I SA/Wa 2331/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik asesor WSA Nina Beczek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 21 września 2023 r. nr [....] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z [...] września 2023 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] lipca 2023 r. nr [...] orzekającą o: - odmowie przyznania R. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z tytułu opieki nad żoną G. K. na okres od [...] stycznia 2022 r. do [...] maja 2023 r., - przyznaniu R. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z tytułu opieki nad żoną G. K. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od [...] czerwca 2023 r. do [...] lutego 2024 r. Uzasadniając stanowisko Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Z akt sprawy wynika, że skarżący pobierał do dnia [...] maja 2023 r. specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad żoną oraz opiekuje się niepełnosprawną żoną, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z [...] lutego 2019 r. wydanym do dnia [...] lutego 2024 r. wraz ze wskazaniem, że wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W dniu [...] czerwca 2023 r. organ I instancji uchylił w całości decyzję z [...] stycznia 2023 r. przyznającą prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a następnie przyznał świadczenie od pierwszego miesiąca, od którego skarżący nie pobiera specjalnego zasiłku opiekuńczego. W ocenie Kolegium, okoliczności te wskazują, że brak było podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia w okresie, kiedy pobierany był specjalny zasiłek opiekuńczy. Wobec tego, zdaniem organu odwoławczego, prawidłowo organ I instancji przyznał wnioskowane świadczenie od [...] czerwca 2023 r. do [...] lutego 2024 r., a odmówił przyznania tego świadczenia od [...] stycznia 2022 r. do dnia [...] maja 2023 r. Skargę na decyzję Kolegium wniósł R. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, że wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego; 2) art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce, bowiem wnioskodawca wskazał, że w przypadku przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego, rezygnuje on z zasiłku opiekuńczego. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Ponadto skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. W rozpoznawanej sprawie R. K. wystąpił z wnioskiem z [...] stycznia 2022 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad żoną G. K.. W sprawie bezsporne jest, że skarżący do maja 2023 r. włącznie, pobierał przyznany decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r. specjalny zasiłek opiekuńczy. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (powoływanej dalej jako "uśr" lub "ustawa"), świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. W świetle zaś art. 27 ust. 5 ustawy, w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Z omówionych przepisów wynika, że w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie jedno z tych świadczeń, co wyklucza możność równoczesnego zarówno przyznania, jak i pobierania obu świadczeń za ten sam okres. W tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych strona może bowiem otrzymać tylko jedno ze świadczeń, przy czym chodzi tu zarówno o fakt przyznania świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. Gdyby bowiem strona miała przyznane decyzją administracyjną prawo do określonego świadczenia, brak jest podstaw prawnych, aby zakazać stronie prawa do jego pobrania. Tym samym, gdyby strona miała przyznane jednocześnie dwa świadczenia - nie byłoby podstaw prawnych, aby nie mogła ich pobierać. By zapobiec takim sytuacjom, czyli kumulacji świadczeń, organy wydają decyzje o przyznaniu jednego świadczenia na dany okres. Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 uśr, jest zatem brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. Innymi słowy, aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany np. specjalny zasiłek opiekuńczy, osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji, wskazując na chęć pobierania innego świadczenia. W świetle przytoczonych przepisów nie jest bowiem możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu zrezygnowanie z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. W sytuacji, gdy strona ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 uśr, jest rezygnacja z przysługującego świadczenia i to poprzez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne (warunkowe), zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej ten zasiłek. W niniejszej sprawie skarżący do maja 2023 r. włącznie, pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy przyznany decyzją z [...] stycznia 2023 r. na okres od [...] listopada 2022 r. do [...] października 2023 r. W okresie wcześniejszym od [...] listopada 2021 r. do [...] października 2022 r. skarżący również pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy. Decyzja z [...] stycznia 2023 r. przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy, została uchylona decyzją z [...] sierpnia 2023 r. Ostatni specjalny zasiłek opiekuńczy został skarżącemu wypłacony w maju 2023 r. W oparciu o art. 24 ust. 2 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zgodnie zaś z art. 24 ust. 4 ustawy prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. W omawianej sprawie organ I instancji, po analizie stanu faktycznego i prawnego prawidłowo orzekł o przyznaniu skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z obowiązkiem jego wypłaty od [...] czerwca 2023 r., czyli od pierwszego miesiąca, od którego skarżący nie pobiera specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wcześniej bowiem od [...] listopada 2021 r. do [...] października 2022 r. oraz od [...] listopada 2022 r. i aż do [...] maja 2023 r. skarżący pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy. Dopiero we wniosku z [...] czerwca 2023 r. skarżący zrezygnował ze specjalnego zasiłku opiekuńczego na korzyść świadczenia pielęgnacyjnego, co znalazło wyraz w decyzji z [...] czerwca 2023 r. o uchyleniu decyzji przyznającej skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy, co z kolei wyeliminowało negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr w postaci posiadania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia. W sytuacji więc, gdy - w momencie wydawania decyzji - jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpi po miesiącu złożenia wniosku w tej sprawie, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Oczywistym jest bowiem, że określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Skoro zaś - jak już wyjaśniono - nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczeń: pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest (bezwarunkowa i faktyczna) rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia. Z tych względów Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty są niezasadne. Sąd nie stwierdził ponadto, aby w rozpatrywanej sprawie miało miejsce istotne naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, to jest takie, które miałoby wpływ na odmienny wynik sprawy. Rozstrzygnięcie musi być bowiem dokonywane na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Oczywistym jest, że dopiero po ustaniu pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego (z dniem [...] maja 2023 r.) skarżący mógł otrzymać świadczenie pielęgnacyjne, czyli jak słusznie wskazał w decyzji organ I instancji a prawidłowość jej wydania potwierdził organ odwoławczy – od dnia [...] czerwca 2023 r., do tego dnia funkcjonowała bowiem w obrocie prawnym decyzja o specjalnym zasiłku opiekuńczym. Mając na uwadze treść art. 24 ust. 2 uśr, należało ostatecznie przyjąć, że skarżącemu przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad żoną począwszy od [...] czerwca 2023 r., gdyż nie było prawnej możliwości orzeczenia o przyznaniu tego świadczenia od daty wcześniejszej jak tego żąda skarżący, bowiem przed tą datą skarżącemu przysługiwało jeszcze prawo do konkurencyjnego świadczenia - specjalnego zasiłku opiekuńczego na żonę, a co - jak wyżej wspomniano - wykluczało możliwość jednoczesnego pobierania przez niego świadczenia pielęgnacyjnego. W świetle powyższego, organ prawidłowo, w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, orzekł o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] czerwca 2023 r., co czyniło skargę bezzasadną. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) Sąd skargę oddalił. Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 powyższej ustawy.