II OSK 1978/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 1 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. J. reprezentowanego przez kuratora radcę prawnego B. T. ustanowionego dla nieznanego z miejsca pobytu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Po 804/23 w sprawie ze skargi M. J. reprezentowanego przez kuratora radcę prawnego B. T. ustanowionego dla nieznanego z miejsca pobytu na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] października 2023 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia paszportu oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 26 czerwca 2024 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Po 804/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, oddalił skargę M. J. (strona, skarżący) reprezentowanego przez kuratora r.pr. B. T. ustanowionego dla nieznanego z miejsca pobytu na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 25 października 2023 r. nr SO-III.626.91.2023.2, w przedmiocie unieważnienia paszportu. W punkcie drugim wyroku WSA w Poznaniu przyznał wynagrodzenie kuratorowi, który reprezentował nieobecnego skarżącego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł kurator ustanowiony dla nieznanego z miejsca pobytu, który na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), zaskarżył wyrok sądu pierwszej instancji w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: - art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b ustawy z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych; (t.j. Dz.U.2023.1302, ustawa o dokumentach paszportowych), poprzez jego nieprawidłowe i przedwczesne zastosowanie w sytuacji, pomimo braku spełnienia wymaganych przesłanek określonych w ww. przepisie, bowiem M. J. nie przysługuje status podejrzanego w prowadzonym postępowaniu nr 4203-0.Ds.1091.2022; - art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, brak dostatecznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy oraz zaniechanie kompleksowego zbadania przedmiotu sprawy, a także niewyjaśnienie należycie stanu faktycznego i zaniechanie przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego w celu ustalenia zaistnienia jednej z przesłanek unieważnienia paszportu, tj. przesłanki trwania postępowania przygotowawczego w fazie in personam (czyli toczącego się już konkretnie względem skarżącego) i w sytuacji, w której z analizy posiadanych przez organy informacji wynika, że rzeczone postępowanie przygotowawcze nie zostało poprawnie, zgodnie z przepisami wszczęte wobec skarżącego, co skutkowało nieustaleniem wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujących oddaleniem skargi i przekroczeniem granic swobody rozstrzygnięcia; - art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji kiedy zaskarżone rozstrzygnięcie jest wadliwe i doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organu, która nie odpowiada przepisom prawa; - § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U.2018.536) poprzez jego zastosowanie i zasądzenie wynagrodzenia w zaniżonej wysokości, podczas gdy przepisy ww. aktu wykonawczego nie mają zastosowania w postępowaniu administracyjnym, a nadto wskazana w nim stawka jest niższa o 60% od stawki zasądzanej w tych samych sprawach dla pełnomocników strony, których zakres czynności i przygotowanie zawodowe jest tożsame. W oparciu o wyżej wskazane podstawy skargi kasacyjnej kurator ustanowiony dla nieznanego z miejsca pobytu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu w trybie art. 185 § 1 p.p.s.a., ewentualnie o zmianę wyroku poprzez podwyższenie zasądzonej kwoty wynagrodzenia do kwoty 480,00 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt 00/100), przyznanie na rzecz kuratora ze środków Skarbu Państwa kosztów pomocy prawnej z urzędu udzielonej nieobecnemu z miejsca zamieszkania M. J. z tytułu podjętych czynności w postępowaniu administracyjnym oraz sądowoadministracyjnym, powiększonych o kwotę podatku o towarów i usług w stawce aktualnie obowiązującej, bowiem koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części, rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a organ administracji po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Przy tym zgodnie z art. 193 zd. drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w oparciu o stan faktyczny przyjęty w orzeczeniu przez Sąd I instancji. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, w ocenie Sądu postępowanie w sprawie unieważnienia paszportu na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b ustawy o dokumentach paszportowych podlega zasadom ustanowionym w k.p.a., jednak - co do zasady - nie wymaga ono rozbudowanego postępowania wyjaśniającego. Wojewoda weryfikuje, czy dana osoba legitymuje się ważnym polskim paszportem, czy wniosek pochodzi od uprawnionego organu oraz czy wniosek zawiera dane niezbędne do wydania decyzji. W rozpoznanej sprawie wniosek o unieważnienie paszportu złożył Prokurator, a więc organ postępowania przygotowawczego (art. 298 § 1 k.p.k). Wniosek zawierał dane osobowe strony, numer PESEL, adres ostatniego zameldowania, a także oznaczenie dokumentu paszportowego, który był ważny do 4 grudnia 2024 r. Prokurator wskazał też, że przeciwko skarżącemu prowadzone jest postępowanie karne. Odnosząc się do kwestii prowadzenia postępowania karnego przeciwko posiadaczowi paszportu, Sąd stwierdził, że wniosek Prokuratora zawiera jednoznaczne oświadczenie w tym zakresie, a organ administracji publicznej nie jest uprawniony do weryfikowania przebiegu postępowania karnego i czynności w nim podejmowanych przez właściwe organy. Ponadto w świetle art. 313 § 1 k.p.k, postanowienie o przedstawieniu zarzutów, ogłasza się podejrzanemu i przesłuchuje się go, chyba że ogłoszenie postanowienia lub przesłuchanie podejrzanego nie jest możliwe z powodu jego ukrywania się lub nieobecności w kraju, a taka właśnie okoliczność wystąpiła w sprawie. Prokurator wyraźnie przy tym stwierdził, że skarżący jest poszukiwany i ukrywa się przed wymiarem sprawiedliwości. Zatem Wojewoda nie był zobowiązany do wyjaśnienia zagadnienia prowadzenia postępowania karnego przeciwko osobie ponad to, co oświadczył Prokurator w złożonym wniosku. W aktach sprawy znajduje się postanowienie o zawieszeniu postępowania z dnia 29 grudnia 2022 r., w którym wskazano m.in., że zebrany materiał dowodowy, dał podstawę do wydania postanowienia o przedstawieniu skarżącemu zarzutu o czyn z art. 209 § 1a k.k. Dlatego też zarzut naruszenia art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b ustawy o dokumentach paszportowych jest nieusprawiedliwiony, w konsekwencji niezasadne są też zarzuty wskazujące na brak kontroli Sądu I instancji w zakresie niewyjaśnienia należycie stanu faktycznego i zaniechania przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego przez organ administracji. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej wskazać należy, że Sąd I instancji dokonał wnikliwej analizy możliwości ustalenia wynagrodzenia za czynności kuratora ustanowionego dla skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Słusznie wskazał, że ustalane jest ono w oparciu o przepisu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. 2018 r., poz. 536), które wydano na podstawie art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Zgodnie z § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia, wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 225 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach, w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł. Natomiast § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2023 r., poz. 1935 ze zm.) stanowi, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie, niż w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna oraz w innej sprawie niż sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie - 480 zł. Kuratorowi przysługuje zatem wynagrodzenie w kwocie nieprzekraczającej 192 - zł. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.