II SA/Sz 359/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z [...] lutego 2022 r., nr [...], Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania J. S., orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy K. z [...] grudnia 2021 r., znak [...], orzekającej o wymeldowaniu strony z pobytu stałego z lokalu położonego w m. C. Jak wskazał organ w uzasadnieniu, zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1191), organ gminy, na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu wydaje decyzję o wymeldowaniu obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Organ wyjaśnił, iż przesłanka wymeldowania z pobytu stałego, o której mowa w art. 35 ustawy, wystąpi, jeżeli osoba opuści takie miejsce bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Ustawodawca nie dookreślił jednak charakteru zawartego w tym przepisie pojęcia "opuszczenia miejsca stałego pobytu". Nie precyzuje on bowiem, czy "opuszczenie" winno mieć jakiś kwalifikowany charakter co do przyczyny, sposobu, czy też czasu jego trwania. Uznano tym samym, iż sposób zakończenia postępowania w niniejszej sprawie zależy tylko od ustalenia, czy J. S. opuścił lokal położony w m. C. i już w nim nie mieszka. W ocenie Wojewody faktem jest, że J. S. nie mieszka w lokalu położonym w miejscowości C. i nie koncentruje tam swoich spraw życiowych. Dowodem na to są zeznania: J. S., A. S., R. S., B. S. oraz P. S.. Z ww. dowodów wynika, że odwołujący wyprowadził się z przedmiotowego lokalu w 2009 r. i zamieszkał w lokalu w m. C. Także z zeznań J. S. z [...] września i z [...] września 2021 r. wynika, że strona nie mieszka już pod adresem C. i nie koncentruje tam spraw życiowych. Organ przywołał także zeznania samego odwołującego, który zeznał do protokołu, że opuścił przedmiotowy lokal, ponieważ poprosiła go o to jego siostra [...]. Nadto J. S. zeznał, że w lokalu nr [...] w C. pozostały tylko jego rzeczy, w których już od dawna nie chodzi i ostatni raz nocował tam w 2015 roku. Uznano na tej podstawie, że opuścił on ten lokal w sposób dobrowolny i co najmniej od kilkunastu lat nie mieszka pod tym adresem i skupia interesy życiowe w innym miejscu. To zaś dawało podstawy do jego wymeldowania. Pismem z [...] marca 2022 r. pełnomocnik odwołującego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając skarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego na okoliczność przyjęcia, że J. S. nie zamieszkuje pod adresem C. Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie skarżonej decyzji, ewentualnie o skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż J. S. konsekwentnie wskazuje jako miejsce zamieszkania C. i wskazuje, że ma tam swoje rzeczy, a sam lokal został zniszczony przez wnioskodawcę. Organ pominął przede wszystkim fakt, iż J. S. posiada tytuł prawny do zajmowania lokalu. Nie wiadomo w końcu jakie dowody organ uznał za wiarygodne, a jakie pominął. Natomiast w piśmie z [...] sierpnia 2022 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o dopuszczenie dowodu z pisma skarżącego wraz z umowa przekazania gospodarstwa rolnego wraz mapą. W powyższym oświadczeniu, skarżący wyjaśnił, iż w lokalu jest zameldowany od urodzenia. Mieszkał tam wraz z rodzicami, którzy już nie żyją. Dalej zaś, po opisaniu okoliczności nabycia własności gospodarstwa rolnego przez syna jego brata wyjaśnił, że jest osobą schorowaną posiadającą orzeczenie o niepełnosprawności i nie chce być wymeldowany z rodzinnego domu. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Stosownie zaś do art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na pojęcie zamieszkiwania składają dwa elementy, tj. faktyczne przebywanie i zamiar. Opuszczenie miejsca pobytu stałego cechować musi zatem zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3169/00, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88). Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przy czym pod terminem "zamiar", w przypadku opuszczenia miejsca pobytu, należy rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne będzie ustalenie czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego pozostawania w danym lokalu. Przyjąć także należy, w ślad za ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, iż przez opuszczenie lokalu rozumie się fizyczne nieprzebywanie w nim połączone z zamiarem opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i skoncentrowaniem swoich interesów osobistych i majątkowych w nowym miejscu. Opuszczenie lokalu musi być oczywiste i trwałe. Innymi słowy chodzi o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. W toku postępowania objętego skargą organy administracji zweryfikowały powyższe okoliczności gromadząc zeznania i oświadczenia: J. S., A. S., R. S., B. S., P. S. a także skarżącego. Wbrew zarzutom skargi, powyższe dowody zostały poddane ocenie organów administracji, przy czym, skoro były one spójne zasadnym był wniosek organów, iż skarżący opuścił lokal wiele lat temu dobrowolnie, celem podjęcia opieki nad schorowaną matką i od tego czasu w lokalu będącym przedmiotem postępowania nie zamieszkiwał. Ustaleń powyższych nie sposób kwestionować także z tej przyczyny, iż skarżący w dniu [...] września 2021 r. oświadczał do protokołu, iż lokal pod adresem C. opuścił na prośbę swojej siostry, która prosiła aby zajął się matką w lokalu pod adresem C. Wyjaśniał wówczas, iż aktualnie w C. przebywa sporadycznie, a jeśli tam przebywał, mieszkał u brata pod adresem C. Jeśli chodzi natomiast o lokal pod adresem C. w którym był zameldowany, skarżący oświadczał, iż to jego dom rodzinny i zamierza tam wrócić. Ten powrót utrudnia mu P. S. twierdząc, że jest to jego mieszkanie i skarżący nie ma do niego żadnych praw. Należało też mieć na względzie oświadczenie skarżącego, iż przez ostatnie pół roku był poza miejscem zamieszkania, ponieważ przebywał w różnych szpitalach, po przebytym COVID stan zdrowia nie pozwalał mu wcześniej przyjechać. Powyższe stanowisko skarżący podtrzymał w swoim oświadczeniu po zapoznaniu się z aktami sprawy w dniu [...] października 2021 r. Oświadczał wówczas, że ostatnio w C. był we wrześniu 2020 r. a po wyjeździe wrócił, na koniec lipca 2021 r., i wówczas nocował u brata R. S. zamieszkałego pod adresem C. . Pod tym adresem skarżący nocował, przygotowywał posiłki, spędzał czas wolny. Wyjaśniał też, iż mieszkanie pod adresem C. nie nadaje się do zamieszkania i dlatego tam nie mieszka. Wobec powyższego brak jest podstaw do kwestionowania poczynionego przez organy ustalenia, iż skarżący dobrowolnie opuścił wiele lat temu miejsce, w którym jest zameldowany a swoje interesy i centrum życiowe skupiał po tym zdarzeniu w innych miejscach. Takie ustalenie, w światle powołanych wyżej przepisów, obligowało zaś organy administracji do wymeldowania skarżącego. Jeśli chodzi natomiast o posiadanie przez skarżącego tytułu prawnego do lokalu, z którego nastąpiło jego wymeldowanie, należy dostrzec, iż z będącego materialnoprawną podstawą wydanej decyzji przepisu wynika jednoznacznie, że ocenie organu podlega jedynie fakt przebywania określonej osoby w lokalu z zamiarem stałego pobytu. Obojętny pozostaje jej tytuł prawny do tego lokalu, nie przesądza on bowiem o prawie do zameldowania (tak. np. WSA w Białymstoku w wyroku z 22 maja 2021 r., sygn. akt. II SA/Bk 417/12). Organy administracji oraz sad administracyjny nie są przy tym władne do rozstrzygania sporów dotyczących prawa skarżącego do korzystania z lokalu mieszkalnego, albowiem mają one charakter stricte cywilnoprawny. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi. Przywołane w uzasadnieniu wyroki dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa gov.pl.