I OZ 526/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 11 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1384/25 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu w sprawie ze sprzeciwu B.B. od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 3 kwietnia 2025 r., nr 58/2025 w przedmiocie wykreślenia z rejestru ewidencji gruntów i budynków postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odrzucić wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 7 lipca 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1384/25 odmówił B.B. (dalej: skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 3 kwietnia 2025 r., nr 58/2025 w przedmiocie wykreślenia z rejestru ewidencji gruntów i budynków. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący wniósł sprzeciw od ww. decyzji uchylającej do ponownego rozpatrzenia decyzję Starosty Otwockiego z 28 listopada 2024 r., nr 45/2024, w której orzeczono o wykreśleniu w rejestrze ewidencji gruntów i budynków miasta O. skarżącego jako właściciela działki nr [...], obręb [...] w O., na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w Otwocku, sygn. I Ns-870/63 z 8 kwietnia 1964 r. o stwierdzeniu zasiedzenia własności nieruchomości. Do skargi dołączono wniosek "o zmianę podstawy prawnej dotyczącej terminu do wniesienia skargi do Sądu z art. 49 § 1 na 129 § 2 k.p.a." , który Sąd rozpoznał jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu. W ocenie Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił winy w uchybieniu terminu. Z przedstawionych okoliczności wynika, że organ zastosował przepis art. 49a k.p.a. Pismem z 28 stycznia 2025 r. organ uprzedził strony, że zważywszy na ten fakt, wszelka dalsza korespondencja w sprawie kierowana do stron, będzie doręczana poprzez udostępnienie pisma organu odwoławczego na okres 14 dni na stronie: Biuletynu Informacji Publicznej Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego. Powyższe dotyczyło również decyzji wydanej w związku z wniesionym odwołaniem. Informacja o wydanej decyzji pojawiła się na stronie Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie 4 kwietnia 2025 r., zatem zawiadomienie o wydaniu tej decyzji zostało dokonane po upływie czternastu dni, czyli dnia 18 kwietnia 2025 r. Termin na wniesienie sprzeciwu, wynikający art. 64c § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi upływał w dniu 2 maja 2025 r., zaś skarżący wniósł sprzeciw w dniu 21 maja 2025 r. Skarżący podniósł, że wniósł o doręczenie decyzji i korespondencja od organu z odpisem decyzji została doręczona mu po 20-dniach (w dniu 8 maja 2025 r.). Zdaniem skarżącego bieg terminu do wniesienia sprzeciwu w sytuacji gdy skorzystał z prawa do udostępnienia mu decyzji w trybie art. 49b § 1 k.p.a., rozpoczyna się od daty doręczenia tej decyzji. W ocenie Sądu, argumentacja skarżącego w żaden sposób nie świadczy o braku jego winy w uchybieniu terminowi do wniesienia sprzeciwu. Skarżący nie wykazał bowiem, że przy zachowaniu należytej dbałości o własne sprawy, nie mógł powziąć wiadomości o wydaniu zaskarżanej decyzji z prawidłowo dokonanego jej obwieszczenia. Jednocześnie Sąd wyjaśnił, że zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej poprzez publiczne obwieszczenie jest tożsame z dowiedzeniem się przez stronę o wydaniu decyzji. Udostępnienie stronie odpisu decyzji nie stanowi jej doręczenia wywołującego skutki procesowe związane z biegiem terminu do wniesienia odwołania. Przesłanie przez organ przy piśmie z 18 kwietnia 2025 r. odpisu zaskarżonej decyzji było jedynie udostępnienie decyzji, a nie stanowiło o jej doręczeniu. W tym stanie rzeczy wniosek skarżącego został uznany za nieuzasadniony. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o zmianę postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu, ponownie wskazując, że nie mógł wnieść sprzeciwu do 2 maja 2025 r., gdyż organ dostarczył odpis decyzji po 22 dniach od momentu, w którym otrzymał wniosek o odpis. Organ miał obowiązek, zgodnie z art. 49b § 1 k.p.a., dostarczyć odpis decyzji w ciągu trzech dni oraz nie powiadomił skarżącego w jaki sposób lub w jakiej formie odpis decyzji może być niezwłocznie udostępniony, co uniemożliwiło skarżącemu dokonanie czynności w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Jak wynika z treści wniosku o "zmianę podstawy prawnej dotyczącej terminu do wniesienia skargi na decyzję do WSA z art. 49b § 1 k.p.a. na art. 129 § 2 k.p.a.", skarżący uznał, że w przypadku, w którym w wyniku realizacji jego wniosku o nadesłanie odpisu decyzji, o czym mowa w art. 49b § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572; dalej: k.p.a.) otrzymał odpis decyzji nie w terminie 3 dni, lecz po 20 dniach od zgłoszenia wniosku, termin do wniesienia skargi (właściwie: sprzeciwu, przyp. NSA) powinien biec od dnia, w którym otrzymał odpis decyzji. Argumentacja wniosku zidentyfikowanego przez Sąd I instancji jako wniosek o przywrócenie terminu, zasadniczo powielona w zażaleniu, jest wadliwa. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu skarżonego postanowienia, że, co do zasady, publiczne obwieszczenie o wydaniu decyzji, dokonane w trybie art. 49 k.p.a. otwiera termin do wniesienia środka zaskarżenia. Oznacza to, że udostępnienie odpisu decyzji na wniosek (art. 49b § 1 k.p.a.) nie niweluje skutków publicznego obwieszczenia oraz fikcji doręczenia, jaka powstaje z upływem 14 dni od daty zawiadomienia o wydaniu decyzji. W wyniku zawiadomienia strony zgodnie z art. 49 § 1 lub art. 49a k.p.a. strona zostaje powiadomiona o decyzjach i innych czynnościach organu administracji. Data zawiadomienia strony o decyzji lub postanowieniu, które podlega zaskarżeniu, jest początkową datą biegu terminu do wniesienia właściwego środka zaskarżenia. Wystąpienie do organu o udostępnienie odpisu decyzji lub postanowienia nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia właściwego środka zaskarżenia. (zob. P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025, art. 49b). Niezależnie jednak od powyższego postanowienie należało uchylić. Jak bowiem wynika z akt sprawy, organ pismem z 28 stycznia 2025 r., znak WIG-I.7221.2.2.2025.SP zawiadomił strony postępowania m.in., że z uwagi na fakt, że w postępowaniu bierze udział więcej niż 20 stron, wszelka dalsza korespondencja w sprawie kierowana do stron będzie doręczana przez udostępnienie pisma organu odwoławczego na okres 14 dni na stronie BIP urzędu, co dotyczy także decyzji MWINGiK wydanej w związku z wniesionym odwołaniem. W tym zawiadomieniu organ pouczył strony o możliwości złożenia ponaglenia na organ rozpatrujący sprawę. Pismem z 3 kwietnia 2025 r., znak WIG-I.7221.2.2.2025.SP, opublikowanym w Biuletynie Informacji Publicznej Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie w dniu 4 kwietnia 2025 r., organ zawiadomił na podstawie art. 49 § 1 k.p.a., że w dniu 3 kwietnia 2025 r, wydał decyzję nr 58/2025 orzekającą o uchyleniu decyzji Starosty Otwockiego nr 45/2024 z 28 listopada 2024 r., a także przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W tym zawiadomieniu organ poinformował, że z treścią decyzji oraz dokumentacją sprawy można zapoznać się w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim w Warszawie Delegatura w O. oraz pouczył o treści art. 49b k.p.a. Tryb publicznego zawiadomienia o wydaniu decyzji, który jest rozwiązaniem ekstraordynaryjnym, służącym zapewnieniu szybkiego skutku doręczenia wobec wszystkich podmiotów, które są adresatami danego aktu administracyjnego stawia strony postępowania w gorszej sytuacji niż strony postępowania, którym organ doręcza decyzję w trybie art. 39 k.p.a. Od podjęcia przez strony działań zmierzających do zapoznania się z treścią decyzji zależy bowiem uzyskanie jej treści, co z kolei determinuje sformułowanie zarzutów stanowiących podstawę jej zaskarżenia. Niedopuszczalnym jest jednak, aby dopiero w przypadku zgłoszenia woli uzyskania odpisu decyzji strony postępowania uzyskiwały wiedzę o możliwości jej zaskarżenia. Z treści zawiadomień jakie znajdują się w sprawie nie wynika, aby organ wypełnił obowiązek informacyjny, zaś tryb publicznego zawiadomienia o wydaniu decyzji z konieczności wystosowywania pouczeń nie zwalnia. W sytuacji, gdy żadne z zawiadomień organu nie zawierało pouczenia o przysługującym trybie odwoławczym i terminie do zaskarżenia wydanej decyzji, skarżący nie posiadał odpowiedniej wiedzy w tym zakresie aż do daty doręczenia mu odpisu decyzji. Skarżący nie kwestionuje pozyskania wiedzy o wydaniu decyzji z zamieszczonego w dniu 4 kwietnia 2025 r. na stronie urzędu zawiadomienia, lecz dopiero w wyniku odebrania nadesłanego przez organ odpisu decyzji dowiedział się, że decyzja jest ostateczna a strona niezadowolona z jej treści może wnieść do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Dopiero uzyskując odpis decyzji skarżący dowiedział się, że doręczenie uważa się za dokonane po upływie 14 dni od dnia, w którym nastąpiło publiczne obwieszczenie, inne publiczne ogłoszenie lub udostępnienie pisma w BIP. W dniu 8 maja 2025 r. skarżący otrzymał odpis decyzji i jednocześnie dowiedział się o trybie i terminie zaskarżenia, a także o tym, że uchybił terminowi do wniesienia sprzeciwu. Ten dzień otworzył skarżącemu możliwość zgłoszenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu. Z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia powinien wystąpić w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, a za taką należy w realiach tej sprawy uznać okoliczność zapoznania się z treścią decyzji, jako elementem wskazanym przez skarżącego, który w zażaleniu podkreślił, że zbyt późne doręczenie decyzji uniemożliwiło mu dokonanie czynności jej zaskarżenia w terminie. Stosownie do art. 87 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Skarżący sprzeciw wraz z wnioskiem nadał przesyłką pocztową w dniu 21 maja 2025 r., a więc nie zachowując terminu określonego w ww. przepisie. Termin do skutecznego zgłoszenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął bowiem w dniu 15 maja 2025 r. Z powołanych względów Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżone postanowienie uchylił, a zgłoszony z uchybieniem terminu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu odrzucił, na podstawie art. 188 w zw. z art. 88, art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a.