III FSK 1056/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Protokolant Luiza Wyszomierska, po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Ol 9/23 w sprawie ze skargi W. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 2 listopada 2022 r. nr Rep. 1739/PO/22 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2021 r. oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z 29 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 9/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę W. Z. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu (dalej: "Organ") z dnia 2 listopada 2022 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2021 r. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Decyzją z 3 sierpnia 2022 r. Wójt ustalił podatek od nieruchomości i podatek rolny na 2021 r. w łącznej kwocie 32.557 zł, płatnej w czterech ratach, w terminie 14 dni od otrzymania decyzji. Przyjął powierzchnie zadeklarowane przez stronę i wyliczył podatek rolny oraz podatek od nieruchomości – od 1 lutego 2021 r. W odwołaniu od decyzji Wójta z 3 sierpnia 2022 r. strona podniosła, że organ nie zapewnił jej czynnego udziału w postępowaniu. Organ naruszył art. 123 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej: "O.p."), gdyż przed wydaniem decyzji nie wyznaczył Skarżącej siedmiodniowego terminu na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przez co uniemożliwił stronie wypowiedzenie się w tym zakresie. SKO decyzją z 2 listopada 2022 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Sąd I instancji wskazał, że w skardze, ani też wcześniej w odwołaniu, Skarżąca nie kwestionowała prawidłowości samego wymiaru podatku. Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję nie stwierdził naruszenia prawa w zakresie wymierzenia stronie podatku od nieruchomości i podatku rolnego na 2021 r. w łącznej kwocie 32.557 zł. Przy czym Sąd zaznacza, że Wójt zakreślił płatność każdej z czterech rat w terminie 14 dni od otrzymania decyzji z 3 sierpnia 2022 r., na podstawie prawidłowo zastosowanego w sprawie art. 47 § 1 i 2 O.p., którego treść Skarżąca zna z uzasadnienia decyzji Wójta. Zdaniem WSA nie ulega wątpliwości, że Wójt odstąpił w niniejszej sprawie od zasady wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, kierując się jedynie art. 200 § 2 pkt 3 O.p. Wójt wydał 3 sierpnia 2022 r. decyzję wyłącznie na podstawie danych zawartych w informacjach wniesionych 7 lutego 2022 r. na formularzach IN-1 i IR-1 wraz z załącznikami. Informacje zawierają dane powierzchni do wyliczenia podatku od nieruchomości i podatku rolnego na 2021 r., których organy podatkowe nie zakwestionowały w zaskarżonych decyzjach. Organ drugiej instancji poinformował o tym w uzasadnieniu decyzji z 2 listopada 2022 r. Omawiana kwestia nie wymaga dodatkowych rozważań, jak też stosowania szczególnej wykładni. Skarżąca reprezentowana przez adwokata zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie w całości zarzucając orzeczeniu: naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.,") w związku z art. 123 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 123 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 200 § 2 pkt 2 O.p., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenie, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 marca 2023 roku w sprawie I SA/Ol 9/23 w całości i przekazanie niniejszej sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Ponadto wniosła o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Wniosła również o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie. W zakreślonym ustawowo terminie Organ nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. Należy zauważyć, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroków sądu pierwszej instancji, o czym świadczy wyrażone wyżej związanie podstawami skargi kasacyjnej, sprowadzające się do tego, że zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego określa wnoszący skargę kasacyjną, podnosząc naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub przepisu postępowania (za wyrokiem NSA z 1 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK 3001/17). Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko nie ma obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Określenie danej podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy Sąd pierwszej instancji nie naruszył również innych przepisów, niedostrzeżonych lub pominiętych przy formułowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Ponadto, co istotne w rozpoznawanej sprawie, pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej czy odniesienie się do nich w sposób ogólnikowy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy podatkowe. Trafnie bowiem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 października 2017 r., sygn. II OSK 2702/16, że zgodnie z art. 176 p.p.s.a. wnoszący skargę kasacyjną ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Uwagi te odnoszą się do sformułowanego w podstawach skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 123 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 123 § 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu podstaw skargi kasacyjnej wskazano co prawda art. 123 O.p. Jednakże sformułowanie odnoszące się do naruszenia art. 123 p.p.s.a., który nie został podzielony na poszczególne jednostki redakcyjne nie powinno być zawarte w zarzucie skargi kasacyjnej. Stanowisko to wyraził jednoznacznie już Sąd I instancji, wskazując, że przepis ten ma zastosowanie w prowadzonych przez sądy postępowaniach sądowoadministracyjnych, nie ma zastosowania do spraw podatkowych. Stosownie do wymienionej regulacji postępowanie ulega zawieszeniu z mocy prawa w razie zaprzestania czynności przez sąd wskutek siły wyższej. Uwzględniając jednakże zarzut skargi kasacyjnej, gdzie odniesiono się do art. 200 § 2 pkt 2 O.p., jak również uzasadnienie skargi kasacyjnej gdzie wskazano na art. 123 § 1 i § 2 O.p. trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 123 § 1 O.p. organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Stosownie zaś do art. 123 § 2 O.p. organ podatkowy może odstąpić od zasady przewidzianej w § 1, jeżeli w wyniku postępowania wszczętego na wniosek strony ma zostać wydana decyzja w całości uwzględniająca wniosek strony oraz w przypadkach, o których mowa w art. 200 § 2 pkt 2. Ustawodawca wskazuje zatem zarówno zakres zasady zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, jak również sytuacje, gdy organ podatkowy może odstąpić od tak wyrażonej normatywnie zasady. Godzi się równocześnie podkreślić, iż zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie istotne jest to, że organ podatkowy odstąpił od zasady określonej w art. 200 O.p. kierując się unormowaniem art. 200 § 2 pkt 3 O.p. Zgodnie zatem z art. 200 § 1 O.p. przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Od zasady wyrażonej w art. 200 § 1 O.p. ustawodawca przewiduje trzy grupy sytuacji, w których nie stosuje się tego unormowania, które wymienił w art. 200 § 2 O.p. Stosownie do tego unormowania przepisu § 1 nie stosuje się: 1) w przypadkach przewidzianych w art. 123 § 2 oraz w art. 165 § 5; 2) w sprawach zabezpieczenia i zastawu skarbowego; 3) w przypadku przewidzianym w art. 165 § 7, jeżeli decyzja ma zostać wydana wyłącznie na podstawie danych zawartych w złożonym zeznaniu, złożonej informacji lub deklaracji. Skoro zatem prawodawca wskazał wprost na sytuacje, kiedy zasady z art. 200 § 1 O.p. nie stosuje się, oznacza to, że organ nie ma obowiązku realizacji wymogu przed wydaniem decyzji wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Wymogu tego nie stosuje się zatem m.in. w przypadku przewidzianym w art. 165 § 7, jeżeli decyzja ma zostać wydana wyłącznie na podstawie danych zawartych w złożonym zeznaniu, złożonej informacji lub deklaracji. Zgodnie więc z art. 165 § 7 pkt 2 O.p. organ podatkowy nie wydaje postanowienia o wszczęciu postępowania w przypadku złożenia informacji przez podatników podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego. Równocześnie w treści art. 200 § 2 pkt 3 O.p. ustawodawca wyłączył z wymogu z art. 200 § 1 O.p. w sytuacji, gdy decyzja ma zostać wydana wyłącznie na podstawie danych zawartych w złożonym zeznaniu, złożonej informacji lub deklaracji. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Trafnie bowiem stwierdził Sąd I instancji, że Wójt odstąpił w niniejszej sprawie od zasady wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, kierując się jedynie art. 200 § 2 pkt 3 O.p. Wójt wydał 3 sierpnia 2022 r. decyzję wyłącznie na podstawie danych zawartych w informacjach wniesionych 7 lutego 2022 r. na formularzach IN-1 i IR-1 wraz z załącznikami. Informacje zawierają dane powierzchni do wyliczenia podatku od nieruchomości i podatku rolnego na 2021 r., których organy podatkowe nie zakwestionowały w zaskarżonych decyzjach. Organ drugiej instancji poinformował o tym w uzasadnieniu decyzji z 2 listopada 2022 r. Stąd też Naczelny Sad Administracyjny nie podzielił stanowiska prezentowanego w uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej o naruszeniu art. 123 § 1 i 2 O.p. Prawidłowe w tym względzie było także stanowisko WSA. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. Jolanta Sokołowska Paweł Borszowski (spr.) Bogusław Woźniak