II SA/Wa 235/25

WyrokWSA w Warszawie2025-09-11

Skład orzekający: Joanna Kruszewska-Grońska, Danuta Kania, Mateusz Rogala

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Biuro Informacji Kredytowej S.A. (BIK) może przetwarzać dane osobowe dotyczące upadłości konsumenckiej w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego, a także w celach statystycznych, pomimo braku wykazania konkretnego zobowiązania lub czynności bankowej?
Ratio decidendi
Przetwarzanie danych osobowych dotyczących upadłości konsumenckiej przez BIK w celu oceny zdolności kredytowej, analizy ryzyka kredytowego oraz w celach statystycznych nie jest legalne, jeśli BIK nie wykaże istnienia konkretnego zobowiązania lub czynności bankowej, z którą te dane są związane. Interesy i prawa podstawowe osoby, której dane dotyczą, w tym prawo do prywatności, mają nadrzędny charakter nad interesem administratora w przechowywaniu tych danych na wypadek ich przyszłej przydatności.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Biura Informacji Kredytowej S.A. (BIK) na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (PUODO), która nakazała BIK usunięcie danych osobowych uczestnika postępowania dotyczących upadłości konsumenckiej. BIK pozyskał te dane z Monitora Sądowego i Gospodarczego i twierdził, że przetwarza je w celu oceny zdolności kredytowej, analizy ryzyka kredytowego oraz w celach statystycznych, powołując się na przepisy Prawa bankowego i RODO. PUODO uznał, że BIK nie wykazał podstawy prawnej do przetwarzania tych danych, ponieważ nie powiązał ich z konkretną czynnością bankową ani konkretnym zobowiązaniem.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Mateusz Rogala, , Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2025 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych oddala skargę Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] grudnia 2024 r. nr [...] Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "PUODO", "organ"), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego zainicjowanego skargą A. B. (dalej: "uczestnik postępowania"), na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej: "k.p.a."), art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1781; dalej: "u.o.d.o.") oraz art. 6 ust. 1, a także art. 58 ust. 2 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych - Dz. Urz. UE L 119 z dnia 4 maja 2016 r., str. 1 ze sprost.; dalej: "RODO"), nakazał Biuru Informacji Kredytowej S.A. z siedzibą w [...] (dalej: "skarżący", "BIK") usunięcie danych osobowych uczestnika postępowania w zakresie informacji o upadłości konsumenckiej. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach. Pismem z 18 maja 2023 r. uczestnik postępowania zgłosił do organu nieprawidłowości w przetwarzaniu przez BIK jego danych osobowych dotyczących ogłoszenia upadłości konsumenckiej, wskazując, że PUODO odmownie rozpatrzył jego sprzeciw odnośnie przetwarzania tych danych. W toku postępowania administracyjnego, wszczętego ww. skargą uczestnika postępowania, BIK wyjaśnił, iż: - przetwarza następujące dane uczestnika postępowania: imię, nazwisko, nr PESEL informacja o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej i data wydania przez Sąd postanowienia w tym przedmiocie, które to dane pozyskał [...] lipca 2017 r. z Monitora Sądowego i Gospodarczego, zaś postanowienie Sądu o ogłoszeniu upadłości zostało wydane [...] czerwca 2017 r.; - ww. dane uczestnika postępowania skarżący pozyskał w celu wykonywania czynności bankowych, w szczególności oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f) RODO w związku z art. 70 ust. 1, art. 105 ust. 4 i art. 105a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1646 ze zm.; dalej: "P.b."), a także w związku z umowami zawartymi pomiędzy bankami; - ww. dane będą przetwarzane przez BIK w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego przez okres 10 lat od dnia wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości, tj. do [...] czerwca 2027 r. włącznie. Zachowanie