II SA/Po 357/23

Dnia 20 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2023 roku sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. B. od decyzji nr [...] z dnia 17 stycznia 2023 r. wydanej przez Prezydenta Miasta P. w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup odzieży i środków czystości oraz na zakup żywności - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a) w zw. z art. 13 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm., dalej: u.o.p.s.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej 2 stycznia 2023 r. wpłynął wniosek J. B. z dnia 19 grudnia 2022 r. o udzielenie pomocy w postaci zasiłku celowego na odzież i środków czystości oraz zasiłku na żywność. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w P. decyzja z dnia 17 stycznia 2023 r. nr [...], na podstawie art. 104 k.p.a., art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art.13, art. 39, art. 41 pkt 1 oraz art. 106 ust. 4 u.o.p.s., rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021r. poz. 1296), działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P. na mocy Zarządzenia Nr [...] z dnia 29 marca 2016 r. udzielającego kierownikowi Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy odmówił J. B. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup odzieży i środków czystości oraz zasiłku na zakup żywności. W uzasadnieniu organ wskazał, iż skarżący został tymczasowo aresztowany na okres od 23 czerwca 2022 r. do 21 września 2022r., areszt został przedłużony do 31 grudnia 2022r., aktualnie wyznaczono termin zwolnienia z aresztu na 20 marca 2023 r. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej "osobie tymczasowo aresztowanej zawiesza się prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Za okres tymczasowego aresztowania nie udziela się świadczeń." Z powołanego wyżej przepisu (art. 13 ust. 2u.p.s.) wynika, iż osobie tymczasowo aresztowanej nie przyznaje się, świadczeń z pomocy społecznej za okres tymczasowego aresztowania. W orzecznictwie podkreśla się, iż przepis ten ma charakter kategoryczny i jest obligatoryjny dla organów pomocy społecznej. Uzasadnieniem pozbawienia prawa do pomocy finansowej osoby tymczasowo aresztowanej jest fakt pozostawania jej w tym czasie na utrzymaniu państwa, zatem okoliczności uzasadniające udzielenie pomocy praktycznie nie występują. Osobie tymczasowo aresztowanej zapewnia się minimum trzy razy dziennie posiłek o odpowiedniej wartości odżywczej, w tym co najmniej jeden gorący, odpowiednie warunki mieszkaniowe, odpowiednie do pory roku odzież, bieliznę oraz obuwie. Dzięki takim świadczeniom osoby te zwolnione są z zaspokajania własnym staraniem podstawowych potrzeb bytowych. Nie ma zatem przesłanek udzielania im dodatkowego wsparcia w ramach pomocy społecznej, co uzasadnia wydanie decyzji odmawiającej. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł 20 stycznia 2023 r. skarżący. Skarżący wskazał, iż 7 grudnia 2022 r. odbyła się rozprawa w Sądzie Rejonowym w P., w wyniku której postępowanie zostało umorzone. Skarżący wskazał, iż teraz czeka na przydział do szpitala. Co więcej, skarżący wskazał, iż jego pełnomocnik złożył zażalenie do Sądu Okręgowego w P. o uniewinnienie skarżącego w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, opisaną na wstępie decyzją z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący został tymczasowo aresztowany na okres od 23 czerwca 2022 r. do 21 września 2022 r. Areszt został przedłużony najpierw do 31 grudnia 2022 r., a następnie do dnia 20 marca 2023 r. Kwestia świadczeń dla osób aresztowanych lub pozbawionych wolności została uregulowana w art. 13 ust. 1-2 ustawy o pomocy społecznej, z których wynika, iż osobie tymczasowo aresztowanej nie przyznaje się świadczeń z pomocy społecznej za okres tymczasowego aresztowania. Skarżący, co jest bezsporne, w okresie kiedy wniósł o przyznanie zasiłku celowego był tymczasowo aresztowany. Zatem w pełni zasadna była odmowa przyznanego mu świadczenia. Uzasadnieniem pozbawienia prawa do pomocy finansowej osoby tymczasowo aresztowanej jest fakt pozostawania jej w tym czasie na utrzymaniu państwa, zatem okoliczności uzasadniające udzielenie pomocy praktycznie nie występują. Osobie tymczasowo aresztowanej zapewnia się minimum trzy razy dziennie posiłek o odpowiedniej wartości odżywczej, w tym co najmniej jeden gorący, odpowiednie warunki mieszkaniowe, odpowiednie do pory roku odzież, bieliznę oraz obuwie. Dzięki takim świadczeniom osoby te zwolnione są z zaspokajania własnym staraniem podstawowych potrzeb bytowych. Skargę na powyższą decyzję wniósł w dniu 10 maja 2023 r. Skarżący. Podniósł, że decyzja w pierwszej instancji została wydana nie przez Prezydenta Miasta P., jak podnosi SKO [...], tylko przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Skarżący wskazał, iż rozprawa w której uczestniczył odbyła się 7 grudnia 2022 r.. Skarżący podniósł, że postępowanie w jego sprawie zostało umorzone, a on sam był osobą tylko podejrzaną. Skarżący wskazał, iż od tego czasu czeka w areszcie śledczym na miejsce w Centrum Psychiatrycznym w W.. Skarżący wskazał, iż osoba tylko podejrzana jest niewinna, czego nie biorą pod uwagę organy, odmawiając skarżącemu prawa do zasiłku celowego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji po ponownym przeanalizowaniu akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany swojej decyzji i uważa, że skarga nie może być uwzględniona. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało na podstawie jakich przepisów prawa zaskarżona decyzja została wydana. Uzasadnienie powyższe zawiera również wskazanie motywów, którymi kierowało się Kolegium podejmując rozstrzygnięcie w rozpatrywanej sprawie. Mając powyższe na względzie Kolegium uważa, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi i podtrzymuje w pełni stanowisko wyrażone w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia 11 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259, zwanej dalej – p.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęta była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 17 stycznia 2023 r. nr [...], z dnia 17 października 2022 r nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 901, dalej: u.p.s.) obowiązujące na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 u.p.s., osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej (z zastrzeżeniem ust. 1a), zaś osobie tymczasowo aresztowanej zawiesza się prawo do świadczeń z pomocy społecznej, za okres tymczasowego aresztowania nie udziela się świadczeń. Z przepisu tego wynika, że fakt odbywania kary pozbawienia wolności, podobnie jak i fakt tymczasowego aresztowania wyklucza możliwość przyznania pomocy społecznej lub jej pobierania w czasie, gdy osoba której przyznano świadczenie została pozbawiona wolności. W orzecznictwie wskazuje się, że ustawodawca zasadnie rozróżnił sytuację osób, które nie mogą zaspokoić swoich niezbędnych potrzeb od sytuacji osób, które, nawet jeśli znajdują się w sytuacji uzasadniającej, z punktu widzenia ustawy, przyznanie prawa do świadczenia z pomocy społecznej, nie muszą w rzeczywistości troszczyć się - w pewnym oznaczonym okresie (w tej sprawie w okresie tymczasowego aresztowania) - o zaspokojenie niezbędnych potrzeb. Nie muszą zatem w okresie tymczasowego aresztowania dążyć własnym staraniem o zabezpieczenie podstawowych potrzeb bytowych, starać się o zapewnienie sobie wyżywienia, opieki lekarskiej i zakwaterowania. Potrzeby te są bowiem realizowane ze środków budżetu Państwa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1341/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, sąd stwierdza, że w aspekcie materialnoprawnym zaskarżona decyzja nie budzi żadnych wątpliwości. Konieczność zawieszenia prawa skarżącego do zasiłku stałego wynika bowiem z bezwzględnie wiążącego, jednoznacznego w swej treści przepisu art. 13 ust. 2 u.p.s. Podnoszone w skardze do sądu argumenty pozostają zupełnie bez znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Kwestie tego, w jaki sposób zakończyło się postępowanie, w związku z którym skarżący był tymczasowo aresztowany, oraz status, jaki skarżący miał w powyższym postępowaniu, pozostają bez znaczenia, z uwagi na niesporny fakt, iż Skarżący został tymczasowo aresztowany na okres od 23 czerwca 2022 r. do 21 września 2022 r., przy czym areszt został przedłużony do 31 grudnia 2022 r., a w dniu wydania decyzji terminem zwolnienia z aresztu był dzień 20 marca 2023 r. Wszelkie podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące jego potrzeb i złej sytuacji materialnej i zdrowotnej, nie mogły zostać przez organ uwzględnione. Skarżącemu nie przysługuje bowiem zgodnie z zasadą wynikającą z art. art. 13 ust. 2 u.p.s prawo do przewidzianych w niej świadczeń, w tym do pobierania zasiłku stałego w okresie tymczasowego pobytu w areszcie. Należy wyjaśnić, iż zasiłek stały, jest formą pomocy społecznej, celem zaś pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, jej rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 1 i 3 u.p.s.). Biorąc pod uwagę charakter wsparcia z pomocy społecznej, w pełni racjonalne jest zawieszenie prawa do tych świadczeń w przypadku osób, które przebywając w zakładzie karnym czy areszcie w związku z tymczasowym aresztowaniem, mają w tym czasie zaspokojone podstawowe potrzeby życiowe i nie ponoszą kosztów utrzymania w zakresie zakwaterowania, wyżywienia czy opieki medycznej. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę