I GSK 1285/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. [...] [...], S. [...] [...] Sp. z o.o. T. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 125/25 o odrzuceniu skargi S. [...] [...], S. [...] [...] Sp. z o.o. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 10 grudnia 2024 r., nr SKO-92-41/24 w przedmiocie określenia kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi do budżetu miasta postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z 28 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 125/25 odrzucił skargę S. [...], S. [...] Sp. z o.o. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z 10 grudnia 2024 r., w przedmiocie określenia kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca wniosła skargę za pośrednictwem doręczeń elektronicznych, które w sądach administracyjnych jeszcze nie są dostępne. Stosownie bowiem do treści art. 155 ust. 7 ustawy z 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1045 ze zm.) – dalej: "u.d.e." sądy i trybunały, komornicy, prokuratura, organy ścigania i Służba Więzienna są obowiązane stosować przepisy ustawy w zakresie doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej od dnia 1 października 2029 r. Tym samym, w świetle wymogów wynikających z art. 54 § 1a zdanie pierwsze ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r. poz. 953 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", brak jest podstaw do uznania, że skarżąca skutecznie wniosła skargę do sądu administracyjnego, skoro jej wniesienie nastąpiło za pośrednictwem platformy e-doręczenia, a nie za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu udostępnionej na elektronicznej platformie usług administracji publicznej (ePUAP). Od powyżej wskazanego postanowienia skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zaskarżonemu postanowieniu zarzucając po pierwsze błędne zastosowanie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 54 § 1a i art. 49a p.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji, w wyniku którego doszło do wydania postanowienia o odrzuceniu skargi, która została wniesiona w ustawowym terminie przy zastosowaniu środków komunikacji elektronicznej narzuconych przez system e-doręczenia, którym dysponował organ, zaś jego zmiana na system ePUAP nie była fizyczne możliwa. Po drugie zarzucono błędne zastosowanie art. 155 ust. 7 u.d.e. w związku z art. 54 § 1a p.p.s.a, gdyż powyższy przepis nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie z uwagi na fakt, że skarga została wniesiona za pośrednictwem organu administracji publicznej, nie zaś bezpośrednio do WSA w Bydgoszczy. Zarzucono ponadto brak zastosowania art. 155 ust. 6 u.d.e., który nakazuje stosowanie systemu e-doręczenia. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zaprezentowana przez Sąd pierwszej instancji wykładnia przepisów postępowania jest nieprawidłowa, bowiem pomija treść unormowań odrębnych. Rzeczywiście, przepis art. 54 § 1a p.p.s.a. przewiduje, że "Skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu.". Wbrew stanowisku przyjętemu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, przepis art. 54 § 1a p.p.s.a. nie przesądza jednak, że wyłączną, dopuszczalną postacią skrzynki podawczej jest ePUAP. Pojęcie elektronicznej skrzynki podawczej zostało unormowane w przepisie art. 3 pkt 17 ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1557 ze zm.) – zwanej dalej "u.i.d.p." i oznacza dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego. W pojęciu tym mieści się zatem zarówno elektroniczna platforma usług administracji publicznej, stanowiąca zgodnie z przepisem art. 2 pkt 13 u.i.d.p. system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet, jak i usługa rejestrowanego doręczenia elektronicznego. Ta ostatnia obejmuje bowiem – w myśl przepisu art. 2 pkt 8 u.d.e. w związku z art. 3 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 z 23 lipca 2014 r., w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylające dyrektywę 1999/93/WE (Dz.U.UE.L.2014.257/73) – usługę umożliwiającą przesłanie danych między stronami trzecimi drogą elektroniczną i zapewniającą dowody związane z posługiwaniem się przesyłanymi danymi, w tym dowód wysłania i otrzymania danych, oraz chroniącą przesyłane dane przed ryzykiem utraty, kradzieży, uszkodzenia lub jakiejkolwiek nieupoważnionej zmiany. Przewidziane w ustawie procesowej wymagania formalne wniesienia skargi nie przewidują wprawdzie explicite dopuszczalności złożenia jej w systemie e-doręczeń, ale wynika ona z przepisów odrębnych. Dlatego wniesienie skargi w ten sposób jest prawidłowe i wywołuje skutki prawne, tak samo jak skorzystanie z platformy ePUAP. Ponadto, zgodnie z przepisem art. 155 ust. 2, 6 i 10 u.d.e. i komunikatem Ministra Cyfryzacji z 12 lipca 2024 r. zmieniającym komunikat w sprawie określenia terminu wdrożenia rozwiązań technicznych niezbędnych do doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej oraz udostępnienia w systemie teleinformatycznym punktu dostępu do usług rejestrowanego doręczenia elektronicznego w ruchu transgranicznym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1045), SKO w Toruniu jako organ władzy publicznej jest obowiązane od 1 stycznia 2025 r. stosować system e-doręczenia uregulowany w przepisach ustawy u.d.e. Adres e-doręczeń został przez ten organ publicznie udostępniony i skarżący z niego skorzystał. Nie można zatem przyjąć, że wniósł skargę w sposób nieprzewidziany prawem; przeciwnie – postąpił prawidłowo. W tej sprawie NSA podziela stanowisko zaprezentowane w postanowieniu NSA z 17 września 2025 r., I FSK 1176/25, LEX nr 3912996. Dodać należy, że istotę gwarantowanego przez przepis art. 45 ust. 1 Konstytucji prawa jednostki stanowi dostęp do sprawiedliwego, niezależnego, bezstronnego, niezawisłego sądu i rozpoznania przez taki sąd sprawy indywidualnej. O prawie do sądu traktują również art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Realizacja tego prawa wymaga określenia w ustawie m. in. reguł dostępu do postępowania sądowego, do których zalicza się wymagania formalne pisma inicjującego postępowanie. Wiążą się one zawsze z pewnym poziomem formalizmu procesowego, sprzyjającemu sprawności postępowania, a zarazem dyscyplinującym jego strony. Formalne warunki dopuszczalności skargi, jako ograniczające prawo jednostki do sądu, muszą być rozpatrywane w świetle, wynikającej z przepisu art. 31 ust. 3 Konstytucji zasady proporcjonalności. Nie mogą zatem les formalités niweczyć tego prawa podstawowego, a ich ustanowienie musi być proporcjonalne do funkcji, które mają pełnić. Do tych ostatnich zaliczyć można wspomnianą sprawność postępowania, ograniczanie ilości spraw oczywiście bezzasadnych czy pewność obrotu. Sąd administracyjny obowiązany jest do dbania o to, by narzucone przez ustawodawcę reguły formalne nie przesłaniały wypełniania istoty powierzonej mu funkcji kontroli administracji (zob. Jean-Marc Sauvé, A la recherche des principes du droit de la procédure administrative, Colloque organisé par la Chaire Mutations de l’action publique et du droit public (MADP) de l’Institut d’études politiques de Paris, Conseil d’Etat 2014, s. 5). Dokonując wykładni przepisów kreujących warunki formalne skargi sąd administracyjny powinien baczyć na to, by wynik tej interpretacji pozostawał niesprzeczny ze wspomnianą zasadą proporcjonalności. W tej sprawie osiągnięcie prawidłowego w świetle powyższych zasad rezultatu wykładni wymagało posłużenie się unormowaniami odrębnymi. Wniosek skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania nie mógł zostać uwzględniony, bowiem kwestia ta może zostać rozpoznana dopiero na podstawie przepisu art. 200 p.p.a.a. – w przypadku uwzględnienia skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.