tego okresu jest zasadne, ponieważ od 1 grudnia 2021 r. zaczęła obowiązywać ustawa z dnia 6 grudnia 2018 r. o Krajowym Rejestrze Zadłużonych, która określa zasady prowadzenia ogólnodostępnego i jawnego rejestru, obejmującego m.in. osoby, wobec których prowadzono postępowanie upadłościowe. Zgodnie z art. 11 ust. 2 ww. ustawy, dane o takich osobach automatycznie przestają być ujawniane po upływie 10 lat od dnia prawomocnego zakończenia lub umorzenia postępowania, którego dotyczą; - przepisy P.b. nie określają zamkniętego katalogu informacji czy danych, jakie mogą być przetwarzane w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego, na co wskazuje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz. U. UE L z 2013 r. Nr 176, str. 1 ze zm.; dalej: "CRR"), jak również rekomendacje KNF. Według art. 178 ust. 3 CRR, jako element wskazujący na prawdopodobieństwo niedokonania płatności uznaje się m.in. wystąpienie przez dłużnika o ogłoszenie upadłości lub postawienie dłużnika w stan upadłości; - ww. dane są też przetwarzane w celach statystycznych, zaś podstawą prawną przetwarzania ich w tych celach jest prawnie uzasadniony interes administratora danych wynikający z przepisów P.b., polegający na dostarczaniu bankom analiz pozwalających ocenić w szczególności jakość polityki kredytowej na tle rynku i trendy występujące w sektorze bankowym, identyfikować zagrożenia płynące z zachowań kredytowych klientów w innych bankach czy określić maksymalne kwoty kredytów i pożyczek, dla których bank może stosować uproszczone zasady oceny zdolności kredytowej. Motywując powołaną na wstępie decyzję, organ pokreślił, że przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy zostanie spełniona jedna z przesłanek wymienionych w art. 6 ust. 1 RODO, mających charakter autonomiczny i niezależny. Zgoda osoby, której dane dotyczą, nie jest jedyną podstawą przetwarzania danych osobowych, bowiem proces przetwarzania danych będzie zgodny z RODO także wówczas, gdy administrator danych wykaże spełnienie innej z wyżej wymienionych przesłanek. Podstawą prawną przetwarzania danych osobowych w zasobach skarżącego jest obecnie art. 6 ust. 1 lit. f RODO w sytuacji, gdy przetwarzanie zostanie uznane za niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora, nadrzędnych nad interesami i prawami podstawowymi osoby, której dane dotyczą. W myśl motywu 47 RODO podstawą prawną przetwarzania mogą być prawnie uzasadnione interesy administratora, w tym administratora, któremu mogą zostać ujawnione dane osobowe, lub strony trzeciej, o ile w świetle rozsądnych oczekiwań osób, których dane dotyczą, opartych na ich powiązaniach z administratorem nadrzędne nie są interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą. Taki prawnie uzasadniony interes może zaistnieć wówczas, gdy zachodzi istotny i odpowiedni rodzaj powiązania między osobą, której dane dotyczą a administratorem, np. gdy osoba, której dane dotyczą, jest klientem administratora lub działa na jego rzecz. Aby stwierdzić istnienie prawnie uzasadnionego interesu, należałoby w każdym przypadku przeprowadzić dokładną ocenę, w szczególności, czy w czasie i w kontekście, w którym zbierane są dane osobowe, osoba, której dane dotyczą, ma rozsądne przesłanki by spodziewać się, iż może nastąpić przetwarzanie danych w tym celu. Interesy i prawa podstawowe osoby, której dane dotyczą, mogą być nadrzędne wobec interesu administratora danych zwłaszcza, gdy proces przetwarzania odbywa się w sytuacji, w której osoby, których dane dotyczą, nie mają rozsądnych przesłanek, by spodziewać się dalszego przetwarzania. PUODO powołał się też na zawartą w art. 5 ust. 2 RODO zasadę rozliczalności, wedle której administrator zobowiązany jest do przestrzegania zasad określonych w art. 5 ust. 1 RODO i musi być w stanie to wykazać. Z kolei zgodnie z zasadą ograniczenia celu przetwarzania, ujętą w art. 5 ust. 1 lit. b RODO, dane osobowe muszą być zbierane w konkretnych, wyraźnych i prawnie uzasadnionych celach oraz nieprzetwarzane dalej w sposób niezgodny z tymi celami. Organ przypomniał, iż BIK jest instytucją utworzoną na podstawie art. 105 ust. 4 P.b. Przytoczył też treść art. 70 ust. 1 i art. 105a ust.1-3 P.b., art. 10, art. 11, art. 4915 i art. 53 w związku z art. 4911 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 614) oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 22 grudnia 1995 r. o wydawaniu Monitora Sądowego i Gospodarczego (Dz. U. z 2023 r., poz. 1395). Zdaniem PUODO, udostępnianie danych osobowych dotyczących upadłości konsumenckiej w ogólnodostępnych rejestrach lub dziennikach urzędowych takich jak Monitor Sądowy i Gospodarczy, nie oznacza, że proces ich pozyskania i dalszego przetwarzania nie musi znajdować oparcia w przepisach RODO. Jednocześnie nie może odbywać się z pominięciem wymogów wynikających z przepisów P.b. Przetwarzanie danych osobowych w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego znajduje oparcie w art. 105a ust. 1, 2 i 3 P.b., o ile przedmiotowe dane stanowią informacje objęte tajemnicą bankową, a więc są informacjami związanymi z czynnościami bankowymi. W świetle obowiązujących przepisów P.b., możliwość przetwarzania danych objętych tajemnicą bankową w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego może odbywać się w przypadku istnienia konkretnego zobowiązania pomiędzy bankiem a podmiotem danych lub też w związku z czynnościami poprzedzającymi powstanie konkretnego zobowiązania, a w pewnych sytuacjach może mieć miejsce po wygaśnięciu zobowiązania wynikającego z umowy zawartej z bankiem. Tymczasem skarżący nie wykazał, aby przetwarzanie danych osobowych uczestnika postępowania w zakresie informacji o upadłości konsumenckiej w ww. celu było związane z konkretną czynnością bankową, w tym z czynnościami poprzedzającymi powstanie konkretnego zobowiązania. BIK nie wykazał także, aby przetwarzanie ww. danych osobowych, w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego, mogło odbywać się na mocy art. 105a ust. 2 i 3 P.b., czyli po wygaśnięciu zobowiązania wynikającego z umowy zawartej z bankiem. Skarżący nie wykazał, by w powyższym zakresie istniał konkretny, wyraźny i prawnie usprawiedliwiony cel przetwarzania spornych danych osobowych uczestnika postępowania. Tym samym nie można uznać, iż przetwarzanie jego danych osobowych w ww. celu mogło odbywać się w oparciu o wskazany przez BIK art. 6 ust. 1 lit. f RODO, ani by zaistniała inna spośród określonych w art. 6 ust. 1 RODO przesłanek legalizujących ten proces. Podobnie przetwarzanie danych osobowych do celów stosowania metod wewnętrznych oraz innych metod i modeli, o których mowa w części trzeciej CRR w oparciu o powołany przez skarżącego art. 105a ust. 4 P.b. jest możliwe, o ile dane te stanowią tajemnicę bankową oraz gdy administrator wykaże zaistnienie konkretnego zobowiązania wynikającego z umowy zawartej z bankiem lub inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów. Jak już wzmiankowano, BIK nie wykazał, aby istniało konkretne zobowiązanie wynikające z umowy zawartej przez uczestnika postępowania z bankiem lub inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, zatem warunek przewidziany w art. 105a ust. 4 P.b. nie został spełniony. PUODO zaakcentował, iż każdy proces przetwarzania danych osobowych musi znajdować oparcie w przesłankach wynikających z art. 6 ust. 1 RODO. Spełnienie przesłanki z art. 6 ust. 1 lit. f RODO uzależnione jest od tego, czy przetwarzanie jest niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią, z wyjątkiem sytuacji, w których nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą. Przesłanka ta dotyczy sytuacji już istniejącej, w której administrator jest w stanie wykazać, iż realizuje konkretny cel; w przypadku przetwarzania danych na podstawie art. 105a ust. 4 P.b., konieczne jest wykazanie ziszczenia się warunków określonych w tym przepisie, czego skarżący nie dokonał. Skoro w niniejszej sprawie BIK nie wykazał istnienia przesłanek legalizujących proces przetwarzania danych osobowych uczestnika postępowania w zakresie informacji o upadłości konsumenckiej, to organ skorzystał z uprawnienia przewidzianego w art. 58 ust. 2 lit. c RODO, nakazując skarżącemu usunięcie tych danych jako przetwarzanych bez podstawy prawnej. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi BIK do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucono: I. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 6 ust. 1 lit. f RODO w związku z przepisami P.b., w szczególności art. 105a ust. 1-3 P.b., poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niezasadne przyjęcie, że skarżący może przetwarzać w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego wyłącznie informacje objęte tajemnicą bankową oraz wyłącznie w przypadku, gdy zaistnieje konkretne zobowiązanie wynikające z umowy zawartej z bankiem lub inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, podczas gdy przepis ten w żaden sposób nie ogranicza zakresu danych, które mogą być przetwarzane przez BIK w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego, a wyłącznie konstytuuje podstawę prawną dla przetwarzania przez skarżącego danych stanowiących tajemnicę bankową, o których mowa w art. 104 ust. 1 P.b. w zakresie, w jakim informacje te są potrzebne w związku z wykonywaniem czynności bankowych w postaci oceny zdolności kredytowej oraz analizy ryzyka kredytowego konkretnego klienta (indywidualna ocena zdolności kredytowej) oraz w związku z budowaniem i utrzymaniem modeli scoringowych, a więc narzędzi wykorzystywanych przez banki do oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego oraz w związku ze stosowaniem metod wewnętrznych oraz innych metod i modeli, o których mowa w części trzeciej CRR, 2) art. 6 ust. 1 lit. f RODO poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niezasadne przyjęcie, iż skarżący może przetwarzać w celach statystycznych wyłącznie informacje objęte tajemnicą bankową oraz wyłącznie w przypadku, gdy zaistnieje konkretne zobowiązanie wynikające z umowy zawartej z bankiem lub inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, a więc w warunkach aktualizacji przepisu art. 105a ust. 4 P.b., podczas gdy przepis ten w żaden sposób nie ogranicza możliwości przetwarzania przez BIK danych w celach statystycznych, w tym nie uniemożliwia skarżącemu przetwarzania danych nieobjętych tajemnicą bankową w celach statystycznych, a wyłącznie konstytuuje zasady wykorzystywania danych objętych tajemnicą bankową w celach innych niż ocena zdolności kredytowej i analiza ryzyka kredytowego; II. naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 u.o.d.o., poprzez niewyczerpujące zebranie, nierozpatrzenie i błędną ocenę całokształtu materiału dowodowego przejawiającego się w zaniechaniu dokonania wyczerpującej analizy: a) charakteru, zakresu oraz celów gospodarczo-ekonomicznych działalności prowadzonej przez BIK, w tym działalności gospodarczej podejmowanej w zakresie wykraczającym poza realizację obowiązków nałożonych na skarżącego przepisami P.b. oraz obowiązków wynikających z zawartych przez niego umów z bankami, co skutkowało wadliwą i niepełną oceną stanu faktycznego sprawy oraz charakteru działania BIK, a w konsekwencji wydaniem przez organ nieuzasadnionego nakazu usunięcia danych osobowych uczestnika postępowania; b) podstawowych zasad funkcjonowania skarżącego, nie tylko jako instytucji gromadzącej dane i informacje objęte tajemnicą bankową, służące do oceny zdolności kredytowej oraz budującej modele scoringowe dla banków, ale także jako przedsiębiorcy funkcjonującego w ramach wolnego rynku, co wiąże się z istnieniem oczywistego interesu prawnego po stronie BIK w postaci przewarzania danych osobowych dla osiągania określonych celów w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, co doprowadziło do nieprawidłowego uznania, że skarżący nie legitymuje się podstawą prawną do przetwarzania danych osobowych uczestnika postępowania; 2) art. 7 i art. 77 § 1 w związku z art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 u.o.d.o. poprzez niezbadanie przez organ wszystkich podstaw prawnych przetwarzania przez skarżącego danych o upadłości konsumenckiej, niewystarczające wyjaśnienia podstaw prawnych decyzji oraz brak oceny istotnych okoliczności sprawy, co skutkowało błędnym nakazaniem BIK usunięcia danych osobowych uczestnika postępowania w zakresie informacji o upadłości konsumenckiej oraz uniemożliwiło skarżącemu zapoznanie się z powodami negatywnej oceny wskazanych przez niego podstaw procesu przetwarzania. W oparciu o ww. zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości oraz zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego (w tym opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł). W uzasadnieniu skargi BIK rozwinął poszczególne jej zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie stan faktyczny nie budził wątpliwości; sporna między stronami postępowania była jego ocena prawna. Zamknięty katalog przesłanek dopuszczalności przetwarzania danych osobowych określa art. 6 ust. 1 RODO. Stosownie do treści tego przepisu, przetwarzanie jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadkach, gdy - i w takim zakresie, w jakim - spełniony jest co najmniej jeden z poniższych warunków: a) osoba, której dane dotyczą wyraziła zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych w jednym lub większej liczbie określonych celów; b) przetwarzanie jest niezbędne do wykonania umowy, której stroną jest osoba, której dane dotyczą, lub do podjęcia działań na żądanie osoby, której dane dotyczą, przed zawarciem umowy; c) przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze; d) przetwarzanie jest niezbędne do ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą, lub innej osoby fizycznej; e) przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi; f) przetwarzanie jest niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią, z wyjątkiem sytuacji, w których nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, wymagające ochrony danych osobowych, w szczególności gdy osoba, której dane dotyczą, jest dzieckiem. Akapit pierwszy lit. f nie ma zastosowania do przetwarzania, którego dokonują organy publiczne w ramach realizacji swoich zadań. Zakwestionowane przez PUODO przetwarzanie danych dotyczy tzw. "zwykłych" danych, pozyskanych przez skarżącego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej - w odróżnieniu od szczególnych kategorii danych osobowych ujętych w art. 9 i art. 10 RODO. Oznacza to, że zaistnienie jednej z ww. przesłanek (które są samoistne – równoważne, równoprawne) legalizuje przetwarzanie "zwykłych" danych. Zasady przetwarzania danych osobowych określa art. 5 RODO - jedną z nich jest zbierane w konkretnych, wyraźnych i prawnie uzasadnionych celach i nieprzetwarzane dalej w sposób niezgodny z tymi celami; dalsze przetwarzanie do celów archiwalnych w interesie publicznym, do celów badań naukowych lub historycznych lub do celów statystycznych nie jest uznawane w myśl art. 89 ust. 1 za niezgodne z pierwotnymi celami ("ograniczenie celu" - vide art. 5 ust. 1 lit. b RODO). Administrator (tu: BIK) jest odpowiedzialny za przestrzeganie przepisów art. 5 ust. 1 RODO i musi być w stanie wykazać ich przestrzeganie ("rozliczalność" - vide art. 5 ust. 2 RODO). Zgodnie z art. 105 ust. 4 P.b., banki mogą, wspólnie z bankowymi izbami gospodarczymi, utworzyć instytucje upoważnione do gromadzenia, przetwarzania i udostępniania: 1) bankom - informacji stanowiących tajemnicę bankową w zakresie, w jakim informacje te są potrzebne w związku z wykonywaniem czynności bankowych oraz w związku ze stosowaniem metod wewnętrznych oraz innych metod i modeli, o których mowa w części trzeciej CRR; 2) innym instytucjom ustawowo upoważnionym do udzielania kredytów - informacji stanowiących tajemnicę bankową w zakresie, w jakim informacje te są niezbędne w związku z udzielaniem kredytów, pożyczek pieniężnych, gwarancji bankowych i poręczeń; 3) instytucjom kredytowym - informacji stanowiących tajemnicę bankową w zakresie niezbędnym do oceny zdolności kredytowej konsumenta, o której mowa w art. 9 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim; 4) instytucjom pożyczkowym i podmiotom, o których mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim - na zasadzie wzajemności, informacji stanowiących odpowiednio tajemnicę bankową oraz informacje udostępnione przez instytucje pożyczkowe oraz podmioty, o których mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w zakresie niezbędnym do oceny zdolności kredytowej konsumenta, o której mowa w art. 9 tej ustawy, i analizy ryzyka kredytowego; 5) jednostce zarządzającej systemem ochrony lub bankowi zrzeszającemu - informacji stanowiących tajemnicę bankową w zakresie, w jakim są one niezbędne dla realizacji jej zadań określonych w art. 19 ust. 2, art. 22i ust. 1 i 3-5 oraz art. 22v ust. 2 ustawy o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających; 6) krajowym instytucjom płatniczym, małym instytucjom płatniczym, krajowym instytucjom pieniądza elektronicznego, unijnym instytucjom płatniczym lub unijnym instytucjom pieniądza elektronicznego, w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych udzielającym kredytu płatniczego, o którym mowa w art. 74 ust. 3 tej ustawy - informacji stanowiących tajemnicę bankową, w zakresie niezbędnym do oceny zdolności kredytowej konsumenta, o której mowa w art. 9 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. W myśl przepisów art. 105a ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4 P.b.: ( przetwarzanie przez banki, inne instytucje ustawowo upoważnione do udzielania kredytów, instytucje pożyczkowe oraz podmioty, o których mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, a także instytucje utworzone na podstawie art. 105 ust. 4, informacji stanowiących tajemnicę bankową i informacji udostępnionych przez instytucje pożyczkowe oraz podmioty, o których mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w zakresie dotyczącym osób fizycznych może być wykonywane, z zastrzeżeniem art. 104, art. 105 i art. 106-106d, w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego (ust. 1); ( z zastrzeżeniem ust. 3, instytucje, o których mowa w ust. 1, mogą przetwarzać informacje stanowiące tajemnicę bankową oraz informacje udostępnione przez instytucje pożyczkowe oraz podmioty, o których mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w zakresie dotyczącym osób fizycznych po wygaśnięciu zobowiązania wynikającego z umowy zawartej z bankiem, inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, instytucją pożyczkową lub podmiotem, o którym mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, pod warunkiem uzyskania pisemnej zgody osoby, której informacje te dotyczą, z zastrzeżeniem ust. 2a. Zgoda ta może być w każdym czasie odwołana (ust. 2); ( banki, instytucje oraz podmioty, o których mowa w ust. 1, mogą przetwarzać informacje stanowiące tajemnicę bankową i informacje udostępnione przez instytucje pożyczkowe oraz podmioty, o których mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, dotyczące osób fizycznych po wygaśnięciu zobowiązania wynikającego z umowy zawartej z bankiem, inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, instytucją pożyczkową lub podmiotem, o którym mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, bez zgody osoby, której informacje dotyczą, gdy osoba ta nie wykonała zobowiązania lub dopuściła się zwłoki powyżej 60 dni w spełnieniu świadczenia wynikającego z umowy zawartej z bankiem, inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, instytucją pożyczkową lub podmiotem, o którym mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, a po zaistnieniu tych okoliczności upłynęło co najmniej 30 dni od poinformowania tej osoby przez bank, inną instytucję ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, instytucję pożyczkową albo podmiot, o którym mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, o zamiarze przetwarzania dotyczących jej tych informacji, bez jej zgody (ust. 3); ( banki oraz instytucje, o których mowa w art. 105 ust. 4, mogą przetwarzać stanowiące tajemnicę bankową informacje dotyczące osoby fizycznej po wygaśnięciu zobowiązania wynikającego z umowy zawartej z bankiem lub inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów bez zgody osoby, której informacje dotyczą, do celów stosowania metod wewnętrznych oraz innych metod i modeli, o których mowa w części trzeciej CRR (ust. 4). Powołany na podstawie art. 105 ust. 4 P.b. BIK ma pomagać przy ocenie portfelowego ryzyka kredytowego, w tym przygotowaniu wewnętrznych metod statystycznych, a także monitorowaniu ekspozycji banku, wypełnieniu obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w zakresie identyfikowania i oceniania ryzyka związanego z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu, identyfikowania powiązań z osobami na eksponowanych stanowiskach, stosowania procedur pozwalających na poznanie klienta przed świadczeniem mu usług, wdrożenia i stosowania środków bezpieczeństwa finansowego proporcjonalnych do ryzyka zidentyfikowanego podczas analizy klienta, gromadzenia i przekazywania odpowiednim instytucjom informacji przewidzianych przez ustawę o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu oraz wykrywaniu przestępstw na szkodę banków. Ponadto powołanie BIK ma służyć polepszeniu jakości informacji w sektorze bankowym. W efekcie wymiana informacji za pośrednictwem skarżącego przyczynia się do tego, że banki dysponują nie tylko własnymi informacjami, ale też informacjami z całego sektora. W tym miejscu zaakcentować trzeba, że wymiana informacji to obowiązek banków i BIK, którego podstawę prawną stanowi art. 6 ust. 1 lit. c RODO. Przepis ten w związku z art. 105 ust. 4 i art. 105a ust. 1 P.b. legalizuje przetwarzanie danych osobowych klientów banków przez BIK w czasie trwania zobowiązania łączącego bank i klienta banku. Także proces pozyskania i dalszego przetwarzania danych osobowych dotyczących upadłości konsumenckiej z ogólnodostępnych rejestrów lub dzienników urzędowych takich jak Monitor Sądowy i Gospodarczy musi znajdować oparcie w przepisach RODO. W przedmiotowej sprawie skarżący samodzielnie pozyskał [...] lipca 2017 r. z Monitora Sądowego i Gospodarczego nr [...] opublikowanego [...] lipca 2017 r., następujące dane uczestnika postępowania: imię, nazwisko, PESEL, informacja o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej, data wydania przez Sąd postanowienia o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej. Zatem BIK nie pozyskał tych informacji od instytucji, o których mowa w art. 105 ust. 4 P.b. Powoływany przez skarżącego cel wykonywania czynności bankowych, w szczególności ocena zdolności kredytowej i analiza ryzyka kredytowego w kontekście art. 6 ust. 1 lit. f RODO w związku z art. 105a ust. 1-3 P.b. dotyczy informacji stanowiących tajemnicę bankową. Z kolei przepis art. 104 ust. 1 P.b. wskazuje, iż bank, osoby w nim zatrudnione oraz osoby, za których pośrednictwem bank wykonuje czynności bankowe, są obowiązane zachować tajemnicę bankową, która obejmuje wszystkie informacje dotyczące czynności bankowej, uzyskane w czasie negocjacji, w trakcie zawierania i realizacji umowy, na podstawie której bank tę czynność wykonuje. Tajemnica bankowa oznacza więc "wszystkie informacje dotyczące czynności bankowej, uzyskane w czasie negocjacji, w trakcie zawierania i realizacji umowy, na podstawie której bank tę czynność wykonuje". W konsekwencji ocena zdolności kredytowej i analiza ryzyka kredytowego może odbywać się w przypadku istnienia konkretnego zobowiązania pomiędzy bankiem a podmiotem danych lub w związku z czynnościami poprzedzającymi powstanie konkretnego zobowiązania, a także po wygaśnięciu zobowiązania wynikającego z umowy zawartej z bankiem. Nieodzowne jest powiązanie przetwarzanych danych z konkretną czynnością bankową, a takiego związku w odniesieniu do informacji o upadłości konsumenckiej uczestnika postępowania skarżący nie wykazał. BIK nie powołał się na żadną konkretną czynność bankową ani na okoliczność po wygaśnięciu zobowiązania wynikającego z umowy zawartej z bankiem. Nie sposób uznać, że istniał konkretny, wyraźny i prawnie usprawiedliwiony cel przetwarzania informacji o upadłości konsumenckiej uczestnika postępowania. Według § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 2016 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych podlegających wymianie pomiędzy instytucjami utworzonymi na podstawie przepisów prawa bankowego a instytucjami pożyczkowymi i innymi podmiotami (Dz. U. z 2016 r., poz. 971), zakres danych podlegających wymianie pomiędzy instytucjami utworzonymi na podstawie art. 105 ust. 4 P.b., w celu oceny zdolności kredytowej konsumenta i analizy ryzyka kredytowego, obejmuje dane dotyczące zobowiązania, w tym przebieg realizacji zobowiązania (lit. g), stan zadłużenia z tytułu zobowiązania (lit. h), przyczyny niewykonania zobowiązania lub dopuszczenia się zwłoki w jego wykonaniu (lit. j). Informacja o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej zawsze wiąże się z niewykonaniem lub zwłoką w realizacji zobowiązania, a niekiedy może stanowić przyczynę ich wygaśnięcia (np. w razie ogłoszenia upadłości bez planu spłaty). Z tych samych przyczyn sporne dane uczestnika postępowania nie mogły być przetwarzane przez skarżącego dla celów statystycznych. Przepis art. 105a ust. 4 P.b. także odwołuje się do tajemnicy bankowej, zaś BIK nie wykazał, by zaistniało konkretne zobowiązanie wynikające z umowy zawartej przez uczestnika postępowania z bankiem lub inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów. Trafnie PUODO zauważa w odpowiedzi na skargę, iż art. 6 ust. 1 lit. f RODO nie jest ukierunkowany na ochronę interesów sektora bankowego czy gospodarczego, ale przede wszystkim chroni przed nieuprawnionym przetwarzaniem danych osobę, której proces ten dotyczy. Podnieść należy, że norma zawarta w art. 105a P.b. ma charakter semiimperatywny wobec norm RODO. Jeżeli zakresy normowania i obowiązywania RODO i art. 105a P.b. pokrywają się, to art. 105a P.b. znajduje zastosowanie tylko wtedy, gdy jest korzystniejszy dla osoby fizycznej niż RODO. Ponadto art. 105a P.b. znajduje zastosowanie także w kwestiach nieuregulowanych w RODO; jednak w takim wypadku warunkiem zastosowania art. 105a P.b. jest zachowanie spójności aksjologicznej i prakseologicznej z RODO (vide L. Kociucki [w:] B. Bajor, J. M. Kondek, K. Królikowska, L. Kociucki, Prawo bankowe. Komentarz do przepisów cywilnoprawnych, Warszawa 2020, art. 105a). Zdaniem Sądu, organ właściwie ocenił, iż skarżący skoncentrował się na interesach gospodarczych podmiotów przetwarzających dane osobowe, nie dostrzegając, że z punktu widzenia ochrony danych osobowych dane te mogą być wprawdzie przetwarzane do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów, realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią, ale wyłącznie wówczas, gdy są nadrzędne nad interesami i prawami osoby, której dane dotyczą. Tymczasem taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodziła, ponieważ ważąc interesy oraz podstawowe prawa i wolności uczestnika postępowania (w tym prawo do prywatności) z interesem administratora, polegającym na przechowywaniu w swoich zasobach danych w zakresie informacji o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej na wypadek ich ewentualnej przydatności w przyszłości do oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego uczestnika postępowania, trzeba przyznać walor nadrzędny interesom oraz podstawowym prawom i wolnościom uczestnika postępowania. Sąd nie podzielił też zarzutów skargi co do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 u.o.d.o., bowiem PUODO zebrał wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia materiał dowodowy oraz dokonał jego właściwej oceny, rozważając wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, w tym argumenty podnoszone przez BIK, zaś zaskarżoną decyzję uzasadnił zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło