III SA/Po 953/21
WyrokWSA w Poznaniu2021-12-07
Skład orzekający: Izabela Paluszyńska, Mirella Ławniczak, Robert Talaga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, FGŚP za okres od [...] stycznia 2021 r. do [...] stycznia 2021 r., opierając się wyłącznie na danych z rejestru REGON dotyczących przeważającej działalności gospodarczej na dzień 30 listopada 2020 r., mimo że strona skarżąca wykazywała inną przeważającą działalność w złożonym wniosku i przedstawiała dowody na jej faktyczne prowadzenie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ rentowy błędnie zinterpretował przepisy dotyczące zwolnienia z opłacania składek, opierając się wyłącznie na danych z rejestru REGON. Wpis w rejestrze REGON ma charakter deklaratoryjny i stanowi jedynie domniemanie prawne, które może być wzruszone. Organ powinien był zbadać faktyczny rodzaj przeważającej działalności prowadzonej przez stronę skarżącą, dopuszczając dowody przeciwko treści dokumentu urzędowego, zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o zwolnienie z opłacania składek za styczeń 2021 r., wskazując jako przeważającą działalność kod PKD 4771Z (sprzedaż detaliczna odzieży). Organ rentowy odmówił zwolnienia, ponieważ według rejestru REGON na dzień 30 listopada 2020 r. przeważającą działalnością skarżącego był kod PKD 46.42Z (sprzedaż hurtowa odzieży i obuwia), który nie uprawniał do zwolnienia. Organ utrzymał w mocy swoją decyzję po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie. Skarżący w skardze podtrzymał swoje stanowisko, wskazując, że od lat prowadzi sprzedaż detaliczną, a zmiany w rejestrze nie odzwierciedlały faktycznego stanu rzeczy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...].Pełny tekst orzeczenia
Dnia 7 grudnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor WSA Robert Talaga Protokolant: st. sekr. sąd. Agata Żebrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2021 roku sprawy ze skargi T. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] kwietnia 2021 roku nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od [...] stycznia do [...] stycznia 2021 roku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...]
Dnia [...] lutego 2021r. T. W. (dalej: skarżący) wniósł do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] (dalej: organ) o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres od [...] do [...] stycznia grudnia 2021r. dla płatników w określonych branżach. We wniosku podał, że prowadzi przeważającą działalność wg PKD 4771 Z.
Decyzją z dnia [...] lutego 2021r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] na podstawie art. 31 zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842 ze zm.) w związku z art. 31zy ust. 1 w/w ustawy i § 10 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID – 19 (Dz.U. poz. 152) oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020r., poz. 266 ze zm.) odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od [...] stycznia 2021r. do [...] stycznia 2021r.
W uzasadnieniu organ powołując treść § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, podał, że płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, z którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem [...] listopada 2020 r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres [...] stycznia 2021 r. do dnia [...] stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.
Zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za styczeń 2021r. nie później niż do dnia [...] marca 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.
Zdaniem organu z § 10 ust. 2 powołanego rozporządzenia, oceny oznaczenia prowadzonej działalności według PKD dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] listopada 2020r. Podany przez skarżącego we wniosku o zwolnienie kod PKD 4771Z nie został potwierdzony w otrzymanym z GUS wykazie płatników składek, którzy na dzień [...] listopada 2020r. mieli zarejestrowaną przeważającą działalność z kodem PKD uprawniającym do zwolnienia z opłacania składek. W przypadku skarżącego oznacza to, że na dzień [...] listopada 2020r., kod PKD 4771Z nie występował jako kod przeważającej działalność w rejestrze REGON. W związku z tym nie przysługuje mu prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania składek.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podał, że sprzedaż hurtowa odzieży i obuwia była jego pierwszą i dominującą działalnością ale od 4 lat spadła praktycznie do zera, od 2007r. prowadzi sprzedaż detaliczną i dokonał stosownego wpisu. Podał, że wystawione paragony wskazują na prowadzoną przez niego sprzedaż detaliczną odzieży i w badanym okresie była to faktycznie podstawowa forma prowadzonej działalności. Stosowne zmiany nie zostały dokonane w kolejności wpisu, gdyż nadal ma spory zapas magazynowy odzieży, więc ruszenie sprzedaży hurtowej może teoretycznie nastąpić " jutro". Podał, że konsultował sprawę zmiany kolejności wpisów i oświadczono mu, że nie ma to znaczenia jeżeli zmiany sprzedaży odbywają się naprzemiennie, a wówczas nie było epidemii.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2021r., znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], działając z upoważnienia Prezesa ZUS na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 31 zq ust. 8 ustawy z dnia [...] marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842 ze zm.) w zw. z art. 31zy ust. 1 tej ustawy i § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID – 19 (Dz.U. poz. 371) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2021r. odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od [...] stycznia 2021r. do [...] stycznia 2021r.
W uzasadnieniu organ podał, że oceny oznaczenia prowadzonej działalności według PKD dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] listopada 2020r. Podany przez skarżącego we wniosku o zwolnienie kod PKD 4771Z nie został potwierdzony w otrzymanym z GUS wykazie płatników składek, którzy na dzień [...] listopada 2020r. mieli zarejestrowaną przeważającą działalność z kodem PKD uprawniającym do zwolnienia z opłacania składek. W tym przypadku oznacza to, że na dzień [...] listopada 2020r. kod PKD 4771Z nie występował jako kod przeważającej działalności w rejestrze REGON. Tym samym decyzja z [...] lutego 2021r. jest zasadna.
W terminowo wniesionej skardze skarżący podtrzymał zarzuty wskazane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podał, że prowadzi sklep "wszystko dla dziecka" ze sprzedażą detaliczną, wcześniej jego przeważającą działalnością była sprzedaż hurtowa odzieży i obuwia ale od paru lat przestała być opłacalna i zajął się sprzedażą detaliczną, wpisując odpowiedni kod PKD do rejestru, nie wiedząc, że musi to być kod przeważający, choć w istocie takim był, na co posiada wystawiane paragony.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podając, że w rejestrze CEDIG i REGON na dzień [...] listopada 2020r. jako przeważająca działalność skarżącego wpisany był kod 46.42 Z – sprzedaż hurtowa odzieży i obuwia jest kodem nieuprawniającym do zwolnienia z opłacania składek. Wskazany we wniosku kod 47.71Z – sprzedaż detaliczna odzieży prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach jest niezgodny z kodem zaewidencjonowanym w rejestrach stanowiących podstawę oceny spełnienia warunku w zakresie rodzaju przeważającej działalności.
Na rozprawie skarżący podał, że kody PKD nie obejmują jego działalności precyzyjnie i czasami musiałby wskazywać inną przeważającą działalność co 2 tygodnie, w styczniu 2021r. jego przeważającą działalnością była sprzedaż detaliczna odzieży i obuwia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).
Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020.1842 – dalej ustawa z 2 marca 2020r.).
Na podstawie art. 31zy ust. 1 ustawy o zwalczaniu COVID-19 - wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. z 2021 r. poz. 152). Rozporządzenie to zostało z dniem 28 lutego 2021r. zastąpione rozporządzeniem z dnia 26 lutego 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 ( Dz.U. 2021.371) i z uwagi na fakt, że wniosek został złożony 15.02.2021r. zastosowanie znajduje rozporządzenie z 19 stycznia 2021r.
Zgodnie z § 10 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia:
1.
Zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia [...] stycznia 2021 r. do dnia [...] stycznia 2021 r. albo za okres od dnia [...] grudnia 2020 r. do dnia [...] stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o [...], z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień [...] listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami:
1)
[...], [...], [...], [...], [...],
2)
[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]
- którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem [...] listopada 2020 r.
2.
Oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] listopada 2020 r.
W przedmiotowej sprawie skarżący we wniosku jako prowadzoną przez siebie przeważającą działalność wg PKD wskazał działalność oznaczoną kodem [...], która uprawnia do zwolnienia z opłacania składek . Natomiast w rejestrze REGON na dzień [...] listopada 2020r. miał wpisaną jako przeważającą działalność z kodem 46.42Z, która nie uprawniała do zwolnienia z opłacania składek. Kod 4771Z miał również ujawniony w rejestrach ale nie jako działalność przeważającą. Skarżący podał, że nie dokonał aktualizacji danych w rejestrze REGON, działalność oznaczoną kodem 4771Z jako przeważającą (sprzedaż detaliczna w sklepie "wszystko dla dziecka"), prowadzi od 2007r. i wówczas kod tej działalności wpisał do rejestru. Podał, że charakter jest działalności handlowej zmienia się czasami co dwa tygodnie, co uniemożliwia częste aktualizacje wpisów, na pewno tylko sprzedaż detaliczną prowadził w 2020 i 2021, gdyż sprzedaż hurtowa przestała przynosić zyski. Organ uznał, że zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia istotne znaczenie ma jedynie wpis w rejestrze REGON.
W pierwszej kolejności w niniejszej sprawie konieczne jest poprawne zinterpretowanie terminu "przeważającej działalności".
Interpretacją tego terminu zajął się Wojewódzki Sad Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 4 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Wr 614/20, którego stanowisko w nim zawarte podziela skład orzekający w sprawie i przyjmuje za własne, ponawiając argumentację poniżej.
Klasyfikacja PKD unormowana jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. z 2007 r. Nr 251 poz. 1885 ze zm.); dalej: "rozporządzenie PKD". Rozporządzenie PKD wydane zostało na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz.U. z 2020 r. poz. 443 ze zm.); dalej: "u.o.s.p.". W tym akcie, odnośnie do "przeważającej działalności", w załączniku Zasady PKD Zasady Budowy Klasyfikacji w pkt 7, wyjaśniono jedynie, że przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana. Jednocześnie, wśród danych ewidencyjnych podlegających wpisowi jest również numer identyfikacyjny REGON przedsiębiorcy, o ile taki posiada (art. 5 ust. 1 pkt 3).
Nadto w u.o.s.p. w przepisie art. 42 ust. 3 pkt 4 wskazano, że wpisowi do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu. W samej u.o.s.p. nie zawarto definicji terminu "przeważającej działalności" gospodarczej, ale w art. 46 u.o.s.p. zawarta jest delegacja ustawowa do określenia sposobu i metodologii prowadzenia oraz aktualizacji rejestru podmiotów, wzory wniosków, ankiet i zaświadczeń, uwzględniając konieczność zapewnienia kompletności oraz aktualizacji danych gromadzonych w tym rejestrze. Sposób kodowania wykonywanej działalności, w tym rodzaju przeważającej działalności, określa § 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń z dnia [...] listopada 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 2009 ze zm.); dalej: "rozporządzenie o metodologii", w którym w § 9 ust. 1 przewidziano, że wykonywaną działalność wpisuje się w postaci wykazu rodzajów działalności kodowanych według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) na poziomie działu, grupy, klasy lub podklasy, a rodzaj przeważającej działalności na poziomie podklasy, zaś w § 9 ust. 2 pkt 1, że rodzaj przeważającej działalności ustala się odpowiednio, w przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, których celem jest osiągnięcie zysku, zakładów działalności gospodarczej, stowarzyszeń organizacji społecznych, fundacji, związków zawodowych, kościołów - na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
Na gruncie przedstawionego uregulowania prawnego, możliwym sposobem odkodowania terminu "przeważającej działalności" jest przyjęcie go w znaczeniu wynikającym z ww. przepisów statystycznych. Statystyczny charakter ma też informacja o tzw. działalności przeważającej, którą dany podmiot powinien obowiązkowo podać rejestrując firmę. Zatem, należy stwierdzić, że podmiot uprawiony do otrzymania ulgi, to płatnik składek prowadzący na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, przeważającą działalność według podanego w przepisie PKD, a dana przeważająca działalność jest ustalona na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
Wskazać także należy, że ustawa o zwalczaniu COVID-19 wraz z ustawami ją nowelizującymi, tj.: z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie systemu ochrony zdrowia związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 567) i ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o systemie instytucji rozwoju (Dz. U. z 2020 r. poz. 569) wchodzą w skład tzw. pakietu ustaw Tarczy Antykryzysowej 1,0, przyjętego przez Sejm RP 28 marca 2020r. Tarcza Antykryzysowa ma stanowić rozwiązanie dla polskiej gospodarki w dobie epidemii koronawirusa. To pakiet rozwiązań przygotowanych przez rząd, który ma ochronić polskie państwo i obywateli przed kryzysem wywołanym epidemią. Opiera się on na pięciu filarach: ochronie miejsc pracy i bezpieczeństwu pracowników, finansowaniu przedsiębiorców, ochronie zdrowia, wzmocnieniu systemu finansowego, inwestycjach publicznych. Tarcza ma na celu ustabilizowanie polskiej gospodarki, a także stworzenie jej impulsu inwestycyjnego (https://www.gov.pl/web/ tarczaantykryzysowa).
Prawidłowe więc zdefiniowanie terminu "przeważającej działalności" oraz dokonanie wykładni § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia ma zatem doniosłe znaczenie również w kontekście celu Tarczy Antykryzysowej, która stanowi reakcję na negatywne skutki epidemii. Jak wynika z tych przepisów, cel tych regulacji prawnych nastawiony jest na realne wsparcie podmiotów, które skutki epidemii faktycznie ponoszą (np. poprzez wprowadzone ograniczenia w prowadzeniu działalności). Chodzi zatem o to, aby wsparcie otrzymały podmioty faktycznie prowadzące na dany dzień, jako przeważającą działalność, we wskazanym zakresie, według podanego PKD.
Wskazać również należy, że - z uwagi na istotę postępowania rejestracyjnego - organ ewidencyjny, ani później podatkowy, nie badają z urzędu zgodności zadeklarowanej działalności (zgodnie z PKD), z ewentualnymi czynnościami, które w ramach tej działalności, np. podatnik, zamierza faktycznie podjąć. Takie działania organów administracji publicznej naruszałyby swobodę prowadzenia działalności gospodarczej.
Nadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie podkreśla się, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest swoistą deklaracją (zgłoszeniem) zamierzonej przez osobę fizyczną działalności, ma on charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 2215/05; wyrok NSA z dnia z dnia 26 sierpnia 2014 r. sygn. akt II GSK 1010/13).
Powyższe jest, zdaniem sądu, istotne na gruncie właściwego odczytania § 10 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia. Przyjąć bowiem należy, że skoro wpis w rejestrze ma charakter jedynie deklaratywny to w przypadku rozbieżności między tym wpisem a rzeczywistym rodzajem prowadzonej przez stronę przeważającej działalności, uwzględniać należy wykazany przez nią rodzaj faktycznie wykonywanej działalności.
Przy takim ustaleniu należało wyjaśnić, czy zasadnym było stanowisko organu, który nie badał rozbieżności między wskazanym przez skarżącego we wniosku kodem przeważającej działalności a tym wynikającym z rejestru REGON.
Z brzmienia przepisów § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 19 stycznia 2021 r. wynika, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek płatnikom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż wymienionych w art. 31zo ust. 1-3 ustawy COVID-19 lub innych określonych na mocy art. 31zy ust. 1 ustawy COVID-19). Treść przepisów wskazuje, że omawiana ulga przysługuje płatnikom rzeczywiście prowadzącym określoną działalność. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Natomiast w § 10 ust. 2 rozporządzenia z dnia 19 stycznia 2021 r. (podobnie, jak miało to miejsce w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 i w § 10 ust. 3 rozporządzenia z 26 lutego 2021r.) ustawodawca zdecydował się o wprowadzeniu środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma (miało) nastąpić ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie"). Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu. Nie ma ono jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść i odwołanie się do przepisów k.p.a. oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych (łac. praesumptiones iuris tantum). Postępowanie w sprawie ulgi jest prowadzone na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (zob. art. 31zq ust. 7 i 8 ustawy COVID-19), a zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Dane pozyskiwane przez Zakład w trybie określonym w § 10 ust. 2 rozporządzenia z dnia 19 stycznia 2021 r. oraz § 10 ust. 3 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r. mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. (zob. art. 43 ustawy o statystyce publicznej) i są dla Zakładu wiążące, ale przepisy ustawy COVID-19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 k.p.a., co nie zostało przez organ dostrzeżone. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w powołanych rozporządzeniach, jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji, a wynika on z art. 31zy ust. 1 i 2 ustawy COVID-19), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w przepisach rozporządzeń, tj. danych pozyskanych przez Zakład z rejestru podmiotów REGON i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje lub znajdował w odnośnym okresie porównawczym. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest/był inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez Zakład z rejestru podmiotów REGON.
Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest i była rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę (Radę Ministrów upoważnioną do wydania rozporządzenia) jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony inicjującej postępowanie administracyjne, ale Zakład przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Powinien zatem przed wydaniem takiej decyzji powiadomić ją o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 k.p.a.). Jeżeli zaś strona składa wnioski dowodowe mające podważyć dane z rejestru podmiotów REGON, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7 i 78 § 1 k.p.a. Ma to istotne znaczenie w sprawach skarżącego, ponieważ przy przyjętym przez Zakład stanowisku, choć jak wskazano błędnym, powinien on przeanalizować dokumenty, na które powoływał się wnioskodawca, które zmierzały do podważenia wpisów w rejestrze REGON według stanu na okresy porównawcze.
Dokonując wykładni powyższych przepisów Zakład powinien uwzględnić zasady wspólne dla systemu prawnego w Rzeczypospolitej Polskiej, jakie wiążą się z wartością demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Ten sam wymóg powinien przyświecać ustawodawcy podczas konstruowania regulacji normatywnych. Pomoc, o jakiej mowa, powinna być kierowana do podmiotów, które rzeczywiście prowadziły określony w rozporządzeniach rodzaj działalności gospodarczej (co też w treści tego przepisu uczyniono), a nie (tylko) tym, które legitymują się określonym rodzajem wpisu wyłącznie o formalnym charakterze (o znaczeniu dla statystyki publicznej), niezależnie od tego, czy działalność taką faktycznie prowadziły.
Jak wskazał WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 27 maja 2021 (sygn. I SA/Rz 308/21), które to stanowisko Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela dokonując wykładni przepisów § 10 ust. 2 rozporządzenia z dnia 19 stycznia 2021 r. oraz § 10 ust. 3 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r. nie można pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON oraz jeżeli zostanie wykazane, że w określonym czasie przeszłym dany rodzaj działalności był prowadzony jako przeważający.
W niniejszej sprawie rodzaj prowadzonej przez skarżącego działalności na dzień [...] listopada 2020 r. nie był kwestionowany. Złożony przez niego wniosek ze wskazaną przeważającą działalnością oznaczoną kodem PKD 4771Z mógł stanowić wniosek strony postępowania zgłoszony przeciwko treści dokumentu urzędowego, tj. danym pobranych przez Zakład z rejestru REGON.
Z podanych względów Sąd ocenił kontrolowane decyzje za wadliwe. Wydano je przedwcześnie, z naruszeniem przepisów prawa materialnego (błędną wykładnię przepisów § 10 ust. 1 , 2 i 3 powołanego rozporządzenia, w szczególności w zakresie ustaleń faktycznych w kontekście prowadzonej w określonych okresach rodzaju przeważającej działalności z ograniczeniem się do danych z rejestru REGON) i z naruszeniem w/w przepisów postępowania tj. art. 7, 76 § 3, 77 § 1, 78 § 1 k.p.a.
Rzeczą Zakładu w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie rozpoznanie wniosków skarżącego przy uwzględnieniu stanowiska Sądu wyrażonego w uzasadnieniu, w szczególności w zakresie sposobu ustalania przeważającej działalności prowadzonej przez niego.
Wyrok wydano na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a.
Wyrok nie zawiera rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, ponieważ skarżący nie był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, a sprawy sądowe zainicjowane jego skargą z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. były wolne od kosztów sądowych. Nie przedłożono zaś zestawienia innych wydatków.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło