I SA/Gl 548/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Asesor WSA Mikołaj Darmosz (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 września 2025 r. sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. w R. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 lutego 2025 r. nr 7233 480300/70-73/46760/2023 480300/0315091/2023 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Przedmiot kontroli sądowej stanowiło postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Dyrektor Oddziału w Z. (dalej: "Dyrektor", "wierzycielem", "ZUS") z 24 lutego 2025 r. nr 7233 480300/70-73/46760/2023 480300/0315091/2023 wydane na podstawie art. 83 c § 1a i art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 497 ze zm.- dalej: "ustawa systemowa") oraz art. 33 § 2 pkt 4 i 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2025 r., poz. 132 ze zm. – dalej: "u.p.e.a.") utrzymujące w mocy własne postanowienie z 27 października 2023 r. 480000/71/403967/2023 w sprawie uznania za nieuzasadnione zgłoszonych przez "K" Sp. z o.o. w R. (dalej: "Spółka", "zobowiązana", skarżąca") zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej w oparciu o tytuły wykonawcze o nr TW4480023016249 i TW4480023016250. Zaskarżone postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Dyrektor działając jako wierzyciel wystawił 19 września 2023 r. przeciwko Spółce tytuły wykonawcze o nr TW4480023016249, TW4480023016250 obejmujące niewykonany w terminie obowiązek pieniężny stanowiący składki na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także składki na ubezpieczenie zdrowotne – oba obowiązki dotyczyły czerwca i lipca 2023 r. Wystawienie tytułów wykonawczych poprzedzono wystosowanym w trybie art. 15 upomnieniem z 5 września 2023 r. doręczonym 7 września 2023 r. Zobowiązana pismami z 29 września 2023 r. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Spółka wskazała na rażące naruszenie prawa. Podniosła, że tytuły wykonawcze wystawione zostały bez podstawy prawnej z naruszeniem właściwości. Postanowieniem z dnia 27 października 2023 r. ZUS uznał zarzuty Spółki za nieuzasadnione. Spółka złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. ZUS postanowieniem z 24 listopada 2023 r. ponownie rozpoznał sprawę. Odnosząc się do zarzutów Spółki wyjaśnił, że podstawą do wystawienia tytułów wykonawczych była deklaracja rozliczeniowa. Istnienie obowiązku opłacenia składek wynikało z tej podstawy. Wskazane w deklaracji rozliczeniowej należności do zapłaty odzwierciedlają kwoty wykazane przez wierzyciela w wystawionych tytułach wykonawczych. W tytułach wykonawczych zarówno obowiązek, jak i podmiot zobowiązany został prawidłowo określony przez wierzyciela. Zdaniem ZUS nie zaistniał również błąd co do zobowiązanego, gdyż prawidłowo uznano spółkę jako zobowiązaną, w związku z czym doręczono tytuły wykonawcze, oraz pouczono o prawie wniesienia zarzutów. W tytułach wykonawczych została prawidłowo wskazana Spółka, na której ciążył obowiązek. W sprawie nie wystąpiła również przesłanka braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagalne. ZUS wskazał, że w aktach egzekucyjnych sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru upomnienia. Następnie ZUS wskazał, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części, ponieważ nie odnotowano żadnych wpłat na poczet wystawionych tytułów wykonawczych, które mogły spowodować wygaśnięcie obowiązku, nawet częściowe. Nie doszło również do umorzenia należności, nie nastąpiło również ich przedawnienie. Zdaniem ZUS nie wystąpiła również przesłanka braku wymagalności obowiązku, gdyż nie wystąpiły żadne przeszkody formalno-podmiotowe lub przedmiotowe, a tytuły wykonawcze zostały wydane w oparciu o deklaracje rozliczeniowe. W skardze na postanowienie ZUS wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 5 września 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 90/24 uchylił zaskarżone postanowienie ZUS. Sąd stwierdził, że postanowienie ZUS wydane zostało z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., co polegało na złożeniu podpisu na obu postanowieniach wydanych w niniejszej sprawie przez tę samą osobę, pełniącą funkcję zastępcy Naczelnika Wydziału Realizacji Dochodów. Sąd stwierdził, że doszło do naruszenia reguł postępowania administracyjnego, gdyż w ponownym rozpoznaniu sprawy brała udział osoba (pracownik organu), która powinna podlegać wyłączeniu jako zaangażowana w rozpatrzenie sprawy "w pierwszej instancji". Dyrektor w następstwie wyroku WSA z 5 września 2014 r. i uchylenia postanowienia z 24 listopada 2023 r. wydał w ramach ponownego rozpoznania sprawy postanowienie z 24 lutego 2025 r. utrzymując w mocy własne postanowienie z 24 października 2023 r. Organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Ponownie zaznaczył, że dochodzone obowiązki wynikają z deklaracji rozliczeniowych, a wykazane w nich kwoty powinny zostać uiszczone. Dyrektor zaznaczył, że w sprawie nie występuje błąd, co do osoby zobowiązanego, gdyż tytuły wykonawcze wystawione zostały na podmiot, który składał deklaracje rozliczeniowe i na którym ciążył dochodzony obowiązek. Nie odnotowano żadnych wpłat wobec czego obowiązek nie wygasł. Obowiązki nie uległy przedawnieniu. Zdaniem ZUS nie wystąpiła również przesłanka braku wymagalności obowiązku, gdyż nie wystąpiły żadne przeszkody formalno-podmiotowe lub przedmiotowe, a tytuły wykonawcze zostały wydane w oparciu o deklaracje rozliczeniowe. Podniósł, że wystawienie tytułów poprzedzone zostało doręczeniem upomnienia, co nastąpiło 7 września 2023 r. Nadto wyjaśnił, że na podstawie art. 19 § 4 u.p.e.a. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych, renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz rachunków bankowych, egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń opłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może udzielić również pełnomocnictwa do działania w imieniu organu egzekucyjnego uprawnionym pracownikom Zakładu. Pismem z 2 kwietnia 2025 r. Spółka wniosła skargę na postanowienie Dyrektora z 24 lutego 2025 r. zarzucając rażące naruszenie prawa i wnosząc o jego uchylenie. Dyrektor, reprezentowany przez pełnomocnika wykonującego zawód radcy prawnego, pismem z 28 kwietnia 2025 r. odpowiedział na skargę wnosząc o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Kontroli Sądu poddano postanowienie wydane w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Orzeczenie to mieści się w kategorii postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – zwana dalej "p.p.s.a."), na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Skarga okazała się niezasadna i dlatego została oddalona. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zaskarżone postanowienie wolne jest od wad jakimi obarczone było postanowienie z 24 października 2023 r., albowiem z dokumentacji sprawy nie wynika, aby przy jego wydaniu brał udział pracownik organu podlegający wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. z racji uczestniczenia w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Organ nie naruszył zatem art. 153 p.p.s.a. Przechodząc do istoty sprawy stwierdzić przychodzi, że zaskarżone postanowienie Dyrektora wydano w postępowaniu zapoczątkowanym wniesieniem przez Spółkę środka zaskarżenia w postaci zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W swej istocie, zarzut uregulowany w art. 33-34 u.p.e.a., zmierza do udaremnienia prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec zobowiązanego. Skuteczne zgłoszenie zarzutu przez zobowiązanego może otworzyć spór, co do zasadności prowadzenia egzekucji również w aspekcie materialnym (istnienia i wymagalność obowiązku). Zarzut z art. 33 u.p.e.a. jest środkiem prawnym o specyficznych cechach. W odróżnieniu od znanego z ogólnego postępowania administracyjnego odwołania (art. 127 i nast. k.p.a), jest środkiem "kierunkowym". Wniesienie zarzutu powinno spowodować badanie jego zasadności w granicach wskazanych przez stronę (podstaw zgłoszenia zarzutu). Niewłaściwa jest całościowa weryfikacja zasadności wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej ponad treść zarzutu. Przemawia za tym charakterystyka zarzutu jako środka zaskarżenia, a więc narzędzia prawnego stosowanego wyłącznie na wniosek uprawnionego podmiotu, o wyraźnie uregulowanych w ustawie podstawach jego zgłoszenia - art. 33 § 2 pkt 1-6 u.p.e.a. W niniejszej sprawie pomimo wystosowania przez organ do Skarżącego, wezwania do uzupełnienia braków formalnych zarzutu m.in. poprzez określenie istoty i zakresu żądania pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, następnie braku oczekiwanej odpowiedzi w tej części, organ wydał merytoryczne postanowienie w przedmiocie zarzutów i nie uznał za uzasadniony żadnego z zarzutów wskazanych w art. 33 u.p.e.a. W ocenie Sądu w zaistniałej sytuacji, organ nie był uprawniony do działania z urzędu i zbadania zarzutu pod kątem spełnienia przesłanek wymienionych w art. 33 u.p.e.a., które nie zostały wskazane przez Zobowiązanego (por. wyrok WSA w Gliwicach z 10 grudnia 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 1049/24 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Organ odniósł się do zarzutu, badając wszystkie wymienione w art. 33 § 2 pkt 1-6 u.p.e.a. podstawy jego wniesienia, w tym dotyczące braku doręczenie upomnienia. W rozpatrywanej sprawie niezależnie od tego czy zarzut Spółki rozpatrywać pod względem merytorycznym czy też pod względem formalnym (brak wskazania okoliczności stanowiących podstawę zgłoszenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej), to w obu tych wariantach wynik postępowania byłby negatywny dla strony. Wniesiony przez Spółkę zarzut nie mógłby zostać uwzględniony. Omówione uchybienie, nie miało zatem wpływu na wynik sprawy, albowiem jak zasadnie uznał organ, brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu opartego o okoliczności wskazane przez Spółkę. Podnoszone przez Zobowiązaną okoliczności dotyczące zarzucanych nieprawidłowości w umocowaniu Dyrektora w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego, a także wadliwości tytułu wykonawczego mogłyby ewentualnie stanowić przedmiot rozpoznania, w odrębnym postępowaniu w przedmiocie umorzenia postępowania. Niedopuszczalność egzekucji oraz niespełnienie wymogów formalnych przez tytuł wykonawczy wymienione są bowiem jako przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego art. 59 § 1 pkt 1) i pkt 3) u.p.e.a. W tym miejscu Sąd wskazuje, że strona nie skierowała wniosku o umorzenie postępowania. Sąd zaznacza, że stosownie do art. 22 § 2 u.p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Z kolei siedziby i właściwość miejscową Dyrektorów Oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne uprawnione do stosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 19 § 4 u.p.e.a., określa załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 2 września 2016 r. w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej Dyrektorów Oddziałów ZUS wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1411). Analiza przytoczonego rozporządzenia jednoznacznie potwierdza, że Dyrektor prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa wszczął czynności egzekucyjne w sprawie skarżącego. Z załącznika do rozporządzenia wynika, że właściwym miejscowo i uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych wobec Spółki, mającej wówczas siedzibę w Gliwicach, był Dyrektor Oddziału ZUS w Z. Regulacja powyższa została umieszczona w akcie powszechnie obowiązującym (rozporządzeniu wykonawczym) opublikowanym we właściwy sposób, w oparciu i w granicach delegacji ustawowej. Z powyższych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 p.p.s.a. i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.