II OZ 204/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Q sp. z o.o. z siedzibą w[...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 263/22 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Y S.A. z siedzibą w [...] na uchwałę Rady Miasta Gdańska z dnia [...]września 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 263/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną Q sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 263/22, i zwrócił Q sp. z o.o. z siedzibą w [...] uiszczony wpis od tej skargi. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podniósł, że postępowanie odwoławcze w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest oparte na zasadzie skargowości, co oznacza, że może ono być wszczęte wyłącznie na wniosek legitymowanego podmiotu. Artykuł 173 § 2 ustawy Prawo o postępowania administracyjnego (p.p.s.a.) zawiera przy tym zamknięty katalog podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi kasacyjnej. Uprawnienie do wniesienia skargi kasacyjnej przysługuje stronie postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 32 p.p.s.a., tj. skarżącemu oraz organowi, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich, Rzecznikowi Małych i Średnich Przedsiębiorców oraz Rzecznikowi Praw Dziecka. W rozpoznawanej sprawie skargę kasacyjną wniosła natomiast Q sp. z o.o. z siedzibą w [...], która nie była stroną postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 9 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 263/22. Ponadto, zdaniem Sądu, ww. Spółka nie ma również przymiotu uczestnika tego postępowania na prawach strony. Postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało zainicjowane skargą Y S.A. z siedzibą w [...] wniesioną na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Przepis ten nie daje podstaw do dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym innego pomiotu niż wnoszący skargę na akt prawa miejscowego. Jednocześnie, w ocenie Sądu, uprawnień uczestnika postępowania w przedmiotowym postępowaniu sądowym nie daje Q sp. z o.o. z siedzibą w [...] przepis art. 33 § 2 p.p.s.a. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 178 p.p.s.a., odrzucił skargę kasacyjną Q sp. z o.o. z siedzibą w [...] i w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrócił tej Spółce uiszczony przez nią wpis od tej skargi. Zażaleniem Q sp. z o.o. zaskarżyła powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie: 1) art. 178, w zw. z art. 173 § 2, w zw. z art. 33 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji odrzucenie skargi kasacyjnej skarżącej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 263/22 ze względu na brak przypisania skarżącej przymiotu strony postępowania administracyjnego, podczas gdy w przedmiotowej sprawie nie było prowadzone postępowanie administracyjne, z uwagi na to, że postępowanie przed WSA w [...] zostało zainicjowane w wyniku złożenia skargi na uchwałę Rady Miasta Gdańska, a skarżąca wywodziła swoje uprawnienie do występowania w sprawie w charakterze uczestnika z art. 33 § 1a p.p.s.a., a nie jak wskazał Sąd z art. 33 § 1 i 2 p.p.s.a.; 2) art. 173 § 2, w zw. z art. 33 § 1a p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy z okoliczności przedstawionych w skardze kasacyjnej wynika, że skarżąca posiada interes prawny w przedmiotowym postępowaniu - jako jego uczestnik - i w związku z tym legitymowana jest do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w [...] z dnia 13 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 263/22; 3) art. 178, w zw. z art. 33 § 1a i § 1b p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej skarżącej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 263/22, ze względu na brak przypisania skarżącej przymiotu strony postępowania administracyjnego, pomimo nie rozpoznania wcześniej wniosku skarżącej z dnia 2 stycznia 2023 r. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania; 4) art. 173 § 2, w zw. z art. 33 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej skarżącej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 263/22, ze względu na brak przypisania skarżącej przymiotu uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego, podczas gdy wynik postępowania sądowoadministracyjnego o sygn. akt II SA/Gd 263/22 dotyczy interesu prawnego skarżącej i tym samym posiada ona interes prawny w sprawie, co implikuje możliwość skorzystania przez skarżącą z konstytucyjnego prawa do sądu i udziału w procesie sądowym, stosownie do art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ewentualnie, gdyby Sąd nie uwzględnił powyższych zarzutów, w zażaleniu zarzucono naruszenie art. 173 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji RP poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej skarżącej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 263/22, i tym samym pozbawienie możliwości skorzystania przez skarżącą ze środka prawnego służącego do ochrony jej praw, które narusza przedmiotowy wyrok WSA w [...], podczas gdy skarżąca posiada legitymację do złożenia skargi kasacyjnej ze względu na konstytucyjne prawo do sądu wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Z uwagi na powyższe w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie, na wypadek gdyby NSA uznał, że w sprawie występuje zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości dotyczące uznania, czy osobie, która posiada interes prawny w sprawie ale nie brała udziału w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym ze względu na brak wiedzy o toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, przysługuje legitymacja do złożenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie ze skargi na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., o odroczenie rozpoznania sprawy i przedstawienie tego zagadnienia do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu na podstawie art. 187 § 1, w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Ponadto wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W piśmie procesowym z 20 marca 2023 r. Y S.A. wniosła o odrzucenie powyższego zażalenia w stosunku do zaskarżonego pkt 2 postanowienia Sądu pierwszej instancji (w przedmiocie zwrotu Q sp. z o.o. wpisu sądowego), oddalenie zażalenia w stosunku do zaskarżonego pkt 1 postanowienia Sądu pierwszej instancji (w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej), nieuwzględnienie wniosku o odroczenie rozpoznania sprawy i przedstawienie skłądowi siedmiu sędziów NSA zagadnienia prawnego i zasądzenie od Q sp. z o.o. na rzecz Y S.A. kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie procesowym z dnia 22 marca 2023 r. Rada Miasta Gdańska poinformowała, że merytoryczne rozstrzygnięcie ww. zażalenia pozostawia Sądowi wskazując jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 33 § 1a oraz art. 54 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej oraz wszczęcie na jej podstawie postępowania sądowoadministracyjnego przed sądem drugiej instancji uzależnione jest od łącznego spełnienia warunków wynikających z przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.), tj.: wniesienia skargi kasacyjnej w przepisanym terminie (art. 177), sporządzenia jej przez adwokata, radcę prawnego lub inną uprawnioną osobę (art. 175), zachowania wymogów formalnoprawnych (art. 176 w zw. z art. 174), należytego opłacenia (art. 230) oraz wniesienia jej przez uprawniony podmiot (art. 173 § 2). Niezaistnienie, którejkolwiek z tych przesłanek powoduje niedopuszczalność skargi kasacyjnej, a w konsekwencji powoduje jej odrzucenie (art. 178 p.p.s.a.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że uprawnienie do wniesienia skargi kasacyjnej przysługuje stronie postępowania sądowoadministracyjnego, prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich, Rzecznikowi Małych i Średnich Przedsiębiorców oraz Rzecznikowi Praw Dziecka (art. 173 § 2 p.p.s.a.). Zauważyć jednak należy, iż w niniejszej sprawie Q sp. z o.o. z siedzibą w [...] wraz ze skargą kasacyjną złożyła wniosek o dopuszczenie jej do udziału w niniejszym postępowaniu (pismo z dnia 2 stycznia 2023 r.). W takim przypadku Wojewódzki Sąd Administracyjny winien w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek Q sp. z o.o. z siedzibą w [...] o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu (czego nie uczynił), a następnie przedmiotem rozpoznania uczynić skargę kasacyjną tego podmiotu. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że Sąd pierwszej instancji przedwcześnie odrzucił skargę kasacyjną Q sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 263/22. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zwrot kosztów postępowania należy zauważyć, że stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 p.p.s.a. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym. W takim przypadku ma zastosowanie art. 199 p.p.s.a., z którego wynika, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.