III SA/Po 877/23

Dnia 14 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2024 roku sprawy ze skargi J. F. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 5 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę. Decyzją z 5 października 2023 r. Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. utrzymał w mocy decyzję Kierownika BR ARiMR w [...] z dnia 6 września 2023 r. o odmowie przyznania skarżącemu pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion, który ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący do wniosku o przyznanie pomocy załączył dokumenty potwierdzające sprzedaż rzepaku podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych oraz podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą. Podczas kontroli krzyżowej ustalono, że skarżący skupował rzepak od innych producentów rolnych. Organ I instancji decyzją z dnia 6 września 2023 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W odwołaniu skarżący wskazał m. in. , że produkuje on zboże, które jest sprzedawane podmiotom trzecim, jest to zboże wykorzystywane wyłącznie na sprzedaż, nie na potrzeby własne czy w związku z prowadzoną przez niego hodowlą zwierząt. Sprzedający kupuje zboże od podmiotów trzecich w całości przeznaczone na hodowlę zwierząt. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez ARiMR zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych ( Dz. U. z 2023 r., poz. 762 ze zm. ) 1. Pomoc przyznaje się rolnikowi: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r. poz. 2001 i 2727 oraz z 2023 r. poz. 412), i który wyraził zgodę, o której mowa w art. 10c ust. 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; 2) który dokonał sprzedaży - żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do 15 lipca 2023 r. lub - kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do 15 lipca 2023 r. - podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą 3) który poniósł stratę gospodarczą, o której mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/739; 4) który w 2022 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i zadeklarował w tym wniosku powierzchnię upraw kukurydzy, żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku. Zgodnie natomiast z § 3 ust. 3 rozporządzenia pomocy nie przyznaje się rolnikowi będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do danego rodzaju zbóż, rzepaku lub rzepiku, które zostały zakupione przez ten podmiot. W ocenie organu przyznanie pomocy ma na celu wsparcie tylko tych podmiotów, które dokonały sprzedaży zbóż z wykluczeniem tych, którzy jednocześnie je skupowali. Inni beneficjenci programu dokonywali sprzedaży firmie skarżącego zbóż i z tego tytułu otrzymali płatność. Podmiot skupujący w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą i sprzedający ten sam rodzaj zbóż jest wyłączony z pomocy. Chodzi o ten sam rodzaj zboża, a nie o to samo zboże. Błędnie zdaniem organu skarżący podnosił, że ustawodawcy chodzi nie o ten sam rodzaj zboża, tylko o to samo zboże, które zostało zakupione. Organ II instancji stwierdził jednak, że skarżący nie udowodnił sprzedaży innego zboża, niż przez siebie zakupionego. Poza tym w ocenie organu chodzi wyłącznie o ten sam rodzaj zboża. Gdy hodowca jednocześnie skupuje i sprzedaje ten sam rodzaj zboża jest on wyłączony z płatności. Hodowca może sprzedać nadwyżkę zboża będącą nadwyżką przy skarmianiu zwierząt, ale ta nadwyżka nie może wynikać ze skupowania tego samego zboża. Jeżeli podmiot skupuje i sprzedaje to samo zboże to trudno przyjąć, że poniósł straty gospodarcze spowodowane przez zwiększony przywóz zbóż i nasion oleistych z [...]. W skardze strona podniosła zarzut naruszenia - § 3 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez ARiMR zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych ( Dz. U. z 2023 r., poz. 762 ze zm. ) poprzez niezasadne uznanie, że skarżący jest podmiotem skupującym zboże lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą podczas gdy nie dokonywał on zakupu danego rodzaju zboża rzepaku w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą - art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Wniesiono o uchylenie decyzji II i I instancji. W ocenie skarżącego nie jest on podmiotem skupującym ten sam rodzaj zboża, które jest przez niego produkowane. Produkuje on inny rodzaj zboża, niż jest przez niego nabywane. Skupowanego zboża nie wykorzystuje on na potrzeby prowadzonej hodowli zwierząt. Jego bydło nie jest bowiem karmione zbożem, co niezasadnie założyły organy. Skupowane nasiona rzepaku nie są nabywane w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą. Organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji są prawidłowe, wobec czego skarga podlega oddaleniu. W przedmiotowej sprawie skarżący do wniosku o przyznanie pomocy załączył dokumenty potwierdzające sprzedaż rzepaku podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych oraz podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą. Podczas kontroli krzyżowej ustalono, że skarżący skupował rzepak od innych producentów rolnych. Wskazać należy w tym miejscu, że zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez ARiMR zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych ( Dz. U. z 2023 r., poz. 762 ze zm. ) 1. Pomoc przyznaje się rolnikowi: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r. poz. 2001 i 2727 oraz z 2023 r. poz. 412), i który wyraził zgodę, o której mowa w art. 10c ust. 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; 2) który dokonał sprzedaży - żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do 15 lipca 2023 r. lub - kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do 15 lipca 2023 r. - podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą 3) który poniósł stratę gospodarczą, o której mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/739; 4) który w 2022 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i zadeklarował w tym wniosku powierzchnię upraw kukurydzy, żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku. Zgodnie natomiast z § 3 ust. 3 rozporządzenia pomocy nie przyznaje się rolnikowi będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do danego rodzaju zbóż, rzepaku lub rzepiku, które zostały zakupione przez ten podmiot. Organ zasadnie przyjął ,że przyznanie przedmiotowej pomocy ma na celu wsparcie tych podmiotów, które dokonały sprzedaży zbóż z wykluczeniem tych, którzy jednocześnie je skupowali, bowiem spadek cen przy zakupie wyłącza możliwość sprzedaży z dopłatą wyprodukowanego w swoim gospodarstwie zboża tego samego rodzaju. Także w niniejszej sprawie inni beneficjenci programu dokonywali sprzedaży firmie skarżącego zbóż i z tego tytułu otrzymali płatność, co skutkowało radykalnym obniżeniem cen zboża w związku z sytuacją , o której mowa w tytule rozporządzenia. Jest kwestią oczywistą na tle cyt. przepisu ,że chodzi o ten sam rodzaj zboża, a nie o to samo zakupione od innego producenta zboże. Tymczasem strona , co jest niesporne skupowała rzepak w ilości przekraczającej masę rzepaku deklarowanego do wniosku, ale nie wskazała we wniosku pomocowym, że jest podmiotem skupującym zboża lub nasiona oleiste. Ustalenia organu I instancji w tym zakresie były wynikiem kontroli krzyżowej i w ocenie sądu były prawidłowe. Dopiero w odwołaniu skarżący wskazał , że produkuje zboże, które jest sprzedawane podmiotom trzecim i jest to zboże wykorzystywane wyłącznie na sprzedaż, nie na potrzeby własne czy w związku z hodowlą zwierząt. Natomiast zakupione zboże od innego producenta w całości przeznaczone jest na hodowlę zwierząt, tj. wyżywienie, czyli w związku z produkcją zwierzęcą. W następstwie powyższego stwierdzenia beneficjenta , dokonana przez organ odwoławczy interpretacja §3 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez ARiMR zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych okazała się również prawidłowa, bowiem skarżący jednocześnie produkował i skupował ten sam rodzaj zboża po obniżonej cenie, gdyż sam prowadził produkcję zwierzęcą. Sąd podkreśla w tym miejscu , że