I GSK 579/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia NSA Tomasz Smoleń Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 341/23 w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 maja 2023 r., nr 390000/71/78/2023-RED-E-5 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od A. P. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 24 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 341/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017 poz. 1369) – zwanej dalej: "p.p.s.a." uchylił zaskarżone przez A. P. postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 16 maja 2023 r. oraz poprzedzające je postanowienie tego organu z 5 kwietnia 2023 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że skarżący zgłosił zarzuty wobec prowadzonej wobec niego egzekucji administracyjnej podnosząc nieistnienie obowiązku, błąd co do osoby zobowiązanej, brak uprzedniego doręczenia upomnienia zobowiązanemu przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, brak wymagalności obowiązku. Organy uznały te zarzuty za bezzasadne, wskazując że podstawą obowiązku skarżącego jest prawomocna decyzja ZUS Oddział w Szczecinie z 5 września 2022 r., zgodnie z którą jest on zobowiązany jako były członek zarządu spółki S. sp. z o. o. w Sz. i odpowiada solidarnie za zobowiązania tej spółki z tytułu składek za ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od grudnia 2016 r. do maja 2017 r. Wierzyciel wysłał związane z tą decyzją upomnienia na adres zobowiązanego przy ul. M. G. w Sz., jednak nie została ona podjęta w terminie. Organ wyjaśnił ponadto, że w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności za zaległości składkowe spółki skarżący podał adres zamieszkania w Ś. przy ul. D. gdzie poświadczenie odbioru podpisał dorosły domownik. Natomiast w piśmie z maja 2022 r. i na kopercie skarżący nie podał dotychczasowego adresu, lecz adres spółki przy ul. M. G. w Sz., wskazując że jest osobą uprawnioną do jej reprezentacji. Na ten adres skierowano do skarżącego upomnienia. Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że upomnienie nie zostało wysłane na prawidłowy adres skarżącego, bowiem był to adres spółki, nie zaś adres zamieszkania skarżącego. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w tytułach wykonawczych podano inny adres niż w decyzji i tego adresu skarżący nie podważał. Pozostałe zarzuty Sąd uznał za nieuzasadnione. Od tego wyroku organ wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez bezzasadne uchylenie "zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej" i błędne przyjęcie, że organ rentowy naruszył art. 6, art. 7, art. 8, art. 41 i art. 42 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735) – zwanej dalej "k.p.a." w związku z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505) pomimo, że organ doręczył upomnienie prawidłowo. W uzasadnieniu organ zaakcentował, że kwestia doręczenia decyzji stanowiła przedmiot kontroli sądowej sprawowanej przez Sąd Okręgowy w K., który postanowieniem z 18 sierpnia 2023 r. odrzucił odwołanie skarżącego w uzasadnieniu wskazując, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania doręczono na adres skarżącego w Ś. Następnie skarżący podał w nagłówku skierowanego do organu pisma inny adres – w Sz. przy ul. M. G. i ten adres organ kierował korespondencję. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec tego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się wystąpienia żadnej spośród wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania, Sąd rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej i podniesionych zarzutów. Okazały się one uzasadnione, dlatego że Sąd pierwszej instancji nietrafnie przypisał organowi naruszenie przepisów postępowania. Panująca w zakresie doręczania pism w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym w administracji zasada oficjalności oznacza, że organ dokonuje czynności doręczenia z urzędu na podstawie bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Przepis art. 42 § 1 k.p.a. przesądza, że doręczenie w sposób tradycyjny pism osobom fizycznym dokonuje się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Obowiązkiem organu uruchamiającego postępowanie jest ustalenie prawidłowego adres strony, na który dopuszczalne jest doręczenie zgodnie z powyższym przepisem. Pierwsza czynność doręczenia nie petryfikuje jednak adresu strony postępowania, bowiem ten może ulec zmianie, czemu towarzyszy unormowany w art. 41 § 1 k.p.a. obowiązek poinformowania o tym organu. Nie musi to być – jak zasadnie podnosi organ – faktyczny adres zamieszkania strony i organ zwolniony jest od badania tego, czy strona rzeczywiście pod wskazanym adresem zamieszkuje. Zgłoszenie nowego adresu w postępowaniu wiąże organ. Może to nastąpić w drodze osobnego oświadczenia, bądź też poprzez wskazanie nowego adresu w piśmie skierowanym do organu. Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Skarżący wnosząc pismo z maja 2022 r. wskazał na adres tożsamy z adresem spółki i wynikającym z przepisu art. 41 § 1 k.p.a. obowiązkiem organu było informację tę respektować. Wprowadzenie w ten sposób modyfikacji adresu strony jest dla organu wiążące i tym samym doręczenie pisma na adres dotychczasowy jest niedopuszczalne. Dlatego działanie organu polegające na przesłaniu upomnienia na nowy adres było prawidłowe, co zresztą znajduje potwierdzenie w ocenie prawnej wyrażonej przez Sąd Okręgowy w K. w postanowieniu z 18 sierpnia 2023 r. Należy również zaakcentować, że przypisywane doręczeniu przez awizo określenia "doręczenie zastępcze" jest nieuprawnione. Przewidziany w przepisie art. 43 k.p.a. tryb zastępczy polega na wręczeniu pisma innemu podmiotowi niż strona w jej zastępstwie w przypadku nieobecności adresata. Natomiast tryb przez awizo stanowi instytucję zakładającą fikcję prawną doręczenia, na skutek upływu odpowiedniego czasu przechowywania przesyłki w placówce pocztowej po pozostawieniu stronie o tym zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej, zgodnie z przepisami art. 44 § 1 i nast. k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 i art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.