II SA/Po 564/23

Dnia 21 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 grudnia 2023 roku sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 lipca 2023 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO", "Kolegium") decyzją z 31 lipca 2023 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. B. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z 11 maja 2023 r., nr [...], w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym. Dnia 17 kwietnia 2023 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. wpłynął wniosek strony z prośbą o udzielenie pomocy finansowej w postaci zasiłku na żywność oraz zasiłku celowego na zakup odzieży i środków czystości. Prezydent Miasta decyzją z 11 maja 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "K.p.a."), art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39, art. 41 pkt 1 oraz art. 106 ust. 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm., dalej: "u.p.s."), odmówił stronie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego i na zakup żywności. Kolegium, wydając podaną na wstępie decyzję, wskazało, że z akt sprawy wynika, iż strona zgodnie z postanowieniem Sądu od [...] marca 2023 r. przebywa w Szpitalu Wojewódzkim Centrum Psychiatryczne w W.. Za pobyt w szpitalu nie ponosi odpłatności, ma zabezpieczony pobyt całodobowy i żywność. Otrzymując jednocześnie zasiłek okresowy może pokryć wydatki na zakup środków higieny, czy odzieży. Strona spełnia kryterium dochodowe ustalone w art. 8 ust. 1 u.p.s., jednak zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Żywność jest podstawową i niezbędną potrzebą życiową. Potrzebę tę strona ma zapewnioną w szpitalu. Strona ma przyznany zasiłek okresowy od kwietnia do czerwca 2023 r. w kwocie [...]zł. W ocenie organu II instancji przebywając w placówce zapewniającej całodobowe utrzymanie i nie ponosząc żadnych opłat za pobyt strona posiada wszystkie podstawowe środki niezbędne do życia i nie jest obciążona żadnymi stałymi wydatkami, które wpływałyby na zmniejszenie posiadanych zasobów finansowych w postaci wypłacanego zasiłku okresowego. Wykorzystując własne możliwości, a więc korzystając z zasiłku okresowego, jest w stanie we własnym zakresie zabezpieczyć pozostałe potrzeby związane z zakupem środków higienicznych. Odwołując się do art. 39 ust. 1 u.p.s. organ podał, że niezbędna potrzeba bytowa w przypadku strony przebywającej w szpitalu, gdzie ma zapewnione całodzienne wyżywienie, jest spełniona. Pozostałe potrzeby może realizować z przyznanego zasiłku okresowego. W skardze do tut. Sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem oraz podnosząc, że biorąc pod uwagę ceny w sklepach za [...] zł nie można żyć godnie. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. W piśmie z 20 września 2023 r. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Ponadto, wskazał, że decyzja w I instancji nie została wydana przez samego Prezydenta Miasta [...]. Podniósł, że Kolegium nie uwzględniło, o jaki konkretnie zasiłek celowy chodzi. Posiłki w służbie zdrowia nie są syte i żeby się dożywić skarżący dokupuje resztę w sklepie z kwoty [...]zł i już nie starcza na odzież. Potrzebne są też pieniądze na środki higieniczne, przez co z zasiłku okresowego nie starcza. W ocenie skarżącego zasiłek celowy przysługuje z uwagi na spełnienie kryterium dochodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać trzeba, że sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 1 zd. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1327 ze zm.) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania tego z nich, który obowiązywał jako ostatni, wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny mogą rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, chyba że strona lub uczestnik postępowania wniosą o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 14 czerwca 2023 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2023 r., poz. 1118) z dniem 1 lipca 2023 r. odwołano stan zagrożenia epidemicznego. Zarządzeniem z 6 września 2023 r. Przewodniczącego Wydziału sprawa niniejsza skierowana została do rozpoznania - w oparciu o podaną powyżej podstawę prawną - na posiedzeniu niejawnym. O ostatnim poinformowano strony, które nie żądały przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31 lipca 2023 r., nr [...], nie narusza ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w sposób, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") dawałby podstawy do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy stanowiły przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Skarżący ubiegał się w niej bowiem o przyznanie zasiłku celowego na żywność, odzież oraz środki czystości. Jednocześnie na żadnym etapie postępowania nie było kwestionowane to, że skarżący spełnia kryterium dochodowe, o którym stanowi art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celów. Jak przewiduje ust. 2 cytowanego artykułu zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. "Niezbędna potrzeba bytowa" to taka potrzeba, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować – potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym; taka, która jest niezbędna do normalnej egzystencji osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku, w warunkach odpowiadających godności człowieka; taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życie lub zdrowie (por. m.in. wyrok NSA w z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 1067/19, dostępny w CBOSA na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie budzi wątpliwości, że do kręgu niezbędnych potrzeb bytowy należy żywność, odzież, czy też środki czystości. W ocenie Sądu w rozpatrywanym przypadku prawidłowo jednak przyjęto, że niezbędna potrzeba bytowa w postaci żywności w sytuacji, w której znajduje się skarżący, a więc wobec przebywania przez skarżącego w szpitalu, w którym zapewnione jest wyżywienie, jest zaspokojona. Skarżący temu zaprzecza, wskazując jedynie na złą jakość tego wyżywienia. W sprawie nie zachodzi wobec tego problem niezaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej w postaci żywności, co aktualizowałoby podstawę do zastosowania art. 39 ust. 1 u.p.s. i otwierałoby możliwość przyznania zasiłku celowego w tym zakresie, a jedynie jej zaspokojenia w sposób niezgodny z oczekiwaniami skarżącego. Zastrzeżenia tego rodzaju nie mogą być rozpatrywane w ramach postępowania zmierzającego do przyznania zasiłku celowego, ale w innej drodze, np. skargi do organów zakładu administracyjnego lub organów zakład ten nadzorujących (por. wyrok WSA w Gliwicach z 21 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 87/21, CBOSA). Także wobec pozostałych objętych wnioskiem potrzeb w postaci odzieży i środków czystości w zaskarżonej decyzji Kolegium prawidłowo przyjęło, że potrzeby te mogą być zaspokajane przez skarżącego z przyznanego już zasiłku okresowego i brak jest podstaw do tego, aby i w tym zakresie przyznać skarżącemu zasiłek celowy. Jak słusznie bowiem wskazano skarżący przebywając w placówce zapewniającej całodobowe utrzymanie i nie ponosząc żadnych opłat za pobyt, posiada wszystkie podstawowe środki niezbędne do życia i nie jest obciążony żadnymi stałymi wydatkami, które wpływałyby na zmniejszenie posiadanych zasobów finansowych w postaci zasiłku okresowego. Odnosząc się zaś do podniesionej przez skarżącego w piśmie procesowym z 20 września 2023 r. kwestii nie wydania decyzji w I instancji osobiście przez Prezydenta [...] wskazać należy, że zgodnie z art. 110 ust. 7 ab initio u.p.s. wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. Z kolei stosownie do art. 110 ust. 8 u.p.s. upoważnienie, o którym mowa w ust. 7, może być także udzielone innej osobie na wniosek kierownika ośrodka pomocy społecznej. Jak wynika z treści decyzji z 11 maja 2023 r., nr [...], którą rozstrzygnięto sprawę w I instancji została ona wydana przez Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej MOPS w P. w powołaniu na upoważnienie Prezydenta Miasta [...] wynikające z zarządzenia z 29 marca 2016 r., nr [...]. Okoliczność, że skarżący ma pozostawać w konflikcie z Kierownikiem Działu Pomocy Środowiskowej MOPS w P., na którą to okoliczność skarżący powołał się zresztą dopiero w postępowaniu przed tut. Sądem, pozostaje bez wpływu na przeprowadzoną powyżej ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Kolegium w oparciu o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego prawidłowo uznało, że w sprawie nie zaistniała okoliczność w postaci niezaspokojenia potrzeb bytowych skarżącego i stąd brak było podstaw do przyznania zasiłku celowego. W tym stanie rzeczy skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.