III FSK 1316/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Dalkowska po rozpoznaniu 22 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej T. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 lipca 2025 r. sygn. akt I SA/Go 167/25 ze skargi T. M. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 20 marca 2025 r. nr SKO-95/41-P/25 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną 1.1. Postanowieniem z 22 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Go 167/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę T. M. (dalej: "Skarżący", "Strona") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 20 marca 2025 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w przedmiocie zawieszenia wznowionego postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za 2015 rok. 1.2. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2024 r. Burmistrz Miasta i Gminy N. zawiesił postępowanie dotyczące wniosku strony o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 10 lutego 2015 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2015 rok. Pismem z 1 stycznia 2025 r. pełnomocnik strony złożył wniosek o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia z 19 grudnia 2024 r. Postanowieniem z 20 marca 2025 r. SKO odmówiło stwierdzenia nieważności postanowienia Burmistrza z 19 grudnia 2024 r. Mimo zawartego w ww. postanowieniu pouczenia odnośnie możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w dniu 4 kwietnia 2025 r. pełnomocnik strony złożył zażalenie na ww. postanowienie. Wezwano pełnomocnika do sprecyzowania charakteru pisma z 4 kwietnia 2025 r., w szczególności do złożenia oświadczenia czy pismo stanowi zażalenie czy też wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, pod rygorem uznania pisma za wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismem z 9 maja 2025 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że pismo z dnia 4 kwietnia 2025 r. należy rozumieć jako "podanie złożone w ramach dopuszczalnego prawem środka weryfikacji rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu z 20 marca 2025 r., w ramach postępowania wszczętego zażaleniem bądź wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, którego celem jest eliminacja z obrotu prawnego postanowienia Burmistrza (...) oraz umożliwienie wydania przez ten organ merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie wznowienia postępowania podatkowego". Postanowieniem z 13 czerwca 2025 r. SKO utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie z 20 marca 2025 r. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi Strony w dniu 20 czerwca 2025 r. Natomiast pismem z dnia 15 czerwca 2025 r. pełnomocnik złożył skargę na postanowienie SKO z dnia 20 marca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę, argumentując, że w przypadku skorzystania przez stronę z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy sąd nie może rozpoznać skargi, która dotyczy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Z powyższych względów sąd uznał przedmiotową skargę za niedopuszczalną, z powodu braku wyczerpania środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym. 1.3. Skarżący na powyższe postanowienie wywiódł skargę kasacyjną. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") poprzez ich błędne zastosowanie i odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej z powodu rzekomego niewyczerpania środków zaskarżenia; - art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i § 2 oraz w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 236 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji odrzucenie skargi; - art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i zaniechanie zbadania z urzędu, czy w świetle przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, a zwłaszcza jej art. 236 § 1, stronie w ogóle przysługiwał jakikolwiek środek zaskarżenia na drodze; - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 214 w zw. z art. 219 in fine ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez zaniechanie sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę legalności działania administracji publicznej, administracyjnej. 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Skarga kasacyjna była bezzasadna. 2.2. Zgodnie z zasadą określoną w art. 52 § 1 p.p.s.a. strona może wnieść skargę do sądu administracyjnego po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Zasadę tę zmodyfikowano w art. 52 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a. Zgodnie z nim: "jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa". Przepis ten dopuszcza zatem możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji nieostatecznej w administracyjnym toku instancji, od której stronie przysługuje zwyczajny środek prawny, jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jak słusznie zauważa sąd pierwszej instancji, ustawodawca pozostawił w tym przypadku stronom wybór środka ochrony prawnej, co jednak nie oznacza, że strona może wnieść zarówno wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i skargę do sądu administracyjnego. Skargę do sądu wnosi bowiem strona, gdy nie korzysta ze złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie ma przy tym znaczenia, czy środek przysługujący w toku postępowania administracyjnego został złożony skutecznie, czy też nie, a więc jak w rozpoznawanym przypadku z uchybieniem terminu do złożenia wniosku o ponownego rozpatrzeni sprawy. Jedynym warunkiem ustawowym pozostaje bowiem nieskorzystanie z prawa złożenia tego wniosku. Przyjęcie odmiennej wykładni prowadziło natomiast do sytuacji, w której strona mogłaby wnosić skargę niejako na wypadek gdyby wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został wniesiony skutecznie. Taka argumentacja byłaby jednak wprost niezgodna z literalnym brzmieniem art. 52 § 3 P.p.s.a., który wymaga od strony jasnego wyboru, w jakim trybie będzie domagała się ochrony, a więc w toku postępowania administracyjnego, czy na drodze sądowej. Zaznaczyć również trzeba, że przepis art. 52 § 3 P.p.s.a. dopuszczający jako wyjątek możliwość złożenia skargi do sądu administracyjnego na decyzję wydaną w pierwszej instancji zgodnie z zasadami wykładni prawa nie może być interpretowany rozszerzająco tym bardziej, że w przypadku skorzystania przez stronę z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy akt administracyjny wydany po rozpatrzeniu tego środka zaskarżenia może być przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Dodatkowo należy zauważyć, że zaakceptowanie stanowiska skarżącej stawiałoby ją w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do stron postępowań w których art. 52 § 3 P.p.s.a. nie ma zastosowania. Zyskiwałaby ona bowiem dodatkowy środek ochrony na wypadek nieskutecznego złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w postaci skargi. Tymczasem, wprowadzając art. 52 § 3 P.p.s.a. ustawodawcy chodziło wyłącznie o przyznanie stronie uprawnienia do dokonania wyboru czy chce wyczerpać drogę administracyjną (przez złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) czy chce z niej zrezygnować i z pominięciem wniosku od razu wnieść skargę. Konsekwencje tego wyboru obciążają stronę Skoro zdecydowała się ona na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a uczyniła to po terminie, to jej postępowanie administracyjne kończy postanowienie organu drugiej instancji o stwierdzeniu uchybienia terminu i tylko na ten akt wówczas przysługuje jej skarga. Wykluczone jest, aby ta sama strona korzystała z prawa do zaskarżania niejako "dwutorowo" tj. z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i skargi wniesionej na decyzję nieostateczną. 2.3. Zatem słusznie uznał sąd pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie Skarżący zobowiązany był zwrócić się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej postanowieniem tego organu z dnia 20 marca 2025 r., o czym strona była słusznie pouczona w treści ww. postanowienia. Co prawda skarżący złożył pismo zatytułowane "zażalenie", które organ w rubrum postanowienia z dnia 13 czerwca 2025 r. określił również jako zażalenie, mimo że SKO pouczyło stronę o prawidłowym środku zaskarżenia jakim był wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie zmienia to faktu, że strona złożyła środek odwoławczy od postanowienia z dnia 20 marca 2025 r., a następnie złożyła skargę na ten sam akt do WSA w Gorzowie Wielkopolskim. Należy mieć na uwadze, że w przypadku skorzystania przez stronę z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Sąd nie może rozpoznać skargi, która dotyczy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Z powyższych względów słusznie sąd pierwszej instancji uznał przedmiotową skargę za niedopuszczalną, z powodu braku wyczerpania środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym. 2.4. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. Natomiast w związku z zawartym w skardze kasacyjnej wnioskiem o zwrot kosztów postępowania, wskazać należy, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do orzekania w tej materii. Zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07), a takim jest postanowienie o odrzuceniu skargi.