I FZ 207/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Zbigniew Łoboda, , , po rozpoznaniu w dniu 31 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy z zażalenia Z. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lipca 2024 r., sygn. akt I SPP/Gd 110/24, o odrzuceniu sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 27 maja 2024 r. o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpatrzenia w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 12 lutego 2024 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie ulgi w spłacie kosztów upomnienia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 8 lipca 2024 r., sygn. akt I SPP/Gd 110/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił sprzeciw Z. B. (dalej: "strona" lub "skarżący") od zarządzenia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (dalej "referendarz") z dnia 27 maja 2024 r., sygn. akt I SPP/Gd 334/24, o pozostawieniu wniosku strony o przyznanie prawa pomocy bez rozpatrzenia, w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 12 lutego 2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie ulgi w spłacie kosztów upomnienia. W ocenie sądu pierwszej instancji skarżący uchybił terminowi do wniesienia przedmiotowego sprzeciwu. Na powyższe postanowienie strona, pismem z dnia 5 sierpnia 2024 r., wniesionym drogą elektroniczną, jednocześnie rezygnując z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, wniosła zażalenie, zarzucając mu dowolność interpretacyjną przepisów oraz wadliwe domniemanie o poprawności awizacji przesyłek przez pocztę. Ponadto skarżący: - wniósł o powołanie na świadka Pani M. – kierownik punktu pocztowego w Galerii w S. informując również, iż wielokrotnie zgłaszał i wciąż zgłasza nieprawidłowości w awizacji listów lub też jej braku, a także, iż placówka pocztowa posiada jego numer telefonu i w przypadku jego niestawienia się po przesyłkę informuje go telefonicznie na koniec ostatniego dnia; - zgłasza, iż wielokrotnie dochodzi do sytuacji niepozostawienia pierwszego, powtórnego awiza lub też obu, a czasem pozostawienie go na dwa dni przed upływem końca terminu odbioru; - podnosi, iż w lipcu w jego skrzynce znalazły się awiza zaadresowane na inne, nieznane mu osoby, których termin upływał w ciągu dwóch lub jednego dnia; - wniósł o powołanie na świadka swojej córki E. B., niejednokrotnie będącej świadkiem nieprawidłowości w działaniu poczty i listonosza; - stwierdził, iż wymienione okoliczności uzasadniają tezę, iż uznanie w dniu 14 czerwca 2024 r. za doręczoną przesyłki sądowej zawierającej zarządzenie z dnia 27 maja 2024 r. o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, było wadliwe, a zatem postanowienie odrzucające sprzeciw należy uchylić. Pismem, również z dnia 5 sierpnia 2024 r. wniesionym tą samą drogą, określonym jako: "c.d. zażalenia na postanowienie" uzupełnił jego argumentację podnosząc, iż: - przyjęcie w przepisach prawa instytucji doręczenia zastępczego i fikcji doręczenia stanowi uregulowanie, z którego sądy powinny korzystać ostrożnie, wymaga stosunkowo liberalnej oceny dowodów uzasadniających niepodjęcie awizowanej przesyłki, przytoczył też wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 6/02; - za wadliwością doręczenia przemawia fakt, iż w dniu 21 maja 2024 r. uległ wypadkowi drogowemu jako rowerzysta i przebywał na zwolnieniu lekarskim do 22 lipca 2024 r.- w związku z uszkodzeniem telefonu, do logowania i autoryzacji pism kodami SMS nie miał dostępu do e-PUAP, a o pomoc zwracał się do ARIMR, co przy braku środków finansowych na odpowiedź listowną powinno również uzasadniać przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu. Strona zaskarżając w całości postanowienie z dnia 8 lipca 2024 r., domaga się jego uchylenia w całości oraz uznania, że sprzeciw został wniesiony w terminie, jak również o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na bardzo trudną sytuację finansową, zdrowotną i techniczną. Ponadto, w przypadku nieuchylenia zaskarżonego postanowienia, skarżący wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 259 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późń. zm., dalej jako: p.p.s.a.) od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest to, czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił moment rozpoczęcia (a w konsekwencji również zakończenia) biegu terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza, z dnia 27 maja 2024 r., sygn. akt I SPP/Gd 334/24, o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zainicjowanym wniesioną przez nią skargą na decyzję organu podatkowego. Dla rozstrzygnięcia tego sporu kluczowe znaczenie ma zatem ustalenie daty doręczenia ww. postanowienia. Szczegółowe zasady dokonywania doręczeń w postępowaniu przed sądem administracyjnym regulują przepisy rozdziału 4 "Doręczenia" Działu III Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w którym w art. 65 § 2 przewidziano, że w przypadku doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego (w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640, z późn. zm., dalej "Prawo pocztowe"), stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym. Ponadto w myśl art. 73 § 1-3 p.p.s.a w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 (tj. doręczenia bezpośrednio adresatowi lub innym osobom zrównanym z nim przez przepisy cytowanej ustawy — wyjaśnienie sądu), pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu Prawa pocztowego albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o możliwości odbioru pisma w placówce pocztowej (urzędzie gminy) w terminie 7 dni od pozostawienia tego zawiadomienia, a w przypadku niepodjęcia pisma w tym ostatnim terminie pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia. W myśl natomiast art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Zarządzeniem z dnia 27 maja 2024 r. sygn. akt I SPP/Gd 110/24 referendarz postanowił o pozostawieniu wniosku z dnia 1 kwietnia 2024 r. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, z uwagi na nienadesłanie uzupełnionego na formularzu PPF wniosku w zakresie przyznania prawa pomocy. Zarządzenie wraz ze stosownym pouczeniem odnośnie przysługującego na nie środka zaskarżenia w postaci sprzeciwu oraz siedmiodniowego terminu na jego wniesienie, zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, uznane zostało w zaskarżonym postanowieniu za doręczone w dniu 14 czerwca 2024 r. tj. z upływem 14 dni od daty pierwszego awizowania mającego miejsce w dniu 31 maja 2024 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sądowych nie wynika jednak dokonanie powtórnego awizowania, które to awizowanie stanowi warunek konieczny dla uznania skuteczności doręczenia w trybie zastępczym. Z dokumentu tego, wynika natomiast, że strona odebrała przesyłkę z zarządzeniem referendarza w dniu 15 czerwca 2024 r. (k. 16 akt sądowych) W sytuacji braku możliwości ustalenia na podstawie akt sądowych dokonania powtórnego awizowania stosownie do wymogu art. 73 § 1-3 p.p.s.a., za datę doręczenia, od której należało liczyć termin wyznaczony do dokonania czynności procesowej, trzeba było uznać dzień rzeczywistego odebrania pisma przez wnoszącego zażalenie. Zgodnie z tą datą, termin ten upływał w dniu 22 czerwca 2024 r., który to wypadał w sobotę. Zgodnie z art. 83 § 2 p.p.s.a., jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy, a zatem termin na wniesienie sprzeciwu w przedmiotowej sprawie upływał w dniu 24 czerwca 2024 r. Jak wynika z akt sądowych, strona wniosła sprzeciw właśnie w dniu 24 czerwca 2024 r. (UPP k. 20 akt sądowych). Z powyższego wynika więc, że termin do wniesienia przez stronę sprzeciwu od postanowienia referendarza został zachowany, a w konsekwencji zastosowanie art. 259 § 2 p.p.s.a. przez sąd pierwszej instancji było nieprawidłowe. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. ----------------------- 4