I GZ 349/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 30 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 366/25 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Z. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 28 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 366/25 odrzucił skargę Z. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2024 r., nr [...] jako wniesiona po upływie terminu. Sąd I instancji stwierdził, że z potwierdzenia odbioru załączonego do zaskarżonej decyzji (k. 103 akt administracyjnych) jednoznacznie wynika, że doręczenie tej decyzji skarżącemu nastąpiło 12 grudnia 2024 r. Natomiast ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu wniósł skargę w dniu 8 czerwca 2025 r. (data stempla pocztowego – k. 47 akt sądowych). Sąd I instancji odrzucając wniesioną skargę podkreślił, że regulacja zawarta w przepisie art. 177 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej "p.p.s.a.", w myśl którego w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, dotyczy wyłącznie biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Natomiast w przypadku biegu terminu do wniesienia skargi nie ma regulacji będącej odpowiednikiem art. 177 § 3 p.p.s.a. Z art. 53 § 1 p.p.s.a. jasno wynika, że skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W ocenie Sądu I instancji ustanowienie dla skarżącego pełnomocnika z urzędu nie oznaczało, że termin do wniesienia skargi przez pełnomocnika liczy się od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik skarżącego nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, co powinien był uczynić. Następnie skarżący wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, formułując zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 2 oraz art. 53 § 1 p.p.s.a. polegające na odrzuceniu skargi z uwagi na upływ terminu do jej wniesienia, podczas gdy została, ona złożona w terminie trzydziestodniowym od momentu otrzymania informacji o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji zasadnie przyjął, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a., czego następstwem było jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jak wynika bowiem z akt sprawy zaskarżona decyzja (zawierająca prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia skargi) została doręczona stronie 12 grudnia 2024 r. W związku z powyższym termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 13 stycznia 2025 r., na co trafnie wskazał Sąd I instancji. Złożenie skargi w dniu 18 czerwca 2025 r. nastąpiło zatem po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela przyjęte w orzecznictwie stanowisko, że złożenie (o ile nastąpiło w terminie do wniesienia skargi) wniosku o przyznanie prawa pomocy i ewentualne wyznaczenie pełnomocnika z urzędu pozostaje bez wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi "zwykłej". Termin do wniesienia skargi należy do kategorii terminów ustawowych. Te zaś terminy nie podlegają modyfikacjom, w tym przedłużeniu. Należy jednak zaznaczyć, że terminy ustawowe, a zatem i termin do wniesienia skargi, może zostać przywrócony. Oznacza to, że ustanowienie pełnomocnika po upływie terminu do wniesienia skargi, może ewentualnie stanowić okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jednakże, aby Sąd I instancji mógł przywrócić termin do wniesienia skargi oraz nadać skardze dalszy bieg, niezbędne jest wystąpienie przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika ze stosownym wnioskiem, co w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło, zarówno w treści skargi, jak i w ewentualnym odrębnym piśmie. W odniesieniu do zarzutu i argumentacji zażalenia należy wskazać, że brak jest w przypadku skargi "zwykłej" do wojewódzkiego sądu administracyjnego odpowiednika art. 177 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Kwestia daty ustanowienia pełnomocnika po upływie terminu do wniesienia skargi może mieć jedynie znaczenie dla ustalenia daty ustania przyczyny uchybienia terminu, o czym stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. (zob. B. Dauter: komentarz do art. 87, teza 5 w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Lex/el.2019). Dlatego dla oceny terminowości wniesienia skargi z punktu widzenia treści art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie ma znaczenia to czy skargę złożono w terminie trzydziestodniowym od momentu otrzymania informacji o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu dla strony skarżącej. Należy podkreślić, że regulacja zawarta w art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ma charakter związany, co oznacza, że w przypadku wniesienia skargi po upływie terminu do jej wniesienia, sąd ma obowiązek odrzucić skargę bez badania przyczyn naruszenia terminu. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje, czy w danej sprawie rzeczywiście nie został dochowany termin na dokonanie czynności procesowej, a w konsekwencji – czy Sąd I instancji zasadnie skargę odrzucił. W toku takiego postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie bada natomiast tego, z jakich powodów doszło do ewentualnego uchybienia terminowi do wniesienia skargi. Ta kwestia może być przedmiotem rozważań w odrębnym postępowaniu wpadkowym, wywołanym wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, bowiem nie przewiduje tego art. 209 w zw. z art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje tylko w przypadkach wskazanych w art. 203 i art. 204 p.p.s.a., te zaś przepisy nie dotyczą zażaleń. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł również o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a., przy czym wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej stosownie do art. 254 § 1 p.p.s.a. składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu