony skarżącego.
Powyższe stanowisko Sądu w niniejszej sprawie znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie NSA (wyroki: z dnia 17 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 2340/21 i z dnia 5 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2186/22), w świetle którego, spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d., nie może być oceniane w oderwaniu od prawomocnego orzeczenia sądu rodzinnego ustalającego, przy którym z rodziców małoletnie dziecko ma mieć miejsce zamieszkania. W przypadku bowiem konfliktu między rodzicami dziecka co do jego miejsca zamieszkania, organ administracji publicznej nie ma możliwości kierowania się wyłącznie przesłanką faktycznego pobytu, bez uwzględnienia orzeczenia sądu regulującego tę kwestię. W przypadku wskazania w orzeczeniu sądowym miejsca zamieszkania dziecka, brak jest możności dokonywania odmiennych ustaleń co do miejsca zamieszkania dziecka.
W rozważanym aspekcie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z tego względu wiążące w kwestii miejsca zamieszkania małoletniego dziecka będzie miejsce wskazane w prawomocnym orzeczeniu sądowym. Podnoszona zatem w skardze okoliczność, że córka faktycznie (wbrew orzeczeniu) przebywało u skarżącego w rozważanym okresie świadczeniowym, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i zarzuty skargi w tym zakresie nie mogły odnieść spodziewanego dla skarżącego rezultatu. Tak sądy administracyjne, jak i organy administracji publicznej, związane są bowiem ustaleniami i stanowiskiem sądu powszechnego.
W ocenie Sądu w składzie niniejszym organ rozpatrujący wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego jest w takim przypadku związany orzeczeniem sądowym ustalającym prawne miejsce zamieszkania dziecka. Związanie to zaś zdeterminowało brak możliwości uwzględnienia żądania skarżącego dotyczącego przeprowadzenia dowodu z wywiadu środowiskowego w kontrolowanej sprawie. Organy prowadzące postępowanie nie posiadają bowiem uprawnienia w zakresie kontroli wykonywania orzeczeń sądowych przez strony w drodze faktycznie poczynionych ustaleń dotyczących miejsca zamieszkania dziecka. Zawarty zatem w skardze zarzut dotyczący nieprzeprowadzenia owego dowodu należało uznać za niezasadny.
Na kanwie powyższych rozważań, w ocenie Sądu, należało stwierdzić, że w kontrolowanej sprawie organy prawidłowo odmówiły skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego w rozważanym okresie świadczeniowym. Tym samym w niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia stanowiska skarżącego prezentowanego w skardze w kwestii nieprawidłowości zaskarżonej decyzji.
Jednocześnie, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza innych przepisów prawa, w tym przepisów postępowania powołanych w skardze. Organ prowadzący postępowanie w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy w kontrolowanej sprawie i na jego podstawie ustalił wszystkie istotne okoliczności faktyczne, prawidłowo realizując obowiązki wynikające z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. Zaskarżona decyzja w pełni odpowiada również wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto wbrew twierdzeniom skarżącego nie doszło również do naruszenia art. 4 ust. 2 pkt 1 i art. 22 u.p.p.w.d. ani też innych przepisów, w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Z powyższych względów Sąd, nie podzielając zarzutów skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
ds
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło