III SA/Gd 171/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant: Sekretarz sądowy Mirosława Marszałek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi M.C. na czynność Wójta Gminy Przywidz z dnia 7 marca 2025 r. nr RO.O.4464.1.2.2025 w przedmiocie dowozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. zasądza od Wójta Gminy Przywidz na rzecz M.C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. III SA/Gd 171/25 UZASADNIENIE Skarżąca M. C. w dniu 12 lutego 2025 roku złożyła w Urzędzie Gminy Przywidz dwa wnioski: pierwszy z nich o objęcie jej niepełnosprawnej córki N. C. dowozem do Zespołu Kształcenia i Wychowania w K., zaś drugi o zwrot kosztów przewozu córki do wymienionej wyżej placówki edukacyjnej. Wójt Gminy Przywidz odpowiedział na wnioski skarżącej pismami z dnia 20 lutego 2025 r. oraz z dnia 7 marca 2025 r., wyrażając zgodę na objęciem dowozem uczennicy N. C. do Szkoły Podstawowej w [...] , Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] lub Szkoły w T. Zdaniem Wójta wymienione szkoły położne na terenie Gminy Przywidz mogą realizować wszystkie zalecenia zawarte w przedłożonym przez rodziców uczennicy orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego i są położone bliżej niż placówka w K. Skarżąca w swej skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wskazała, że jej prośba dotyczyła zwrotu kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego do Szkoły w K., a nie zgody na objęcie córki dowozem do szkół do których ona nie chodzi. Zdaniem skarżącej było to jednoznaczne z odmową zwrotu kosztów dowozu N. C. do szkoły w K. Skarżąca powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych zgodnie z którym "najbliższą" szkołą jest taka, która pozwala najpełniej realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a zatem jest najpełniej dostosowana do zdolności i możliwości psychofizycznych dziecka. Nie musi to być szkoła najbliższa w rozumieniu faktycznej odległości od miejsca zamieszkania dziecka. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie szkołą najbliższą w rozumieniu przepisu art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 737 ze zm. – dalej jako P.o.) .Jeżeli zatem szkoła, którą wybrał rodzic, istotnie lepiej odpowiada potrzebom dziecka wynikającym z orzeczenia, to nie ma podstaw do podważenia prawa rodziców do zwrotu kosztów. Dopuszczalny jest bezpłatny dowóz dzieci do szkół, nawet gdy zamieszkują one poza obwodem danej placówki albo poza terytorium gminy. Zdaniem skarżącej, placówka w K. lepiej spełnia potrzeby jej dziecka, gdyż posiada salę gimnastyczną, salę sensoryczną bardzo ważną w przypadku dzieci z zanikiem mięśni, oraz basen zalecany przez rehabilitantów dziecka. Córka skarżącej od 3 roku życia uczęszcza do przedszkola i szkoły w K. i jest silnie związana z tą szkołą. Odległość do szkoły w P. jest podobna do odległości do szkoły w K. i wynosi około 10 km. Ponadto według art. 39 ust. 4 P.o. obowiązkiem gminy jest zapewnienie opieki w czasie przewozu dzieci niepełnosprawnych. Za bezpieczeństwo dzieci w czasie przewozu odpowiada opiekun zatrudniony przez gminę, którego gmina nie zapewnia. Rolę opiekuna spełnia kierowca, co zdaniem skarżącej narusza prawo. Skarżąca, w przypadku uwzględnienia skargi zwróciła się także z prośbą o wyjaśnienie, od kiedy przysługuje jej prawo uzyskania zwrotu kosztów dojazdu. Wniosku nie składała wcześniej z powodu braku wiedzy, że należy się jej zwrot kosztów dowozu do szkoły. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Przywidz wniósł odrzucenie skargi w całości jako niedopuszczalnej, a z ostrożności procesowej o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz Gminy Przywidz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu Wójt przywołał treść przepisu art. 39 ust. 4 pkt 1 P.o. w myśl którego obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21 rok życia. Przyznał także, że rodzice dzieci niepełnoprawnych mają pełne prawo wyboru odpowiedniej według nich szkoły lub placówki oświatowej dla swojego dziecka. Jednakże, odmawiając rodzicowi zwrotu kosztów za dojazdy N. C. do placówki oświatowej w sąsiedniej gminie K. Wójt kierował się tym, że najbliższe, równorzędne szkoły podstawowe, zapewniające standard kształcenia należny córce skarżącej znajdują się na terenie gminy Przywidz. Posiadają one przeszkoloną odpowiednio kadrę pedagogiczną oraz infrastrukturę dostosowaną do potrzeb dzieci z niepełnosprawnością. Szkoły wyposażone są w odpowiednie sale dydaktyczne, a zatrudnieni w nich nauczyciele posiadają kwalifikacje wymagane ustawowo do zajmowania stanowiska nauczyciela logopedy, w tym specjaliści w dziedzinach logopedii i rewalidacji. Zapewniają one prawidłowy przebieg wychowania i nauczania dziecka, dostosowany do jego zdolności psychofizycznych i uwzględniający zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nie wskazywało na konieczność zapewnienia basenu córce skarżącej ani dodatkowego opiekuna podczas dowozu. W szkołach na terenie Gminy Przywidz uczą się uczniowie z podobnymi orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego, jak córka skarżącej, a w Szkole Podstawowej w [...] jest sala do zajęć psychologiczno-pedagogicznych. Gmina Przywidz zapewnia dowóz dla dzieci z orzeczeniem o kształceniu specjalnym, które chodzą do Szkoły Specjalnej w [...] oraz dla uczniów, którzy chodzą do szkół na terenie Gminy Przywidz, dla których organem prowadzącym jest Gmina Przywidz. Wójt Gminy Przywidz przeprowadził ocenę potrzeb i możliwości niepełnosprawnego dziecka m.in w oparciu o orzeczenie o niepełnosprawności. Zgodnie z obowiązującymi przepisami oświatowymi, decyzja o miejscu realizacji obowiązku szkolnego należy do kompetencji gminy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, a zgoda na naukę w innej jednostce samorządu terytorialnego może być wyrażona wyłącznie w przypadku braku możliwości zaspokojenia potrzeb edukacyjnych dziecka w gminie macierzystej. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, dziecko ma dostęp do edukacji specjalnej, odpowiednich warunków lokalowych, opieki pedagogicznej i terapeutycznej. Gmina, realizując politykę edukacyjną i finansową, jest zobowiązana do racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi. Kierowanie dzieci do placówek w innych gminach skutkuje koniecznością przekazywania potrzeb oświatowych, co w przypadku braku uzasadnienia merytorycznego stanowi nieuzasadnione obciążenie budżetu gminy. Wobec powyższego, zamiast zwrotu kosztów za dojazdy do szkoły w sąsiedniej gminie, Wójt Gminy wyraził chęć zapewnienia bezpłatnego dojazdu do szkoły podstawowej, na terenie gminy Przywidz, która spełnia wymagania ustawowe w zakresie opieki nad dziećmi z niepełnosprawnościami na co skarżąca nie wyraziła zgody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że odmowa zapewnienia uczniom dojazdu do placówki oświatowej jest czynnością z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem jest ona zaskarżalna do sądu administracyjnego. Przyjąć zatem należało, że zaskarżona w niniejszej sprawie czynność Wójta Gminy Przywidz z dnia 7 marca 2025 r. dotycząca zapewnienia niepełnosprawnej córce skarżącej bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do szkoły podlega kognicji tutejszego Sądu na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem art. 39 ust. 4 pkt 1 P.o. obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia. Celem art. 39 ust. 4 P.o. jest pomoc rodzinom wychowującym uczniów niepełnosprawnych w wieku do 21 roku życia oraz wychowującym młodzież i dzieci niepełnosprawne w stopniu głębokim, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi - nawet do 25 roku życia - i ułatwienie realizacji przez takie osoby obowiązku nauki, który zwłaszcza w przypadku osób dotkniętych niepełnosprawnościami kwalifikowanymi trwa dłużej niż w przypadku osób dotkniętych lżejszą niepełnosprawnością (zob. wyrok NSA z 30 października 2020 r., sygn. I OSK 1087/20). Zgodnie z art. 39 a) P.o. obowiązek ten gmina może spełniać poprzez organizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci, młodzieży i uczniów we własnym zakresie albo poprzez zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci, młodzieży i uczniów oraz rodziców - co następuje na podstawie umowy zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami takiego dziecka, przy czym zwrot kosztów jednorazowego przewozu następuje w wysokości określonej według wskazanego w ustawie wzoru. O ile przez zawarcie umowy z rodzicami dziecka gmina może się "zwolnić" z realizacji tego obowiązku w formie organizowania we własnym zakresie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci, młodzieży i uczniów, o tyle gmina nie może "zmusić" rodziców do zawarcia takiej umowy, czy też narzucić im którąkolwiek z form realizacji nałożonego na nią obowiązku. Do rodziców należy także wybór jednej z przewidzianych w art. 39 a P.o. form realizacji przez gminę spoczywającego na niej obowiązku zapewnienia uczniom niepełnosprawnym bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazywano wielokrotnie, że "najbliższa" szkoła podstawowa lub ponadpodstawowa nie oznacza tylko i wyłącznie placówki położonej w najbliższej odległości (w ujęciu geograficznym) od miejsca zamieszkania dziecka ale najbliższą szkołę, która umożliwia tym dzieciom realizację obowiązku szkolnego, zgodnie z treścią orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy poza sporem pozostaje to, że kształcenie córki skarżącej odbywa się na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego na podstawie art. 127 ust. 10 P.o. Skarżąca złożyła równocześnie dwa wnioski dotyczące wzajemnie wykluczających się form realizacji powyższego obowiązku. Były to wnioski o objęcie jej niepełnosprawnej córki dowozem do Zespołu Kształcenia i Wychowania w K. oraz o zwrot kosztów przewozu córki do tego Zespołu. Rzeczą organu było w tej sytuacji jednoznaczne wyjaśnienie istoty wniosku skarżącej, gdyż jak wskazano wyżej, organowi nie przysługuje uprawnienie do samodzielnego wyboru jednej z form obciążającego go obowiązku. Z akt administracyjnych wynika, że organ nie zwrócił się do skarżącej o jednoznaczne sprecyzowanie istoty jej żądania. Dopiero z kolejnych pism skarżącej zdaje się wynikać, że z uwagi na zastrzeżenia co do sposobu wykonywania przez gminę przewozu dzieci domaga się ona wyłącznie zwrotu kosztów realizowanego samodzielnie dowozu dziecka do szkoły w K. Podkreślić należy zarazem, że zaskarżona czynność, wskazując na gotowość gminy do "objęcia dowozem uczennicy N. C." do określonych trzech szkół na terenie Gminy Przywidz nie stanowi jednoznacznego rozstrzygnięcia żadnego z wniosków skarżącej, skoro jej wolą, zgodnie ze złożonymi wnioskami było zapewnienie dowozu córki (w przewidzianych prawem alternatywnych formach) do szkoły w K. Już z tego powodu uznać należało, że zaskarżona czynność została dokonana z naruszeniem prawa, gdyż jej istotą powinno być jednoznaczne rozstrzygnięcie żądania osoby uprawnionej. Skoro czynności organów gminy w przedmiocie realizacji obowiązku zapewnienia uczniom niepełnosprawnym bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej podlegają kontroli sądowej, to muszą one opierać się na materiale pozwalającym na dokonanie przez sąd administracyjny takiej merytorycznej kontroli. Tymczasem Wójt Gminy Przywidz ograniczył się do wskazania 3 szkół na terenie Gminy Przywidz, deklarując, że pozwalają one na spełnienie wszystkich warunków wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego N. C. Deklaracji tej nie towarzyszyły jednak żadne dokumenty, które pozwalałyby zweryfikować twierdzenia organu i rozstrzygnąć, czy istotnie i w jakim stopniu szkoły te spełniają wymogi określone w orzeczeniu, oraz jakie odległości dzielą je od miejsca zamieszkania uczennicy mającej prawo do bezpłatnego dowozu. W tych warunkach dokonanie przez sąd merytorycznej kontroli zaskarżonej czynności nie było możliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uważa za konieczne dla określenia właściwego sposobu postępowania organu w sprawie, wyrażenie poglądu, że wybór przez rodziców szkoły, która ich zdaniem najlepiej zaspokaja potrzeby edukacyjne i rehabilitacyjne ich niepełnosprawnego dziecka nie pozbawia ich uprawnienia do otrzymania od gminy zwrotu kosztów przewozu dziecka do szkoły także w przypadku, gdy wybrana przez nich szkoła nie jest szkołą "najbliższą" w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 P.o. Natomiast obowiązek zwrotu przez gminę rodzicom kosztów dojazdu ograniczony jest zawsze wysokością kosztów przewozu dziecka do szkoły "najbliższej", ustalonej w oparciu o odległość od miejsca zamieszkania dziecka i kryterium realizacji warunków określonych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Uzasadniając powyższe stanowisko należy przywołać regulacje zawarte w Konstytucji RP. Zgodnie z jej art. 70 ust. 3 zd. 1 rodzice mają wolność wyboru dla swoich dzieci szkół innych niż publiczne. Natomiast w myśl art. 70 ust. 4 Konstytucji władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. Art. 71 ust. 1 Konstytucji przewiduje zaś po stronie Państwa obowiązek uwzględniania w jego polityce społecznej i gospodarczej dobra rodziny. Zatem bezspornie rodzice mają prawo wyboru najlepszej dla ich niepełnosprawnych dzieci szkoły, jako miejsca, gdzie dziecko nie tylko zdobywa wiedzę i wykształcenie, ale także spędza znaczną część swego czasu i podlega różnego rodzaju procesom socjalizacyjnym. Zwłaszcza w przypadku dziecka niepełnosprawnego istotnym elementem wpływającym na wybór szkoły jest poczucie bezpieczeństwa, którym dziecko cieszyć się może w jednej szkole, a deficyt którego może odczuwać w innej placówce. Także dostępne w danej szkole formy rehabilitacji i terapii mają oczywiste znaczenie dla wyboru dokonywanego przez rodziców. Brak jest w przepisach prawa regulacji, która w przypadku wyboru przez rodziców formy zwrotu kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego jako realizacji "obowiązku zapewnienia bezpłatnego dowozu" ograniczałaby im wolność wyboru najlepszej dla ich dziecka szkoły poprzez wymóg uczęszczania do szkoły "najbliższej". Oczywistą jest natomiast konieczność ograniczenia finansowego obciążenia gminy tym właśnie kryterium. Odmienna interpretacja przepisów Prawa oświatowego, pozostawałaby w sprzeczności nie tylko z powołanymi wyżej art. 70 ust. 4 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP ale także z zasadą Rzeczypospolitej Polskiej jako demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Zmuszałaby bowiem rodziny, dla których koszty dowozu dziecka do szkoły stanowią istotne obciążenie, do rezygnacji ze szkoły najlepiej realizującej potrzeby ich niepełnosprawnego, a zatem wymagającego szczególnej opieki dziecka. Istotą i sensem pomocy świadczonej przez gminę na rzecz rodziców dzieci niepełnosprawnych jest faktyczne lub finansowe wsparcie ich w rozwiązaniu trudnego często problemu dowozu dziecka do szkoły. Nie jest natomiast celem omawianej regulacji skłonienie rodziców dzieci niepełnosprawnych do tego, by dzieci te uczęszczały do szkoły położonej na terenie gminy. W tym kontekście podnoszony przez Wójta Gminy Przywidz argument ochrony interesów fiskalnych gminy, związany z uzależnieniem wysokości dotacji oświatowej od liczby uczniów uczęszczających do szkół na terenie gminy nie może być w żadnym razie przedłożony ponad prawo rodziców do wyboru najlepszych możliwych warunków wychowawczych, edukacyjnych i rehabilitacyjnych dla ich niepełnosprawnych dzieci. Przyjęcie natomiast zgodnej z zasadami Konstytucją RP interpretacji analizowanych przepisów Prawa oświatowego pozwala na równą pomoc finansową wszystkim rodzicom dzieci niepełnosprawnych, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127 P.o. (na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenie specjalnego). Interpretacja ta nie naraża także gmin na nieuzasadnione i wygórowane obciążenia finansowe, skoro wysokość należnych kosztów ogranicza się do ustalonych kosztów dojazdu do szkoły "najbliższej", zaś pozostałą część kosztów dowozu rodzice ponoszą samodzielnie. Odnosząc się zaś do kwestii okresu, za jaki przysługuje rodzicom zwrot kosztów dojazdu niepełnosprawnego dziecka do szkoły, należy podkreślić, że podstawową jednostką kalendarzową w instytucjach edukacyjnych jest rok szkolny, który zgodnie z art. 94 P.o. rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy - z dniem 31 sierpnia następnego roku. Ustawa Prawo oświatowe nie wiąże prawa do uzyskania przez rodziców bezpłatnego przewozu dziecka do szkoły z datą złożenia przez nich wniosku, gdyż uprawnienie to przysługuje z mocy prawa rodzicom dzieci korzystających z edukacji na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenie specjalnego, o którym mowa w art. 127 P.o. Aby jednak doprowadzić do konkretyzacji tego uprawnienia w drodze umowy, o której mowa w art. 39a ust. 4 P.o. rodzice powinni złożyć wniosek oraz właściwe orzeczenie, przy czym wydanie orzeczenia poprzedza postępowanie, na czas trwania którego rodzice nie mają wpływu. Należy przyjąć zatem, że uprawnienie do zwrotu kosztów dojazdu niepełnosprawnego dziecka do szkoły przysługuje rodzicom począwszy od początku roku szkolnego, w którym przedłożone zostało właściwemu organowi orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, o którym mowa w przepisie art. 127 P.o. Wyjątkiem byłaby sytuacja, w której przyczyna wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego (choroba, wypadek itd.) zaistniałaby w czasie trwania roku szkolnego. Stwierdzając zatem, że zaskarżona czynność naruszyła prawo materialne art. 39 ust. 4 pkt 1 P.o. Sąd na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. stwierdził jej bezskuteczność, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania, wobec uwzględnienia skargi Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Rozpoznając wnioski skarżącej złożone przez nią w dniu 12 lutego 2025 r. Wójt Gminy Przywidz uwzględni jednoznaczne wyjaśnienie skarżącej, że spośród wyłączających się wzajemnie form pomocy w dowozie dziecka do szkoły domaga się zwrotu kosztów tego dowozu. Rozstrzygając tak sprecyzowany wniosek Wójt zobowiązany będzie oprzeć się na dokumentach charakteryzujących poszczególne, rozpatrywane placówki oświatowe w kontekście wymogów edukacyjnych wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Wójt zobowiązany będzie uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną, zgodnie z którą wybór przez rodziców szkoły, która ich zdaniem najlepiej zaspokaja potrzeby edukacyjne i rehabilitacyjne ich niepełnosprawnego dziecka nie pozbawia ich uprawnienia do otrzymania od gminy zwrotu kosztów przewozu dziecka do szkoły także w przypadku, gdy wybrana przez nich szkoła nie jest szkołą "najbliższą" w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 P.o., zaś podlegające zwrotowi koszty dojazdu ograniczone są zawsze wysokością kosztów przewozu dziecka do szkoły "najbliższej" w przedstawionym wyżej znaczeniu. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).