II OSK 754/23
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-09-24
Skład orzekający: Anna Żak, Paweł Miładowski, Grzegorz Antas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ocenił, że narożnik ogrodzenia stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, uzasadniające nakaz jego przebudowy, opierając się na opinii nieposiadającej wiadomości specjalnych i nieprzeprowadzając dowodu z opinii biegłego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy administracji publicznej nieprawidłowo oceniły wartość dowodową pisma Dyrektora ZOZ, które nie stanowiło wiadomości specjalnych w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Brak opinii biegłego w tej wielowątkowej kwestii, a także niejasności co do lokalizacji ogrodzenia w pasie drogowym i zgodności z planem miejscowym, skutkowały wadliwością postępowania. Sąd uchylił zaskarżony wyrok i decyzje organów obu instancji, nakazując ponowne postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem konieczności uzyskania opinii biegłego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu wykonania robót budowlanych polegających na ścięciu narożnika ogrodzenia działki nr [...]. Organ uznał, że ogrodzenie, wybudowane bez pozwolenia, utrudnia dojazd karetki pogotowia i stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę właściciela nieruchomości. Skarżący zarzucił błędy w ocenie dowodów, brak opinii biegłego oraz nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i prawnego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżoną decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Zasądzono od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę 1347 zł na rzecz D. Ł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Żak Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Antas Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 1262/22 w sprawie ze skargi D. Ł. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 września 2022 r. nr 348/2022 w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 11 października 2021 r. (znak: PINB.7355-110/12/BN/KZ), 2. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę 1347 (tysiąc trzysta czterdzieści siedem) złotych na rzecz D. Ł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 1262/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę D. Ł. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", z dnia 6 września 2022 r., nr 348/2022 (sprostowaną postanowieniem WINB z 6 września 2022 r., nr 693/2022), którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", art. 40 w zw. z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38 poz. 229), zwanej dalej "P.b. z 1974 r.", oraz art. 103 i art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zwanej dalej "P.b. z 1994 r.", uchylono w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "PINB" w [...] z dnia 11 października 2021 r., znak: PINB.7355-110/12/BM/KZ, i nakazano D. Ł., B. Ł., T. Ł. i A. Ł. – współwłaścicielom nieruchomości zlokalizowanej w B. przy ul. [...], na której to nieruchomości znajduje się m.in. ogrodzenie (pomiędzy działkami nr [...] i [...] – droga gminna), wybudowane bez wymaganego pozwolenia na budowę, wykonanie ścięcia narożnika północno-wschodniego ogrodzenia działki o nr [...] skosem o proporcji n: m, gdzie n = m ≥ 1,50 m. Określono termin wykonania ww. obowiązków do dnia 31 maja 2023 r. Wskazano, że po wykonaniu ww. obowiązku należy uzyskać decyzję o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego obiektu.
Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja zapadła w administracyjnym toku instancji, ponieważ postępowanie w niniejszej sprawie toczy się od 2011 r. Ponadto w niniejszej sprawie zapadły wiążące wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: z 15 listopada 2016 r. o sygn. akt II SA/Kr 989/16 i z 12 sierpnia 2020 r. o sygn. akt II SA/Kr 675/20. Wskazano w nich, że niniejsza sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z punktu widzenia przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. z 1974 r., tj. czy wybudowane ogrodzenie stanowiło "zagrożenie dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia", ale oceny tej należało dokonać na podstawie przepisów techniczno-budowlanych obowiązujących w czasie jego realizacji, czyli na podstawie rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U Nr 38 poz. 196), a w szczególności przepisy rozdziału 22 zatytułowanego "Ogrodzenia".
W ocenie Sądu, ponownie rozpoznając sprawę, organy uzupełniły materiał dowodowy i dokonały oceny zgodności ogrodzenia z ww. przepisami, uznając, że w formie wybudowanej, ogrodzenie stwarza niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia z uwagi na trudności jakie sprawia w dojeździe kartek pogotowia ratunkowego do nieruchomości przy ul. [...] w B., czym narusza dyspozycję § 108 ww. rozporządzenia z 1961 r. Dlatego nakazano jego przebudowę poprzez wykonanie ścięcia narożnika północno-wschodniego ogrodzenia działki nr [...] skosem o proporcji n: m, gdzie n = m ≥ 1,50 m., czyli do doprowadzenia jego konfiguracji do zgodności z jednym z parametrów zjazdu wskazanym w § 79 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 2016 r. poz. 124 ze zm.), które to rozporządzenie obowiązywało jeszcze w dacie wydania decyzji przez organ II instancji. Powyższa ocena co do stwarzania przez ogrodzenie niebezpieczeństwa dla zdrowia i życia, dokonana została przez organ w szczególności w oparciu o treść pisma Dyrektora ZOZ w [...] z dnia 16 stycznia 2020 r.
Sąd wskazał, że informacja od Dyrektora ZOZ w [...] została udzielona po wizji w terenie, w trakcie której ustalono, że nie ma możliwości szybkiego i płynnego dojazdu do nieruchomości przy ul. [...] w B.. Wskazano, że wjazd jest możliwy tylko tyłem, wymaga dodatkowych manewrów, podano też wymiary karetek pogotowia, którymi dysponuje ZOZ. Powyższa informacja, udzielona po uprzedniej wizji, przy uwzględnieniu wiedzy organu co do dokładnego usytuowania ogrodzeń (ustalonych w oparciu o inne oględziny, które przeprowadził sam organ) uzasadniała dokonaną przez organ ocenę. Choć w piśmie tym nie wyartykułowano wprost, że ogrodzeniem utrudniającym wjazd jest ogrodzenie działki nr [...], to jednak w piśmie PINB do Dyrektora ZOZ w [...] wskazano, że sprawa dotyczy tego właśnie ogrodzenia, a ponadto ogrodzenie działki nr [...] doprowadzone jest do drogi publicznej pod skosem, a nie pod kątem prostym, jak ogrodzenie działki nr [...]. W sytuacji kiedy ogrodzenie dochodzi do drogi pod kątem prostym, a droga na którą prowadzi zjazd jest bardzo wąska (w tym wypadku 3 metry) to nie jest konieczne przeprowadzanie skomplikowanych ekspertyz technicznych aby stwierdzić, że tak usytuowane ogrodzenie utrudnia wjazd i wyjazd na i z drogi wewnętrznej, stwarzając w ten sposób zagrożenie dla zdrowia i życia. Sąd dodał, że ogrodzenie to w narożniku posiada murowany słup oraz analogiczne słupy co kilka metrów na całej długości od strony ul. [...] (dokumentacja fotograficzna akt organu I instancji). Taka jego konstrukcja ogranicza widoczność przy wyjeździe samochodem osobowym z drogi wewnętrznej (dz. nr [...]) i już z tego powodu stwarza zagrożenie, zarówno dla osób włączających się do ruchu z tej drogi wewnętrznej, jak i poruszających się pojazdem po drodze publicznej, tj. ul. [...]. Dlatego wyrażoną przez organ ocenę, co do stwarzania przez tak wybudowane ogrodzenie niebezpieczeństwa, Sąd w pełni zaaprobował.
Sąd jako niezasadne ocenił również pozostałe zarzuty skargi, które dotyczą innych ogrodzeń oraz nawiązujące do przedmiotu postępowania. Przedmiotem niniejszego postępowania nie były ogrodzenia na innych działkach, natomiast jeśli ich usytuowanie jest niezgodne z przepisami, to nie ma przeszkód aby organ wszczął postępowanie również odnośnie tych innych ogrodzeń. W kontrolowanym postępowaniu Sąd natomiast oceniał prawidłowość rozstrzygnięcia co do ogrodzenia działki nr [...]. Sąd nie zgodził się z zarzutem wyjścia przez organ poza przedmiot postępowania. To, że część ogrodzenia działki nr [...] przylega do drogi publicznej pod kątem prostym, nie oznacza że nie jest objęte prowadzonym postępowaniem. Przedstawiona przez skarżącego argumentacja co do zakresu przedmiotu postępowania, w przypadku ściśle literalnej wykładni sposobu określenia przez organ przedmiotu postępowania, mogłaby prowadzić do wręcz absurdalnych wniosków. Organ określając przedmiot postępowania użył bowiem m.in. terminu o budowie ogrodzenia pomiędzy działkami. Ogrodzenie pomiędzy działkami to ogrodzenie ściśle w granicy. Ogrodzenie nieznajdujące się w granicy, to ogrodzenie usytuowane bądź na jednej, bądź na drugiej działce, a nie pomiędzy nimi. Jeśli zatem z ustaleń organu wynikałoby, że ogrodzenie, co do którego wszczęto postępowanie, wybudowane jest z naruszeniem granic, np. na działce drogowej, to wg poglądów skarżącego organ nie mógłby co do niego orzec, bo przedmiotem postępowania stałoby się inne ogrodzenie, tj. nie pomiędzy działkami, a na jednej z nich. Z powyższych względów także ten zarzut skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
Kończąc tę część rozważań Sąd stwierdził, że organ prawidłowo ocenił, że tak wybudowane ogrodzenie stwarza niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia z uwagi na trudności jakie sprawia w szeroko rozumianym dojeździe do nieruchomości przy ul. [...] w B. oraz wydał prawidłowy nakaz, mający doprowadzić ogrodzenie do stanu zgodnego z prawem, poprzez wykonanie ścięcia jego narożnika, czyli do doprowadzenia jego konfiguracji do zgodności z jednym z parametrów zjazdu wskazanym w § 79 ówczesnego ww. rozporządzenia z 1999 r.
Przechodząc do dalszych rozważań Sąd podkreślił, że zaskarżona decyzja jest dotknięta istotną wadą, która co do zasady uzasadniałaby jej uchylenie. Zaskarżona decyzja nie została jednak uchylona przez Sąd z uwagi na treść art. 134 § 2 p.p.s.a., który to przepis stanowi, że Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Stwierdzone przez Sąd naruszenie prawa choć istotne, to jednak nie ma charakteru rażącego, natomiast uchylenie decyzji z wytycznymi dla organu, co do dalszego postępowania, w konsekwencji mogłoby prowadzić do orzeczenia nakazu rozbiórki całego ogrodzenia usytuowanego równolegle do ul. [...] i fragmentu ogrodzenia usytuowanego prostopadle. Ponieważ decyzja została zaskarżona wyłącznie przez współwłaściciela działki nr [...], byłoby to orzeczenie dla skarżącego niekorzystne.
Odnosząc się do tej kwestii, w pierwszej kolejności Sąd przypomniał, że w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II SA/Kr 989/16 wyrażony został wiążący organy i Sąd pogląd, że badanie zgodności samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu przestrzennym odnosi się do daty podejmowania decyzji przez właściwy organ. Tymczasem organ II instancji wyraził całkowicie odmienny pogląd (str. 7 decyzji), wskazując, że jego zdaniem badanie zgodności samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie podejmowania decyzji przez organ byłoby niezgodne z Konstytucją RP. Oba organy dość pobieżnie zajęły się też kwestią, czy dla terenu inwestycji obowiązuje plan miejscowy i co najmniej przedwcześnie uznały, że takiego planu nie ma. Tymczasem od połowy 2005 roku obowiązuje uchwała nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego obszar [...] (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego [...]). Plan ten obejmuje teren, po którym przebiega ul. [...]. Zgodnie z jego postanowieniami jest to teren oznaczony symbolem 17KDD (teren dróg publicznych dojazdowych), którego szerokość w liniach rozgraniczających wynosi 10 metrów (§ 10 ust. 2 pkt 1 planu). W terenie tym dopuszczalna jest realizacja celów o charakterze publicznym takich jak drogi publiczne, obejmujące jezdnię, chodniki, ścieżki rowerowe, pojedyncze miejsca parkingowe oraz sieci i urządzenia infrastruktury technicznej (§ 9 ust. 1 w zw. z § 7 planu). Ze znajdującej się w mapy do celów projektowych oraz ze stron Geoportalu wynika, że działka drogowa nr [...], po której przebiega ul. [...], ma szerokość ok. 7,5 metra. Powyższe okoliczności wskazują zatem, że teren o przeznaczeniu 17KDD jest szerszy niż działka drogowa i obejmuje swoim przeznaczeniem także fragmenty działek bezpośrednio graniczących z tą działką drogową. Z ww. mapy do celów projektowych wynika też, że przedmiotowe ogrodzenie generalnie przebiega w granicy działek nr [...] i nr [...]. Ponadto z mapy (plik GML dla APP) umieszczonej w Systemie Informacji Przestrzennej Urzędu Miasta [...] zdaje się wynikać, że teren o przeznaczeniu 17KDD może obejmować fragment działki nr [...], na którym znajduje się przedmiotowe ogrodzenie. Choć wymagałoby to dodatkowych ustaleń, z dużą dozą prawdopodobieństwa można stwierdzić, że przedmiotowe ogrodzenie wybudowane bez stosownego pozwolenia, znajduje się w terenie dróg publicznych, a zatem jest posadowione niezgodnie z planem miejscowym. Doprowadzenie istniejącego stanu faktycznego do stanu zgodnego z prawem wymagałoby zatem orzeczenia rozbiórki tego ogrodzenia na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 P.b. z 1974 r. Powyżej stwierdzone naruszenie przepisów postępowania, jak i prawa materialnego, co do zasady winno zatem skutkować uchyleniem zaskarżonych decyzji. Jak już jednak wskazano, nie zostały one uchylone z uwagi na dyspozycję art. 134 § 2 p.p.s.a., ponieważ uchylenie decyzji z powyższych przyczyn, z przedstawionymi powyżej poglądami prawnymi, stanowiłoby rozstrzygnięcie niekorzystne dla skarżącego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył D. Ł., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Ponadto zawnioskowano o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu – z treści zaświadczenia, znak: WZ.67271.29.2023, Wójta Gminy [...] z dnia 20 stycznia 2023 r. na okoliczność wykazania faktu, iż dla działki nr [...] brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; faktu, iż teren o przeznaczeniu 17KDD nie obejmuje fragmentu działki nr [...], na którym znajduje się przedmiotowe ogrodzenie; faktu, iż przedmiotowe ogrodzenie nie jest posadowione niezgodnie z planem miejscowym; faktu, iż brak jest podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki całego ogrodzenia w przypadku uchylenia decyzji z wytycznymi dla organu, do dalszego postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a. w zw. z § 79 pkt 2 ww. rozporządzenia z 1999 r. przez oddalenie zamiast uwzględnienie skargi, a w konsekwencji nieuchylenie zaskrzonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji PINB na skutek dokonania błędnej oceny wartości dowodowej ww. pisma Dyrektora Zakładu Opieki Zdrowotnej w [...] z dnia 16 stycznia 2020 r., w sytuacji gdy pismo to jest nieprecyzyjne i nie zostało sporządzone w zakresie wskazanej przez organ I instancji okoliczności;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 K.p.a. przez oddalenie zamiast uwzględnienie skargi, a w konsekwencji nieuchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji PINB, w sytuacji gdy organy oparły ocenę prawną na materiale dowodowym niezweryfikowanym przez biegłego sądowego;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a. przez oddalenie zamiast uwzględnienie skargi, a w konsekwencji nieuchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji PINB, w sytuacji gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie;
- art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zwanej dalej "p.u.s.a.", w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 2 p.p.s.a. przez uznanie, iż uchylenie zaskarżonej decyzji byłoby dla skarżącego orzeczeniem niekorzystnym a w konsekwencji oddalenie skargi, w sytuacji gdy uchylenie decyzji z wytycznymi dla organu, do dalszego postępowania nie daje podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki całego ogrodzenia, a tym samym nie byłoby dla skarżącego orzeczeniem niekorzystnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. W tym przypadku Sąd orzeka na podstawie art. 188 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za zasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego.
W skardze kasacyjnej w oparciu o zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a. w zw. z § 79 pkt 2 ww. rozporządzenia z 1999 r., a więc w związku z zasadą prawdy obiektywnej, trafnie zarzucono błędną ocenę wartości dowodowej ww. pisma Dyrektora ZOZ w [...], ponieważ z samego "utrudnienia" w dojeździe do nieruchomości przez istniejący zjazd z drogi publicznej nie można wywieść, że przedmiotowy narożnik ogrodzenia działki nr [...], z uwagi na istniejący układ drogowy, stanowi o zagrożeniu dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnym pogorszeniu warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia w rozumieniu § 108 ww. rozporządzenia z 1961 r. Wymagane jest bowiem ewentualne ustalenie na ile to "utrudnienie" jest istotne, oczywiście chodzi tu o jednostkę czasową, a więc spowodowanie opóźnienia w dojeździe, aby można było stwierdzić, że zachodzi ww. stan zagrożenia przy zjeździe z drogi publicznej o szerokości około 4 m na drogę dojazdową o szerokości około 3 m, poprzez istniejący i wybudowany zjazd z drogi publicznej. Ponadto nie wykazano aby Dyrektor ZOZ posiadał kompetencje do prezentowania wiadomości specjalnych w zakresie zachowania odpowiednich warunków bezpieczeństwa w odniesieniu do dróg publicznych, w tym co do prawidłowości lokalizacji danego zjazdu z drogi publicznej i ewentualnego ogólnego wpływu narożnika ogrodzenia na stan bezpieczeństwa. Należy zauważyć, że zasadniczo w istniejących parametrach zjazdu z drogi publicznej wskazywany narożnik ogrodzenia nie ma znaczenia dla istniejących parametrów zjazdu, który powstał w ramach przebudowy ul. [...], która to inwestycja została zrealizowana przez zarządcę publicznej drogi gminnej (ul. [...]). Poza tym w sprawie nie wykazano aby wskazywany narożnik ogrodzenia znajdował się w pasie drogowym. Jest to okoliczność istotna, ponieważ zgodnie z definicją zjazdu zawartą w art. 4 pkt 8 ustawy o drogach publicznych "zjazd" to część drogi publicznej łączący jezdnię z nieruchomością gruntową usytuowaną poza pasem drogowym (tu drogą dojazdową, o jakiej mowa w § 14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie), stanowiącą bezpośrednie miejsce dostępu do drogi publicznej w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Właściciel zaś sąsiedniej nieruchomości nie ma nic wspólnego z kwestią lokalizacji zjazdu, który nie dotyczy jego nieruchomości (tu działki nr [...]). Wynika to z tego, że zjazd z drogi publicznej stanowi część pasa drogowego, a w okolicznościach niniejszej sprawy ścięcie narożnika ogrodzenia na cudzym gruncie i tak nie ma znaczenia dla istniejących parametrów zjazdu stanowiącego część pasa drogowego. Ponadto w odniesieniu do problematyki przesłaniania elementów ogrodzenia nie wzięto pod uwagę kwestii ażurowości przęseł istniejącego ogrodzenia oraz nie uwzględniono na ile istniejący narożnik ogrodzenia, ale przy dojechaniu do krawędzi jezdni – drogi publicznej na ul. [...], stanowi ograniczenie widoczności dla bezpiecznego wyjazdu, ale na drogę zaliczaną do stosownej kategorii, co wymaga m.in. uwzględnienia odległości narożnika ogrodzenia od krawędzi jezdni. Poza tym nie rozważono w odniesieniu do kwestii ewentualnego ograniczenia widoczności możliwości zainstalowania innych rozwiązań poprawiających bezpieczeństwo na drogach publicznych, jak zwierciadła – lustra drogowego, co np. wymagałoby także oceny z perspektywy obowiązywania rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. z 2019 r. poz. 2311), zgodnie z którym lustra drogowe wypukłe U-18, o zwiększonym kącie obserwacji, stosuje się w miejscach, gdzie stojące przy drodze budynki, słupy, drzewa itp. ograniczają widoczność kierującym pojazdami. Dotyczy to przede wszystkim wyjazdów z posesji, czemu przecież służą drogi dojazdowe, o jakich mowa w § 14 ww. rozporządzenia z 2002 r. Jeżeli zaś w sprawie posłużono się normą zawartą w § 79 pkt 2 ww. rozporządzenia z 1999 r., to należy pamiętać, że przepis ten (aktualnie nieobowiązujący) stricte dotyczył warunków technicznych dla zjazdów indywidualnych, a więc części drogi publicznej, a zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych "pas drogowy" to wydzielony liniami rozgraniczającymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym jest lub będzie usytuowana droga; czyli droga usytuowania jest w pasie drogowym. To stricte takiego zjazdu dotyczyło ścięcie skosem o proporcji n: m, gdzie n = m ≥ 1,50 m, ale wyłącznie dla projektowanych relacji skrętnych. Z akt sprawy nie wynika zaś aby przedmiotowy narożnik ogrodzenia dotyczył projektowanej relacji skrętnej – nie zakwestionowano skutecznie aby narożnik ogrodzenia znajdował się poza tą relacją skrętną.
Dlatego zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a. w zw. z § 79 pkt 2 ww. rozporządzenia z 1999 r. zawiera usprawiedliwione podstawy.
Jak wynika z przedstawionego powyżej wywodu, w istocie zagadnienie prawne dotyczące kwestii bezpieczeństwa w ruch drogowym jest zagadnieniem wielowątkowym, a w związku z tym w sprawie wymagane byłoby jednak uzyskanie opinii osoby posiadającej wiedzę specjalistyczną, jak biegły, tym bardziej, że w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne toczy się od kilkunastu lat, a mimo to nie przyniosło jednoznacznych, a więc przekonujących rezultatów odnoszących się do szeroko rozumianej kwestii bezpieczeństwa ruchu drogowego ze szczególnym uwzględnieniem dojazdu do posesji przez karetki pogotowia ratunkowego.
Dlatego zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 K.p.a. zawiera usprawiedliwione podstawy.
W konsekwencji należało uwzględnić zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a., ponieważ ma rację skarżący, że postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie.
Ma też rację skarżący, że trudno w wyniku uwzględnienia żądania skargi "zwykłej", w której wnioskowano o uchylenie decyzji administracyjnych dopatrywać się orzekania na niekorzyść skarżącego, tym bardziej, że w dotychczas przeprowadzonym postępowaniu nie wyjaśniono i nie przesądzono czy przedmiotowe ogrodzenie nie znajduje się w granicach działki nr [...]. Dotychczas także wypowiedziano wiążącą ocenę o wyłączeniu stosowania przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 P.b. z 1974 r., czyli kwestii planistycznych, co w okolicznościach niniejszej sprawy także ma znaczenie z perspektywy tego, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji PINB, tj. 19 września 2020 r. weszła w życie nowelizacja Prawa budowlanego, umożliwiająca legalizację samowoli budowlanej, jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat (por. wyrok NSA z 9 lipca 2024 r., II OSK 1381/23), nieprzewidująca przesłanki zgodności z normami planistycznymi. Kontynuując, orzeczenie "na niekorzyść" to takie sformułowanie przez sąd oceny prawnej w wyroku uwzględniającym skargę, która zdeterminowałaby wydanie w przyszłości aktu pogarszającego sytuację materialnoprawną skarżącej w porównaniu z sytuacją wynikającą z zaskarżonego aktu. Innymi słowy omawiana niekorzyść dotyczy sytuacji, gdy po uchyleniu zaskarżonej decyzji, ze względu na zakres związania wyrokiem, w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym musiałoby zapaść rozstrzygnięcie mniej korzystne od zaskarżonego – na zasadzie art. 153 p.p.s.a. Natomiast jedynie oceniając materiał dowodowy w konkretnej sprawie poddanej kontroli sądu, czy interpretując przepisy prawa procesowego i materialnego mające w niej zastosowanie, sąd nie narusza ww. zakazu z art. 134 § 2 p.p.s.a. A w niniejszej sprawie Sąd I instancji nie przesądził o niezgodności lokalizacji ogrodzenia z planem miejscowym, posługując się takimi sformułowaniami, jak "zdaje się wynikać, że (...) może obejmować", czy "z dużą dozą prawdopodobieństwa", tym bardziej, że po wiążących ww. wyrokach WSA w Krakowie organy administracyjne obowiązane były wyjaśnić sprawę z perspektywy przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. z 1974 r., a więc w zakresie reguły, zgodnie z którą "zabrania się budować ogrodzenia zagrażające bezpieczeństwu dla ludzi lub zwierząt" (§ 108 ww. rozporządzenia z 1961 r.).
Dlatego zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 2 p.p.s.a. zawiera usprawiedliwione podstawy.
Odnosząc się zaś do wniosku dowodowego zawartego w skardze kasacyjnej, jego rozpoznanie na aktualnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego okazało się zbędne w odniesieniu do obowiązywania norm planistycznych. Nie można nie zauważyć, że po wniesieniu skargi kasacyjnej i po wydaniu przez Wójta Gminy [...] objętego wnioskiem zaświadczenia z dnia 20 stycznia 2023 r., została podjęta w dniu [...] listopada 2023 r. przez Radę Gminy [...] uchwała Nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu [...] (Dz. Urz. Woj. [...] [...]), która to uchwała dotyczy działki nr [...].
Mając powyższe na względzie, skoro końcowo uwzględnieniu podlegała skarga kasacyjna i jednocześnie wypowiedziana powyżej ocena przemawia za uznaniem wadliwości zaskarżonego wyroku i decyzji organów obu instancji, to Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony był do zastosowania art. 188 p.p.s.a. Tym samym zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku, jak i podstawy (o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 11 października 2021 r., znak: PINB.7355-110/12/BM/KZ. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracyjne uwzględnią przedstawioną powyżej ocenę, która wskazuje na konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego celem pozyskania wiadomości specjalnych co do kwestii bezpieczeństwa związanej z ruchem drogowym ze szczególnym uwzględnieniem karetek pogotowia.
Z tych względów, na podstawie art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło