III SA/Kr 700/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: S WSA Maria Zawadzka Sędziowie: S WSA Renata Czeluśniak ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 września 2022 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 19 kwietnia 2021 r., znak SKO.ŚR/4111/343/2021 w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata M. M. M. (Kancelaria Adwokacka ul. [...], [...]) wynagrodzenie w kwocie 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia 19 kwietnia 2021 r., znak SKO.ŚR/4111/343/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. z dnia 24 lutego 2021 r. orzekającą o uchyleniu decyzji Wójta Gminy W. z dnia 5 września 2019 r. orzekającej o przyznaniu R. B. (dalej: "skarżąca") prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735) oraz art. 16 ust. 6 i art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2020 r. ,poz. 111, dalej: "u.ś.r."). Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Jak wynika z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 18 lipca 2019 r. skarżąca jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzeczeniu wskazano, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, a ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od dnia 16 maja 2019 r. Orzeczenie zostało wydane do 31 lipca 2022 r. W dniu 8 sierpnia 2019 r. skarżąca złożyła wniosek w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w W. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Z informacji z ZUS wynikało, że skarżąca pobiera rentę rodzinną. Decyzją z dnia 5 września 2019 r. Wójt Gminy W. przyznał skarżącej zasiłek pielęgnacyjny w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji na okres od 01 maja 2019 r. do 31 października 2019 r. w wysokości 184, 42 zł oraz w wysokości 215,84 zł miesięcznie od 1 listopada 2019 r. do 31 lipca 2022 r. Z informacji z ZUS z dnia 1 lutego 2021 r. wynika, że skarżąca pobiera rentę, ma ustalone prawo do dodatku pielęgnacyjnego oraz pobiera dodatek pielęgnacyjny z ZUS. Pismem z dnia 3 lutego 2021 r. Wójt Gminy W. zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie uchylenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2019 r. do 31 lipca 2022 r. w związku z informacją z ZUS, z której wynika, że skarżąca jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego. Z informacji z ZUS wynika, że od dnia 1 listopada 2019 r. skarżącej zostało przyznane świadczenie uzupełniające w kwocie 314,71 zł miesięcznie. Od marca 2020 r. w związku z waloryzacją renty, świadczenie uzupełniające będzie wynosiło 344,71 zł. Decyzją z dnia 24 lutego 2021 r. Wójt Gminy W. uchylił decyzję z dnia 5 września 2019 r. w sprawie przyznania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 16 ust. 6 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. W toku postępowania ustalono w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżącej został przyznany dodatek pielęgnacyjny i skarżąca go pobiera. W odwołaniu od decyzji skarżąca wskazała, że nie zgadza się z decyzją Wójta Gminy W. Skarżąca podniosła, że zaistniała sytuacja jest wynikiem błędów popełnionych przez ZUS i skarżąca nie powinna ponosić za nią odpowiedzialności. Decyzją z dnia 19 kwietnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że ZUS poinformował organ I instancji, że skarżąca jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 16 ust. 6 u.ś.r., zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Organ wskazał, że skarżąca została pouczona o konieczności zgłoszenia faktu nabycia prawa do dodatku pielęgnacyjnego w treści decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny, a także przy składaniu wniosku o jego przyznanie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca podniosła, że dopełniła wszystkich czynności związanych z pobieranym zasiłkiem, zgłosiła otrzymanie dodatku pielęgnacyjnego w Urzędzie Gminy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 27 stycznia 2022 r. skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania do czasu aż możliwe będzie przeprowadzenie rozprawy w budynku Sądu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie przyłączyło się do wniosku do zawieszenie postępowania. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił zawieszenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sąd wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną, ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w tak określonych granicach wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie. Wskazać należy, że w niniejszej sprawie bezsporną okolicznością jest, że skarżąca w tym samym okresie miała przyznany zasiłek pielęgnacyjny oraz dodatek pielęgnacyjny. Zgodnie natomiast z art. 16 ust. 6 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Należy zatem zwrócić uwagę, że ustawodawca jednoznacznie określił, że osoba, której przysługuje dodatek pielęgnacyjny nie może być beneficjentem zasiłku pielęgnacyjnego. Zasiłek pielęgnacyjny i dodatek pielęgnacyjny są przeznaczone na pokrywanie przez osoby otrzymujące te świadczenia wydatków wynikających z niepełnosprawności uniemożliwiającej takim osobom samodzielne funkcjonowanie. Cel i charakter oraz funkcja obu świadczeń są podobne, dlatego też w art. 16 ust. 6 u.ś.r. uregulowano kwestię zbiegu uprawnień w ten sposób, że świadczenia te wykluczają się wzajemnie (wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lipca 2021 r., I SA/Wa 1825/20, CBOSA). Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że skarżąca została prawidłowo pouczona o braku możliwości pobierania świadczeń równocześnie i konieczności zgłoszenia organom przypadku uzyskania świadczenia. Trzeba bowiem pokreślić, że w decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego wyraźnie wskazano, ze nie przysługuje on osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. W pouczeniu wskazano również, że skarżąca ma obowiązek zgłosić nabycie uprawnień do dodatku pielęgnacyjnego (k. 12 akt administracyjnych). Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 u.ś.r. organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Sąd podziela pogląd, że przewidziany w art. 32 ust. 1 u.ś.r. tryb zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej warunkowany jest zmianą sytuacji faktycznej lub prawnej. Instytucja ta w założeniu ma bowiem zastosowanie do sytuacji faktycznych, gdy w trakcie wypłaty świadczenia wystąpiła jedna z okoliczności o których mowa w tym przepisie, czyli zmianie uległ "pierwotny" stan sprawy (z chwili ustalania prawa do świadczenia), a która spowodowała konieczność zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji. Obowiązkiem organu jest zatem wykazanie, że - po pierwsze nastąpiła zmiana stanu faktycznego w stosunku do pierwotnego, pozwalającego przyznać stronie uprawnienia, a nadto - zmiana ta jest istotna z punktu widzenia nabycia tego uprawnienia. Artykuł 32 ust. 1 u.ś.r. nie służy do usuwania ewentualnych błędów popełnionych w trakcie toczącego się postępowania (por. wyrok WSA w Kielcach z 9 marca 2022 r., II SA/Ke 6/22, CBOSA). Inną okolicznością, mającą wpływ na prawo do świadczeń, która daję podstawę do uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. jest ustalenie, że doszło do jednoczesnego pobierania zarówno zasiłku pielęgnacyjnego, jak i dodatku pielęgnacyjnego (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 3 marca 2022 r., II SA/Rz 1797/21, CBOSA). Pokreślić bowiem należy, że w czasie składania wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego skarżąca nie posiadała przyznanego prawa do dodatku pielęgnacyjnego. O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18 ze zm.). Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji zostały wydane z prawidłowym zastosowaniem przepisów postępowania, w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym oraz prawidłowo zastosowaną normą prawa materialnego. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.