I OSK 3037/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 264/23 w sprawie ze skargi K. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 15 lutego 2023 r. nr SKO.82.1539.2022 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 25 lipca 2023 r. II SA/Ol 264/23, (I) oddalił skargę K. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 15 lutego 2023 r. nr SKO.82.1539.2022 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego; (II) przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł K. C. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi w wyniku pominięcia naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, jakich w toku postępowania dopuściły się organy administracji publicznej, a mianowicie: 1. art. 58 § 1 k.p.a., co polegało na przyjęciu, że przywrócenie terminu jest uzasadnione jedynie w wypadku występowania przeszkody uniemożliwiającej dokonanie czynności procesowej w całym okresie biegu terminu wyznaczonego na jej dokonanie, podczas gdy wystarczające jest dla przywrócenia terminu uprawdopodobnienie, że przeszkoda ta występuje jedynie w końcowym okresie biegu terminu, co spowodowało, że organ drugiej instancji uznał, że wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż istniała możliwość wniesienia odwołania od decyzji w początkowym okresie biegu terminu do odwołania, 2. art. 58 § 1 w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 57 § 5 pkt 2, art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a., co polegało na: a) niepodjęciu przez organ drugiej instancji działań zmierzających do wyjaśnienia i potwierdzenia okoliczności, w tym także wagi tych okoliczności, a na które skarżący powołał się we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazując zarazem źródło informacji, w którym możliwe byłoby zweryfikowanie podanych przez niego twierdzeń - a które to okoliczności częściowo wynikały również z ustaleń poczynionych przez organ pierwszej instancji - mimo obiektywnej możliwości podjęcia wskazanych działań przez organ odwoławczy, w sytuacji gdy organ administracji publicznej - także rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu - nie jest zwolniony z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy, a okoliczności podane przez skarżącego, w szczególności stan zapalny zatok powstały w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania od decyzji, który może wiązać się z wysoką gorączką oraz infekcją, zamieszkiwanie przez skarżącego wyłącznie z przewlekle chorą, niezdolną do samodzielnej egzystencji matką, którą się opiekuje, mogło stwarzać stan, który obiektywnie uniemożliwiał skarżącemu wniesienie odwołania w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, b) niepodjęciu przez organ drugiej instancji działań zmierzających do wyjaśnienia okoliczności wynikających z akt sprawy, a istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu, w szczególności dotyczących błędnego pouczenia o prawie wniesienia odwołania od decyzji, z którego nie wynika, że odwołanie może być także wniesione w drodze nadania pisma w placówce pocztowej, co mogło spowodować błędne przeświadczenie skarżącego, że jedyną dopuszczalną formą wniesienia odwołania jest złożenie odnośnego pisma bezpośrednio w organie, 3. art. 58 w zw. z art. 7, art. 105 § 1, art. 107 § 1 pkt 8, art. 138 § 1 pkt 3 i art. 140 k.p.a., co polegało na niewyjaśnieniu przez organ II instancji przed wydaniem postanowienia, którego dotyczyła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, czy decyzja, od której zostało wniesione odwołanie z wnioskiem o przywrócenie terminu, weszła do obrotu prawnego, a także czy w ogóle może zostać uznana za decyzję organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy figurujący pod decyzją znak nakreślony w miejscu pieczęci został uczyniony w sposób, który nie sposób uznać za charakterystyczny i wyłącznie właściwy dla osoby wskazanej w treści pieczęci (jakoby upoważnionej do wydania decyzji), a także w sytuacji gdy w aktach sprawy brak jest dokumentu, z którego wynikałoby, że w chwili wydawania decyzji Pan R. K. był osobą upoważnioną do wydawania decyzji w imieniu organu pierwszej instancji. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie, przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu oraz ostatecznie zrzekł się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły. Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji. W odniesieniu do pierwszego zarzutu, dotyczącego naruszenia art. 58 § 1 k.p.a. przez przyjęcie, że przywrócenie terminu jest uzasadnione jedynie w wypadku występowania przeszkody uniemożliwiającej dokonanie czynności procesowej w całym okresie biegu terminu wyznaczonego na jej dokonanie – zauważyć należy, że Sąd I instancji takiego poglądu nie wypowiedział, ani go nie potwierdził, jak sugeruje autor skargi kasacyjnej. Wprawdzie taki pogląd wypowiedziało SKO w zaskarżonym postanowieniu, ale oddalając skargę Sąd I instancji oparł się na zupełnie innych przesłankach. Stwierdził bowiem (zob. str. 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), że dolegliwości matki, na które powoływał się skarżący, nie miały charakteru nagłego ani niespodziewanego, a przewlekły. Natomiast, skoro skarżący był w stanie udać się do przychodni, gdzie wypisano mu receptę na lek w związku z bolącymi zatokami, a także otrzymał recepty na leki dla swojej matki, miał również możliwość nadania odwołania pocztą, zwłaszcza, że placówka pocztowa mieści się w tym samym budynku, w którym mieści się przychodnia, z usług której korzystał skarżący. Przy tym odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji nie wymaga specjalnej formy ani szczególnego uzasadnienia. Stanowisko to należy podzielić, zważywszy na ugruntowane w orzecznictwie poglądy, z których wynika, że "Warunkiem koniecznym do uwzględnienia podania o przywrócenie terminu jest brak jakiejkolwiek winy strony. Na gruncie art. 58 § 1 k.p.a. każdy stopień winy, nie wyłączając lekkiego niedbalstwa, uzasadnia wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Dla przywrócenia terminu niezbędne jest wykazanie, że uchybienie terminu zostało spowodowane przyczynami niezawinionymi przez stronę, a nadto przeszkód w dochowaniu terminu nie można było usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (zob. wyrok NSA z 8.04.2025 r. III OSK 6703/21, LEX nr 3850147). W tej sytuacji, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, nawet uzyskanie zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego zapalenie zatok, nie zmieniłoby oceny, "że skarżący bez swej winy uchybił terminowi do wniesienia odwołania" (str. 7 uzasadnienia wyroku), gdyż sam fakt choroby nie jest, a priori, potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu. Nawet choroba poświadczona zaświadczeniem lekarskim nie jest okolicznością wystarczającą do uprawdopodobnienia braku winy, gdyż trzeba uprawdopodobnić, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób przy jej dokonaniu. Ocenę tę Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela, co czyni bezpodstawnym "zbitkę" przepisów o różnej treści normatywnej, przywołanych w zarzucie drugim. Przy czym, jest oczywiste, że "stan zapalny zatok (...) może wiązać się z wysoką gorączką oraz infekcją" (cytat z zarzutu nr 2), ale skoro nie przeszkodziło to stronie w odbyciu wizyty u lekarza, to możliwe było również złożenie odwołania na poczcie, w tym samym budynku. Nie jest też zasadne twierdzenie, że brak pouczenia w decyzji o możliwości złożenia odwołania za pośrednictwem poczty, uniemożliwił skorzystanie z takiej opcji. Taka możliwość jest bowiem faktem notorycznym, wziąwszy pod uwagę czas obowiązywania k.p.a., a dodatkowo także aktywność strony wynikającą z akt sprawy. W odniesieniu zaś do ostatniego zarzutu zauważyć należy, że z decyzji z 28 października 2022 r. jasno wynika, że podpisał ją R. K., Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych MOPS, z upoważnienia Prezydenta Olsztyna. Kwestionowaniu upoważnienia do wydania decyzji w imieniu piastuna organu służą natomiast inne środki, niż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jeśli strona uważa, że nie otrzymała decyzji, a jedynie jej "projekt", to może np. skarżyć bezczynność organu. Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.