III SA/Po 424/21

Dnia 14 października 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2021 roku przy udziale sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie [...] z dnia [...] stycznia 2021r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych za okres III kwartału 2020r. oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2021 r. [...] Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] określił skarżącemu za III kwartał 2020 r. opłatę podwyższoną w wysokości [...] zł za pobór wód podziemnych. Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji powołano art. 273 ust. 6 w zw. z art. 280 pkt 1 i art. 281 ust. 1 pkt 1, art. 14 ust. 2 i ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r., poz. 310 ze zm.), dalej: "P. w.". Starosta P. decyzją z [...] lutego 2011 r., na podstawie art. 37 pkt 1, art. 122 ust. 1 pkt 1 i art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. nr 239, poz. 2019 ze zm.), udzielił stronie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód, obejmującego pobór wód podziemnych z ujęcia wód podziemnych na działkach ew. nr [...] i [...] w obrębie B. w B. i ustalił termin jego obowiązywania do [...] czerwca 2020 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, co następuje. Wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną polegającą na poborze wód podziemnych z przedmiotowego ujęcia wód podziemnych złożono [...] marca 2020 r., który wpłynął do organu [...] marca 2020 r. Wniosek ten posiadał braki formalne, stąd [...] kwietnia 2020 r. wezwano stronę do ich usunięcia w terminie siedmiu dni. W związku z nieusunięciem braków formalnych zawiadomieniem z [...] czerwca 2020 r. wniosek z [...] marca 2020 r. pozostawiono bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "K.p.a.". Pozostawiając wniosek bez rozpoznania organ pouczył stronę, że nie zamyka to jej drogi do załatwienia sprawy i może ona w każdym czasie wnieść nowy wniosek w tej sprawie. Ponowny wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną polegającą na poborze wód podziemnych z przedmiotowego ujęcia wód podziemnych złożono [...] lipca 2020 r., który wpłynął do organu [...] lipca 2020 r. Decyzją z [...] grudnia 2020 r. organ udzielił stronie pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną polegającą na poborze wód podziemnych z przedmiotowego ujęcia wód podziemnych z terminem ważności od [...] grudnia 2020 r. do [...] grudnia 2050 r. Informacją z [...] grudnia 2020 r. na podstawie art. 281 ust. 5 P.w. organ ustalił wysokość opłaty podwyższonej za usługi wodne za III kwartał 2020 r. w związku z korzystaniem z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w wysokości [...] zł. Wysokość opłaty podwyższonej obliczono zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 1 P.w. w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, ustalonej w innej informacji z [...] grudnia 2020 r., w wysokości [...] zł. Strona wniosła reklamację w związku z przekazaniem jej informacji z [...] grudnia 2020 r. o ustaleniu wysokości opłaty podwyższonej za usługi wodne za III kwartał 2020 r. Reklamacja nie podlega uznaniu, gdyż w III kwartale 2020 r. strona pobierała wody podziemne bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, gdyż pozwolenie z [...] lutego 2011 r. wygasło [...] czerwca 2020 r., jako że pierwszy wniosek z [...] marca 2020 r. o udzielenie pozwolenia pozostawiono bez rozpoznania, natomiast kolejny wniosek z [...] lipca 2020 r. rozpatrzono [...] grudnia 2020 r., udzielając stosownego pozwolenia. Wnioskodawca nie dał tym samym organowi możliwości wydania nowego pozwolenia przed wygaśnięciem poprzedniego. Wnioskodawca powinien był wystąpić o wydanie nowego pozwolenia z odpowiednim wyprzedzeniem i tylko wtedy mógłby uniknąć określenia opłaty podwyższonej, gdyby nie uzyskał nowego pozwolenia przed wygaśnięciem poprzedniego z uwagi na opieszałość organu w rozpatrzeniu wniosku. Wnioskodawca miał wystarczająco dużo czasu na jego złożenie, aby uniknąć określenia opłaty podwyższonej. W skardze na decyzję z [...] stycznia 2021 r. skarżący zarzucił naruszenie: 1. przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to art. 280 pkt 1, art. 281, art. 414 ust. 2 P.w. przez ich błędną wykładnię na skutek przyjęcia, że podmiot korzystający z usług wodnych ponosi opłatę podwyższoną bez uwzględnienia okoliczności, które doprowadziły do nieuzyskania pozwolenia wodnoprawnego; w tym kontekście wskazano m. in., że: a) termin do usunięcia braków wniosku z [...] marca 2020 r. nie biegł do [...] maja 2020 r. (art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych; Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), dalej: "ustawa covidowa"; b) wniosek z [...] marca 2020 r. nie dotyczył nowego pozwolenia wodnoprawnego, lecz pozwolenia, o którym mowa w art. 414 ust. 2 P.w., co oznacza, że pozwolenie z [...] lutego 2011 r. nie wygasło do czasu udzielenia pozwolenia z [...] grudnia 2020 r.; c) skarżący złożył wniosek z [...] marca 2020 r. na 4 miesiące przed terminem ważności pozwolenia z [...] lutego 2011 r. (do [...] czerwca 2020 r.), stąd nie można uznać, że zaniedbał kwestię uzyskania pozwolenia, co potwierdza uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II OPS 2/11 - dostępna na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA"); 2. art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy covidowej przez jego niezastosowanie; 3. art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 K.p.a. przez nieuwzględnienie i nierozpatrzenie wszystkich okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności dotyczących zawinienia organu na skutek jego bezczynności oraz braku winy skarżącego w nieuzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego w terminie i w konsekwencji naruszenie zasady praworządności, prawdy obiektywnej oraz zaufania polegającej na obciążaniu podmiotu negatywnymi konsekwencjami działania organu administracyjnego, błędnego pouczenia wnioskodawcy, co miało wpływ na wynik sprawy; w tym kontekście wskazano m. in., że: a) organ pominął umotywowanie wysokości ustalonej opłaty podwyższonej; b) w zawiadomieniu z [...] czerwca 2020 r. błędnie pouczył skarżącego w zakresie pozostawienia wniosku z [...] marca 2020 r. bez rozpoznania. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, stwierdzenie nieważności informacji z [...] grudnia 2020 r. dotyczącej ustalenia opłaty podwyższonej i umorzenie postępowania w przedmiocie jej ustalenia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podniósł, że organ nie wziął pod uwagę szczególnych warunków związanych z utrudnieniem postępowania w związku z epidemią, a na pytanie Sądu "Czy spółka miała problem z uzyskaniem dokumentów w celu uzyskania nowego pozwolenia wodnoprawnego?" odpowiedział, że w tym czasie nie reprezentował spółki, gdyż sprawę prowadzili jej pracownicy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd podziela stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji. W związku z jego zreferowaniem powtarzanie go byłoby zbędne. Odnosząc się do zarzutów skargi należy podnieść, co następuje. Opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego (art. 280 pkt 1 lit. a P.w.). Wysokość opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 280 pkt 1 P.w., w przypadku dokonywania poboru wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych (art. 281 ust. 1 pkt 1 P.w.). Pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli upłynął okres, na który było wydane (art. 414 ust. 1 pkt 1 P.w.). Pozwolenie wodnoprawne, o których mowa w art. 389 pkt 1-3 P.w. nie wygasają, jeżeli zakład w terminie 90 dni przed upływem okresu, na który pozwolenie było wydane, złoży wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania tych pozwoleń (art. 414 ust. 2 P.w.). Skarżący wskazał, że złożył wniosek (z [...] marca 2020 r.) przed terminem upływu ważności pozwolenia wodnoprawnego z [...] lutego 2011 r. (do 30 czerwca 2020 r.). Nie można się z tym zgodzić, gdyż na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. wniosek ten pozostawiono bez rozpoznania zawiadomieniem z [...] czerwca 2020 r. W świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OPS 2/13 (dostępna w CBOSA) na pozostawienie podania bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. przysługuje skarga na bezczynność organu stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Skarżącego nie pouczono o dopuszczalności jej wniesienia - i jej nie wniósł - ale nie ma wpływu na wynik sprawy. Sąd w niniejszym postępowaniu nie może zatem badać zgodności z prawem pozostawienia wniosku z [...] marca 2020 r. bez rozpoznania, gdyż wykraczałoby to poza granice sprawy w związku z przysługiwaniem skargi na bezczynność organu w rozpatrzeniu tego wniosku. Należy zatem przyjąć, że zawiadomienie z [...] czerwca 2020 r. o pozostawieniu wniosku z [...] marca 2020 r. bez rozpoznania pozostaje w obrocie prawnym. Na marginesie należy podnieść, że od 20 marca 2020 r. na terenie Rzeczypospolitej Polskiej obowiązuje do odwołania stan epidemii wprowadzony rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491). Zgodnie z art. 15zzr ustawy covidowej w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Biorąc powyższe pod uwagę doręczenie skarżącemu wezwania z [...] kwietnia 2020 r. nie rozpoczęło biegu terminu do usunięcia braków formalnych wniosku z [...] marca 2020 r. Nastąpiło to dopiero [...] maja 2020 r., gdy art. 15zzr ustawy covidowej uchylono na mocy art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875) z dniem 16 maja 2020 r. Jak wynika jednak z art. 68 ust. 1 powołanej ustawy, terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzr ustawy covidowej, których bieg nie rozpoczął się, rozpoczynają się po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 14 maja 2020 r. (to jest od 16 maja 2020 r.), a więc rozpoczynają się od 24 maja 2020 r. W terminie siedmiu dni od [...] maja 2020 r. skarżący nie usunął braków formalnych wniosku z [...] marca 2020 r., stąd zawiadomieniem z [...] czerwca 2020 r. pozostawiono ten wniosek bez rozpoznania. Jako że wniosek z [...] marca 2020 r. pozostawiono bez rozpoznania, nie ma znaczenia, czy był on wnioskiem, o którym mowa w art. 414 ust. 2 P.w. Ponowny wniosek skarżący złożył [...] lipca 2020 r., już po upływie ważności pozwolenia wodnoprawnego z [...] lutego 2011 r., obowiązującego do [...] czerwca 2020 r. Nie było to usunięcie braków formalnych wniosku z [...] marca 2020 r., lecz nowy wniosek, stąd nie ma zastosowania art. 15zzzzzn˛ ustawy covidowej nakazujący organowi zawiadomienie strony o uchybieniu terminu i wyznaczenie dodatkowego 30 dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Składając wniosek z [...] lipca 2020 r. skarżący nie uchybił bowiem żadnemu terminowi. Strona nie była związana żadnym przewidzianym przez przepisy prawa administracyjnego terminem do dokonania przez nią czynności kształtujących jej prawa i obowiązki. Termin tego rodzaju powinien mieć bowiem określony przepisem prawa administracyjnego zarówno początek biegu, jak i jego koniec. Ponadto skarżący nie był zobligowany do wystąpienia o nowe pozwolenie wodnoprawne. Przepisy nie tylko go do tego nie zobowiązywały, ale też - w związku z nieistnieniem terminu na złożenie wniosku o nowe pozwolenie wodnoprawne - nie było początku ani końca jego biegu. Skutkuje to uznaniem, że poprzednie pozwolenie wodnoprawne wygasło [...] czerwca 2020 r. i w związku z tym w okresie objętym zaskarżoną decyzją (III kwartał 2020 r.) skarżący nie miał stosownego pozwolenia wodnoprawnego, jako że nowe pozwolenie wydano [...] grudnia 2020 r. Skarżący złożył zatem wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego, ale uczynił to dopiero [...] lipca 2020 r. Wniosek ten wpłynął do organu [...] lipca 2020 r., już po wygaśnięciu poprzedniego pozwolenia - [...] czerwca 2020 r. Organ nie miał zatem możliwości wydania nowego pozwolenia przed wygaśnięciem poprzedniego, a przy tym wnioskodawca nie podał żadnych informacji mogących stanowić - w świetle uchwały siedmiu sędziów NSA o sygn. akt II OPS 2/11 - okoliczność wyłączającą możliwość określenia opłaty podwyższonej. Uchwała ta nie wiąże co prawda Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, ale argumenty zawarte w jej tezie i uzasadnieniu mogą znaleźć analogiczne zastosowanie w argumentacji w niniejszej sprawie. W tezie tej uchwały wskazano, że w sprawie o wymierzenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia wystąpił o wydanie pozwolenia na kolejny okres. Niemniej jednak, w uzasadnieniu uchwały zwrócono uwagę, że wnioskodawca powinien złożyć wniosek o wydanie nowego pozwolenia przed upływem ważności dotychczasowego, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Jak już wyżej wskazano, wniosek wpłynął do organu [...] lipca 2020 r., czyli już po wygaśnięciu poprzedniego pozwolenia, nie dając organowi żadnej możliwości na wydanie nowego pozwolenia na okres bezpośrednio następujący po wygaśnięciu poprzedniego, a skarżący nie powołał żadnych racjonalnych argumentów uzasadniających tak późne złożenie wniosku o nowe pozwolenie, o czym świadczy choćby powołana wyżej odpowiedź pełnomocnika skarżącego na pytanie Sądu zadane na rozprawie. Jako że nowe pozwolenie wodnoprawne skarżący uzyskał dopiero [...] grudnia 2020 r., organ prawidłowo przyjął, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją (III kwartał 2020 r.) skarżący korzystał z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, co uzasadnia określenie opłaty podwyższonej (art. 280 pkt 1 P.w.). Brak uzasadnienia w zaskarżonej decyzji wysokości tej opłaty nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż ustalono ją w prawidłowej wysokości. Nie naruszono tym samym wskazanych w zarzutach skargi przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania. Wobec tego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).