V SA/Wa 224/25
WyrokWSA w Warszawie2025-09-16
Skład orzekający: Jarosław Stopczyński, Andrzej Siwek, Marta Sarnowiec-Cisłak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej może zostać wydana na podstawie przepisów, które utraciły moc obowiązującą, jeśli stosunek administracyjnoprawny ukształtował się pod ich rządami?Ratio decidendi
Sąd uznał, że do sytuacji prawnych ukształtowanych pod rządami określonych przepisów stosuje się te przepisy, nawet jeśli uległy one później zmianie lub zostały uchylone. Wydanie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności nie kształtuje nowego stosunku administracyjnoprawnego, lecz stwierdza konsekwencje powstałego wcześniej stosunku, tj. obowiązek zwrotu płatności, do której strona nie była uprawniona. W związku z tym, nawet jeśli rozporządzenie nr 612/2009 utraciło moc, jego przepisy mogły być stosowane do oceny sytuacji, która miała miejsce w okresie jego obowiązywania.Stan faktyczny
Spółka z o.o. zaskarżyła decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Generalnego KOWR, która ustaliła kwotę nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej w wysokości 136,00 EUR. Spółka kwestionowała zastosowanie przepisów, które utraciły moc, oraz właściwość organów. W trakcie kontroli celno-skarbowej stwierdzono niezgodności dotyczące pochodzenia towaru, co doprowadziło do zmiany zgłoszenia celnego. W konsekwencji uznano część refundacji za nienależnie pobraną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Siwek, Asesor WSA - Marta Sarnowiec-Cisłak, Protokolant referent - Dariusz Bychawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2025 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 listopada 2024 r. nr DRE.łr.027.72.2024 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu wypłaconej refundacji wywozowej oddala skargę.
Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej także jako: organ odwoławczy, organ II instancji, minister) z dnia 8 listopada 2024 r., znak: DRE.łr.027.72.2024 utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (dalej także jako: organ I instancji, KOWR) z dnia 12 września 2024 r. nr 088/9300/24/oe którą ustalono [...] spółce z o.o. w G. kwotę nienależnie pobranych środków w wysokości 136,00 EUR tj. 530,20 PLN uzyskanych na mocy decyzji nr 153/9300/18/oe z dnia 31 października 2018 r. o przyznaniu refundacji wywozowej wydanej przez Dyrektora Generalnego KOWR w łącznej wysokości 1874/10 EUR tj. 7306,18 PLN do wniosku WPR1 o numerze 2011/0188/0100 z dnia 14 lutego 2011 r. nr MRN11PL394010E0032767 wraz z odsetkami.
W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy przywołał m.in. następującą argumentację:
Zgodnie z art. 76 i art. 77 ust 1,2 i 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 oraz art. 30 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2022/128, Państwa Członkowskie mają obowiązek przeprowadzania kontroli mających na celu ustalenie czy transakcje stanowiące część systemu finansowania przez EFRG rzeczywiście zostały przeprowadzone i wykonane prawidłowo, a w przypadku stwierdzenia jakichkolwiek nienależnych płatności wynikających z nieprawidłowości lub zaniedbań - wystąpienia o zwrot do beneficjenta.
W niniejszej sprawie należy wziąć pod uwagę również przepisy dotyczące powstania prawa i wypłacenia refundacji określone w rozporządzeniu nr 612/2009, a także inne przepisy w sprawie kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego. Organ ma świadomość, że wskazuje jako podstawę materiaInoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nieobowiązujące już przepisy rozporządzenia 612/2009 (rozporządzenie 612/2009 utraciło moc 28 grudnia 2023 r., stosownie do art 11 lit b) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2023/2835 z 10 października 2023 r.
Jednakże w ocenie Organu, do sytuacji prawnych ukształtowanych pod rządami określonych przepisów stosuje się właśnie te przepisy, nawet jeżeli uległy one później zmianie lub zostały uchylone.
W przedmiotowej sprawie wywóz mięsa jak i przyznanie refundacji wywozowej nastąpiły w okresie obowiązywania rozporządzenia 612/2009. Oznacza to, że stosunek administracyjnoprawny w przedmiotowej sprawie został ukształtowany pod rządami rozporządzenia 612/2009. Wydanie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności nie kształtuje nowego stosunku administracyjnoprawnego, lecz stwierdza konsekwencje powstałego wcześniej (w dniu wywozu mięsa i przyznania refundacji wywozowej) stosunku, tj. obowiązek zwrotu płatności, do której strona w dniu wywozu mięsa nie była uprawniona.
W celu otrzymania refundacji, [...] Sp. z o.o., zgodnie z art. 46 ust 1 rozporządzenia nr 612/2009 złożyła wniosek o wypłatę refundacji WPR1 o numerze 2011/0188/0100 z dnia 14.02.2011 r. MRN 11PL394010E0032767 z tytułu wywozu towaru o kodzie: 0201 20 30 9110 w ilości 10.241,00 kg. Oprócz wniosku, do agencji płatniczej wpłynęły inne niezbędne dokumenty m.in.: karta kontrolna T5, dokumenty transportowe oraz kopia weterynaryjnego świadectwa zdrowia nr 3006/14197/11/01/TR. dla świeżego, chłodzonego, mrożonego mięsa (tusz) z bydła domowego. W świadectwie weterynaryjnym jako kraj pochodzenia wpisano POLAND, kod PL Na podstawie powyższych dokumentów zebranych w postępowaniu w dniu 31.10.2018 r. Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa decyzją nr 153/9300/18/oe przyznał spółce [...] refundację wywozową do ww. wniosku WPR1 o nr 2011/0188/0100.
Jednakże w trakcie kontroli przeprowadzonej w Spółce przez [...] Urząd Celno-Skarbowy okazało się, że występują niezgodności dotyczące m.in. zgłoszenia celnego MRN 11PL394010E0032767 w zakresie pochodzenia towaru, tj, zwierząt, z których mięso stanowiło towar zadeklarowany w przedmiotowym zgłoszeniu celnym.
W zakresie pochodzenia towaru stwierdzone rozbieżności dotyczyły m.in.: płci zwierząt - różnice pomiędzy płcią zwierzęcia zgłoszoną przy urodzeniu do bazy IRZ a płcią ustaloną przy uboju, dwukrotne ujęcia sztuki bydła o tym samym numerze identyfikacyjnym, wieku ubijanych zwierząt, przekroczenie dopuszczalnych wskaźników ubytków wagi w wyniku wychładzania półtusz.
W związku z ustaleniami z przeprowadzonej kontroli, Naczelnik [...]UCS w P. przeprowadził z urzędu postępowanie, w wyniku którego wydał w dniu 21.11.2023 r. decyzję nr 398000-COC2.4322.67.2023 dotyczącą zmiany zapisów w zgłoszeniu celnym nr MRN 11PL394010E0032767 z dnia 14.02.2011 r.
W związku z powyższym refundację wypłaconą na podstawie wniosku o refundację WPR1 2011/0188/0100 (MRN 11PL394010E0032767), niezgodnego z danymi zawartymi w ww. zgłoszeniu celnym, skorygowanym decyzją Naczelnika [...]UCS w P. z dnia 21.11.2023 r. nr 398000-COC2.4322.67.2023, w stosunku do ilości mięsa, co do której nie ustalono pochodzenia należało uznać za nienależną. Bowiem refundacja przysługuje wyłącznie w odniesieniu do wyeksportowanych produktów pochodzących ze Wspólnoty (art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009).
Zgodnie zaś z art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 612/2009 kwoty nienależnie pobranej refundacji podlegają zwrotowi, co obligowało Dyrektora Generalnego KOWR, do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych środków.
Biorąc pod uwagę stan faktyczny i stan prawny sprawy należy stwierdzić, że Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa decyzją nr 088/9300/24/oe z dnia 12 września 2024 r. prawidłowo ustalił kwotę nienależnie pobranych środków w wysokości 136,00 EUR, tj. 530,20 zł uzyskanych na mocy decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa o nr 153/9300/18/oe z dnia 31 października 2018 r. o przyznaniu refundacji wywozowej w łącznej wysokości 1.874,10 EUR, tj. 7.306,18 zł do wniosku WPR1 o numerze 2011/0188/0100 z dnia 14.02.2011 r. MRN 11PL394010E0032767.
Decyzję organu odwoławczego zaskarżyła strona zarzucając jej naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; zwanej dalej: "k.p.a"), w zw. art. 12 ust. 1 i 2, art. 46 ust. 1, art. 49 ust 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. Urz. UE L z 2009 r., poz. 186, str. 1, z późn. zm.; zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 612/2019") oraz art. 54 ust 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 1306/2013") przez ich zastosowanie, tj. wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa na podstawie nieobowiązujących już przepisów unijnych w sytuacji gdy zmiana przepisów zobowiązuje organ do uwzględnienia nowego stanu prawnego;
2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 1199) przez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w sytuacji gdy Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa nie jest agencją płatniczą akredytowaną na podstawie obecnie obowiązujących (od 1 stycznia 2023 r.) przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (zwanego dalej: "rozporządzeniem 2021/2116"), a tym samym nie jest skutecznie umocowany do zarządzania funduszami UE zgodnie z unijnymi standardami;
3. art 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. art. 19 k.p.a., art. 20 k.p.a. w zw. z art. 6 ust 1 pkt 7 lit c, art 6 ust. 2 pkt 3, art. 6a ust 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w sytuacji gdy brak jest właściwości rzeczowej Dyrektora Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa do działania w niniejszej sprawie;
4. art 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art 11 k.p.a., przez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa; pomimo, iż organ 1 instancji wydając decyzję administracyjną naruszył:
1) art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przez jego zastosowanie, tj. wydał decyzję na podstawie przepisu, który "samodzielnie'' reguluje przesłanki zwrotu środków, co jest niezgodne z zasadami stosowania rozporządzeń unijnych, to jest: (1) zasadą jednolitego stosowania przepisów prawa UE; (2) zasadą pierwszeństwa normy prawa UE nad porządkami krajowymi; (3) zasadą bezpośredniego obowiązywania oraz bezpośredniego skutku norm prawa UE;
2) art 49 ust 4 rozporządzenia nr 612/2009 przez jego niezastosowanie, tj. zaniechanie rozważenia, czy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu kwot nienależnie otrzymanych, w sytuacji gdy powinny zostać wzięte pod uwagę z urzędu, co godzi w zasadę indywidulanej sprawy administracyjnej;
3) art 12 ust 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. Urz. UE L z 2009 r., poz. 186, str. 1, z późn. zm.; zwane dalej: "rozporządzeniem nr 612/2019") przez jego błędną wykładnię a w konsekwencji zastosowanie, tj. przyjęcie, iż rozbieżności (ustalone w protokole kontroli Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P.) w następującym zakresie: (1) płci pomiędzy kategorią ubojową, a płcią zgłoszoną do rejestracji w bazie IRZ; (2) dwukrotne uboje zwierząt o tym samym numerze identyfikacyjnym; (3) uboje zwierząt o tym samym numerze identyfikacyjnym w dwóch różnych ubojniach; (4) niezgodności w wieku pomiędzy danymi w paszporcie, a wiekiem wynikającym z uzębienia ubitych sztuk; (5) rozbieżności między wagą bitą ciepłą (WBC), a wagą schłodzonych ćwierci; stanowią nieprawidłowości w odniesieniu do pochodzenia towaru -mięsa wołowego, a tym samym, iż przesądza to o tym, iż Strona dokonała wywozu towaru, którego pochodzenia nie można ustalić w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, w sytuacji gdy w/w rozbieżności odnoszą się do zwierząt, a nie do produktów o których stanowi przepis art. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 612/2009 (w sprawie nie ma bowiem wątpliwości, iż mięso będące przedmiotem wywozu zostało całkowicie uzyskane we Wspólnocie / pochodzi ze Wspólnoty - w/w mięso uzyskane zostało w zakładzie / pochodzi z zakładu Skarżącej, zlokalizowanego na terenie Polski),
4) art 7 k.p.a. w zw. z art 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w taki sposób, że w toku postępowania organ I instancji zaniechał zebrania w sposób wyczerpujący pełnego materiału dowodowego, w szczególności: (1) organ I instancji nie wziął pod uwagę innych dokumentów urzędowych "korzystających" z domniemania o którym mowa w art 76 § 1 k.p.a., tj. świadectw zdrowia wystawionych przez organ urzędowej kontroli żywności wraz z załącznikami; (2) organ I instancji zaniechał ustalenia czy doręczono Skarżącej decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. zmieniającą zgłoszenie celne, a tym samym czy wywołała ona jakiekolwiek skutki prawne (w aktach sprawy brak jest zwrotnego potwierdzenia doręczenia decyzji); (3) organ I instancji nie włączył do akt niniejszego postępowania następujących dokumentów urzędowych: rejestru z systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (IRZ) oraz dzienników badania przedubojowego i poubojowego; co w konsekwencji doprowadziło do wydania skarżonej decyzji w oparciu o wybrane dowolnie (wybiórczo) przez organ I instancji jedynie dwa dokumenty, tj. protokół kontroli Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. oraz decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. zmieniającą zgłoszenie celne oraz do błędnego uznania, iż środki uzyskane na mocy decyzji o przyznaniu refundacji wywozowej stanowią "kwotę nienależnie pobraną";
5) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art 6, 7, 8, 11 k.p.a., przez brak uzasadnienia prawnego skarżonej decyzji - organ I instancji nie wyjaśnił podstaw prawnych, tj. nie dokonał wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji (ograniczył się jedynie do ich przytoczenia), tj. zaniechał m.in, wyjaśnienia Stronie dlaczego środki uzyskane na mocy decyzji o przyznaniu refundacji wywozowej zakwalifikowane zostały - w rozumieniu art. 29 ust 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - jako "kwota nienależnie pobrana" (Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa nie wskazał m.in. dlaczego w/w środki stanowią "kwotę nienależnie pobraną" a nie "kwotę pobraną w nadmiernej wysokości"), co w konsekwencji uniemożliwiło Stronie odniesienie się do rozstrzygnięcia skarżonej decyzji, a także doprowadziło do naruszenia podstawowych zasad postępowania i prawa administracyjnego;
- w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji - Dyrektorowi Generalnemu Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa;
5. art 12 ust 1 i 2 w zw. z art 2 ust 1 lit a rozporządzenia nr 612/2009 przez ich błędną wykładnię skutkującą bezpodstawnym rozszerzeniem definicji "produktów", a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż rozbieżności (ustalone w protokole kontroli Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P.) w następującym zakresie: (1) płci pomiędzy kategorią ubojową, a płcią zgłoszoną do rejestracji w bazie IRZ; (2) dwukrotne uboje zwierząt o tym samym numerze identyfikacyjnym; (3) uboje zwierząt o tym samym numerze identyfikacyjnym w dwóch różnych ubojniach; (4) niezgodności w wieku pomiędzy danymi w paszporcie, a wiekiem wynikającym z uzębienia ubitych sztuk; (5) rozbieżności między wagą bitą ciepłą (WBC], a wagą schłodzonych ćwierci; stanowią nieprawidłowości w odniesieniu do pochodzenia towaru dla mięsa wołowego, a tym samym, iż przesądza to o tym, iż Strona dokonała wywozu towaru, którego pochodzenia nie można ustalić w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, w sytuacji gdy "produktem" w rozumieniu przepisów w/w rozporządzenia jest mięso wołowe, natomiast w/w rozbieżności odnoszą się do zwierząt, które to - w świetle w/w przepisów - produktem nie są (w sprawie nie ma bowiem wątpliwości, iż mięso wołowe będące przedmiotem wywozu, a przy tym "produktem" w rozumieniu art 12 ust 1 i 2 w zw. z art 2 ust 1 lit a rozporządzenia nr 612/2009 zostało całkowicie uzyskane we Wspólnocie / pochodzi ze Wspólnoty - w/w mięso uzyskane zostało w zakładzie / pochodzi z zakładu Skarżącej, zlokalizowanego na terenie Polski);
6. art 7 k.p.a. w zw. z art 77 § 1 k.p.a. oraz art 80 k.p.a. przez zaniechanie dokonania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w sytuacji gdy: (1) organ II instancji zaniechał ustalenia czy decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. zmieniająca zgłoszenie celne została doręczona Skarżącej, a tym samym czy wywołała jakiekolwiek skutki prawne (w aktach sprawy brak jest zwrotnego potwierdzenia doręczenia decyzji); (2) organ II instancji nie włączył do akt niniejszego postępowania następujących dokumentów urzędowych: rejestru z systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (IRZ) oraz dzienników badania przedubojowego i poubojowego; (3) organ II instancji wziął pod uwagę jedynie dwa dokumenty urzędowe w postaci protokołu kontroli Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. oraz decyzję [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. zmieniającą zgłoszenie celne, a jednocześnie pominął przy tym inne dokumenty urzędowe znajdujące się w aktach sprawy, tj. świadectwa zdrowia (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego nie "wartościuje" dokumentów urzędowych, a tym samym nie przyznaje pierwszeństwa niektórym / wybranym z nich); (4) organ II instancji całkowicie pominął fakt, iż przedmiotem wywozu było mięso wołowe a nie zwierzęta - bydło, a tym samym, iż z świadectw zdrowia (dot. mięsa a nie zwierząt) będących urzędowymi dokumentami w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., jednoznacznie wynika, iż krajem pochodzenia wywożonego towaru - mięsa wołowego była Polska (w/w świadectwa zdrowia nie zostały zmienione).
Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:
1. przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt: III SA/Po 737/23, wraz z uzasadnieniem - przeprowadzenie wnioskowanego dowodu nie spowoduje przedłużenia postępowania w spawie albowiem dokument stanowiący wnioskowany dowód dołączony został do niniejszej skargi;
2.uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa a także umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji - Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi;
3.zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Stosując przewidziane ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi środki, w szczególności art. 134 § 1, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. wyroki NSA z 7 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 995/18 oraz z 29 października 2021 r. sygn. akt II GSK 1606/21; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane wyroki tamże).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
W ocenie Sądu w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów kwestionujących umocowanie Dyrektora Generalnego KOWR do wydania decyzji pierwszo-instancyjnej.
W kwestii akredytacji wskazać należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 1 ustawy dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298), Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pełni funkcję akredytowanej agencji płatniczej, w rozumieniu art. 7 rozporządzenia nr 1306/2013. Pomimo, że rozporządzenie nr 1306/2013 zakończyło swoje obowiązywanie z końcem 2022 r., fakt ten pozostaje bez wpływu na funkcjonowanie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako akredytowanej agencji płatniczej po tej dacie. Wejście w życie rozporządzenia 2021/2116 z dniem 1 stycznia 2023 r. nie skutkowało niejako automatyczną utratą mocy wszystkich akredytacji udzielonych wcześniej agencjom płatniczym. Nic takiego nie wynika z przepisów tego rozporządzenia.
Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 9 ust. 2 akapit 4 rozporządzenia nr 2021/2116, w drodze odstępstwa od przepisów tego samego artykułu dotyczących akredytacji agencji płatniczych: "państwa członkowskie mogą utrzymać agencje płatnicze, które otrzymały akredytację przed dniem 15 października 2020 r., pod warunkiem, że właściwy organ potwierdzi w drodze decyzji, o której mowa w art. 8 ust. 2, że spełniają one minimalne wymogi akredytacji, o których mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu". Z kolei art. 8 ust. 2 rozporządzenia 2021/2116 stanowi w szczególności, że właściwy organ podejmuje, w drodze formalnego aktu, decyzję w sprawie wydania lub cofnięcia akredytacji agencji płatniczej.
W polskim systemie prawnym, wskazanym powyżej formalnym aktem jest ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. o finansowaniu Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz.U. z 2023 r. poz. 332), która określa właściwość organów w zakresie uruchamiania środków publicznych pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, o których mowa w rozporządzeniu 2021/2116. Zgodnie z art. 23 ww. ustawy: "Akredytacja przyznana agencji płatniczej na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 maja 2015 r. o finansowaniu wspólnej polityki rolnej (Dz. U. z 2022 r., poz. 2068) ma zastosowanie do wydatków, o których mowa w art. 5 i art. 6 rozporządzenia 2021/2116 tj. wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uzyskała stosowną akredytację na podstawie ustawy z dnia 27 maja 2015 r. o finansowaniu wspólnej polityki rolnej upoważniającą do obsługi pomocy, obejmującą m. in. refundację przy wywozie do państw trzecich (zob. rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 9 września 2016 r. w sprawie przyznania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa akredytacji jako agencji płatniczej - tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2385 ze zm.). Akredytacja ta nie została wycofana i pozostaje w obrocie prawnym. Agencji przyznano również nową akredytację jako agencji płatniczej w rozumieniu art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 2021/2116, którą udzielono na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2023 r. o finansowaniu wspólnej polityki rolnej na lata 2023-2027 (zob. rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 8 maja 2023 r. w sprawie przyznania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa akredytacji jako agencji płatniczej - Dz. U. z 2023 r. poz. 881).
W rozpoznawanej sprawie decyzja o przyznaniu refundacji została wydana w dniu 31 październiku 2018 r., a postępowanie w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranych środków zostało wszczęte 7 marca 2024 r. Biorąc zaś pod uwagę przedstawioną powyżej argumentację brak jest podstaw do przyjęcia, że w związku z wejściem w życie rozporządzenia 2021/2116 organ, umocowany na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów, utracił swoją właściwość do rozstrzygnięcia tej sprawy.
W ocenie Sądu niezasadne okazały się również zarzuty skarżącej dotyczące delegowania zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Delegowanie zadań przez agencję płatniczą zostało przewidziane zarówno w art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013, jak i art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 2021/2116, które uchyliło i zastąpiło rozporządzenie nr 1306/2013. Otóż zgodnie z art. 6a ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o Agencji zadania Agencji z zakresu ustalania należności z tytułu nienależnych kwot pomocy należą do zadań delegowanych, o których mowa w art. 6 ust. 2. Na mocy art. 6 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy zadania te zostały powierzone Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa. Jak stanowi bowiem art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy o Agencji, zadania agencji płatniczej w zakresie dotyczącym administrowania obrotem z zagranicą towarami rolnymi w ramach Wspólnej Polityki Rolnej oraz towarami przetworzonymi nieobjętymi załącznikiem I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (towary z grupy non-aneks I) z wyjątkiem dochodzenia zwrotu nienależnych kwot pomocy oraz dokonywania płatności, o którym mowa w art. 7 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1306/2013, wykonuje, jako zadania delegowane zgodnie z pkt 1.C.1 załącznika I do rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz. Urz. UE L 255 z 28.08.2014, str. 18, z późn. zm. 2), Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (podkreślenia sądu). Z kolei przewidziany w art. 6 ust. 2 wyjątek od ustanowionej w tym przepisie zasady dotyczy wyłącznie braku właściwości Dyrektora Generalnego KOWR do "dochodzenia zwrotu należnych kwot pomocy", a więc etapu egzekwowania należności oraz "dokonywania płatności", które pozostają w wyłącznej gestii Agencji jako agencji płatniczej, zatem nie dotyczy wykonywania zadań określonych w art. 6 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy. Z powołanych wyżej regulacji wynika również, że w zakresie obejmującym zadania Agencji określone w art. 6 ust. 1 pkt 7 lit. c ustawy o Agencji, które dotyczą zadań agencji płatniczej (naliczanie i wypłacanie refundacji wywozowych i dopłat przywozowych), Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa wykonuje te zadania jako zadania delegowane.
Przechodząc do dalszych rozważań przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Ministra utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Generalnego KOWR ustalającą kwotę nienależnie pobranych środków refundacji wywozowej. Sąd oceniał również działania organu administracyjnego podejmowane w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Innymi słowy, kontrola sądowa ograniczała się do tych czynności, które podjęto od wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranych środków refundacji wywozowej, tj. od dnia powiadomienia strony o tym postępowaniu do dnia wydania decyzji w II instancji.
Powyższe oznacza, że nie mogło być przedmiotem rozważań Sądu postępowanie celno-administracyjne, w wyniku którego Naczelnik WUCS wydał decyzję dokonującą zmiany zapisów w zgłoszeniu celnym.
Wyjaśnić należy, iż opisane wyżej postępowanie, prowadzone przez organ celny, było postępowaniem odrębnym, które zmierzało do ustalenia, czy zadeklarowany przez spółkę w wywozowym zgłoszeniu celnym kraj pochodzeniu towaru (pole 34a) był prawidłowy. Pamiętać należy - co istotne - że to organy celne są wyspecjalizowane i mają kompetencje do oceny, czy deklarowane w zgłoszeniach celnych pochodzenie towaru jest prawidłowe. Sąd zauważa, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister w sposób prawidłowy to zaznaczył, wskazując, że sprawy dotyczące pochodzenia towaru ostatecznie określane są przez służby celne na podstawie przepisów celnych.
Natomiast przedmiot niniejszego postępowania stanowi następstwo stwierdzenia, że zadeklarowany przez spółkę w wywozowym zgłoszeniu celnym kraj pochodzenia towaru był nieprawidłowy. Nie można było bowiem stwierdzić, czy część zadeklarowanego towaru (mięsa wołowego) była pochodzenia polskiego, wspólnotowego. Oznacza to, że przedmiotem tego postępowania było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków refundacji wywozowej, a nie kwestia pochodzenia spornego towaru. Przy czym Sąd zaznacza, że w decyzji Naczelnika WUCS, podjętej w przedmiocie zmiany zapisów zgłoszenia celnego, spółka została prawidłowo pouczona o możliwości wniesienia odwołania do organu II instancji. Z akt administracyjnych sprawy wynika także, że decyzja ta została doręczona spółce, która z możliwości złożenia odwołania nie skorzystała. W związku z tym decyzja ta - wbrew stanowisku prezentowanemu przez skarżącą - stała się ostateczna i prawomocna.
Należy też zważyć, że skarżąca całkowicie pomija w złożonej skardze zasady występowania o refundację, które w dacie złożenia wniosku w sprawie niniejszej określało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2010 r. w sprawie dokumentów stosowanych w obrocie towarami objętymi Wspólną Polityką Rolną oraz szczegółowych warunków i trybu postępowania z tymi towarami, w zakresie przewidzianym dla organów celnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 73, poz. 469; dalej "rozporządzenie MF").
Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia MF - wniosek o refundację wywozową, o którym mowa w art. 5 ust. 4 rozporządzenia nr 612/2009, zwany dalej "wnioskiem o refundację", sporządza się na formularzu WPR 1, którego wzór określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. Sposób wypełnienia formularza WPR 1 określa instrukcja wypełniania formularza WPR 1, stanowiąca załącznik nr 2 do rozporządzenia (ust. 2), zaś stosownie do zapisów ust. 3, dane wpisywane we wniosku o refundację powinny odpowiadać danym zawartym w zgłoszeniu celnym lub w pozycji zgłoszenia celnego, z zastrzeżeniem ust. 4, zgodnie z którym wniosek o refundację może dotyczyć mniejszej ilości towaru niż ilość wynikająca ze zgłoszenia celnego. Należy też zwrócić uwagę na treść § 8 rozporządzenia MF, zgodnie z którym, w przypadku wydania postanowienia lub decyzji w sprawie zmiany danych zawartych w zgłoszeniu celnym, z tytułu którego złożono wniosek o refundację, organ celny przekazuje agencji płatniczej niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 7 dni, kopię postanowienia lub decyzji.
Unormowania te znajdowały również umocowanie w prawie unijnym. Zgodnie bowiem z art. 46 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009, refundacje wypłacane są tylko na specjalny wniosek eksportera przez państwo członkowskie, na którego terytorium zostało przyjęte zgłoszenie wywozowe. Wniosek o refundację sporządza się: a) w formie pisemnej; państwa członkowskie mogą przewidzieć specjalny formularz do tego celu; lub b) za pomocą przekazu komputerowego zgodnie z przepisami ustanowionymi przez właściwe organy. Jednakże państwa członkowskie mogą zadecydować, że wnioski o refundację muszą być wyłącznie sporządzone według jednej z metod określonych w akapicie drugim.
Jak wynika z przytoczonych unormowań, podstawą wypłaty refundacji jest prawidłowo wypełniony wniosek oraz dokumenty do niego dołączone. Jednym z tych dołączanych dokumentów jest zgłoszenie celne wywozowe z określonym krajem pochodzenia towaru. Powyższe jasno potwierdza, że postępowanie w przedmiocie refundacji nie jest właściwe do ustalania danych zawartych w zgłoszeniu celnym, gdyż w tym celu przewidziane jest postępowanie odrębne. Takie postępowanie w sprawie zmiany zgłoszenia celnego, będącego podstawą wypłaty refundacji, zostało przeprowadzone, wiąże agencję płatniczą i stanowiło podstawę do wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranej refundacji wywozowej.
Podkreślenia również wymaga, że zgodnie z art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 - refundacje przyznaje się na produkty, które niezależnie od sytuacji celnej dotyczącej opakowań zostały dopuszczone do swobodnego obrotu i pochodzą ze Wspólnoty. Wykazanie pochodzenia towaru ze Wspólnoty, w sposób o jakim była już mowa, jest niezbędnym warunkiem wypłaty refundacji. Z tych względów zarzuty dotyczące naruszenia art. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 612/2009 oraz odnoszące się do ustaleń organów w zakresie przepisów postępowania, należy uznać za chybione. Jeszcze raz powtórzyć należy, że spółka kwestię pochodzenia towaru powinna była dowodzić w postępowaniu w przedmiocie zmiany zapisów zgłoszenia celnego.
W konsekwencji skoro doszło do zmiany zgłoszenia celnego i uznania, że dla części mięsa wołowego, na które była przyznana refundacja, brak jest możliwości ustalenia kraju pochodzenia, zaszły podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu przyznanej refundacji. Podstawę prowadzenia postępowania w tym przypadku stanowią przepisy art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji w zw. z art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009. Nie ulega wątpliwości, że organ trafnie przyjął, iż są to nienależnie a nie nadmiernie wypłacone środki. Z nienależnie wypłaconymi środkami mamy do czynienia w sytuacji ich wypłaty, gdy nie było ustawowego obowiązku ich wypłacenia albo obowiązek ten nie istniał. W rozpoznawanej sprawie doszło do takiej sytuacji, ponieważ brak było podstawy prawnej co do wypłaty części środków refundacji wywozowej, z uwagi na niespełnienie warunku pochodzenia zakwestionowanego towaru (mięsa wołowego).
Przedstawione wyżej rozważania mają także znaczenie dla oceny zarzutów spółki w zakresie braku włączenia przez organy do akt postępowania dokumentów urzędowych (takich jak rejestr z systemu IRZ oraz dzienników badania przedubojowego i poubojowego). W ocenie Sądu zarzuty te należało uznać za chybione. Skoro bowiem w postępowaniu o ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków refundacji wywozowej, nie bada się już merytorycznie kwestii pochodzenia towaru, bo ta została rozstrzygnięta decyzją w postępowaniu celnym, to zbędne było gromadzenie pełnej dokumentacji dotyczącej samego pochodzenia towaru.
Biorąc pod uwagę czynione powyżej rozważania, chybiony jest także zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 49 ust. 4 rozporządzenia nr 612/2009 przez zaniechania rozważenia, czy w sprawie zaistniały przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu kwot nienależnie otrzymanych, w sytuacji gdy powinny zostać wzięte pod uwagę z urzędu. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepis ten reguluje możliwość odstąpienia od nałożenia obowiązku zwrotu nienależnie otrzymanej płatności przez beneficjenta, jednakże przepis ten stosuje się tylko wtedy, gdy beneficjent działał w dobrej wierze. Natomiast z akt sprawy bezspornie wynika, że w trakcie kontroli spółki przez organ celno-skarbowy wykryto nieprawidłowości, które były wynikiem działań skarżącej. Z kolei skarżąca spółka nie wniosła zastrzeżeń do protokołu kontroli przyznając w ten sposób, że jest odpowiedzialna za stwierdzone nieprawidłowości. W tej sytuacji trudno uznać, że działanie spółki odbywało się w dobrej wierze. W konsekwencji zarzut, że organ nie wskazał przepisu, który nie miał zastosowania w sprawie, należało uznać za bezzasadny.
W zakresie zaś zarzutu dotyczącego zaniechania ustalenia przez Ministra, czy decyzja Naczelnika [...] UCS zmieniająca zgłoszenie celne została doręczona skarżącej, Sąd stwierdza, że istotnie w zaskarżonej decyzji takiej informacji brakuje, a taki zarzut spółka sformułowała już w odwołaniu od decyzji Dyrektora Generalnego KOWR. Sąd uznał, że stanowi to niewątpliwie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 i art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.). Niemniej jednak naruszenie to nie ma charakteru mającego istotny wpływ na wynik sprawy, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Wynika to z faktu, że w zaskarżonej decyzji Minister wskazał na art. 16 k.p.a. a więc nie miał wątpliwości, że decyzja Naczelnika [...] UCS jest ostateczna. Powyższe znajduje potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy - w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. decyzji oraz uzyskania informacji od organu celno-skarbowego, że jest to decyzja prawomocna.
Do uchylenia zaskarżonej decyzji nie mógł doprowadzić również argument o niezgodności z zasadami stosowania rozporządzeń unijnych art. 29 ustawy o Agencji. Ponadto przepis art. 29 ustawy o Agencji określa m.in. tryb postępowania oraz właściwość organów i nie koliduje w żaden sposób z zasadami przywołanymi przez skarżącą, a jedynie uzupełnia porządek unijny.
Odnosząc się zaś do zarzutu sformułowanego w punkcie 1 petitum skargi wskazać należy, że jak słusznie zauważyła skarżąca rozporządzenie nr 612/2009 zostało uchylone z dniem 28 grudnia 2023 r. na podstawie art. 11 lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2023/2835 z 10 października 2023 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do przepisów dotyczących przywozu w sektorach ryżu, zbóż, cukru i chmielu oraz uchylające rozporządzenia Komisji (WE) nr 3330/94, (WE) nr 2810/95, (WE) nr 951/2006, (WE) nr 972/2006, (WE) nr 504/2007, (WE) nr 1375/2007, (WE) nr 402/2008, (WE) nr 1295/2008, (WE) nr 1312/2008 i (UE) nr 642/2010, (EWG) nr 1361/76, (EWG) nr 1842/81, (EWG) nr 3556/87, (EWG) nr 3846/87, (EWG) nr 815/89, (WE) nr 765/2002, (WE) nr 1993/2005, (WE) nr 1670/2006, (WE) nr 1731/2006, (WE) nr 1741/2006, (WE) nr 433/2007, (WE) nr 1359/2007, (WE) nr 1454/2007, (WE) nr 508/2008, (WE) nr 903/2008, (WE) nr 147/2009, (WE) nr 612/2009, (UE) nr 817/2010, (UE) nr 1178/2010, (UE) nr 90/2011 i rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 1373/2013 (Dz. U. UE L 2835 z 21 grudnia 2023 r.) - dalej "rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2023/2835". Jednocześnie należy wyjaśnić, że rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2023/2835 nie zawiera przepisów przejściowych i wskazuje, że powodem uchylenia rozporządzenie nr 612/2009 było zniesienie systemu refundacji wywozowych.
Jednakże wskazać należy, że doszło również do zmiany unijnych przepisów prawnych dotyczących finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania, i z tego względu rozporządzenie nr 1306/2013 utraciło moc z dniem 1 stycznia 2023 r., ale jednocześnie zostało zastąpione rozporządzeniem 2021/2116. Zatem przepisy (art. 76 i art. 77 ust. 1, 2 i 5) właśnie tego ostatnio wspominanego rozporządzenia tj. rozporządzenia 2021/2116 stanowią podstawę do wykonywania kontroli mających na celu ustalenie czy transakcje stanowiące część systemu finansowania EFRG rzeczywiście zostały przeprowadzone i wykonane prawidłowo, a w przypadku stwierdzenia nienależnych płatności wynikających z nieprawidłowości do wystąpienia o ich zwrot do beneficjenta, stosownie do art. 30 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2022/128 określającego przepisy dot. stosowania rozporządzenia UE nr 2021/2016 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, na co zwrócił uwagę już organ I instancji. Podkreślenia przy tym wymaga że zgodnie z art. 30 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2022/128, w przypadku jakichkolwiek nienależnych płatności wynikających z nieprawidłowości lub zaniedbań państwa członkowskie ustanawiają system zapewniający zwrócenie się do beneficjentów o zwrot należności w rozsądnym terminie, po tym jak, w stosownych przypadkach, agencja płatnicza lub organ odpowiedzialny za odzyskiwanie należności otrzymały sprawozdanie z kontroli lub podobny dokument stwierdzający wystąpienie nieprawidłowości. System ten zapewnia, aby w momencie składania wniosku o zwrot należności odpowiednie kwoty zostały zapisane w księdze dłużników agencji płatniczej. W konsekwencji dalej jest możliwe odzyskiwanie przez organ nienależnych płatności wynikających z nieprawidłowości, które zostały stwierdzone w protokole kontroli. Jednocześnie - wbrew stanowisku skarżącej -przywołanie przepisów już nieobowiązujących, w sytuacji konieczności odniesienia się do zarzutów odwołania, nie można uznania za ich naruszenie.
Podkreślić należy, że w dacie wydania decyzji obydwu instancji nie obowiązywało już rozporządzenie nr 612/2009, a powodem uchylenia rozporządzenie nr 612/2009 było zniesienie systemu refundacji wywozowych. Jednakże w ocenie Sądu zrezygnowanie przez unijnego prawodawcę z systemu refundacji wywozowych i brak w rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2023/2835 przepisów przejściowych nie powoduje braku możliwości dochodzenia kwoty nienależnie pobranych środków refundacji wywozowej. Oprócz wyżej wskazanego art. 30 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2022/128 podstawę przeprowadzenia takiego postępowania stanowi art. 29 ustawy o Agencji. W myśl ust. 1 tego przepisu środki publiczne:
1) pochodzące z funduszy Unii Europejskiej,
2) krajowe, przeznaczone na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej
- podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa albo regulaminu naboru wniosków o przyznanie pomocy finansowej lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków lub w postanowieniach umów o przyznaniu pomocy finansowej.
Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o których mowa w ust. 1, następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1c).
W świetle ust. 2 tego przepisu właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o których mowa w ust. 1, jest:
1) organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej z tych środków publicznych przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej;
2) w przypadku pomocy finansowej ze środków publicznych przyznawanej na podstawie umowy:
a) kierownik jednostki organizacyjnej Agencji wyznaczonej do rozpoznania sprawy,
b) Prezes Agencji - w przypadku gdy do rozpoznania sprawy nie została wyznaczona jednostka organizacyjna Agencji,
c) organ podmiotu wykonującego zadania delegowane - w przypadku pomocy finansowej przyznanej przez taki podmiot.
Uzasadniając nie uwzględnienie wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wyjaśnienia wymaga, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a więc sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu i może mieć miejsce wyjątkowo, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może służyć do kwestionowania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza, ani do ustalania stanu faktycznego sprawy przed sądem administracyjnym. W rozpoznawanej sprawie niecelowe było przeprowadzanie dowodu z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Po 737/23. Wyrok ten dotyczył innej sprawy i innej decyzji Naczelnika WUCS w Poznaniu. W niniejszej sprawie decyzja zmieniająca zgłoszenie celne stanowiące podstawę do wypłaty refundacji nie była przez skarżącą podważana i w chwili obecnej jest prawomocna.
Z podanych względów Sąd doszedł do wniosku, że podniesione w skardze zarzuty są niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane przepisy mające zastosowanie w sprawie. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Z tych względów, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło