II OZ 205/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia X sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 263/22 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Y S.A. z siedzibą w [...] na uchwałę Rady Miasta Gdańska z dnia[...]września 2021 r. nr [...]w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 263/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] odrzucił skargę kasacyjną X sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Admnistracyjnego w Gdańsku z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 263/22, i zwrócił X sp. z o.o. z siedzibą w [...] uiszczony wpis od tej skargi. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podniósł, że postępowanie odwoławcze w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest oparte na zasadzie skargowości, co oznacza, że może ono być wszczęte wyłącznie na wniosek legitymowanego podmiotu. Artykuł 173 § 2 ustawy Prawo o postępowania administracyjnego (p.p.s.a.) zawiera przy tym zamknięty katalog podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi kasacyjnej. Uprawnienie do wniesienia skargi kasacyjnej przysługuje stronie postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 32 p.p.s.a., tj. skarżącemu oraz organowi, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich, Rzecznikowi Małych i Średnich Przedsiębiorców oraz Rzecznikowi Praw Dziecka. W rozpoznawanej sprawie skargę kasacyjną wniosła natomiast X sp. z o.o. z siedzibą w [...], która nie była stroną postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 9 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 263/22. Ponadto, zdaniem Sądu, ww. Spółka nie ma również przymiotu uczestnika tego postępowania na prawach strony. Postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało zainicjowane skargą Y S.A. z siedzibą w [...] wniesioną na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Przepis ten nie daje podstaw do dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym innego pomiotu niż wnoszący skargę na akt prawa miejscowego. Jednocześnie, w ocenie Sądu, uprawnień uczestnika postępowania w przedmiotowym postępowaniu sądowym nie daje X sp. z o.o. z siedzibą w [...] przepis art. 33 § 2 p.p.s.a. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 178 p.p.s.a., odrzucił skargę kasacyjną X sp. z o.o. z siedzibą w [...] i w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrócił tej Spółce uiszczony przez nią wpis od tej skargi. Zażaleniem X sp. z o.o. z siedzibą w [...] zaskarżyła powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie: 1) art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 173 § 2 w zw. z art. 33 § 3 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że skarga kasacyjna wniesiona przez X sp. z o.o. z siedziba w [...] była niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych, co stanowiło powód do jej odrzucenia, podczas gdy do dnia wydania zaskarżonego postanowienia, Sąd I instancji nie rozpoznał odrębnego wniosku Spółki z dnia 4 stycznia 2023 r. o dopuszczeniu do udziału w charakterze uczestnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym ze skargi Y S.A. na uchwałę Rady Miasta Gdańska nr [...]z dnia [...] września 2021 r.; 2) art. 173 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że skargę kasacyjna wniósł nieuprawniony podmiot, podczas gdy do dnia wydania zaskarżonego postanowienia, nie zakończyło się prawomocnie, oddzielne postępowanie zainicjowane wnioskiem X sp. z o.o. z siedzibą w [...] z dnia 4 stycznia 2023 r. o dopuszczeniu do udziału w charakterze uczestnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym ze skargi Y S.A. na uchwałę Rady Miasta Gdańska nr [...]z dnia [...] września 2021 r.; 3) art. 33 § 2 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne (co najmniej przedwczesne) uznanie, że X sp. z o.o. z siedzibą w [...], pomimo że posiada interes prawny w niniejszym postępowaniu, to nie może być uznana za uczestnika postępowania na prawach strony w rozumieniu art. 33 § 2 p.p.s.a., bowiem przepis ten nie dotyczy postępowań innych niż uregulowane w k.p.a. W ocenie Spółki kwestia dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania winna, w myśl art. 33 § 2 p.p.s.a., stanowić przedmiot odrębnego postępowania, niezależnego od postępowania o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Dopiero prawomocne zakończenie postępowania, prowadzonego w oparciu o art. 33 § 2 p.p.s.a., da podstawę do oceny dopuszczalności skargi kasacyjnej zarówno z przyczyn podmiotowych jak i przedmiotowych. Z uwagi na powyższe w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W piśmie procesowym z 27 marca 2023 r. Y S.A. wniosła o oddalenie powyższego zażalenia i zasądzenie od X sp. z o.o. na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej oraz wszczęcie na jej podstawie postępowania sądowoadministracyjnego przed sądem drugiej instancji uzależnione jest od łącznego spełnienia warunków wynikających z przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.), tj.: wniesienia skargi kasacyjnej w przepisanym terminie (art. 177), sporządzenia jej przez adwokata, radcę prawnego lub inną uprawnioną osobę (art. 175), zachowania wymogów formalnoprawnych (art. 176 w zw. z art. 174), należytego opłacenia (art. 230) oraz wniesienia jej przez uprawniony podmiot (art. 173 § 2). Niezaistnienie, którejkolwiek z tych przesłanek powoduje niedopuszczalność skargi kasacyjnej, a w konsekwencji powoduje jej odrzucenie (art. 178 p.p.s.a.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że uprawnienie do wniesienia skargi kasacyjnej przysługuje stronie postępowania sądowoadministracyjnego, prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich, Rzecznikowi Małych i Średnich Przedsiębiorców oraz Rzecznikowi Praw Dziecka (art. 173 § 2 p.p.s.a.). Zauważyć jednak należy, iż w niniejszej sprawie X sp. z o.o. z siedzibą w [...] wraz ze skargą kasacyjną złożyła wniosek o dopuszczenie jej do udziału w niniejszym postępowaniu (pismo z dnia 4 stycznia 2023r.). W takim przypadku Wojewódzki Sąd Administracyjny winien w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek X sp. z o.o. z siedzibą w [...] o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu (czego nie uczynił), a następnie przedmiotem rozpoznania uczynić skargę kasacyjną tego podmiotu. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że Sąd pierwszej instancji przedwcześnie odrzucił skargę kasacyjną X sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Admnistracyjnego w Gdańsku z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 263/22. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zwrot kosztów postępowania należy zauważyć, że stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 p.p.s.a. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym. W takim przypadku ma zastosowanie art. 199 p.p.s.a., z którego wynika, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.