II SA/Go 463/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 października 2021 r. sprawy ze skargi S.C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyla zaskarżoną decyzję. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2020 r. S.C. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za miesiące marzec, kwiecień, maj 2020 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm., dalej jako ustawa COVID-19) w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 266, ze zm., dalej jako u.s.u.s.) odmówił S.C. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne za okres kwiecień 2020 r. Korespondencję zawierającą m.in. powyższą decyzję doręczono dnia 3 sierpnia 2020 r. dorosłemu domownikowi, na podany przez wnioskodawcę adres zamieszkania. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2021 r. pełnomocnik S.C. zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział, powołując się na art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., aktualnie: t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako k.p.a.) w związku z art. 83b ust. 1 u.s.u.s. oraz art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 stwierdził uchybienie terminu do złożenia przez S.C. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podkreślił, że stosowne pouczenie o prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zawarto w doręczonej skarżącemu decyzji z [...] lipca 2020 r., zatem termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął w dniu 18 sierpnia 2020 r. Na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych S.C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., wnosząc o jej uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia odwołania w sprawie zwolnienia ze składek za okres obejmujący marzec, kwiecień i maj 2020 r. W uzasadnieniu skargi podniósł, że art. 47 ust. 2a u.s.u.s. zwalnia osoby prowadzące działalność gospodarczą, opłacające składki wyłącznie za siebie z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych, zatem w przedmiotowej sprawie nie był on obowiązany do przedłożenia deklaracji w celu przyznania zwolnienia. Nadto zaznaczył, że decyzja odmawiająca zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek nie została mu doręczona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). W myśl cytowanego art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, natomiast skarżący terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o tym fakcie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdzająca uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 83 ust. 4 u.s.u.s., od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Stosownie natomiast do treści art. 83b ust. 1 u.s.u.s., jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Podstawę prawną rozstrzygnięcia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organu właściwego do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stanowił art. 134 k.p.a. W myśl tego przepisu organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W zakresie odnoszącym się do drugiej, spośród wymienionych w art. 134 k.p.a. przesłanek wydania postanowienia, o którym w mowa w cyt. przepisie, tzn. "uchybienia terminu do wniesienia odwołania" należy wskazać, iż uchybienie wskazanego terminu ma miejsce wówczas, gdy przy uwzględnieniu zasad określonych w Rozdziale 10 działu II k.p.a. zostanie ono złożone po upływie przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. terminu 14 dni. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, decyzja organu pierwszej instancji została doręczona dnia 3 sierpnia 2020 r., odebrała ją K.C. jako dorosły domownik skarżącego. Wobec powyższego termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpoczął swój bieg od dnia 4 sierpnia 2020 r. i co do zasady upływał z dniem 17 sierpnia 2020 r. (a nie jak wskazał organ w zaskarżonej decyzji 18 sierpnia 2020 r.). Powyższy środek zaskarżenia wpłynął do organu w dniu 22 lutego 2021 r., przy czym zaskarżoną decyzją z dnia 5 marca 2021 r. organ stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stanowisko prezentowane przez organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu pomija szczególne rozwiązanie przewidziane na gruncie przepisów ustawy COVID-19, albowiem jak wynika z tego aktu normatywnego, ogólna reguła wynikająca z art. 134 oraz art. 129 § 2 k.p.a. została poddana istotnej modyfikacji, co rzutuje na prawidłowość zaskarżonej decyzji. Ustawą z dnia 15 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2255), na mocy której (art. 1 pkt 24) od dnia 16 grudnia 2020 r. wprowadzono m.in. przepis art. 15zzzzzn2, który w ust. 1 przewiduje, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Jednocześnie w myśl art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID-19 w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powołane przepisy weszły wprawdzie w życie od 16 grudnia 2020 r., a więc po doręczeniu skarżącemu wydanej w niniejszej sprawie decyzji pierwszej instancji oraz po upływie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz obejmują zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii ogłoszono od 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii Dz. U. z 2020 r. poz. 491). Omawiana regulacja niejako koryguje nowelizację ustawy o COVID dokonaną ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875), w wyniku której m.in. uchylono przepis art. 15zzr ustawy o COVID obowiązujący od 31 marca 2020 r. i przewidujący w ust. 1 pkt 2, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki – nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. W rozpoznawanej sprawie art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 znajduje zastosowanie. Doszło bowiem do uchybienia terminu, od zachowania którego jest uzależnione udzielenie Skarżącemu ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, co stanowi przesłankę zawiadomienia strony postępowania przewidzianą w art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19. Jednakże z akt sprawy wynika, że organ stwierdziwszy uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie skierował do skarżącego zawiadomienia, o którym mowa w tym przepisie, pomimo ciążącego na nim w tym zakresie obowiązku. W tej sytuacji niezastosowanie przez organ omawianej regulacji należy zakwalifikować jako naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy i skutkujące koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Uwzględniając zaprezentowane wyżej stanowisko Sądu, rozpoznając ponownie sprawę Zakład zawiadomi skarżącego o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wyznaczy mu przewidziany prawem termin do wystąpienia o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.