II SA/Po 176/25
WyrokWSA w Poznaniu2025-05-15
Skład orzekający: Tomasz Świstak, Edyta Podrazik, Arkadiusz Skomra
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił uchylenia decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID) w postępowaniu wznowionym, uznając, że strona brała udział w postępowaniu zwykłym z własnej winy, mimo że organ opierał się na nieaktualnych danych z ewidencji gruntów i budynków?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie przyjęły, iż strona ponosi winę za swój brak udziału w postępowaniu zwykłym zakończonym decyzją ZRID. Organ opierał się na nieaktualnych danych z ewidencji gruntów i budynków, co skutkowało niepowiadomieniem właściwej strony. W związku z tym, naruszono art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.Stan faktyczny
Strona wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID), twierdząc, że bez własnej winy nie brała w nim udziału. Organ I instancji odmówił uchylenia decyzji ZRID, uznając, że strona ponosi winę za brak aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Sąd administracyjny uznał, że organy błędnie oceniły winę strony, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia 17 stycznia 2025 r. i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z 8 października 2024 r. oraz zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Arkadiusz Skomra Protokolant ref. staż. Anna Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Wojewody z dnia 17 stycznia 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z 8 października 2024 r. decyzja nr [...], znak [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł ( [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewoda decyzją z 17 stycznia 2025 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. H. (dalej: "strona") od decyzji Starosty [...] z 8 października 2024 r., nr [...], znak [...], o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.
Starosta [...] decyzją z 23 kwietnia 2024 r., nr [...], znak [...], udzielił Burmistrzowi Miasta [...] zezwolenia na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie ulicy [...] w P. na odcinku od ulicy [...] do ulicy [...] (dalej: "decyzja ZRID"). Od decyzji nie wniesiono odwołania, stała się ostateczna 28 maja 2024 r.
Pismem z 25 czerwca 2024 r. strona powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "K.p.a.") wniosła o wznowienie postępowania i uchylenie decyzji ZRID. Strona podniosła, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, a o wydaniu decyzji ZRID dowiedziała się dopiero 31 maja 2024 r. Okoliczność uzasadniającą uchylenie decyzji ZRID dopatrzyła się w tym, że inwestycja obejmuje budowę zbiornika retencyjnego na jej działkach. Jej zdaniem inwestycja taka nie stanowi inwestycji drogowej i nie mogła być procedowana w trybie specustawy, a wywłaszczenie części nieruchomości strony nie było konieczne dla realizacji tego celu.
Postanowieniem z 19 lipca 2024 r., znak [...], organ I instancji wznowił postępowanie zakończone powyższą decyzją ostateczną.
Starosta [...] decyzją z 8 października 2024 r., nr [...], znak [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. oraz w zw. z art. 11c ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 311, dalej: "u.z.r.i.d."), odmówił uchylenia decyzji ZRID.
Organ I instancji wskazał, że decyzja ZRID obejmowała m.in. działki nr [...], [...], [...], [...], [...], obręb P., które zgodnie z wypisem gruntów i budynków na dzień 20 października 2023 r. stanowiły własność B. H., zam. ul. [...], [...]. Zgodnie z załączonym przez stronę postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. P. o podziale majątku i dziale spadku z 27 listopada 2003 r. powyższe działki na dzień wydania decyzji stanowiły już własność M. H.. Stosownie do wykazu stron sporządzonego na podstawie aktualnych wypisów z ewidencji gruntów i budynków (kataster nieruchomości) za stronę uznana była B. H.. Zawiadomienia wysyłane były na adres wskazany w katastrze. Zgodnie z informacją z bazy Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej aktualizacja adresu nastąpiła 29 listopada 2023 r. W wypisach sporządzonych do akt sprawy aktualnych na dzień wznowienia postępowania nie widnieje adres właścicielki pomimo zmienionych częściowo danych, tj. imienia i nazwiska. W ocenie organu zarzut braku aktywnego uczestnictwa w związku z nie otrzymaniem korespondencji jest nietrafny skoro strona w katastrze nieruchomości ujawnione miała niepełne dane adresowe i nie mogła być do niej wysyłana korespondencja.
Organ I instancji odniósł się także do zarzutów błędnego zastosowania ustawy podnosząc, że zbiornik wraz ze studniami chłonnymi stanowi część użytkową drogi i został zlokalizowany w liniach rozgraniczających drogi gminnej.
Wojewoda, w decyzji przywołanej na wstępie niniejszego uzasadnienia, podniósł, że w sprawie spełnione zostały przesłanki wszczęcia postępowania wznowieniowego. Organ odwoławczy stwierdził następnie, iż brak zgłoszenia przez stronę zmiany adresu – w tym przypadku brak wskazania jakiegokolwiek adresu, na który organ mógłby kierować korespondencję – wskazuje wprost na to, że strona nie brała udziału w postępowaniu z własnej winy. Strona nie odniosła się do tej kwestii i nie wykazała braku winy w ujawnieniu adresu w ewidencji gruntów i budynków, co uniemożliwiło organowi prowadzącemu postępowanie zakończone decyzją ZRID kierowania do niej korespondencji. W postępowaniu tym strona została zawiadomiona o wszczęciu postępowania oraz o wydaniu decyzji w drodze obwieszczenia. Fakt, że w toku postępowania Starosta kierował korespondencję do B. H. pozostaje bez wpływu na skuteczność zawiadomienia strony w drodze obwieszczenia. Nie może to być uznane zdaniem organu II instancji za podstawę do uchylenia decyzji ZRID w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Skutkuje to wydaniem decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a.
Dopiero stwierdzenie istnienia podstawy wznowienia otwierałoby drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy. Wojewoda wyjaśnił jednak, że zarzuty odnoszące się do kwestii kwalifikacji budowy spornego zbiornika jako integralnej części inwestycji drogowej nie podlegają ocenie w ramach postępowania wznowieniowego. Zarzuty dotyczące błędnej oceny materiału dowodowego nie mogą bowiem odnieść żadnego skutku prawnego w postępowaniu wznowieniowym. Jedynie na marginesie organ ten wskazał na związanie wnioskiem w sprawie zezwoleń na realizację inwestycji drogowych. Zarówno kwestia kwalifikacji zbiornika, jak i niezbędności na potrzeby inwestycji drogowej nieruchomości lub ich części, była wyjaśniana w toku postępowania zakończonego decyzją ZRID.
W skierowanej do tut. Sądu skardze M. H., reprezentowana przez adwokata, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie:
1. art. 11d ust. 5 u.z.r.i.d. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 28 K.p.a., przez błędną wykładnię i w konsekwencji błędne przyjęcie, że organ prawidłowo ustalił, iż dane zawarte w wydruku z ewidencji gruntów wyznaczają nie tylko listę adresów do doręczeń zawiadomień stronom, ale także sam krąg stron postępowania i zwalniają organ z ustalenia kręgu stron w świetle art. 28 K.p.a., podczas gdy wykładnia taka jest oczywiście rażąco nieprawidłowa, albowiem art. 11d ust. 5 u.z.r.i.d. określa tylko tryb doręczeń zawiadomień stronom, a nie określa sposobu ustalania kręgu stron postępowania i nie wyłącza zastosowania art. 28 K.p.a. – w wyniku czego organ błędnie uznał zmarłą B. H. za stronę postępowania, a skarżąca, będącą właścicielką nieruchomości od 2003 r., w ogólnie nie była uznana za stronę, - organ w konsekwencji tego błędu adresował całą korespondencję na zmarłą B. H., zatem skarżąca nie miała możliwości podejmowania przesyłek poleconych adresowanych na inne dane osobowe niż jej dane, - to zaś powinno skutkować uznaniem, że skarżąca nie brała udziału w sprawie bez własnej winy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.;
2. art. 11d ust. 5 u.z.r.i.d. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przesłanie w styczniu 2024 r. i następnych miesiącach korespondencji zaadresowanej na B. H., podczas gdy z ustaleń organu wynika, że zmianę w ewidencji gruntów w zakresie spadkobrania po B. H. przez M. H. Starosta wprowadził do ewidencji 23 listopada 2023 r., zatem zgodnie z art. 11d ust. 5 u.z.r.i.d. organ powinien wysyłać korespondencję zaadresowaną na M. H., a nie B. H. – to zaś powinno skutkować uznaniem, że skarżąca nie brała udziału w sprawie bez własnej winy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.;
3. art. 22 ust. 2 oraz art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm., dalej: "P.g.k.") przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji błędne przyjęcie, że organ prawidłowo ustalił, iż właściciele nieruchomości mają obowiązek zgłaszania właściwemu staroście zmian danych objętych ewidencją gruntów także wtedy, gdy zmiana danych wynika z prawomocnego orzeczenia sądowego, podczas gdy wprost z literalnego brzmienia art. 22 ust. 2 zd. 2 wynika, iż w przypadku, gdy zmiana danych wynika z prawomocnego orzeczenia sądu właściciel nieruchomości jest zwolniony z obowiązku zgłaszania zmian danych, albowiem zmianę taką zgłasza do ewidencji sąd przesyłając odpis orzeczenia zgodnie z art. 23 P.g.k. – co zaś powinno skutkować uznaniem, że skarżąca nie miała obowiązku zgłoszenia zmiany właściciela nieruchomości, albowiem nabyła ją na mocy orzeczenia sądowego, tj. postanowienia o dziale spadku, a zatem nie ponosi winy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.;
4. art. 22 ust. 2 oraz art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 P.g.k. przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji błędne uznanie, że organ prawidłowo ustalił, iż właściciele nieruchomości mają obowiązek zgłaszania zmian danych objętych zarówno art. 20 ust. 2 pkt 1, jak i art. 20 ust. 2 pkt 2, podczas gdy taka wykładnia jest niedozwoloną wykładnią rozszerzającą, albowiem art. 22 ust. 2 wprost wskazuje, że zgłoszenie podlegają jedynie dane wskazane w art. 20 ust. 2 pkt 1, tj. bez danych wskazanych w art. 20 ust. 2 pkt 2 – co zaś powinno było skutkować uznaniem, że skarżąca nie miała obowiązku zgłoszenia zmiany adresu właściciela nieruchomości, a zatem nie ponosi winy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.;
5. art. 11d ust. 5 i art. 11f ust. 3 u.z.r.i.d. w zw. z art. 49 K.p.a. przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji błędne uznanie, że ewentualne nieprawidłowości w indywidualnym zawiadomieniu właścicieli nieruchomości przez organ nie mają znaczenia, albowiem są "konwalidowane" przez zawiadomienia dokonywane w trybie obwieszczenia publicznego, podczas gdy z literalnego brzmienia art. 11d ust. 5 i art. 11f ust. 3 wynika, że właścicielom doręcza się indywidualne zawiadomienia, a w trybie obwieszczenia zawiadamia się strony inne niż właściciele nieruchomości, zatem właściciele nieruchomości mają prawo oczekiwać indywidualnego zawiadomienia i nie mają obowiązku śledzenia obwieszczeń – co zaś powinno skutkować uznaniem, że skarżąca nie mogła być zawiadamiana w trybie obwieszczenia, a z uwagi na nieskierowanie do niej indywidualnego zawiadomienia na jej dane osobowe nie brała udziału w sprawie bez własnej winy w świetle art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.;
6. art. 11d ust. 7 i 8 u.z.r.i.d. poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że nieruchomość skarżącej jest nieruchomością o nieuregulowanym stanie prawnym, podczas gdy nieruchomość ta od 2003 r., tj. od dnia wydania postanowienia o dziale spadku ma uregulowany stan prawny, zatem organ powinien był ustalić aktualnego właściciela nieruchomości i doręczać mu indywidualnie zawiadomienie w sprawie w trybie art. 11d ust. 5 u.z.r.i.d. – co zaś powinno skutkować uznaniem, że skarżąca nie brała udziału w sprawie bez własnej winy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.;
7. art. 11c u.z.r.i.d. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez brak zbadania charakteru projektowanej inwestycji w części, w jakiej obejmuje zbiornik retencyjno-infiltracyjny wraz z wylotami oraz studni chłonnych służących do magazynowania i odprowadzania wód opadowych i roztopowych lokalizowany na dawnych działkach nr [...] i [...], obręb P., a w miejsce tego posłużenie się oświadczeniem inwestora, w którym wyraził swoje stanowisko co do tego, że budowa zbiornika stanowi inwestycję w zakresie dróg publicznych;
8. art. 1 ust. 1 u.z.r.i.d. w zw. z art. 7a § 1 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że zbiornik retencyjno-infiltracyjny wraz z wylotami oraz studni chłonnych służących do magazynowania i odprowadzania wód opadowych i roztopowych lokalizowany na dawnych działkach nr [...] i [...], obręb P., stanowi inwestycję w zakresie dróg publicznych w rozumieniu u.z.r.i.d., podczas gdy charakter tego urządzenia wskazuje na to, że pełnić ma funkcję inną niż drogowa, związaną z odprowadzaniem kanalizacji deszczowej z terenu miasta P. ;
9. art. 1 ust. 1 u.z.r.i.d. w zw. z art. 140 K.c. w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że cały teren działek [...] i [...], obręb P., określony w decyzji ZRID jest niezbędny na cele inwestycji w zakresie dróg publicznych, podczas gdy niezależnie od braku drogowego charakteru projektowanego na nim zbiornika istotna część wywłaszczonej nieruchomości nie jest zajęta pod budowę jakichkolwiek innych urządzeń drogowych.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, odnosząc się do podniesionych w niej zarzutów.
Na rozprawie przed tut. Sądem pełnomocnik skarżącej i pełnomocnik organu podtrzymali stanowiska dotąd zgłaszane w pismach procesowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Zaskarżona decyzja Wojewody z 17 stycznia 2025 r., nr [...], jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] z 8 października 2024 r., nr [...], znak [...], wydane zostały z naruszeniem przepisu postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Decyzje te wydane zostały w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, mianowicie w uregulowanym w art. 145 i nast. K.p.a. trybie wznowienia postępowania. Organy uznały, że w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., na którą powołuje się skarżąca, i wobec tego zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. odmówiły uchylenia dotychczasowej decyzji ZRID. W ocenie Sądu z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić, innymi słowy uznać trzeba, że w postępowaniu zakończonym decyzją ZRID wobec skarżącej zaistniała podstawa z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., to jest skarżąca bez własnej winy nie brała udziału w tym postępowaniu.
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Jak przewiduje zaś art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 K.p.a. wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b K.p.a.
Przepis art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. wymaga ustalenia, czy osoba domagająca się wznowienia postępowania po pierwsze, powinna być stroną postępowania toczącego się w trybie zwykłym, po drugie, czy jeśli nie brała w nim udziału, nastąpiło to bez jej własnej winy. Stwierdzenie, że stan taki zaistniał obliguje organ do rozpoznania sprawy co do jej istoty, a jeśli dowody lub argumenty przedstawione przez stronę będą wskazywały na konieczność uchylenia decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, gdyż nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 146 K.p.a., należy wydać nową decyzję rozstrzygającą sprawę.
W realiach rozpatrywanego przypadku nie budzi wątpliwości to, że skarżąca M. H. powinna być stroną w postępowaniu zakończonym decyzją ZRID. Również nie jest kwestionowane to, że skarżąca w postępowaniu tym nie brała udziału. Zarówno organ I instancji, jak i za nim organ odwoławczy nie zgodzili się jednak ze skarżącą w tym, iż brak udziału w rzeczonym postępowaniu nie nastąpił bez jej winy. Argumentami, które miałyby przemawiać za zawinieniem skarżącej jest to, że skarżąca miała nie zadbać o aktualizację danych w ewidencji gruntów i budynków, a ponadto to, iż dokonując stosownej aktualizacji – co nota bene nastąpiło z urzędu – nie ujawniono w ewidencji miejsca jej pobytu stałego. Zdaniem Sądu zaprezentowane wnioskowanie jest nieprawidłowe, mało tego wykazuje ono sprzeczność z zasadami logicznego rozumowania (okoliczności drugiego argumentu, wykluczają poprawność pierwszego z nich)
Przede wszystkim wyraźnie zaznaczyć trzeba, co nie jest sporne pomiędzy stornami niniejszego postępowania, że Starosta wydając decyzję ZRID błędnie uznał za stronę postępowania B. H., a więc poprzednika prawnego skarżącej, do tej osoby kierując wszelką korespondencję. Organ ten oparł się przy tym na danych z ewidencji gruntów i budynków z 20 października 2023 r., a więc na danych, które jeszcze przed zawiadomieniem o wszczęciu postępowania z 17 stycznia 2024 r. zdezaktualizowały się ze względu na ich zmianę jaka nastąpiła 23 listopada 2023 r. Są to okoliczności, którym organy przypisują zbyt małą wagę w sprawie, na co słusznie zwraca się uwagę w skardze, a które prowadzą do dość jednoznacznego wniosku, iż to z winy Starosty skarżąca nie brała udziału w postępowaniu, skoro organ ten w ogóle opierał się na nieaktualnych danych z ewidencji gruntów i budynków.
