II GSK 402/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-09-04
Skład orzekający: Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Patrycja Joanna Suwaj, Wojciech Maciejko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym wobec zarządzającego transportem może zostać utrzymana w mocy pomimo zarzutów dotyczących niewłaściwego zastosowania przepisów o umorzeniu postępowania i szczególnych środków tymczasowych związanych z epidemią COVID-19?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego została wydana zgodnie z prawem. Sąd stwierdził, że przepisy rozporządzenia 2020/698 dotyczące przedłużenia ważności badań technicznych nie miały zastosowania wobec Skarżącej z uwagi na wcześniejsze poinformowanie Komisji Europejskiej o niestosowaniu tych przepisów przez Polskę. Ponadto, Skarżąca jako zarządzająca transportem powinna była przewidzieć i zapobiec naruszeniu, a okoliczności epidemii COVID-19 nie stanowiły siły wyższej w rozumieniu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. W konsekwencji nie doszło do naruszenia prawa materialnego ani proceduralnego, które mogłoby skutkować uchyleniem decyzji.Stan faktyczny
W dniu 9 czerwca 2020 r. podczas kontroli drogowej w miejscowości Łochynia stwierdzono, że naczepa pojazdu używanego do krajowego transportu drogowego nie posiada ważnego badania technicznego. Na przedsiębiorstwo X nałożono karę pieniężną 2.000 zł, a na Skarżącą, zarządzającą transportem w tym przedsiębiorstwie, karę 200 zł za naruszenie obowiązków. Polska poinformowała Komisję Europejską o niestosowaniu przepisów rozporządzenia 2020/698 dotyczących przedłużenia ważności badań technicznych. Skarżąca kwestionowała decyzję o nałożeniu kary, podnosząc m.in. błędną wykładnię przepisów oraz niewłaściwe zastosowanie środków tymczasowych związanych z epidemią COVID-19.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną; zasądził od J. W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj Sędzia NSA Wojciech Maciejko Protokolant asystent sędziego Tomasz Sasak po rozpoznaniu w dniu 4 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 października 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 618/21 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 22 kwietnia 2021 r. nr BP.501.1908.2020.1278.KA12.1766 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 13 października 2021 r., sygn. III SA/Łd 618/21 oddalił skargę J. W. (dalej: Skarżąca, Strona) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z 22 kwietnia 2021 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
W skardze kasacyjnej Strona zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
I. Naruszenie prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.):
- art. 92a ust. w zw. z art. 93 ust. 5 oraz załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019r., poz. 2140 z późn. zm., dalej: u.t.d.) w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarżona decyzja naruszała ww. przepisy w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować jej uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., tj. zastosowanie ww. przepisów w sytuacji, gdy badania okresowe poddanego kontroli pojazdu w dniu 9 czerwca 2020r. zachowały swoją ważność, a ponadto okoliczności sprawy i dowody wskazują, że Strona jako podmiot koordynujący przewóz drogowy nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć;
- art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 151 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy została spełniona przesłanka do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na stronę, o której mowa powyżej;
- art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/698 z 25 maja 2020r. ustanawiającego szczególne środki tymczasowe w związku z epidemią COVID-19 dotyczące odnawiania lub przedłużania ważności niektórych okresowych kontroli i okresowych szkoleń w niektórych obszarach prawodawstwa transportu (Dz. Urz. UE L 2020, Nr 165 str. 10, dalej: rozporządzenie 2020/698) w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo ww. okoliczności;
- możliwą błędną wykładnię art. 5 ust. 1, 2 i 5 rozporządzenia 2020/698 polegającą na uznaniu, iż wypowiedzenie się przez państwa członkowskie odnośnie stosowania przepisu ustępu 1 mogło nastąpić przed dniem 31 sierpnia 2020r. i skutkować wcześniejszym niż ten dzień zaprzestaniem stosowania przepisu ust. 1;
- art. 189f § 1 pkt 1 lub art. 189f § 2 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 189a § 1 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i błędne przyjęcie, że przepis ten reguluje odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy przepis ten dotyczy przesłanek egzoneracyjnych, tj. w ogóle wyłączających odpowiedzialność administracyjną podmiotu wykonującego przewóz drogowy, tj. stanowi podstawę do odstąpienia od wszczęcia postępowania lub umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej a nie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, co także wiązało się z naruszeniem art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo ww. okoliczności;
II. Naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a.:
- art. 105 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż brak było podstaw do umorzenia postępowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej w sytuacji, gdy w ogóle nie doszło do naruszenia i tym samym prowadzone przez organy postępowanie było bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu, bowiem została spełniona przesłanka w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., przy jednoczesnym naruszeniu art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo ww. okoliczności;
- art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez utożsamienie przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu, o którym mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. oraz kwestionowanie wskazanego wprost w preambule do rozporządzenia 2020/698 faktu, że epidemia COVID-19 stanowi o nadzwyczajnych okolicznościach, odmawiając możliwości zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., przy jednoczesnym naruszeniu art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo ww. okoliczności;
- art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 189f k.p.a. i art. 189a § 2 k.p.a. oraz art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez odstąpienie od jego zastosowania i nieuwzględnienie konieczności zbadania przesłanek z art. 189f k.p.a. oraz niezastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu w sytuacji, gdy Skarżąca zaprzestała naruszenia tuż po dniu kontroli drogowej i powzięciu wiadomości o braku zastosowania przepisów prawa UE o przedłużeniu ważności badań technicznych pojazdu o 7 miesięcy, przy jednoczesnym naruszeniu art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo ww. okoliczności;
- art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, w tym w szczególności odstąpienie od zebrania materiału dowodowego na okoliczności wskazane w art. 189f k.p.a., a przez to błędną ocenę całokształtu materiału dowodowego, przy jednoczesnym naruszeniu art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo ww. okoliczności;
- art. 78 § 1 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez uznanie, iż brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania J. W. na okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy, związane ze zleceniem w dniu 6 czerwca 2020r. badania technicznego pojazdu w stacji kontroli pojazdów w T. przy ul. [...] i wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, których Skarżąca nie mogła przewidzieć, przy jednoczesnym naruszeniu art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo ww. okoliczności;
- art. 123 k.p.a. w zw. z art. 98 § 1 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez uznanie za niezasadny wniosek Skarżącej o zawieszenie postępowania i stwierdzenia braku wpływu na wynik sprawy niewydania stosownego rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy niewątpliwie stanowiło to naruszenie procedury i wpłynęło na ograniczenie w zakresie gromadzenia materiału dowodowego przez Skarżącą, przy jednoczesnym naruszeniu art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo ww. okoliczności.
Na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wniosła także o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej następującego pytania prejudycjalnego: "Czy art. 5 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/698 z dnia 25 maja 2020r. ustanawiającego szczególne środki tymczasowe w związku z epidemią COVID-19 dotyczące odnawiania lub przedłużania ważności niektórych okresowych kontroli i okresowych szkoleń w niektórych obszarach prawodawstwa transportu (Dz.Urz. UE L 2020, Nr 165) należy tak interpretować, że ocena przez państwo członkowskie czy w okresie między 1 lutego 2020r. a 31 sierpnia 2020r. nie napotkało trudności uniemożliwiających prowadzenie badań zdatności do ruchu drogowego lub wydawania świadectw zdatności do ruchu drogowego w związku z nadzwyczajnymi okolicznościami spowodowanymi przez epidemię COViD-19 i prawdopodobnie takich trudności nie napotka lub podjęło stosowne środki krajowe w celu ich zmniejszenia może mieć miejsce przed dniem 31 sierpnia 2020r. czy też państwo członkowskie oceny takiej dokonuje po dniu 31 sierpnia 2020r. w odniesieniu do okresu między 1 lutego 2020r. a 31 sierpnia 2020r., a także czy państwo członkowskie mogło skutecznie powiadomić o niestosowaniu art. 5 ust. 1 rozporządzenia przed dniem 31 sierpnia 2020r.?"
W związku z powyższym na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 p.p.s.a. wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu rozstrzygnięcia przedstawionego pytania prejudycjalnego.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów i wniosków skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Obecny na rozprawie pełnomocnik organu – GITD wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę Strony należało uznać za nieuzasadnioną.
Wymaga wyjaśnienia, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, nie mającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd I instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Przed oceną skargi kasacyjnej, należy wyjaśnić, że w myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy
(art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. A zatem wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Sądem odwoławczym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz na kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna Strony oparta została na obu podstawach kasacyjnych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty skargi kasacyjnej, których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie, należy uznać za nieusprawiedliwione.
Z materiału dowodowego wynika, że 9 czerwca 2020r. w miejscowości Łochynia przeprowadzono kontrolę drogową zespołu pojazdów składającego się pojazdu marki M. o nr rej. [...] oraz naczepy marki S. o nr rej. [...], którego łączna dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony. Pojazdem tym wykonywany był krajowy transport drogowy rzeczy, w imieniu i na rzecz spółki X. W trakcie kontroli stwierdzono, że naczepa nie posiada ważnego badania technicznego. Zgodnie z informacjami z Centralnej Ewidencji Pojazdów (CEP) badanie techniczne było ważne do 7 czerwca 2020r. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli z 9 czerwca 2020r. Za stwierdzone naruszenia nałożona została na Spółkę kara pieniężna w wysokości 2.000 zł, określona w lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d. (decyzja została prawomocnie skontrolowana w sprawie zakończonej wyrokiem NSA z 17 czerwca 2025 r. o sygn. II GSK 2621/21). Natomiast na Skarżącą, jako wykonującą czynności zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie X., wobec naruszenia obowiązków, została nałożona kara pieniężna 200 zł, na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d. w zw. z lp. 15.1 zał. nr 4 do u.t.d.(sankcjonująca wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego).
Podano też, że Polska 29 maja 2020 r. poinformowała Komisję Europejską, że nie stosuje przepisu art. 5 ust. 1 rozporządzenia 2020/698, który przedłużał termin na wykonanie badania o 7 miesięcy. Podniesiono, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 92c u.t.d. Strona nie przedstawiła bowiem dowodów wskazujących okoliczności, których nie mogła przewidzieć i na które nie miała wpływu, gdy doszło do naruszenia. Samo zlecenie przeprowadzenia badania nie skutkuje bowiem zastosowaniem przepisów egzoneracyjnych. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, nie było podstaw do przesłuchania Skarżącej na powyższą okoliczność. Nieprzeprowadzenie badania w terminie pomimo świadomości, iż kończy się termin nie stanowi nadzwyczajnych okoliczności i wskazuje na niewłaściwą organizację pracy w przedsiębiorstwie. Strona jako zarządzająca transportem u przedsiębiorcy, czyli w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa, wiedząc, że pojazd nie posiada aktualnego badania technicznego nie powinna była pozwolić, by naczepą wykonywany był przewóz drogowy w dniu kontroli.
Istotę sporu w rozpatrywanej sprawie stanowiło zagadnienie możliwości wyłączenia odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie, przy czym zarzuty w tym zakresie zostały skonstruowane w taki sposób, jak by się odnosiły do podmiotu wykonującego przewóz (zob. zarzut z pkt I. tiret piąte, drugie, pierwsze, pkt II. iiret drugie i trzecie) a nie do zarządzającego transportem, mając na uwadze ich sformułowanie oraz odwoływanie się wyłącznie do art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., mimo że regulacja ta ma odpowiednie zastosowanie wobec osób o których mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d. na podstawie z art. 92c ust. 1a u.t.d., w ogóle brak odwoływania się do art. 92a ust. 2 u.t.d., który był podstawą stwierdzenia odpowiedzialności Skarżącej i jednoczesne odwoływanie się do art. 92a ust. 5 u.t.d. (dotyczący wysokości kar za naruszenia stwierdzone w wyniku kontroli u podmiotu wykonującego), i załącznika nr 3 do u.t.d. Jak wspomniano, co do odpowiedzialności przewoźnika w związku z ww. kontrolą wypowiedział się prawomocnym wyrokiem NSA w sprawie II GSK 2621/21.
Jednakże mimo opisanych błędów skargi kasacyjnej, kierując się uchwałą pełnego składu sędziów NSA z 26 października 2009 r., sygn. I OPS 10/09 (opubl.: ONSAiWSA z 2010 r., z., poz. 1), w uzasadnieniu wskazującą: "funkcje dwuinstancyjności postępowania sądowego sprowadzają się do możliwości spowodowania weryfikacji orzeczenia, którym rozstrzygnięto "sprawę" w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji. Ustalenie przez sąd drugiej instancji, że kontrolowane orzeczenie jest nieprawidłowe, powinno prowadzić do uchylenia tego orzeczenia i w dalszej perspektywie do wydania orzeczenia nieobarczonego wykrytymi błędami." I tym że można było ustalić podstawy zaskarżenia, Sąd odwoławczy odniósł się merytorycznie także do wspomnianych zarzutów.
Podnieść należy, że możliwość umorzenia postępowania na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Skarżąca upatruje w braku stosownej informacji o niestosowaniu mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa unijnego, czyli przepisów rozporządzenia 2020/698.
W myśl art. 5 ust. 1 tego rozporządzenia, niezależnie od art. 5 ust. 1 i art. 10 ust. 1 dyrektywy 2014/45/UE oraz pkt 8 załącznika II do tej dyrektywy, terminy badań zdatności do ruchu drogowego, które to badania w przeciwnym razie zgodnie z tymi przepisami musiałyby zostać przeprowadzone w okresie między 1 lutego 2020r. a 31 sierpnia 2020r., uznaje się za przedłużone o okres siedmiu miesięcy. Niezależnie od art. 8 dyrektywy 2014/45/UE i pkt 8 załącznika II do tej dyrektywy, ważność świadectw zdatności do ruchu drogowego, których data ważności przypada między 1 lutego 2020r. a 31 sierpnia 2020r., uznaje się za przedłużoną o okres siedmiu miesięcy (zob. art. 5 ust. 2 rozporządzenia 2020/698). Jednocześnie w myśl art. 5 ust. 5 ww. rozporządzenia, jeżeli w okresie między 1 lutego 2020r. a 31 sierpnia 2020r. państwo członkowskie nie napotkało trudności uniemożliwiających prowadzenie badań zdatności do ruchu drogowego lub wydawania świadectw zdatności do ruchu drogowego w związku z nadzwyczajnymi okolicznościami spowodowanymi przez epidemię COVID-19 i prawdopodobnie takich trudności nie napotka lub podjęło stosowne środki krajowe w celu ich zmniejszenia, państwo to może - po poinformowaniu Komisji - podjąć decyzję o niestosowaniu ust. 1 i 2. Komisja informuje o tym pozostałe państwa członkowskie i publikuje zawiadomienie w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 18 zd. pierwsze ww. rozporządzenia 2020/698, weszło ono w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, a w myśl zd. drugiego tego samego art. rozporządzenie należało stosować od 4 czerwca 2020r. Na podstawie art. 5 ust. 5 rozporządzenia w dniu 29 maja 2020r. Polska powiadomiła Komisję o niestosowaniu niektórych przepisów rozporządzenia 2020/698. Informacja ta została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C w dniu 3 czerwca 2020r. (zob. Dz.U.UE.C2020.1831.1). W tej sytuacji w dniu ww. kontroli przedsiębiorca, zarządzający transportem w tymże przedsiębiorstwie, którzy zostali ukarani, jak również organy Inspekcji zobowiązane były stosować się do przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy - Prawo o ruchu drogowym dotyczących terminów okresowych badań technicznych pojazdów. Dla oceny skutków przekazania Komisji Europejskiej przez Polskę informacji o podjęciu decyzji o nie stosowaniu określonych przepisów w.w. rozporządzenia ma dzień urzędowego upowszechnienia tej informacji zgodnie z art. 5 ust. 5 rozporządzenia 2020/698, co nastąpiło 3 czerwca 2020r. poprzez publikację w Dz. U. UE Seria C, Nr 183, poz. 1. Z chwilą ogłoszenia ww. informacji w sposób prawem przewidziany adresaci przepisów, a w tym Strona, uzyskali faktyczną możliwość dostępu do informacji o niestosowaniu przez Polskę art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2020/698.
W rezultacie tych ustaleń organy Inspekcji transportu Drogowego mogły wobec Skarżącej stosować przepisy u.t.d. o karach w odniesieniu do zdarzenia mającego miejsce w dniu 9 czerwca 2020r.
Obowiązujący w dacie kontroli stan prawny nie wyłączał odpowiedzialności za naruszenie opisane w lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d.
Podstawą działania organu oraz odpowiedzialności za delikt administracyjny są przepisy prawa. Treść rozporządzenia 2020/698 oraz informacja o niestosowaniu przez Polskę art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2020/698 została podana do publicznej wiadomości w Dz.Urz.UE, wobec czego na podstawie przepisów zawartych w oficjalnym publikatorze można było ustalić aktualny stan prawny.
Nie można pomijać, że Strona jest zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie transportowym, co jak słusznie podkreślił WSA, nakładało na nią obowiązek zarządzania operacjami transportowymi przedsiębiorstwa w sposób ciągły i rzeczywisty, i miało dawać przedsiębiorstwu gwarancję działania w zgodności z przepisami z zakresu prawa transportowego i odpowiedniej jakości usług przewozowych (por. art. 2 pkt 5 i art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE; opubl.: Dz.U. L 300 z 14.11.2009, s. 51).
Tym samym przywołane w skardze kasacyjnej okoliczności nie wyczerpują dyspozycji art. 92c ust. 1 pkt 1, nie dotyczą bowiem okoliczności, których Skarżąca nie mogła przewidzieć, nadto brak jest podstaw do stwierdzenia, że Strona nie miała wpływu na powstanie zarzucanego naruszenia. Przepis art. 92c ust. 1 stosowany na mocy ust. 1a u.t.d., jako wyjątek od zasady odpowiedzialności zarządzającego transportem odnosi się do wyjątkowych sytuacji, których osoba ta legitymująca się wymaganymi kompetencjami zawodowymi, w sposób rzeczywisty i ciągły zarządzająca operacjami transportowymi przedsiębiorców zajmujących się transportem drogowym, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. Okolicznością egzoneracyjną jest siła wyższa, rozumiana jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwu nie można było zapobiec, pomimo dołożenia należytej staranności. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że jako zdarzenia i okoliczności nie do przewidzenia, o jakich mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., można traktować tylko takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie (a więc wyjątkowe i nadzwyczajne), a ich wystąpienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia. W analizowanej sprawie, gdy chodzi o stan epidemii COVID – 19, spowodował nadzwyczajne okoliczności, ale których skutki Państwa członkowskie odczuły w różnym stopniu i w różnym czasie. Jednakże gdy państwo członkowskie napotkało trudności w stosowaniu aktów prawnych, lecz podjęło odpowiednie środki krajowe w celu ich zmniejszenia i gdy stosowanie przepisów dotyczących odnawiania lub przedłużania ważności certyfikatów, świadectw, licencji lub zezwoleń, niektórych okresowych kontroli i okresowych szkoleń było nadal wykonalne, to miało możliwość dalszego stosowania tych aktów prawnych bez stosowania odstępstw przewidzianych w rozporządzeniu 2020/698, zważywszy, że odstępstwa objęte tymże rozporządzeniem powinny były ograniczać się do tego, co jest niezbędne (motyw 19 Preambuły do rozporządzenia 2020/698). Polska poinformowała Komisję dnia 29 maja 2020 r. o podjęciu decyzji, że nie stosuje m.in. art. 5 ust. 1 rozporządzenia 2020/698 dotyczącego terminów okresowych badań zdatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/45/UE, który to komunikat został opublikowany w Dz. U. UE C z dnia 3 czerwca 2020 r.
Dlatego brak było podstaw do traktowania stanu epidemii COVID-19 jako okoliczności, w ramach których Strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia, skoro przepisy rozporządzenia 2020/698 traktowały ten stan jako nadzwyczajny, ale nie w stopniu, który uniemożliwiał Państwu stosowanie obowiązujących uregulowań w zakresie transportu drogowego.
Zatem Strona jako podmiot profesjonalnie zarządzający transportem w przedsiębiorstwie transportowym powinna była się zapoznać do dnia, w którym upływał termin badań technicznych pojazdu (7 czerwca 2020 r.), szczególnie że potwierdzała wiedzę o wejściu w życie rozporządzenia 2020/698, co zbiegało się w czasie z ogłoszeniem komunikatu o niestosowaniu tego rozporządzenia w omawianym zakresie. Nieuzasadnione było także twierdzenie Strony, że wypowiedzenie się odnośnie stosowania art. 5 ust. 1 i 2 nie mogło nastąpić przed 31 sierpnia 2020 r. Z regulacji art. 5 ust. 1, 2 3,5 rozporządzenia 2020/698 wynikało, że pierwotnie terminy badań zdatności do ruchu drogowego, które to badania w przeciwnym razie zgodnie z tymi przepisami musiałyby zostać przeprowadzone w okresie między 1 lutego 2020 r. a 31 sierpnia 2020 r., uznawało się za przedłużone o okres siedmiu miesięcy, o ile nie państwo członkowskie nie podjęło decyzji o niestosowaniu tego aktu (co w przypadku Polski wystąpiło). Wobec powyższego brak jest podstaw do uznania stanu epidemii COVID-19 za okoliczności i zdarzenia, których podmiot nie mógł przewidzieć, objęte treścią art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego. Również okoliczności faktyczne, które Strona powołała w treści zarzutu, dotyczące w istocie rzeczy braku świadomości co do treści regulacji prawnej dotyczącej istnienia niezmienionego wymagania wykonania w odpowiednim czasie badań technicznych pojazdu, nie spełniają przesłanki umorzenia postępowania przewidzianej w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Takie przesłanki zachodzą, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot zarządzający transportem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Brak świadomości podmiotu wykonującego przewozy drogowe co do istotnych regulacji prawnych dotyczących przedmiotu działalności, nie daje podstawy do umorzenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 189a § 2 pkt 2 oraz art. 189f k.p.a Przepisy ustawy o transporcie drogowym nie posługują się pojęciem odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a.). Jednak według art. 92c ust. 1 pkt 1 i 2 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ. Treść tych przepisów zarówno w zakresie przesłanek zastosowania, jak i skutków proceduralnych (zaniechanie wszczęcia postępowania lub jego umorzenie) wskazuje na taką samą funkcję przepisów art. 92c ust. 1 pkt 1 i 2 u.t.d. oraz art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. sprowadzającą się do zaniechania nakładania kary pieniężnej ze względu na szczególne okoliczności. W związku z tym należy uznać, że ustawa o transporcie drogowym reguluje w art. 92c ust. 1 pkt 1 i 2 odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w rozumieniu art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. w przypadku kar pieniężnych, o których mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d. W rezultacie do tych kar nie ma zastosowania art. 189f § 1-3 k.p.a.
Wobec powyższego, analizując zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania: art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 105, art. 107 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 123 k.p.a. w zw. z art. 98 § 1 k.p.a. w powiązaniu z zarzutami naruszenia prawa materialnego Sąd odwoławczy doszedł do wniosku, że kontrolowane przez Sąd I instancji decyzje zostały wydane w postępowaniu, które zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. W ocenie NSA, Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej decyzji w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych.
W konsekwencji zaakceptowania przez WSA oceny sprawy dokonanej w zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ani art. 151 p.p.s.a. które jako tzw. przepisy wynikowe mogłyby zostać naruszone wówczas, gdyby Sąd I instancji popełnił błędy w fazie kontroli decyzji, a takiej wadliwości skarga kasacyjna nie wykazała.
W okolicznościach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż wniosek Skarżącej o wystąpienie do TSUE z pytaniem prejudycjalnym nie zasługuje na uwzględnienie. Należy wskazać, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem TSUE, ocena potrzeby wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym wykładni lub ważności aktu prawa unijnego należy do Sądu krajowego, w tym Sądu ostatniej instancji. Określone zagadnienie, aby mogło być przedmiotem pytania prejudycjalnego, powinno dotyczyć kwestii interpretacji prawa unijnego znajdującego zastosowanie w sprawie zawisłej przed Sądem krajowym. Samo jednak podniesienie kwestii dotyczącej prawa unijnego przez stronę postępowania nie przesądza o potrzebie skierowania takiego pytania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie nie zachodziła uzasadniona wątpliwość co do wykładni wskazanych przepisów prawa unijnego, stąd też NSA nie widzi potrzeby wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym do TSUE.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu (punkt 1 sentencji wyroku).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 1 i § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023r., poz. 1935 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło