III SAB/Gl 6/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Adam Pawlyta, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lipca 2025 r. sprawy ze skargi A. G. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Prokurator Rejonowy w B. dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2. zobowiązuje Prokuratora Rejonowego w B. do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia otrzymania akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie. Pismem z 31 stycznia 2025r. określonym jako wniosek, skarżący A. G. wniósł o "przekazanie akt sprawy do WSA w Gliwicach z żądaniem stwierdzenia wyjątkowo zuchwałej i rażącej obrazy prawa" oraz zasądzenie na jego rzecz kwoty 45.269,88 zł za "notoryczne kpienie z prawa". Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżący kwestionuje sposób procedowania sprawy jego wniosku o udzielenie informacji publicznej przez Prokuratora Rejonowego w B., w szczególności fakt wezwania go do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu informacji. Organ wystąpił z takim żądaniem, gdyż – jego zdaniem - żądanie dotyczy informacji przetworzonej, podczas gdy w ocenie skarżącego jest to informacja prosta, jako że jest natychmiast dostępna w systemie informatycznym Prokuratury Prok-Sys. Z uwagi na powyższe, pismo to Sąd potraktował jako skargę na bezczynność Prokuratora Rejonowego w B. w załatwieniu wniosku strony o udzielenie informacji publicznej. Z akt sprawy wynika, że 21 października 2024 r. do Prokuratury Rejonowej w B. wpłynął wniosek strony z 20 października 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wynikającym z następujących pytań: 1 - dlaczego M. F. potwierdza nieprawdę w dokumentach i kto go chroni? 2 - czy M. F. otrzymał w którymkolwiek z lat 2022-2024 jakąkolwiek nagrodę, dodatek itp. gratyfikację, kiedy dokładnie, kwota, przyczyna, osoba wnioskująca, zatwierdzająca? 3 - czy którakolwiek z uniewinnionych osób w latach 2019-2024 w obszarze Prokuratury Rejonowej w B. miała stosowane tymczasowe aresztowanie, czasookres, kwalifikacja prawna zarzutów, referat którego prokuratora? 4 - jaka była przyczyna wysuwania przez jedną konkretną osobę wielokrotnych zarzutów wobec Skarbu Państwa-Prokuratora Rejonowego w B. w latach 2019-2021 ? Czy M. F. stwierdza, iż nie wie o szczegółach ? Czy M. F. defrauduje pieniądze z budżetu państwa ? 5 - ile w każdym roku z przedziału 2019-2024r. wpłynęło do tej jednostki zawiadomień na D. G.? Kto procedował z zawiadomieniami ? 6 - ile w każdym roku z przedziału 2019-2024r. wpłynęło do tej jednostki zawiadomień na M. F. ? Kto procedował z zawiadomieniami ? 7 - czy M. F. podjął jakiekolwiek czynności wobec A. G. w związku z uszczupleniem przez jej działania Skarbu Państwa i to dwukrotnym? Konkrety wraz z datami. 8 - czy M. F. podjął jakiekolwiek czynności wobec D. G. w związku z uszczupleniem przez jego działania Skarbu Państwa i to wielokrotnym? Konkrety wraz z datami. Pismem z 23 października 2024r. Prokurator Rejonowy poinformował stronę, że w kwestii przyznawanych nagród, jak i ewentualnych postępowań służbowych winien się zwrócić do Prokuratora Okręgowego. Jednocześnie decyzją również z 23 października 2024 r. odmówił udzielenia informacji publicznej. W uzasadnieniu podniósł, iż wnioskodawca domaga się udostępnienia informacji przetworzonej, co wymaga wykazania szczególnego interesu publicznego uzasadniającego udzielenie takiej informacji, czego wnioskodawca nie uczynił. Z zachowaniem terminu skarżący wniósł od tej decyzji odwołanie. Decyzją z 26 listopada 2024r. Prokurator Okręgowy uchylił decyzję Prokuratora Rejonowego z 23 października 2024r. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu stwierdził, że wniosek o udzielenie informacji obejmował 8 szeroko rozbudowanych kwestii. Obowiązkiem organu było rozpoznanie wniosku w całości w zakresie każdej z żądanych informacji. Natomiast z treści decyzji organu I instancji nie wynika w jakim zakresie (odnośnie której z żądanych informacji) organ zobowiązany uznał, że żądane informacje mają charakter przetworzony. Prokurator Okręgowy wskazał również na lakoniczność uzasadnienia przedstawionego przez organ stanowiska, co uniemożliwia ocenę jego zasadności. Organ odwoławczy sformułował także zalecenia dla organu I instancji co do ponownego postępowania. Podkreślił, że rozpoznając wniosek, organ zobowiązany winien procedować w zakresie każdej z 8 żądanych informacji. Ocenić w poszczególnych częściach, czy dotyczą informacji publicznej, czy organ zobowiązany jest w jej posiadaniu, czy wniosek w poszczególnych punktach jest precyzyjny i jasny. Ocenić wreszcie, czy ma ona charakter informacji prostej czy też informacji przetworzonej. Jeśli ustali, że żądane informacje mają charakter informacji przetworzonej, winien wezwać wnoszącego do wykazania, że udostępnienie żądanych informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego i po uzyskaniu stanowiska składającego wniosek, winien podjąć decyzje w sprawie. Przystępując do rozpoznania wniosku, Prokurator Rejonowy pismem z 10 grudnia 2024r. ponownie wezwał stronę do wykazania, że udostępnienie części objętych wnioskiem informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, gdyż mają one charakter informacji przetworzonych. Wezwanie dotyczyło zagadnień: - stosowania tymczasowego aresztowania wobec uniewinnionych osób w latach 2019 – 2024r., - ilości zawiadomień w latach 2019 -2024 dot. prokuratora D. G., - ilości zawiadomień w latach 2019 -2024 dot. prokuratora M. F. Przypomniał także, że o informacje dot. nagród i postępowań służbowych wnioskodawca winien się zwrócić do Prokuratury Okręgowej. Wskazanym na wstępie pismem z 26 grudnia 2024r. skarżący wystąpił z wyżej omówioną skargą na bezczynność organu. Pismem z 8 stycznia 2025r. organ poinformował skarżącego o ilości zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez prokuratorów: D. G. i M. F. (odpowiednio 4 i 3) oraz o tym, że wszystkie pochodziły od strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy. Prawo do uzyskania informacji publicznej wynika z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego w ust. 1, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Sprawy dot. informacji publicznej reguluje ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 902 – zwana dalej "udip"). Przy rozpoznawaniu spraw, których przedmiotem jest informacja publiczna na wstępie rozważenia wymaga czy adresat żądania jest właściwy w sprawie jej udostępnienia w myśl udip. Odnośnie tej kwestii stwierdzić trzeba, że organy władzy publicznej (jakimi niewątpliwie są organy Prokuratury), zostały wprost wymienione w art. 4 ust. 1 pkt 1 udip jako podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej. Również orzecznictwo sądowe powszechnie przyjmuje, że Prokuratura realizuje zadania publiczne, jakimi jest m.in. strzeżenie praworządności i z tego powodu zalicza się do organów władzy publicznej, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 udip. (Tak wyrok WSA w Rzeszowie o sygn. II SAB/Rz 13/15). Natomiast WSA w Warszawie w sprawie II SAB/Wa 1046/14 stwierdził wprost, że Prokurator Rejonowy należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia żądanej informacji publicznej. Również organy I ani II instancji nie kwestionowały, że adresat wniosku należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznej. Z udip oraz poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądowym wynika, że załatwienie wniosku o udzielenie informacji może nastąpić w kilku różnych formach. Może ona zostać udostępniona zgodnie z wnioskiem, wówczas następuje to w trybie czynności materialno – technicznej (co może być uzależnione od wykazania przez pytającego szczególnie istotnego interesu publicznego, jeśli informacja ma charakter przetworzony), adresat może odmówić jej ujawnienia w sytuacjach określonych w art. 5 ust. 2 ustawy, tj. z uwagi na konieczność ochrony tajemnic ustawowo chronionych, ochronę tajemnicy przedsiębiorcy, ochronę prywatności osób fizycznych czy z uwagi na nadużycie prawa do informacji publicznej, w tym wykorzystania ustawy do celów prywatnych, a więc sprzecznie z jej celem. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 udip., prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Stosownie zaś do ust. 2 zd.1. i 2. art. 5 udip, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Przy czym ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji. Kolejne przesłanki odmowy udzielenia informacji zawierają ust. 2a i 2b art. 5 udip. Jeśli zachodzi któraś z ww. sytuacji organ uprawniony jest do odmowy udostępnienia informacji publicznej, ale winien tego dokonać w formie decyzji administracyjnej. Stanowi o tym art. 16 ust. 1 udip, zgodnie z którym odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Jeśli natomiast adresat wniosku nie posiada interesujących wnioskodawcę wiadomości albo nie mają one charakteru informacji publicznej, zatem nie podlegają ujawnieniu w trybie udip, organ winien o tym poinformować pytającego. Uogólniając powyższe wywody stwierdzić należy, że w celu ustrzeżenia się przed zarzutem bezczynności organ winien podjąć jakąś reakcję na złożony wniosek w pełnym jego zakresie. Zatem nawet sytuacja, gdy objęta wnioskiem informacja nie stanowi informacji publicznej nie zwalnia organu od zajęcia co do niej stanowiska, gdyż w przeciwnym razie naraża się on na zarzut bezczynności w załatwieniu sprawy. Uniemożliwia też sądową kontrolę zgodności z prawem działania organu, skoro nie wyjaśnił on, czy nieudostępnienie informacji wynika z jej oceny jako niemającej charakteru informacji publicznej, czy organ daną informacją nie dysponuje, czy też rzeczywiście jest efektem bezczynności w wykonaniu ustawowych zadań. Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy zauważyć należy, że Prokurator Rejonowy przystępując ponownie do procedowania wniosku strony po uchyleniu poprzedniej decyzji przez organ odwoławczy, wezwał skarżącego do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w zakresie trzech interesujących stronę zagadnień. Jednocześnie w żaden sposób nie odniósł się do pozostałych objętych wnioskiem kwestii, podczas gdy właśnie brak odniesienia się do każdego objętego wnioskiem problemu stał się przyczyną uchylenia poprzedniej decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy. Jedyny wyjątek stanowi tu zagadnienie nagród i postępowań służbowych, co do których strona została poinformowana pismem z 23 października 2024r., że w tej kwestii winna się zwrócić do Prokuratury Okręgowej. Powyższe wskazuje, że zarzut bezczynności jest uzasadniony, o czym orzekł Sąd w punkcie 1. wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa. W konsekwencji, ze względu na brak reakcji na cały wniosek strony, a ściślej: na wszystkie postawione w nim pytania Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku strony w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem. Przy czym wyjaśnić należy, że zobowiązanie do załatwienia wniosku nie oznacza konieczności udzielenia informacji zgodnie z żądaniem strony, lecz podjęcie któregoś z wyżej opisanych działań organu zobowiązanego do udostępnienia informacji. O sposobie załatwienia poszczególnych punktów wniosku i charakterze żądanej w nich informacji jako informacji publicznej bądź niemającej takiego charakteru, a także o zasadności udostępnienia informacji jeśli ma ona charakter informacji publicznej Sąd się nie wypowiada, gdyż przedmiotem tej sprawy była jedynie bezczynność w załatwieniu wniosku strony, a nie sposób w jaki powinno to nastąpić. Jak już bowiem wskazano na wstępie części zważeniowej uzasadnienia, Sąd przeprowadza jedynie kontrolę działania administracji publicznej, zatem zasadniczo nie może się wypowiadać w kwestiach, które nie stały się jeszcze przedmiotem rozstrzygnięcia organu. Jednocześnie, działając na podstawie art. 149 § 1a ppsa Sąd nie twierdził, aby bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa jest bowiem postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i powinno być interpretowane ściśle. Pojęcie "rażące" znaczy tyle, co "szczególnie jaskrawe", "ponad miarę". Ocena, czy mamy do czynienia z rażącą postacią bezczynności powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami sprawy rozpatrywanej indywidualnie. W niniejszej sprawie organ nie pozostawił wniosku strony bez reakcji, prowadził korespondencję ze stroną wzywając do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, a więc – chociaż nieprawidłowo – jednak procedował wniosek strony, co wyklucza możliwość uznania bezczynności za rażąco naruszającą prawo. Sąd oddalił natomiast skargę w części obejmującej żądanie zasądzenia na rzecz skarżącego kwoty pieniężnej. Jako podstawę prawną swego wniosku skarżący wskazał art. 149 § 2 ppsa stanowiący, że sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę lub przyznać na rzecz skarżącego sumę pieniężną. Przy czym wniosek skarżącego nie dotyczył grzywny, lecz przyznania mu sumy pieniężnej, bo tak wprost wynikało z treści skargi, w której skarżący żądał "zasądzenia na moją rzecz ...". Odnośnie tego zagadnienia Sąd nie stwierdził zasadności wymierzenia organowi grzywny, co mogłoby być ewentualnie uzasadnione w sytuacji, gdyby bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, czego jednak Sąd nie stwierdził. Natomiast przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w tego rodzaju sytuacjach, w których oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Nadto wniosek w tym przedmiocie winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca powinna wykazać stratę lub krzywdę, jaka powstała wskutek bezczynności organu, a rolą Sądu jest ocena jej argumentacji. W przedmiotowej sprawie strona takiej argumentacji w zasadzie nie przedstawiła ograniczając się do stwierdzenia, że wniosek wynika z "notorycznego kpienia z wyroku NSA", który w sprawie wniosku strony z 20 października 2024r., inicjującego rozpoznawaną sprawę, nie został wydany. Natomiast nieprzedstawienie przez stronę innego uzasadnienia dla żądania przyznania jej wnioskowanej sumy pieniężnej przemawia przeciwko uwzględnieniu tego wniosku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a, § 2 ppsa Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd nie orzekał, z uwagi na przyznane skarżącemu zwolnienie z obowiązku ich poniesienia.