Ustawa z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych stawia organom odmienne od ogólnych wymagania w zakresie powiadamiania stron. Jak wynika z art. 11d ust. 5 u.z.r.i.d. starosta w odniesieniu do dróg gminnych wysyła zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wnioskodawcy, właścicielom lub użytkownikom wieczystym nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie tej decyzji na adres wskazany w katastrze nieruchomości oraz zawiadamia pozostałe strony w drodze obwieszczeń, odpowiednio w urzędzie wojewódzkim lub starostwie powiatowym, a także w urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg drogi, w urzędowych publikatorach teleinformatycznych – Biuletynie Informacji Publicznej tych urzędów i w prasie lokalnej. Doręczenie zawiadomienia na adres wskazany w katastrze nieruchomości jest skuteczne. Analogiczne rozwiązanie, dotyczące doręczenia decyzji o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej wnioskodawcy bądź zawiadomienia o tej decyzji dotychczasowym właścicielom lub użytkownikom wieczystym zawiera art. 11f ust. 3 u.z.r.i.d. Racje prawne tych przepisów sprowadzają się do tego, by przyspieszyć czynności proceduralne podejmowane przez organy, nie mogą one natomiast stanowić podstawy do pominięcia podmiotów, które powinny brać udział w postępowaniu. O tym kto jest stroną przesądza bowiem tytuł prawny do nieruchomości, a nie sposób w jaki ma być ten podmiot ustalany, a następnie jak ma mu być doręczana korespondencja (por. wyrok NSA z 20 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 111/14, dostępny w CBOSA na stronie internetowej: bazy CBOSA).
Skarżąca mimo że była tak rozumianą stroną nie została powiadomiona ani o wszczęciu postępowania, ani o wydaniu decyzji ZRID.
Nie można stwierdzić, by skarżąca za sytuację tę ponosiła jednak winę zwłaszcza z uwagi na niezaktualizowanie danych w ewidencji gruntów i budynków. To nie na skarżącej w tych okolicznościach spoczywał bowiem obowiązek aktualizacji tych danych.
Doskonale uwidacznia to okoliczność, iż to Starosta zaktualizował ów dane z urzędu na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Pragi, Wydział II Cywilny z 27 listopada 2003 r., sygn. akt II NSA 1245/02, wydanego w sprawie o podział majątku dorobkowego i dział spadku, a nie na wniosek skarżącej. Już to świadczy bowiem o tym, że organ odpowiedzialny o aktualność danych w ewidencji powinien w tym przypadku działać z urzędu. Znajduje to potwierdzenie zarówno w aktualnych, jak i poprzednio obowiązujących przepisach P.g.k. oraz aktów wykonawczych do tej ustawy.
Zauważyć bowiem trzeba, iż w przypadku gdy zmiana danych wynika z prawomocnego orzeczenia sądu, to na sądzie tym spoczywa obowiązek przekazania odpisu tego orzeczenia, zaś na staroście spoczywa obowiązek aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków z urzędu (por. art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret trzecie i czwarte, ust. 5 i ust. 7 P.g.k. w brzmieniu obowiązującym po 12 lipca 2014 r., bądź uprzednio obowiązujący art. 23 P.g.k., jak wówczas obowiązujące § 46 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i § 47 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454 ze zm.).
Skarżącej nie można zarzucić zawinienia w razie zaniedbania przez wymienione podmioty dokonania wpisu w stosownym czasie. Art. 22 ust. 2 P.g.k. w obecnym brzmieniu wprost wyłącza obowiązek właściciela nieruchomości zgłoszenia staroście zmiany danych objętych ewidencją, gdy zmiana ta wynikać ma z prawomocnego orzeczenia sądu.
Jest oczywiste, że przyjęcie przez racjonalnego ustawodawcę uproszczonego trybu ustalania stron i doręczania im korespondencji na adres wskazany w ewidencji gruntów i budynków oparte jest na przekonaniu, że ewidencja ta prowadzona jest w sposób zgodny z prawem, tj. że zawarte w niej dane są aktualne i odpowiadają rzeczywistemu stanowi rzeczy (por. przywołany już powyżej por. wyrok NSA z 20 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 111/14).
