II SA/Rz 20/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ WSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2025 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 12 listopada 2024 r. nr SKO.4120.131.1581.2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie na rzecz skarżącego S. G. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi S.G. (dalej: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") z dnia 12 listopada 2024 r. nr SKO.4120.131.1581.2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Jak wynika z akt sprawy, Starosta K. (dalej: "Starosta" lub "organ I instancji") decyzją z dnia 23 września 2024 r. nr KT.I.5410.5.194.2023.AZ1, nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 200 zł, z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu marki [...], o nr. rej. [...], nr VIN: [...], w terminie 180 dni od dnia tego zdarzenia. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że skarżący nabył przedmiotowy pojazd w dniu 3 maja 2020 r., o czym miał obowiązek zawiadomić Starostę w terminie 180 dni, gdyż taki termin obowiązywał w okresie od 1 marca do 31 grudnia 2020 r. na podstawie art. 31i ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1327 z późn. zm.; dalej: "ustawa COVlD"). W związku z powyższym termin do dokonania czynności zawiadomienia o tym fakcie upłynął w dniu 30 października 2020 r. Starosta podał, że skarżący został zawiadomiony o uchybieniu powyższego terminu stosownie do zapisu art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 i 3 ustawy COVID i jednocześnie wyznaczono mu 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Skarżący nie wystąpił z takim wnioskiem, zaś termin na jego złożenie upłynął z dniem 30 czerwca 2024 r. Starosta wyjaśnił również, że w toku postępowania skarżący zaprzeczył, aby w dniu 3 maja 2020 r. nabył przedmiotowy pojazd, jak też, aby w dniu 15 maja 2020 r. dokonał jego sprzedaży. Według skarżącego umowy potwierdzające powyższe zdarzenia zostały sfałszowane. Zarówno Starosta, jak i skarżący złożyli do Prokuratury Rejonowej w K. zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa, jednak Prokuratora odmówiła wszczęcia dochodzenia w sprawie podrobienia podpisu skarżącego na umowach kupna-sprzedaży ww. pojazdu, a następnie posłużenia się nimi jako autentycznymi w Wydziale Komunikacji Starostwa Powiatowego w K., z powodu braku danych dostatecznie uzasadniających popełnienie czynu zabronionego. Zażalenie Starosty na postanowienie w sprawie odmowy wszczęcia dochodzenia zostało przez Sąd Rejonowy w K. pozostawione bez rozpoznania postanowieniem z dnia [...] maja 2024 r. sygn. akt. [...]. Starosta uznał, że ponieważ wskazane umowy nie zostały usunięte z obrotu prawnego, należało przyjąć, że zostały zawarte i rodzą wszelkie skutki prawne z tym związane, w tym obowiązek wynikający z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby za powyższe naruszenie została już nałożona jakakolwiek kara. Organ ustalił, że naruszenie trwało 1424 dni i w jego ocenie mogło wywołać poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, gdyż z danych zgromadzonych w ewidencji korzysta wiele podmiotów do realizacji ustawowych zadań. Dlatego nie można uznać, że waga naruszenia jest znikoma. Równocześnie organ ustalił, że tego typu naruszenie jest pierwszym jakiego skarżący dopuścił się w badanym okresie, a przy tym jego sytuacja osobista jest trudna, zaś okoliczności naruszenia prawa są niejasne. W związku z powyższym Starosta postanowił nałożyć karę w wysokości minimalnego ustawowego zagrożenia, oceniając, że kara nałożona w tej wysokości jest adekwatna do stwierdzonego naruszenia i w przyszłości spełni swoje cele, tj. przyczyni się do poprawy przestrzegania obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Skarżący nie zgodził się z wydaną decyzją. W złożonym odwołaniu szeroko opisał okoliczności związane ze sfałszowaniem, w jego ocenie, umów będących podstawą nałożenia na niego obowiązków. Wskazał, że pojazd nigdy nie był na niego zarejestrowany, gdyż brak jest decyzji w tym zakresie. Ponadto podniósł, że organy nie mogą bazować na kserokopiach dokumentów. W ocenie skarżącego decyzja Starosty jest zatem przedwczesna. W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania, SKO opisaną na wstępie decyzją z dnia 12 listopada 2024 r., działając m.in. na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "k.p.a.") oraz art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb pkt 2, art. 140n ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. Z 2023 r. poz. 1047 z późn. zm.; dalej: "u.p.r.d."), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium podzieliło w całości ustalenia oraz stanowisko organu I instancji. Wskazało, że decyzja nakładająca karę pieniężną za naruszenie powyższego obowiązku nie ma charakteru uznaniowego. Zdaniem organu odwoławczego w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie zachodzą podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. SKO zaznaczyło przy tym, że skarżący nie skorzystał z prawa zwrócenia się z wnioskiem o przywrócenie terminu do zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Kolegium wyjaśniło również, że organy administracji publicznej nie mają samodzielnych uprawnień do oceny zasadności twierdzeń strony i bazują na przedłożonych umowach, celem egzekwowania ustawowych obowiązków w zakresie zawiadomienia o zbyciu czy też nabyciu pojazdów. Kolegium dodało także, że organ administracji publicznej, który nałożył administracyjną karę pieniężną, na wniosek strony, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem publicznym lub ważnym interesem strony, może udzielić ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący, ponawiając dotychczasową argumentację, zarzucił, że decyzja Kolegium jest bezprawna i bezzasadna. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia Starosty K. o nabyciu pojazdu marki [...] o nr. rej. [...], nr VIN: [...], w terminie 180 dni od dnia tego zdarzenia. Rozpoznając odwołanie skarżącego SKO prawidłowo przyjęło, że z dniem 01.01.2024r. nastąpiła istotna zmiana w zalesie wysokości kar związanych z niedopełnieniem obowiązku zgłoszenia zbycia czy rejestracji pojazdów jak też zmieniły się zasady ich nakładania. Zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz.U. z 2023r. poz. 1394 ze zm.), który stanowi, iż w przypadku gdy pojazd został: 1) sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej, 2) sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, 3) nabity na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - przed dniem 1 stycznia 2024 r., do spraw związanych rejestracją oraz zawiadomieniem o zbyciu albo nabyciu pojazdu stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2 w brzmieniu dotychczasowym. Treść tego przepisu międzyczasowego pozwala stwierdzić, iż wszelkie sprawy związane z szeroko pojętym zawiadomieniem o zbyciu czy tez nabyciu pojazdów, które to zdarzenia miały miejsce jeszcze przed dniem 01.01.2024 r., a więc także związane z nakładaniem kar z racji nie wykonania tych obowiązków, podpadać będą ocenie Kolegium pod dotychczasowe regulacje prawne zawarte w ustawie Prawo o ruchu drogowym. Zatem przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego jest kara pieniężna nałożona decyzją administracyjną za niedostosowanie się do obowiązku wynikającego z art 7 ust 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o mchu drogowym (t. jedn. Dz. U. z 2023r. poz. 1047 ze zm.) - zwanej dalej "p.r.d.", w brzmieniu przed 01.01.2024r. Zgodnie z ww. przepisem właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie przekraczającym 30 dni starostą o nabyciu lub zbycia pojazdu. Przedmiotem postępowania zatem nie jest ani kwesta badania legalności zawarcia umów dotyczących pojazdu, ani procedowanie w kwestii ewentualnych wad jakimi mogą one być dotknięte. Sankcje za niedostosowanie się do ww. obowiązku określa przepis art. 140mb pkt 2 p.r.d., zgodnie z którym, kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia Starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Zasady nakładania kary pieniężnej wynikają z treści art. 140n ust. 4 p.r.d., wg którego ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. W zależności zatem od ww. okoliczności organ administracyjny miarkuje wysokość kary pieniężnej w granicach od 200 zł do 1000 zł. Z akt sprawy wynika, iż strona w dniu 03.05.2020r. nabyła przedmiotowy pojazd marki [...] i nie dopełniła obowiązku zgłoszenia tego faktu w terminie wówczas wydłużonym do 180 dni. Termin ten upłynął zatem dla strony dnia 30.10.2020r. Strona nie dopełniła tego obowiązku do czasu wydania decyzji przez organ I instancji, pozostając przez ponad tysiąc czterysta dni w naruszeniu prawa w tym zakresie. W ocenie Kolegium organ I zasadnie uznał, iż strona pozostając w zwłoce przez ww. okres podlega ukaraniu. Przepis art. 140mb pkt 2 p.r.d. sankcjonujący uchybienie w terminie zawiadomienia o nabyciu/zbyciu pojazdu ma charakter kategoryczny. Ustawodawca nie zastosował tzw. "uznania administracyjnego", tj. zwrotu "może" [podlegać karze pieniężnej], który otwierałby organowi administracyjnemu możliwość weryfikowania słuszności wydanej decyzji. Nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w ustawowym terminie o zbyciu pojazdu jest obligatoryjne (obowiązkowe) i nie doznaje żadnych ograniczeń, a na treść decyzji nie może wpływać sytuacja osobista i rodzinna strony, albowiem okoliczności te są obojętne dla kwestii nałożenia kary pieniężnej. Również ewentualna nieznajomość prawa nie jest okolicznością łagodzącą. W tej sytuacji prawidłowo organ administracyjny I instancji uznał, iż strona, jako właściciel pojazdu, uchybiła obowiązkowi zawiadomienia o jego nabyciu w terminie 180 dni, nie składając Staroście zawiadomienia w terminie, skutkiem czego organ obciążył ją administracyjną karą pieniężną. Strona nie skorzystała z prawa do przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności . Sad w całości przywołane ustalenia i oceny SKO podziela. Kolegium słusznie przyjęło, że w sprawie może mieć zastosowanie art. 189f § 1 k.p.a. Oceniając jednak stan faktyczny sprawy Kolegium doszło do przekonania, że brak jest także podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu strony. Stosownie do art. 189f § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz.U. z 2024r, poz. 572) - zwanej dalej "k.p.a.", organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. W sprawie naruszenie prawa nastąpiło i trwało przez znaczny okres czasu, więc nie można mówić o znikomości naruszenia prawa. Sąd nie podziela tego stanowiska. W kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z karą pieniężną, w najniższej możliwej wysokości 200 zł. Została ona wymierzona za niezawiadomienie o nabyciu pojazdu w dość niejasnych okolicznościach, o czym świadczy przebieg postępowania przed organem I instancji. Tak na prawdę starszy, chory i nieporadny człowiek, co skonstatował Sąd na rozprawie, nie poradził sobie z formalnościami związanymi z nabyciem pojazdu i zawiadomieniem o tym fakcie urzędu. Zachowanie skarżącego było wynikiem jego percepcji zdarzeń związanych z nabyciem pojazdu, błędnym, jak się okazało w toku sprawy. Dlatego też Sąd zwraca uwagę, że kwestia spełnienia przesłanek z art. 189f § 1 k.p.a., tj. znikomości naruszenia prawa w powiązaniu z przesłanką zaprzestania naruszenia prawa ad casum w tej sprawie powinna być rozumiana szeroko, z korzyścią dla skarżącego. Wykładnia prawa nie może prowadzić bowiem do niesprawiedliwych wniosków. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.