I GSK 1057/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zarządu Województwa Wielkopolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 lipca 2025 r. sygn. akt III SA/Po 252/25 w sprawie ze skargi K. I. Sp. z o.o. w P. na orzeczenie Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny projektu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Zarządu Województwa Wielkopolskiego na rzecz K. I. Sp. z o.o. w P. 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 2 lipca 2025 r., III SA/Po 252/25 po rozpoznaniu skargi [...] na orzeczenie Zarządu Województwa Wielkopolskiego z 3 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny projektu w pkt I. stwierdził, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, w pkt II. przekazał sprawę Zarządowi Województwa Wielkopolskiego w celu ponownego rozpatrzenia protestu. W pkt III. zasądził od Zarządu Województwa Wielkopolskiego na rzecz [...] 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zarząd Województwa Wielkopolskiego (dalej: "Skarżący kasacyjnie organ") wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości oraz rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. W każdym przypadku zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy oraz wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania: mających istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a"), tj.: 1. art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a) ustawy z 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz. U. z 2022r., poz. 1079, dalej: "ustawa wdrożeniowa"), w związku z art. 76 w zw. z art. 146 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., polegające na wydaniu zaskarżanego wyroku uwzględniającego skargę i stwierdzającego dokonanie oceny projektu z naruszeniem prawa wraz ze stwierdzeniem, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy w sytuacji, gdy ocena projektu została przeprowadzona w sposób zgodny z prawem i tym samym nie naruszający prawa, a zatem istniały podstawy do oddalenia skargi. W ramach wskazanej podstawy skargi kasacyjnej zarzucam naruszenie przepisów postępowania, które są podstawą rozstrzygnięcia w przypadku odmowy przyznania dofinasowania, a które obejmują również ustawę wdrożeniową, która zawiera szczególne regulacje w odniesieniu do p.p.s.a. dotyczące postępowania przed sądami administracyjnymi, w tym sposobu rozstrzygnięcia sprawy ze skargi wnioskodawcy, którego wnioskowi odmówiono przyznania dofinansowania, 2. art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 55 ust. 1 w zw. z art. 76 ustawy wdrożeniowej, poprzez wydanie zaskarżonego wyroku uwzględniającego skargę i stwierdzającego, że ocena projektu została przeprowadzona z naruszeniem prawa w sytuacji, gdy zaistniały podstawy do oddalenia skargi, gdyż Sąd błędnie przyjął, nie wnikając szczegółowo i kompleksowo w zapisy Regulaminu, że Organ w każdej sytuacji powinien wezwać do wyjaśnień/ uzupełnień. Powyższa konkluzja Sądu nie zawiera oparcia w stanie prawnym sprawy, gdyż w zarówno przepisy Regulaminu - pkt 4.2.14 oraz nadrzędnej nad nim ustawy wdrożeniowej (art. 55 ust. 1) pozwalają na złożenie wyjaśnień/ uzupełnień, lecz tylko w ograniczonym zakresie i traktują wezwanie jako czynność fakultatywną, a nie obligatoryjną, 3. art. 73 ust. 8 pkt 2) w zw. z art. 64 ust. 2 pkt 4 i art. 68 ustawy wdrożeniowej, poprzez brak oddalenia skargi w sytuacji gdy istniały ku temu podstawy, ponieważ Organ rozstrzygając protest podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym, tj. ponownie sprawdził złożony przez Skarżącą wniosek w zakresie spełniania kryteriów wyboru projektów oraz odniósł się do protestu w powiązaniu z zapisami wniosku o dofinansowanie, 4. art. 141 § 4 p.p.s.a., w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., w zw. z art. 3 § 1 i § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 55 ust. 1 ustawy wdrożeniowej polegające na braku wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia, stwierdzającego, że ocena zawarta w zaskarżonym rozstrzygnięciu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo (zasadę przejrzystości i rzetelności), a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny - w tym dokonania nadinterpretacji stwierdzenia przez Komisję Odwoławczą, że skoro sformułowanie "nie dotyczy" jest niejednoznaczne, wówczas nie jest oczywiste, czy kryterium jest spełnione, podczas gdy powyższe stwierdzenie ma znaczenie marginalne i w kontekście całej sprawy nie może przesądzać o naruszeniu prawa przez Organ, gdyż to wnioskodawca/ skarżąca powinna uzasadnić spełnienie kryterium nr 18, a nie Organ, 5. art. 141 § 4 p.p.s.a., w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. polegające na braku właściwego zredagowania wskazań co do dalszego postępowania skierowanych do Organu, tj. braku przedstawienia wskazań, które korespondowałyby z przyjętą podstawą prawną wyroku, a odnoszących się do stwierdzonych naruszeń prawa materialnego skutkujących koniecznością przekazania sprawy w celu ponownego rozpatrzenia protestu oraz poprzez ogólne wskazanie, że "przy ponownym rozpoznaniu IZ przeprowadzi ocenę kryterium nr 18, uwzględniając uwagi sformułowane wyżej w uzasadnieniu wyroku", podczas gdy konkretnych wskazań nie wymieniono, a uzasadnienie tej części stanowi oderwanie od systemowej wykładni ustawy i Regulaminu stwierdzenie, że "organ powinien wezwać skarżącą do jednoznacznego określenia w zakresie kryterium nr 18", podczas gdy ustawa przewiduje fakultatywną możliwość wezwania do uzupełnienia/ wyjaśnienia, a nie jednoznacznego określenia" i to tylko w ściśle określonych przypadkach, 6. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 73 ust. 8 pkt 2 w związku z art. 45 ust. 1 i 2 w zw. z art. 55 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez niewskazanie w uzasadnieniu wyroku, z jakich względów Sąd pierwszej instancji nakazał zastosowanie art. 55 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez wezwanie skarżącej do "jednoznacznego określenia w zakresie kryterium nr 18," podczas gdy zarówno przepisy ustawy wdrożeniowej, jak i Regulaminu uprawniają organ do wezwania wnioskodawcy do poprawienia/uzupełnienia tylko w określonych przypadkach, 7. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a) ustawy wdrożeniowej polegające na uwzględnieniu skargi w konsekwencji niedostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji, że organ dokonał prawidłowej wykładni art. 55 ust. 1 i 3 w związku z art. 45 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej poprzez prawidłowe rozpoznanie protestu ze wskazaniem, że nie było możliwe wezwanie wnioskodawcy oraz wskazaniem przez Sąd konieczności poszukiwania "ewentualnego" potwierdzenia spełnienia kryterium nr 18 w całości wniosku, podczas gdy ani przepisy ustawy wdrożeniowej ani też Regulaminu nie przewidują takiego trybu oceny, 8. art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a) ustawy wdrożeniowej, poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz art. 73 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej, poprzez niewłaściwe niezastosowanie przez brak oddalenia skargi, mimo że nie była ona uzasadniona, z uwagi na brak naruszenia przez Organ art. 55 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w związku art. 45 ust. 1 ww. ustawy, w związku z pkt 4.2.10, 4.2.12, 4.2.14 Regulaminu poprzez niesłuszne stwierdzenia dokonane przez Sąd pierwszej instancji, że niewezwanie strony do jednoznacznego sprecyzowania kryterium 18 wniosku, mimo że skarżąca wskazała, że zobowiązuje się do zapewnienia niestosowania działań antydyskryminacyjnych narusza powyższe przepisy, 9. art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a) ustawy wdrożeniowej, poprzez błędne zastosowanie w zw. z art. 153 p.p.s.a., poprzez wskazanie Organowi, jakie działania powinien podjąć, nie bacząc, że podjęcie tych działań przez Organ naruszyłoby przepisy ustawy, Regulaminu w zw. z art. 73 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej, poprzez błędne niezastosowanie, skoro istniały podstawy do oddalenia skargi. II. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a.tj: 1. art. 45 ust. 1 i 2 w zw. z art. 43 i art. 68 ustawy wdrożeniowej, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w zw. ze stwierdzeniem, że podzielono zarzut Skarżącej o błędnej i nierzetelnej ocenie dokonanej przez organ w zakresie kryterium nr 18 w zw. z brzmieniem Kryterium nr 18 wraz z jego opisem, w zw. z pkt 4.2.12 Regulaminu Wyboru Projektów nabór nr [...] (zwłaszcza art. 45 ust. 1 i 2), poprzez stwierdzenie, że Organ naruszył art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej , podczas gdy ocena Organu nie naruszała art. 45 ust. 1, ani art. 45 ust. 2 ustawy wdrożeniowej (chociaż Sąd nie stwierdził naruszenia przez Organ art. 45 ust. 2, lecz jedynie art. 45 ust. 1), gdyż ocena była przejrzysta, rzetelna i bezstronna. 2. art. 45 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej w zw. z pkt. 4.2.10, 4.2.11,4.2.12, 4.2.3, 4.2.12, 4.2.14 Regulaminu poprzez dowolne i nie wynikające z żadnych regulacji stwierdzenie, że sposób regulacji konkursowej opisany w uzasadnieniu wyroku nakłada na właściwe organy obowiązek dokonywania weryfikacji wniosku o dofinansowanie poprzez analizę całego wniosku o dofinansowanie, jak i załączników do wniosku, co stoi w sprzeczności z opisem Kryterium formalnego nr 18 (i innych), w którym stwierdzono, że Kryterium będzie weryfikowane na podstawie oświadczenia (tego jednego konkretnego oświadczenia, a nie wszystkich oświadczeń znajdujących się we wniosku), ani też całego wniosku, wraz z załącznikami, gdyż sprowadzałoby się to do niemożności wyodrębnienia oceny formalnej od merytorycznej i byłoby nieuprawnioną oceną bez uwzględnienia przepisów ustawy. 3. art. 55 ust. 1 i 3, art. 45 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na stwierdzeniu przez Sąd pierwszej instancji, że wezwanie wnioskodawcy do poprawienia lub uzupełnienia wniosku stanowi obowiązek organu, podczas gdy zarówno przepis ustawy wdrożeniowej, jak i Regulaminu nie przewidują obligatoryjnego trybu wezwania i uprawnienie to jest możliwe do realizacji tylko w sytuacjach wskazanych w Regulaminie oraz w związku ze stwierdzeniem, że skoro oceniający uznał, że zapis "nie dotyczy" jest niejednoznaczny, tym samym ocena dokonana przez organ i została dokonana w sposób sprzeczny z wzorcami postępowania konkursowego, a zatem naruszono art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w zakresie realizacji zasady przejrzystości i rzetelności, podczas gdy Sąd I instancji wyjmując z kontekstu poszczególne zdania i stwierdzenia Komisji Odwoławczej bez dokonywania kompleksowej oceny uzasadnienia Komisji naruszył zasady badania legalności oceny projektu pod względem legalności. 4. art. 55 ust. 1 w związku z art. 46, art. 68 i art. 77 ustawy wdrożeniowej, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na stwierdzeniu przez Sąd obowiązku organu wezwania wnioskodawcy do poprawienia lub uzupełnienia wniosku, art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że organ rozpatrując protest uczynił to z naruszeniem art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, w związku z punktem 4.2.14 Regulaminu poprzez zaniechanie ustalenia, że organ związany był przepisami art. 45 ust. 1 i 2 oraz art. 55 ust. 1 ustawy wdrożeniowej i pkt 4.2.14 Regulaminu, z których nie wynika, że organ był zobowiązany do wezwania skarżącej do poprawy wniosku. 5. art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez stwierdzenie, że ocena projektu dokonana był z naruszeniem prawa i wskazaniem, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien uwzględnić uwagi sformułowane w uzasadnieniu wyroku, co sprowadzałoby się do tego, że organ powinien i wezwać do uzupełnienia/ poprawienia wniosku, podczas gdy zarówno przepisy ustawy wdrożeniowej, jak i Regulaminu wskazują, że wezwanie do jednoznacznego określenia ma charakter fakultatywny, a nie obligatoryjny, czyli możliwe jest zastosowanie wezwania tylko w sytuacjach wskazanych wprost w Regulaminie, jak również poprzez wskazanie, że organ powinien poszukiwać samodzielnie potwierdzenia spełnienia kryteriów we wniosku, podczas gdy to do wnioskodawcy należy opisanie i przedstawienie okoliczności, które podlegają ocenie. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów Skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Za podstawę wyroku z 2 lipca 2025 r., III SA/Po 252/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Zarząd Województwa Wielkopolskiego. [...] w Poznaniu 10 stycznia 2025 r. złożyła wniosek o dofinansowanie w ramach programu regionalnego fundusze europejskie dla Wielkopolski 2021-2027 projektu "Wspólnie dla równości, wspólnie dla sukcesu". Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu (WUP) 5 marca 2025 r. poinformował o negatywnej ocenie wniosku. W karcie oceny formalnej wniosku stwierdzono, że nie spełnia kryterium formalnego nr 18 "Wnioskodawca, partner, realizator nie realizuje działań dyskryminujących." Podstawą takiej oceny była okoliczność, że w oświadczeniu nr 6 wskazano - "Nie dotyczy" zamiast - "Tak". WUP uznał, że skoro wnioskodawca oświadczył, że kryterium jej ani partnera nie dotyczy, nie zostało ono spełnione. Wobec tego, wniosek odrzucono na etapie oceny formalnej. Pismem z 11 marca 2025 r. [...] złożyła protest, który pismem z 4 kwietnia 2025 r. nie został uwzględniony. Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera zatem jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Według art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. Przytoczone skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, tylko jedynie weryfikuje zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. O skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez wpływ, o którym mowa należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem przepisom postępowania stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. W ramach omawianej podstawy kasacyjnej w pkt I. 1. do pkt 9. petitum skargi kasacyjnej Sądowi I instancji zarzucono naruszenie: "art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a) ustawy wdrożeniowej w związku z: art. 76 ustawy wdrożeniowej, w zw. z art. 146 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.; art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 55 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 76 ustawy wdrożeniowej; art. 73 ust. 8 pkt 2) w zw. z art. 64 ust. 2 pkt 4 i art. 68 ustawy wdrożeniowej; art. 141 § 4 p.p.s.a., w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., w zw. z art. 3 § 1, i § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 55 ust. 1 ustawy wdrożeniowej; art. 141 § 4 p.p.s.a., w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a.; art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. w związku z art. 73 ust. 8 pkt 2 w związku z art. 45 ust. 1 i 2 w zw. z art. 55 ust. 1 ustawy wdrożeniowej; art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a) ustawy wdrożeniowej; art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy wdrożeniowej poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz art. 73 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej poprzez niewłaściwe niezastosowanie przez brak oddalenia skargi; art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a ) ustawy wdrożeniowej poprzez błędne zastosowanie w zw. z art. 153 p.p.s.a." Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (dalej: z.r.z.f.), ustawa określa zasady realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2021-2027, podmioty uczestniczące w realizacji tych programów i tej polityki oraz tryb współpracy między nimi. Natomiast, według art. 76 tej ustawy, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczące aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 tej ustawy. W tej sprawie zastosowania nie mają art. 146 p.p.s.a., jak również art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. W ustawie z.r.z.f. ustawodawca inaczej niż w p.p.s.a. nie wskazał, że naruszenie prawa to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena projektu jest przeprowadzona w sposób naruszający prawo w stopniu mającym istotny wpływ na wynik oceny, kiedy naruszono system realizacji programu zawierający warunki i procedury obowiązujące instytucje uczestniczące w realizacji programów, obejmujące w szczególności zarządzanie, monitorowanie, sprawozdawanie, kontrolowanie, nakładanie korekt finansowych, odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, ewaluację oraz sposób koordynacji działań podejmowanych przez instytucje. Podstawę systemu realizacji programu mogą stanowić w szczególności przepisy prawa, wytyczne, szczegółowy opis priorytetów programu, opis systemu zarządzania i kontroli oraz instrukcje wykonawcze zawierające procedury działania właściwych instytucji (art. 6 z.r.z.f.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 2 lipca 2025 r., III SA/Po 252/25 po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] wyraził w trybie art. 153 p.p.s.a. następującą ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania: "W ocenie Sądu postępowanie Instytucji Zarządzającej powyższych wymogów nie spełniło w odniesieniu do kryterium nr 18. Na wstępie wskazać należy, że za podstawę wyroku Sąd przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Stan faktyczny nie był bowiem kwestionowany przez strony sporu. Protest został wniesiony w terminie. Podzielić należy zarzut skarżącej, podniesiony zarówno w proteście, jak i w skardze o błędnej i nierzetelnej ocenie dokonanej przez organ w zakresie kryterium nr 18. (...) ocena dokonana przez organ została dokonana w sposób sprzeczny z powyższymi wzorcami postępowania konkursowego. Naruszenie tych wzorców przez organ skutkuje uznaniem, że naruszone zostały wyżej wymienione zasady w zakresie oceny wniosku o dofinansowanie. Organ w toku postępowania konkursowego naruszył bowiem art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w zakresie realizacji zasady przejrzystości i rzetelności. Organ naruszył także art. 55 ust. 1 ustawy wdrożeniowej (skonkretyzowany w postanowieniach regulaminu konkursu), stanowiący podstawę uzupełnienia lub poprawienia wniosku o dofinansowanie projektu. Zgodnie z art. 55 ust. 1 ustawy wdrożeniowej na wezwanie właściwej instytucji wnioskodawca może uzupełnić lub poprawić wniosek o dofinansowanie projektu w zakresie określonym w wezwaniu, zgodnie z regulaminem wyboru projektów. Właściwa instytucja w trakcie uzupełniania lub poprawiania wniosku o dofinansowanie projektu zapewnia równe traktowanie wnioskodawców. W przypadku wątpliwości, w celu realizacji ww. zasad procedury konkursowej organ powinien wezwać skarżącą do jednoznacznego określenia w zakresie kryterium nr 18. (...) Przy ponownym rozpoznaniu IZ przeprowadzi ocenę kryterium nr 18, uwzględniając uwagi sformułowane wyżej w uzasadnieniu niniejszego wyroku." Artykuł 153 p.p.s.a. jest przepisem ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ma zastosowanie, kiedy sąd administracyjny uwzględnieni skargę i sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji publicznej. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji publicznej nie stosuje wskazanego przepisu p.p.s.a., lecz wypełnia ciążący na nim z mocy tego przepisu obowiązek uwzględnienia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu sądu. Przepis art. 153 p.p.s.a. jest przepisem prawa materialnego (zawartym w tym samym akcie co przepisy postępowania), ponieważ nakłada na organy administracji publicznej, a także sądy administracyjne określony obowiązek, którego nie wykonanie skutkuje sankcją w postaci uchylenia decyzji, bądź uchylenia wyroku sądu administracyjnego. Przepis ten reguluje stosunki pomiędzy podmiotami postępowania sądowoadministracyjnego, najpierw w postępowaniu przed organami administracji publicznej, a po wniesieniu skargi na ponownie wydaną decyzję ostateczną przed sądem administracyjnym. Niezastosowanie się przez wojewódzki sąd administracyjny do oceny prawnej jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 1) p.p.s.a. "Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Natomiast niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej przewidzianej w komentowanym przepisie jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.)" – tak: A. Kabat [w:] B. Dauter , M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 153. "Natomiast niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu sądu administracyjnego jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.)" – tak: J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 153. Ocena prawna o charakterze wiążącym wyrażona przez Sąd I instancji w trybie art. 153 p.p.s.a. obejmuje wykładnię konkretnego przepisu prawa materialnego celem jego prawidłowego zastosowania do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Z kolei, ocena prawna obejmująca przepisy postępowania wskazuje sposób ich zastosowania przez organ administracji publicznej przy ponownym rozpatrzeniu sprawy i jest powiązana ze wskazaniami co do dalszego postępowania. Ocena prawna wyrażona przez wojewódzki sąd administracyjny jest opinią, osądem, krytyką, diagnozą o dotychczasowym zastosowaniu przepisów prawa w zaskarżonym akcie przez organ administracji publicznej. Elementy oceny prawnej muszą zostać wyrażone w postaci jednoznacznych twierdzeń sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający organowi administracji publicznej oraz sądowi ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Natomiast, zgodnie z art. 141 § 4 zdanie drugie p.p.s.a., jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości. Wskazania nie mogą z góry narzucać sposobu rozstrzygnięcia konkretnych kwestii związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia sprawy. Według art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wymagane jest, aby uzasadnienie wyroku stanowiło logiczną, zwartą całość, a jednocześnie by było ono jedynie syntezą stanowiska sądu. Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i w razie ewentualnej kontroli instancyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione. Wadliwie sporządzone uzasadnienie nie zawierające wyjaśnienia ustawowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia uniemożliwia kontrolę kasacyjną wyroku, podobnie kiedy uzasadnienie wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Należy zwrócić uwagę na to, że według art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z kolei, według art. 98 § 1 p.p.s.a., przewodniczący zamyka rozprawę (posiedzenie). Natomiast uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym (art. 141 § 1 p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że skoro wydanie wyroku który jest wynikiem sprawy sądowoadministracyjnej, poprzedza czasowo sporządzenie jego uzasadnienia, to wadliwie sporządzone uzasadnienie nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w przypadku, kiedy uzasadnienie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia oraz zawiera stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zawiera podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie to stanowi logiczną, zwartą całość, i jednocześnie jest jedynie syntezą stanowiska sądu. Treść uzasadnienia umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem, o jakim mowa w art. 73 ust. 8 pkt 1) lit. a) ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz. U. z 2022 r., poz. 1079) – stwierdzeniem, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny przekazując jednocześnie sprawę właściwej instytucji w celu ponownego rozpatrzenia podjętego przez nią rozstrzygnięcia w przedmiocie nieuwzględnienia protestu. Zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy, wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania konkursowego zostały wyjaśnione. Ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu dotyczą wyłącznie przepisów postępowania wskazując sposób ich zastosowania przez organ administracji publicznej przy rozpatrzeniu rozstrzygnięcia w przedmiocie nieuwzględnienia protestu, tj. art. 45 ust. 1 z.r.z.f. oraz art. 55 ust. 1 z.r.z.f. Artykuł 73 ust. 8 pkt 1) lit. a) z.r.z.f. normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej określając kompetencję sądu administracyjnego w fazie orzekania i co do zasady nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ jego naruszenie przez Sąd I instancji jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom postępowania. W rozumieniu art. 174 pkt 2) p.p.s.a., nie jest naruszeniem przepisów postępowania zastosowanie przez Sąd I instancji środka określonego w ustawie, kiedy Sąd stwierdzi naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 73 ust. 8 pkt 1) lit. a) z.r.z.f. Zgodnie z art. 45 ust. 1 z.r.z.f., właściwa instytucja przeprowadza postępowanie w zakresie wyboru projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny. Jest to zespół norm prawnych regulujących uprawnienia i obowiązki uczestników postępowania w sprawie dofinansowania projektu, zapewniający przede wszystkim obronę interesów prawnych beneficjenta. Reguły te znajdują umocowanie w zasadzie równego dostępu do pomocy, wywodzącej się z traktatowej zasady równości. Zasada równego dostępu do pomocy nakłada na instytucje odpowiedzialne za realizację zadań polityki spójności obowiązek równego traktowania wszystkich beneficjentów pomocy oraz formułuje zakaz jakiegokolwiek faworyzowania lub dyskryminowania niektórych z nich. Naruszenie art. 45 ust. 1 z.r.z.f. zachodzi wówczas, kiedy konkurs nie został przeprowadzony w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny zapewniający stronie równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Jest to ustalenie z zakresu faktów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przyjmując ustalenia faktyczne dokonane przez Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu nie zaakceptował oceny projektu dokonanej przez komisję oceny projektów w zakresie spełnienia kryterium nr 18 i wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku. Zgodnie z art. 55 ust. 1 z.r.z.f., na wezwanie właściwej instytucji wnioskodawca może uzupełnić lub poprawić wniosek o dofinansowanie projektu w zakresie określonym w wezwaniu, zgodnie z regulaminem wyboru projektów. Właściwa instytucja w trakcie uzupełniania lub poprawiania wniosku o dofinansowanie projektu zapewnia równe traktowanie wnioskodawców. Jest to przepis postępowania regulujący uprawnienia i obowiązki uczestników postępowania w sprawie dofinansowania projektu. Z przepisu tego nie wynika, że chodzi wyłącznie o braki formalne wniosku o dofinansowanie. Uzupełnienie wniosku o dofinansowanie nie oznacza możliwości jego poprawy, co oznacza że w wyniku tych czynności nie może dojść do zmiany jego zawartości merytorycznej. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia braków formalnych. Wniosek o dofinansowanie powinien spełniać wymogi formalne określone przez odpowiednie postanowienia regulaminu konkursu. Brakami formalnymi wniosku o dofinansowanie są te, które odnoszą się do jego formy określonej w regulaminie konkursu oraz instrukcji wypełniania wniosku, która zawiera wszystkie niezbędne informacje, które umożliwiają wypełnienie i złożenie prawidłowego wniosku o dofinansowanie. Są to zarówno ogólne zasady, jak i szczegółowe wskazówki dotyczące wypełnienia poszczególnych części i rubryk wniosku oraz obligatoryjnych załączników. Według art. 55 ust. 3 z.r.z.f., w razie stwierdzenia we wniosku o dofinansowanie projektu oczywistej omyłki pisarskiej lub rachunkowej właściwa instytucja może poprawić ją z urzędu, informując o tym wnioskodawcę. Pojęcie oczywistej omyłki oznacza błąd pisarski, niezamierzoną niedokładność, usterkę w tekście wniosku o dofinansowanie lub jego załącznikach. Za oczywistą należy również uznać omyłkę, która nie jest widoczna w treści wniosku o dofinansowanie, ale wynika z porównania treści wniosku z pozostałymi złożonymi dokumentami. Oczywista omyłka to błąd informacyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie naruszył przepisów postępowania, o jakich mowa w art. 174 pkt 2) p.p.s.a. stwierdzając naruszenie art. 55 ust. 1 z.r.z.f. przez właściwą instytucję, która nie wezwała wnioskodawcy do uzupełnienia lub poprawienia wniosku o dofinansowanie projektu w zakresie określonym w wezwaniu, zgodnie z regulaminem wyboru projektów. Przepisy ustrojowe, jakimi są art. 3 § 1 p.p.s.a. (Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie), a także art. 3 § 3 p.p.s.a. (Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach), sąd administracyjny może naruszyć wówczas, gdy zaniecha kontroli skutecznie złożonej skargi, rozpozna sprawę nienależącą do jego kognicji, zastosuje środek kontroli inny niż określony w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bądź zastosuje inne niż zgodność z prawem kryterium kontroli działalności administracji publicznej. W tej sprawie Sąd I instancji rozpoznał skargę na nieuwzględnienia protestu, którą ocenił pod kątem legalności w zakresie zastosowanych przepisów ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. Przyjmuje się, że prawo materialne to normy prawne bezpośrednio regulujące stosunki pomiędzy podmiotami prawa, określając przesłanki (fakty) powodujące ich powstanie, zmianę lub wygaśnięcie. Do prawa materialnego zalicza się również normy prawne regulujące określone obowiązki, zakazy lub nakazy i przewidujące określone sankcje za ich nieprzestrzeganie. Inaczej mówiąc, przepisy prawa materialnego to takie, które kształtują sytuację prawną podmiotu. Z kolei, przepisy postępowania określają sposób dochodzenia praw i roszczeń publicznoprawnych wynikających z prawa materialnego, normy tego prawa określają w jaki sposób i w jakich terminach ma być załatwiana konkretna sprawa administracyjna. Prawo formalne, to zespół norm prawnych regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej, prawo to urzeczywistnia normy prawa materialnego. Przepisy postępowania mogą być zawarte w tym samym akcie normatywnym co normy prawa materialnego. Prawidłowe sformułowanie skargi kasacyjnej opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Przyjmuje się, że podstawę prawną wyroku sądu administracyjnego stanowią te przepisy, które określają sposób rozstrzygnięcia sprawy w zależności od wyników postępowania sądowego. Tak pojmowana podstawa rozstrzygnięcia powinna być podana i wyjaśniona w uzasadnieniu wyroku, w którym sąd administracyjny powinien wskazać, jakie przepisy uprawniały organ administracji publicznej do wyciągnięcia określonych konsekwencji prawnych z dokonanych w sprawie ustaleń. Chodzi o przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania, które miały zastosowanie w sprawie administracyjnej, które łącznie z przepisami p.p.s.a. stanowią podstawę prawną wyroku sądu administracyjnego. Skuteczną podstawą zarzutów kasacyjnych opartych na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. może być naruszenie wyłącznie takich przepisów prawa materialnego, które zastosował albo miał zastosować organ administracji publicznej. Podstawą prawną decyzji jest przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego powołany w decyzji jako podstawa prawna decyzji oraz wyjaśniona w uzasadnieniu prawnym decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Takim przepisem prawa jest ten, który kształtuje sytuację prawną podmiotu przez pozbawienie uprawnienia i nałożenie określonego obowiązku, będącego sankcją za jego nieprzestrzeganie. W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. w pkt II.1. do pkt 5. petitum skargi kasacyjnej kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 45 ust. 1 i 2 z.r.z.f. oraz art. 55 ust. 1 i 3 z.r.z.f. Skoro ten ostatni przepis brzmi: W razie stwierdzenia we wniosku o dofinansowanie projektu oczywistej omyłki pisarskiej lub rachunkowej właściwa instytucja może poprawić ją z urzędu, informując o tym wnioskodawcę - to nie może go naruszyć wojewódzki sąd administracyjny rozpoznając skargę na nieuwzględnienie protestu. Wskazane przepisy są przepisami postępowania, co powoduje że zarzuty podniesione w ramach omawianej podstawy kasacyjnej nie mogą być prawnie skuteczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdzając, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny i przekazując jednocześnie sprawę właściwej instytucji w celu ponownego rozpatrzenia podjętego przez nią rozstrzygnięcia w przedmiocie nieuwzględnienia protestu wskazał jako przepisy naruszone art. 45 ust. 1 z.r.z.f. oraz art. 55 ust. 1 z.r.z.f., tj. przepisy postępowania mające zastosowanie w sprawie dofinansowania projektu, a nie przepisy prawa materialnego. Zarzuty dotyczące obu form naruszenia prawa materialnego powinny być formułowane w przypadku, gdy stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i nie budzi wątpliwości. Podnoszenie takich zarzutów w oparciu o podstawy wymienione w art. 174 pkt 1) p.p.s.a. nie jest skuteczne w przypadkach, gdy strona chce zakwestionować wadliwe, jej zdaniem, ustalenia stanu faktycznego. Skoro skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., to tym samym kasator nie podważył skutecznie ustaleń w zakresie okoliczności sprawy, co do których wyraził swoją ocenę prawną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2) i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).