Za całkowicie błędne należy natomiast uznać przyjęcie, iż to nieujawnienie w ewidencji gruntów i budynków – na skutek aktualizacji z 23 listopada 2023 r. – miejsca stałego pobytu skarżącej jest okolicznością ją obciążającą, bowiem – jak stwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – uniemożliwiło to organowi prowadzącemu postępowanie zakończone wydaniem decyzji ZRID kierowania do skarżącej korespondencji.
Po pierwsze, Starosta nie kierował do skarżącej korespondencji nie dlatego, że w zaktualizowanych danych w ewidencji nie ujawniono miejsca jej stałego pobytu, lecz dlatego, że organ ten opierał się na nieaktualnych danych, w których jako właścicielka figurowała jeszcze B. H.. Po drugie, nie sposób czynić skarżącej zarzutu w tym, iż w ewidencji nie ujawniono miejsca jej stałego pobytu, skoro to nie na jej wniosek doszło do aktualizacji danych, lecz z urzędu.
Co więcej, aktualizacja ta miała miejsce na długo po wydaniu przywołanego powyżej postanowienia sądu powszechnego, ergo nie sposób stwierdzić, czy miejsce stałego pobytu skarżącej nie widniałoby w ewidencji, gdyby wszystko odbywało się w zgodzie z przepisami prawa – do aktualizacji doszłoby niezwłocznie po otrzymaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych. Organy w istocie prowadzą do przerzucenia na skarżącą ciężaru wszelkich okoliczności, jakie miały miejsce przez 20 lat, gdy pierwotnie wszystko to sprowadza się do zaniedbania, które obciąża sąd powszechny bądź starostę.
Sąd uznał w konsekwencji, że w sprawie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. z uwagi na błędne przyjęcie, że to skarżąca ponosi winę za to, iż nie brała ona udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ZRID, w sytuacji gdy w realiach kontrolowanej sprawy przyjąć należy, iż strona skarżącą nie wzięła udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty [...] z 23 kwietnia 2024 r., nr [...], znak [...] bez własnej winy.
Wbrew stanowisku strony skarżącej nie doszło w tym względzie do naruszenia w postępowaniu wznowieniom art. 11d ust. 5, czy art. 11f ust. 3 u.z.r.i.d., bowiem przepisy te mogły być naruszone co najwyżej w zwykłym trybie postępowania z uwagi na nie uwzględnienie aktualnych danych z ewidencji gruntów i budynków.
W kontrolowanej sprawie nie doszło także do naruszenia art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2, czy art. 22 ust. 2 P.g.k., bowiem przepisy te nie miały w niej zastosowania, a powołanie się na nie ma jedynie pomocniczy charakter w rozważaniach istotnych dla zastosowania art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Odniesienie się zaś do tego, czy wobec braku danych w ewidencji skarżąca mogła być powiadomiona w trybie zwykłym o wszczęciu postępowaniu i wydaniu decyzji ZRID przez obwieszczenie traci na gruncie poczynionych uwag na aktualności.
Wreszcie przedwczesne jest odniesienie się do zarzutu naruszenia art. 11c u.z.r.i.d. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., art. 1 ust. 1 u.z.r.i.d w zw. z art. 7a § 1 K.p.a., czy art. 1 ust. 1 u.z.r.i.d. w zw. z art. 140 KC w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Odniesienie się przez Sąd do meritum sprawy w sytuacji, w której decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej wydana została z przyczyn procesowych (art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a.), nie jest dopuszczalne. Bez znaczenia pozostaje to, że organy – niejako przy okazji – same poczyniły już pewne uwagi merytoryczne.
Dopiero stwierdzając, że w sprawie zaistniała podstawa do uchylenia decyzji dotychczasowej w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. organy zobowiązane będą do rozpoznania sprawy z uwzględnieniem art. 151 § 1 pkt 2 bądź art. 151 § 2 K.p.a.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku.
O kosztach postępowania sądowego na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. postanowiono w pkt II. sentencji wyroku. Uwzględniono przy tym wpis od skargi (200 zł), wynagrodzenie adwokata (480 zł – § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.) oraz opłatę od pełnomocnictwa (17 zł).
Ponownie rozpoznając sprawę Starosta [...] zobowiązany jest uwzględnić ocenę prawną przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niego wskazania co do dalszego postepowania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło