I GSK 740/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Joanna Salachna (spr.) Sędzia del. NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 3138/22 w sprawie ze skargi K. Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 2 listopada 2022 r. nr 1401-IEE3.711.1.186.2022.2.BKR w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia wynagrodzenia zarządcy przymusowego nieruchomości oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA lub Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 11 października 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 3138/22 – w sprawie ze skargi K. Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 2 listopada 2022 r., nr 1401-IEE3.711.1.186.2022.2.BKR w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania – uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wołominie z dnia 13 września 2022 r., znak 1442-SEE.711.430.2022.EP. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ, w której zaskarżył orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zarzucono: Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. art. 166 I § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505; dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) przez przyjęcie błędnej interpretacji, że organ egzekucyjny może ustalić wynagrodzenie dla zarządcy nieruchomości, podczas brak jest podstawy prawnej pozwalającej organowi egzekucyjnemu na wydanie ww. orzeczenia. Naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art 6 k.p.a. poprzez dokonanie konstatacji, że organ egzekucyjny dysponuje podstawą prawną do ustalenia wynagrodzenia zarządcy nieruchomości. W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez WSA. Alternatywnie wniesiono o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a. Wniesiono również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Organ zrzekł się też z przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zaznaczenia wymaga, że zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - pomimo dokonanego przez skarżący kasacyjnie organ rozróżnienia na zarzuty o charakterze materialnym i procesowym - zasadniczo należy dokonać ich łącznej oceny, ponieważ ich sformułowanie wskazuje jednoznacznie, że zarzuty kasacyjne pozostają w związku, a więc ich istota sprowadza się do tożsamego problemu prawnego, pomimo że strona wskazuje różne podstawy, z których mają wynikać naruszenia prawa. Ze względu na sformułowane zarzuty oraz ich wspólne uzasadnienie wskazania wymaga, że błąd wykładni polega na wadliwym zrekonstruowaniu normy prawnej z przepisu prawa, wyrażający się w mylnym zrozumieniu przez sąd jego treści, a więc wadliwym ustaleniu wpisanego w ten przepis sensu normatywnego. Zarzut błędnej wykładni powinien obejmować zarówno konkretyzację nieprawidłowości wykładni przeprowadzonej przez sąd wojewódzki, jak i wyjaśnienie prawidłowej - zdaniem strony - rekonstrukcji normy prawnej z przepisu. Autor skargi kasacyjnej wykazać musi jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia (v. m.in. wyroki NSA: z 13 czerwca 2025 r., I OSK 1520/24; z 21 maja 2025 r., III FSK 59/24; z 13 marca 2025 r., I GSK 896/21; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarzuty skargi kasacyjnej są nieskuteczne. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że skarżący kasacyjnie formułując zarzuty kasacyjne wskazał na naruszenie przez Sąd I instancji dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Zgodnie z nim sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla taki akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Przepis ten, mający charakter wynikowy, wyposaża Sąd I instancji w kompetencje do uchylenia zaskarżonego aktu w przypadku stwierdzenia uchybień w zakresie prawa materialnego. Przywołana regulacja mogłaby zostać naruszona wówczas, gdyby WSA ją zastosował mimo niestwierdzenia naruszenia prawa materialnego, albo go nie zastosował mimo stwierdzenia, że prawo materialne zostało naruszone i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. W sprawie niniejszej Sąd I instancji, uchylając zaskarżone postanowienie w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia ostatecznego wynagrodzenia zarządcy przymusowemu nieruchomości oraz postanowienie je poprzedzające nie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał bowiem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku ze stwierdzeniem naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Autor skargi kasacyjnej nie wskazuje na brak zastosowania 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., wskazując jednocześnie na błędną wykładnię art. 166l § 2 u.p.e.a. Tyle tylko, że Sąd I instancji, jakkolwiek przywołał ten przepis, to nie dokonywał jego wykładni. Także skarżący kasacyjnie nie wskazuje (w uzasadnieniu skargi) w istocie na naruszenie tej regulacji oraz na, jego zdaniem, prawidłowe jej rozumienie - poprzestając na powołaniu jej treści. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawarto natomiast ogólne polemiczne uwagi w odniesieniu do stanowiska WSA, wskazując na etapy prowadzenia postępowania administracyjnego, w szczególności w kontekście "legalnego stosowania prawa" (art. 6 k.p.a.) oraz ogólnego rozumienia wydatków egzekucyjnych w kontekście kompetencji organu egzekucyjnego i prokuratora. Stan taki wskazuje nie tylko na brak należytej korelacji pomiędzy zgłoszonymi w petitum skargi kasacyjnej zarzutami, ale także na istotne braki uzasadnienia. Już sam ten fakt powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł dokonać merytorycznej oceny zarzutów - z uwagi na powoływaną wcześniej, wynikającą z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasadę jego związania granicami skargi kasacyjnej. Na tle zgłoszonych zarzutów oraz ich uzasadnienia, podkreślić należy także, że z treści zaskarżonego orzeczenia wynika, iż Sąd I instancji dokonał systemowej wykładni przepisów u.p.e.a., tj.: jej art. 166n, art. 64b, art. 64 § 1 pkt 4 i pkt 7, art. 64c § 1 i § 6 w kontekście art. 166l § 1 dochodząc do wniosku, że "wykładnia przepisów u.p.e.a., która pozbawiałaby ustanowionego na mocy postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym, wydanego przez Prokuratora, zarządcę przymusowego możliwości dochodzenia przyznania mu wynagrodzenia jawi się jako sprzeczna z Konstytucją, a w szczególności jej art. 2, zgodnie z którym »Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.«" (s. 11 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Ta zaś konstatacja doprowadziła do ustalenia, że w kontrolowanej przez Sąd sprawie nie zaszła podstawa do odmowy wszczęcia postępowania, co oznaczało - jak już wcześniej wskazano - naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., a zatem przepisów postępowania. Skarżący kasacyjnie nie kwestionował w ramach zgłoszonego zarzutu zastosowania ww. regulacji. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 182 § 2 w zw. z art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.