w § 3 i 4 rozporządzenia zawarto obowiązek dołączenia do wniosku odpowiednich dokumentów, za pomocą których ma nastąpić ustalenie przesłanki materialnoprawnej i stanowi rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania wsparcia producentom rolnym, ale nie stanowi on o istotnej modyfikacji procesu dowodowego unormowanego w art. 10a ust. 1, ust. 1a i ust. 1b ustawy z dnia 9 maja 2008 r. - o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Na gruncie tej ustawy nie obowiązuje formalna teoria dowodów, a strony są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa więc na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Strona w toku postępowania nie wykazała ,że spełniła przesłanki przyznania wsparcia. Dopiero we wniesionej skardze skarżący podniósł , że skupowanego zboża nie wykorzystuje na potrzeby prowadzonej hodowli zwierząt. Należy podkreślić ,że są to twierdzenia spóźnione i którymi nie dysponował organ w dacie wydawania zaskarżonych decyzji. Niemniej podkreślić należy ,że dla wniosku o dopłaty nie jest wymagane wskazanie zakresu wykorzystania skupowanego zboża ,oświadczenia czym rolnik karmi zwierzęta, wskazania liczby zwierząt czy rodzaju karmy . Także zmiany do wniosku polegają na dodaniu kolejnych faktur sprzedaży ,a nie rozliczaniu spożycia przez zwierzęta uprzednio skupowanych zbóż. Tym samym załączone do skargi dokumenty rozchodu nie znoszą stanu rzeczy ,że skarżący jest podmiotem jednocześnie skupującym w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą i sprzedającym ten sam rodzaj zbóż . Powyższe wskazano w uzasadnieniu decyzji podnosząc ,że Gospodarstwo Rolne J. F. i Firma J. F. są jednym podmiotem, posługującym się tym samym numerem NIP i nie może on korzystać ze wsparcia. Należy też wskazać na treść § 1 pkt 1 cyt. Rozporządzenia , w którym mowa ,że jego przepisy określają zadania związane z udzielaniem pomocy , w której mowa w(1) art.1 ust.1 i art.2 ust.2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/39 z dnia 4 kwietnia 2023 r ustanawiającego środek wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych w Bułgarii, Polsce i Rumunii (Dz. Urz. UE L 96 z 0504.23 ) zwanego dalej rozporządzeniem 2023/739 oraz (2) art.1 ust 1 i art.2 ust.2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/1343 z dnia 30 czerwca 2023 r ustanawiającego środek wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych w Bułgarii, na Węgrzech ,w Polsce ,Rumunii i Słowacji (Dz. Urz. UE L 168 z 03.07.2023) zwanego dalej rozporządzeniem 2023/1343-oraz sposób i tryb realizacji tych zadań. Preambuła do rozporządzenia nr 2023/739 wskazuje ,że pomoc ma służyć wsparciu rolników prowadzących produkcję roślinną ,a nie wsparciu indywidualnych dochodów podmiotów zajmujących się obrotem płodami rolnymi. Wprost mowa jest o tym natomiast w pkt 11 preambuły rozporządzenia 1023/1343 .Stwierdza się tam mianowicie ,że "Bułgaria, Węgry, Polska i Rumunia i Słowacja powinny dystrybuować pomoc najbardziej skutecznymi kanałami na podstawie obiektywnych o niedyskryminacyjnych kryteriów , które uwzględniają zakres trudności z którymi mierzą się rolnicy uprawiający zboża i nasiona oleiste w dotkniętych regionach , przy jednoczesnym zapewnieniu ,aby rolnicy ci byli ostatecznymi beneficjentami pomocy oraz unikaniu wszelkich zakłóceń rynku i konkurencji ". Taki cel wsparcia potwierdza również uzasadnienie projektu rozporządzenia RM , a mianowicie ,że wsparcie przeznaczone dla jest dla producentów rolnych w związku ze zwiększonym przywozem zbóż i nasion oleistych z [...] w celu zrekompensowania im strat., które ponieśli. Odwołanie do powyższych zapisów wspiera stanowisko i wykładnię dokonaną przez organy ,a którą sąd podziela, że adresatem pomocy jest producent rolny .Nie można bowiem uznać, by pomoc była kierowana do podmiotów będących jednocześnie producentami rolnymi, ale dokonującymi obrotu zbożem w ramach działalności gospodarczej prowadzonej jednocześnie z rolniczą. Z tego względu należało orzec o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.