IV SA/Po 499/25
WyrokWSA w Poznaniu2025-07-24
Skład orzekający: Józef Maleszewski, Tomasz Grossmann, Sebastian Michalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji mógł prawidłowo odmówić odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. bez należytego wyjaśnienia, czy w okresie naruszenia pozwolenia wodnoprawnego skarżąca faktycznie wprowadzała ścieki przemysłowe do urządzeń kanalizacyjnych innych podmiotów?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że organ obu instancji naruszył przepisy postępowania administracyjnego przez niewyjaśnienie istotnej okoliczności, tj. czy w okresie naruszenia pozwolenia wodnoprawnego skarżąca faktycznie korzystała ze środowiska w sposób wymagający pozwolenia. Wobec tego decyzje organów zostały uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania z obowiązkiem uzupełnienia ustaleń w tym zakresie.Stan faktyczny
W listopadzie 2024 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska poinformował organ I instancji o naruszeniu przez spółkę W. sp. z o.o. sp.k. przepisów ustawy Prawo wodne polegającym na wprowadzaniu ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe do urządzeń kanalizacyjnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Organ I instancji wymierzył spółce karę pieniężną, którą organ II instancji utrzymał w mocy. Spółka zaskarżyła decyzję, podnosząc m.in. że nie wprowadzała ścieków do kanalizacji w okresie naruszenia oraz że kara jest niewspółmierna.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w P. z dnia 5 marca 2025 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. z dnia 15 stycznia 2025 r.; zasądził od organu II instancji na rzecz skarżącej kwotę 450 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2025 r. sprawy ze skargi W. sp. z o. o. sp. k. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w P. z dnia 05 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. z dnia 15 stycznia 2025 r. znak [...]; 2. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w P. na rzecz skarżącej W. sp. z o. o. sp. k. z siedzibą w P. kwotę 450 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z 5 marca 2025 r. ([...]) Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w P. (dalej jako "Dyrektor RZGW" lub "organ II instancji") – po rozpatrzeniu odwołania W. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P. (zwanej dalej "Spółką" lub "Skarżącą") – utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. z 15 stycznia 2025 r. ([...]) o wymierzeniu Spółce administracyjnej kary pieniężnej za szczególne korzystanie z wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
Zaskarżona decyzja RZGW zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Pismem z 25 listopada 2024 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w P. Delegatura w K. (dalej jako "WIOŚ") poinformował Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. (zwanego dalej "Dyrektorem ZZ" lub "organem I instancji"), że w wyniku kontroli przeprowadzonej w Spółce w dniach 14-22 listopada 2024 r. stwierdzono naruszenie art. 389 pkt 2 w zw. z art. 34 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, z późn. zm., dalej w skrócie "p.w.") polegające na wprowadzaniu przez Spółkę do stacji zlewnej oczyszczalni ścieków w Z. prowadzonej przez P. Sp. z o.o. w P. (dalej: "Przedsiębiorstwo"), bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego określone w przepisach wydanych na podstawie art. 100 ust. 1 p.w.
Pismem z 9 grudnia 2024 r. Dyrektor ZZ poinformował Spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
Przywołaną wyżej decyzją z 15.1.2025 r. Dyrektor ZZ wymierzył Spółce administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za szczególne korzystanie z wód polegające na wprowadzaniu do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością innego podmiotu ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego bez wymaganego przepisami prawnymi pozwolenia wodnoprawnego przez zakład zlokalizowany w miejscowości P. (zwany dalej "Zakładem"). W uzasadnieniu – po przytoczeniu treści art. 389 pkt 2 i art. 34 pkt 3 p.w., art. 472aa ust. 1 pkt 2 i ust. 2 p.w. oraz art. 14 ust. 6 pkt 2 p.w. – organ I instancji wskazał, że przepisy ustawy Prawo wodne nie regulują możliwości odstąpienia od zastosowania określonych w niej administracyjnych kar pieniężnych, dlatego rozpatrzył, czy wystąpiły przesłanki przemawiające za odstąpieniem od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu, wskazane w dziale IV k.p.a. Mając na uwadze dyspozycję art. 189d pkt 1 k.p.a., Dyrektor ZZ stwierdził, że ostatnie pozwolenie wodnoprawne (udzielone Spółce decyzją z 3.8.2015 r.) obowiązywało do 2 sierpnia 2019 r., zatem od 3 sierpnia 2019 r. Spółka, prowadząc działalność gospodarczą (regulowaną dodatkowo ustawą z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji) działała bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Wcześniej również miało miejsce naruszenie obowiązku posiadania aktualnego pozwolenia wodnoprawnego – w okresie od 4 stycznia 2015 r. do 2 sierpnia 2015 r. Naruszenie prawa nie miało zatem charakteru jednorazowej czynności, lecz było dwukrotne. Spółka prowadziła działalność w zakresie szczególnego korzystania z wód w charakterze ciągłym, trwającym od 3 sierpnia 2019 r. Jednocześnie była świadoma obowiązku posiadania pozwolenia wodnoprawnego, mimo to od czasu wygaśnięcia decyzji z 3.8.2015 r. nie uzyskała nowego pozwolenia. W kontekście dyspozycji art. 189d pkt 5 k.p.a. Dyrektor ZZ ustalił, że: pismem z 18.12.2024 r. Spółka wystąpiła do dyrektora RZGW o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego; z akt sprawy nie wynika, by była uprzednio karana za szczególne korzystanie z wód, polegające na wprowadzaniu do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością innego podmiotu ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Dyrektor ZZ podkreślił, że w niniejszej sprawie nie miał możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż odprowadzanie przez Spółkę ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego do stacji zlewnej oczyszczalni ścieków bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego prowadzi do niekontrolowanego / niemonitorowanego odprowadzania takich substancji do kanalizacji odbiorcy ścieków, a następnie przez oczyszczalnię ścieków do środowiska. W pozwoleniu wodnoprawnym określa się wartości dopuszczalne dla obecnych w ściekach przemysłowych substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, które podmiot może wprowadzać do kanalizacji odbiorcy wyłącznie za jego zgodą. Tym samym właściciel kanalizacji, posiadając wiedzę o jakości odbieranych przez niego ścieków, może dostosować technologię oczyszczania do składu przyjmowanych ścieków, jak również warunkować przyjęcie ścieków do swojej kanalizacji od uprzedniego ich podczyszczenia przez podmiot wprowadzający, do wartości dopuszczalnych określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. W decyzji o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego nakłada się na podmiot wprowadzający ścieki obowiązek monitorowania ich ilości i składu, co daje możliwość właścicielowi kanalizacji reagowania na wszelkie nieprawidłowości stwierdzone we wprowadzanych ściekach. Powyższe ma istotne znaczenie dla ochrony zdrowia ludności, jak również interesu publicznego, gdyż niekontrolowany dopływ substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego poprzez urządzenia kanalizacyjne może zaburzyć procesy oczyszczania ścieków w oczyszczalni. Zdaniem organu I Instancji w sprawie nie ma też zastosowania art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż strona nie została wcześniej ukarana za to samo działanie (naruszenie art. 389 pkt 2 p.w. od 3.8.2019 r.), w tym mandatem karnym, ani nie został skierowany przeciw niej wniosek do sądu o ukaranie. Spółka narusza przepis prawa w sposób długotrwały (od ww. daty) i wystąpiła do właściwego organu o udzielenie pozwolenie wodnoprawnego dopiero po wszczęciu postępowania o wymierzenie kary administracyjnej.
W odwołaniu od opisanej decyzji Dyrektora ZZ, Spółka wyjaśniła, że brak pozwolenia wodnoprawnego wynikał wyłącznie z niedopatrzenia i braku świadomości konsekwencji z tego wynikających. Szkody, jakie mogły być poczynione w związku z brakiem pozwolenia, mają, w ocenie Skarżącej, charakter marginalny. Ilość złomowanych aut jest niewielka (ok. 120 rocznie), a ścieki przemysłowe są gromadzone w zbiorniku bezodpływowym i w latach 2019-2023 nie były przekazane do oczyszczalni ścieków w P. ani razu, gdyż nie było takiej potrzeby, w związku z pojemnością zbiornika (ok. 870 m3) oraz małą ilością wytwarzanych ścieków przemysłowych. Brak pozwolenia nie wyrządził więc żadnej szkody w środowisku ani nie przyczynił się do jakichkolwiek problemów dla zarządcy sieci kanalizacyjnej. Niezwłocznie po kontroli Spółka podjęła wszelkie działania zmierzające do usunięcia stwierdzonych naruszeń – wystąpiła o pozwolenie wodnoprawne, o zawarcie umowy z zarządcą sieci kanalizacyjnej oraz wykonała badania wytwarzanych ścieków, które wykazały, że nie odbiegają one jakością od typowych ścieków sanitarnych. Zdaniem Skarżącej wysokość nałożonej kary jest niewspółmierna do naruszeń stwierdzonych w toku kontroli, gdyż działania Spółki nie były umyślne, nigdy wcześniej nie była ona karana za jakiekolwiek wykroczenia w zakresie ochrony środowiska oraz podjęła niezwłocznie wszelkie działania zmierzające do usunięcia naruszeń i uregulowania sytuacji formalnoprawnej w tym zakresie. W efekcie Spółka wniosła o zaniechanie nałożenia na nią kary, przyznając, że wprawdzie nie dotrzymała formalnego obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, ale to w żaden sposób nie zaszkodziło środowisku. Do odwołania załączono umowę z Przedsiębiorstwem na odbiór nieczystości płynnych z 20.1.2025 r. oraz sprawozdanie z badań laboratoryjnych z 27.12.2024 r.
Utrzymując w mocy decyzję Dyrektora ZZ z 15.1.2025 r. – przywołaną na wstępie decyzją z 5.3.2025 r. – Dyrektor RZGW wyjaśnił w uzasadnieniu, że w świetle art. 389 pkt 2 w zw. z art. 34 pkt 3 p.w. na szczególne korzystanie z wód obejmujące wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością innych podmiotów ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 100 ust. 1 p.w., wymagane jest pozwolenie wodnoprawne, przy czym zgodnie z art. 391 p.w. obowiązek jego posiadania dotyczy wytwórcy ścieków przemysłowych. W ocenie Dyrektora RZGW wyjaśnienia Spółki, że brak ww. pozwolenia wynikał z niedopatrzenia i braku świadomości konsekwencji tego faktu są niezasadne, gdyż we wcześniejszych latach Spółka posiadała pozwolenie wodnoprawne, a więc miała pełną świadomość, że jest zobowiązania do posiadania takiego pozwolenia. W związku z poprzednimi decyzjami (z 13.1.2011 r., stanowiącą pozwolenie na okres od 4.1.2011 r. do 3.1.2015 r., oraz z 3.8.2015 r. – na okres od 3.8.2015 r. do 2.8.2019 r.) Spółka winna była mieć wiedzę o konieczności posiadania pozwolenia, a dwukrotnie naruszyła ten obowiązek. Zdaniem organu II instancji nie można się również zgodzić z tezą o potencjalnie marginalnych szkodach związanych z brakiem wymaganego pozwolenia, gdyż ze sprawozdania z badań z 27.12.2024 r. wynika, że w Zakładzie powstają ścieki zawierające w swoim składzie substancje zaliczane do szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, których wprowadzanie w ściekach przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Skoro więc występują substancje szczególnie szkodliwe, to prowadzenia działalności przez ponad 5 lat bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego – o wydanie którego Spółka zwróciła się dopiero wnioskiem z 18.12.2024 r. – nie można uznać za problem marginalny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję Dyrektora RZGW, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 i § 3 k.p.a. W uzasadnieniu skargi jej autorka przyznała, że jest prawdą, iż Spółka nie posiadała pozwolenia wodnoprawnego, jednak nie było to wyrazem umyślnego działania czy chęci obejścia przepisów, ani nie miało żadnego negatywnego wpływu na środowisko wodne, ani też Skarb Państwa nie utracił korzyści finansowych (poza opłatą skarbową w wysokości [...] zł za wydanie decyzji raz na cztery lata). Skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że wprowadziła ścieki przemysłowe do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością innego podmiotu, podczas gdy od 3.8.2019 r. do dnia wniesienia skargi nie wprowadzała ścieków do oczyszczalni w P. (na dowód czego załączono do skargi oświadczenie Dyrektora Przedsiębiorstwa) ani do żadnego innego podmiotu. Ilość wody w zbiorniku ścieków przemysłowych nie wymagała wywozu – poziom lustra wody zmienia się, jednak nigdy nie przekroczył poziomu krytycznego, wymagającego wywiezienia wody. W rejonie P. występuje susza hydrologiczna i jedynie intensywne opady krótkotrwale podnoszą poziom wody w zbiorniku. Skarżąca zarzuciła również błąd w założeniu, że do naprawy zaniechania przystąpiła dopiero po otrzymaniu decyzji organu I instancji, podczas gdy braki formalnoprawne zaczęła uzupełniać niezwłocznie po otrzymaniu protokołu kontroli WIOŚ z 22.11.2024 r. Końcowo autorka skargi stwierdziła, że decyzję organu należy uznać za przedwczesną, gdyż nie odniósł się on do możliwości skorzystania z art. 189f k.p.a. i poprzestania na pouczeniu Spółki, skoro kara pieniężna jest "nowością za to przewinienie". Organ nie rozważył przesłanek z tego przepisu, podczas gdy istniały podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na Spółkę. W podsumowaniu Skarżąca stwierdziła, że waga naruszenia jest znikoma (nikt ani nic nie ucierpiało), a strona zaprzestała naruszania prawa (niezwłocznie po kontroli WIOŚ przystąpiła do "naprawy naruszania prawa" i liczy, że niebawem otrzyma pozwolenie wodnoprawne). Skarżąca zaznaczyła również, że jest niewielką firmą, zatrudniającą obecnie 5 osób i od ponad 2 lata odnotowującą znaczny spadek obrotów, i "zysk wychodzący w okolicy zera". Dlatego tak wysoka kara byłaby dla Spółki bardzo bolesna i w jej odczuciu niesprawiedliwa.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej odrzucenie, z uwagi na wniesienie skargi po terminie, gdyż decyzja została doręczona Spółce 15 marca 2025 r., a więc termin do wniesienia skargi upływał 15 kwietnia 2025 r. Tymczasem skarga została wniesiona bezpośrednio do WSA, który przekazał skargę do organu przesyłką nadaną 16 kwietnia 2025 r. Na wypadek nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi, organ II instancji wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Przy piśmie z 27 maja 2025 r. Skarżąca przedłożyła otrzymane pozwolenie wodnoprawne (decyzję Dyrektora RZGW z 20.5.2025 r. [...]).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej była w niniejszej sprawie decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w P. z 5 marca 2025 r. ([...]) utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. z 15 stycznia 2025 r. ([...]) o wymierzeniu Skarżącej administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za szczególne korzystanie z wód polegające na wprowadzaniu do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością innego podmiotu ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
Jednakże w pierwszej kolejności, odnosząc się do najdalej idącego wniosku z odpowiedzi organu II instancji na skargę – o odrzucenie skargi z uwagi na jej wniesienie po terminie – Sąd stwierdza, że w aktualnym stanie prawnym ten zarzut nie jest zasadny.
Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Jest zasadą, że skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 p.p.s.a.). Jednakże w świetle art. 53 § 4 p.p.s.a. – dodanym z dniem 1 czerwca 2017 r. – termin uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyła skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, wydał akt lub podjął inną czynność, będącą przedmiotem skargi.
W niniejszej sprawie Skarżącej doręczono decyzję Dyrektora RZGW w dniu 15 marca 2025 r. (k. 6v akt adm.). Natomiast skargę na tę decyzję Spółka wniosła bezpośrednio do Sądu w dniu 14 kwietnia 2025 r. (data nadania u operatora pocztowego – k. 14 akt sądowych; data wpływu do Sądu: "15.04.2025" – prezentata na k. 11 akt sądowych), który stanowił ostatni dzień 30-dniowego terminu do wniesienia skargi (art. 53 § 1 p.p.s.a.). W świetle przywołanego wyżej art. 53 § 4 p.p.s.a. oznacza to, że wbrew zarzutowi organu II instancji, skarga została wniesiona w terminie.
Przechodząc do merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji oraz, na mocy art. 135 p.p.s.a., poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, trzeba wskazać na wstępie, że ich podstawę materialnoprawną stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, z późn. zm., dalej w skrócie "p.w.") – z jej art. 472aa ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 389 pkt 2 na czele.
W myśl pierwszego z wymienionych przepisów (art. 472aa ust. 1 pkt 2 p.w.) administracyjnej karze pieniężnej podlega, kto wbrew przepisowi art. 389, art. 394 ust. 1 lub art. 425 ust. 1 korzysta z wód, wykonuje urządzenia wodne, roboty w wodach lub inne działania wymagające odpowiedniej zgody wodnoprawnej, bez odpowiednio pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, zgłoszenia wodnoprawnego lub oceny wodnoprawnej.
Stosownie zaś do art. 389 pkt 2 p.w., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na szczególne korzystanie z wód. To ostatnie pojęcie ustawodawca zdefiniował w art. 34 p.w., stanowiąc, że szczególnym korzystaniem z wód jest korzystanie z wód wykraczające poza powszechne korzystanie z wód oraz zwykłe korzystanie z wód, obejmujące m.in. – wymienione w pkt 3 tego przepisu – wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością innych podmiotów ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego określone w przepisach wydanych na podstawie art. 100 ust. 1.
Ostatnio wymieniony przepis stanowi, że minister właściwy do spraw gospodarki wodnej określi, w drodze rozporządzenia, substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, których wprowadzanie w ściekach przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. W czasie wydawania kwestionowanych decyzji obowiązywało (i nadal obowiązuje) rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, których wprowadzanie w ściekach przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (Dz. U poz. 1220).
W kontrolowanej sprawie jest poza sporem, że w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, polegającą na demontażu pojazdów na terenie zakładu w P. , Spółka powinna posiadać pozwolenie wodnoprawne, o jakim mowa w art. 389 pkt 2 w zw. z art. 34 pkt 3 p.w. – tj. pozwolenie na szczególne korzystanie z wód obejmujące wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością innych podmiotów ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego – którego jednak od dnia 3 sierpnia 2019 r. (tj. od momentu wygaśnięcia pozwolenia z 3.8.2015 r.) nie posiadała (i to aż do uzyskania, już w toku nin. postępowania sądowego, pozwolenia wodnoprawnego z 20.5.2025 r.).
W konsekwencji nie ulega wątpliwości, że Spółka dopuściła się deliktu administracyjnego zagrożonego administracyjną karą pieniężną, opisanego w art. 472aa ust. 1 pkt 2 p.w. w zw. z art. 389 pkt 2 i art. 34 pkt 3 p.w.
Również ta okoliczność nie była sporna pomiędzy stronami.
Spór dotyczył jedynie tego, czy ziściły się ustawowe przesłanki do odstąpienia przez organ od wymierzenia Spółce, za ww. delikt, administracyjnej kary pieniężnej, przewidziane w art. 189f § 1 pkt 1 i § 3 k.p.a. (jak twierdziła Skarżąca), czy jednak nie (jak uznał organ I instancji, z milczącą aprobatą organu II instancji).
Artykuł 189f k.p.a. – mogący znaleźć zastosowanie w sprawie takiej, jak niniejsza na mocy odesłania z art. 472c ust. 3 p.w. – stanowi, że:
"§ 1. Organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:
1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub
2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
§ 2. W przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających:
1) usunięcie naruszenia prawa lub
2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia.
§ 3. Organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia."
Organ I instancji analizując tę kwestię w uzasadnieniu swej decyzji z 15.1.2025 r. doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie nie ziściły się żadne przesłanki, które uzasadniałyby odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej – ani te ujęte w pkt 1 ani w pkt 2 przepisu art. 189f § 1 k.p.a. Godzi się jednak zauważyć, że stanowisko o braku podstaw do zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Dyrektor ZZ oparł na założeniu, że w inkryminowanym okresie (od 3.8.2019 r.) faktycznie dochodziło do odprowadzania przez Spółkę z terenu Zakładu do stacji zlewnej oczyszczalni ścieków w Z. prowadzonej przez P. Sp. z o.o. w P. ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego.
Tymczasem Spółka w odwołaniu podniosła, że powstająca w Zakładzie ścieki przemysłowe są gromadzone w zbiorniku bezodpływowym i w latach 2019-2023 nie były przekazywane do oczyszczalni ścieków w P. ani razu, gdyż nie było takiej potrzeby, w związku z dużą pojemnością ww. zbiornika (ok. 870 m3) oraz małą ilością wytwarzanych ścieków przemysłowych.
Powyższe twierdzenia Spółka następnie uprawdopodobniła w skardze, załączając do niej "Zaświadczenie" wystawione przez Zastępcę Dyrektora Przedsiębiorstwa w dniu 14 kwietnia 2025 r., zgodnie z którym w okresie od 3 sierpnia 2019 r. do dnia wystawienia tego zaświadczenia Spółka nie wprowadziła żadnych ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością Przedsiębiorstwa oraz nie dowoziła wozami asenizacyjnymi do punktu zlewnego na Oczyszczalnię ścieków w Z. zgodnie z zawartą umową. Ponadto autorka skargi rozbudowała argumentację odwołania w omawianym zakresie, wywodząc, że od 3 sierpnia 2019 r. do dnia wniesienia skargi Spółka nie wprowadzała ścieków do oczyszczalni w P. ani do żadnego innego podmiotu, ponieważ ilość wody w zbiorniku ścieków przemysłowych nie wymagała wywozu. Skarżąca wyjaśniła, że poziom lustra wody zmienia się, jednak nigdy nie przekroczył poziomu krytycznego, wymagającego wywiezienia wody. W rejonie P. występuje susza hydrologiczna i jedynie intensywne opady krótkotrwale podnoszą poziom wody w zbiorniku.
Do tej kwestii i przedstawionej przez Spółkę argumentacji w ogóle nie odniósł się organ II instancji, i to pomimo wynikającej z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) powinności odniesienia się do zarzutów odwołania – ani w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ani w odpowiedzi na skargę – poprzestając jedynie na ogólnikowej polemice ze stwierdzeniem Spółki, że szkody, jakie mogły być wyrządzone w związku z brakiem pozwolenia, mają charakter "marginalny".
Sąd w niniejszym składzie stoi na stanowisku, że dla prawidłowej oceny, czy waga naruszenia, jakiego w kontrolowanej sprawie dopuściła się Spółka nie występując o pozwolenie wodnoprawne na kolejny okres (od 3.8.2019 r.), ma charakter znikomy w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., czy nie, istotne znaczenie ma okoliczność, czy w inkryminowanym okresie Spółka faktycznie korzystała ze środowiska w sposób, dla którego to pozwolenie było wymagane – czyli czy faktycznie wprowadzała do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością innych podmiotów ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego – czy nie korzystała.
Jak bowiem trafnie podkreśla się w orzecznictwie, "ocena wagi naruszenia prawa wymaga ustalenia, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną. Jeżeli zatem konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna. Istotne jest przy tym, że im wyższa wartość naruszonego lub zagrożonego dobra, tym większe prawdopodobieństwo zakwalifikowania naruszenia prawa jako znacznego. Jeżeli natomiast naruszenie prawa wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma (A. Cebera, J.G. Firlus (w:) H. Knysiak-Sudyka (red.) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. III. Komentarz do art. 189f, nb. 4; Lex). Pogląd ten jest cytowany aprobująco w orzecznictwie (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2023 r., sygn. III OSK 2411/21, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl)" [zob. wyrok WSA z 9.4.2025 r., III SA/Po 28/25; podobnie wyrok WSA z 17.6.2025 r., II SA/Rz 304/25; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie "CBOSA", ze strony internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl].
Tymczasem w kontrolowanej sprawie organy nie wyjaśniły w sposób należyty, czy w zarzucanym okresie Spółka korzystała z wód w szczególny sposób opisany w art. 34 pkt 3 p.w., tj. czy faktycznie wywoziła (verba legis: "wprowadzała") ścieki przemysłowe, gromadzone na terenie Zakładu w zbiorniku bezodpływowym (według ustaleń WIOŚ: "szczelnym zbiorniku otwartym" – s. 3 protokołu kontroli nr [...]; k. 32 akt adm.), do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością P. Sp. z o.o. w P., ewentualnie innego podmiotu.
W tym zakresie organy oparły się wyłącznie na informacjach przekazanych przez WIOŚ w wystąpieniu z 25 listopada 2025 r. (k. 48 akt adm.) oraz zawartych w ww. protokole kontroli (k. 31-34 akt adm.) – nie czyniąc w tej mierze żadnych własnych ustaleń. Tymczasem w świetle zarzutów odwołania – przez Skarżącą podtrzymanych i wysoce uprawdopodobnionych w skardze – takie postępowanie organów jawi się jako niewystarczające.
W konsekwencji należy stwierdzić, że w kontrolowanej sprawie doszło do istotnego naruszenia przez organy obu instancji przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (organ II instancji – w zw. z art. 140 k.p.a.) przez niewyjaśnienie w sposób należyty okoliczności istotnej dla oceny (nie)zasadności zastosowania w tej sprawie art. 189f § 1 pkt 1 i § 3 k.p.a.
Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, tj. uchylił decyzje obu instancji.
O zwrocie kosztów postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) – obejmujących wpis od skargi w wysokości 450 zł – Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji, mając na uwadze powyższe oceny i wytyczne Sądu, uzupełni postępowanie wyjaśniające w poruczonym zakresie i na tej podstawie oceni okoliczności sprawy pod kątem spełnienia przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., tj. ustalenia, czy z okoliczności sprawy wynika, że w sprawie miało miejsce znikome naruszenie prawa, uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło