II SAB/Łd 97/25

PostanowienieWSA w Łodzi2025-09-25

Skład orzekający: Robert Adamczewski, Michał Zbrojewski, Beata Czyżewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga na bezczynność organu nadzoru budowlanego w przedmiocie wszczęcia postępowania dotyczącego legalności budowy może być rozpoznana, gdy postępowanie takie wszczyna się wyłącznie z urzędu?
Ratio decidendi
Skarga na bezczynność organu nadzoru budowlanego w sprawach, w których postępowanie wszczyna się z urzędu na podstawie art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego, jest niedopuszczalna. Organ nie jest zobowiązany do wszczęcia postępowania na wniosek osoby fizycznej powołującej się na własny interes prawny, a brak reakcji organu w formie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nie stanowi bezczynności w rozumieniu przepisów o postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Stan faktyczny
Skarżąca I. P. wniosła skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie w związku z niewszczęciem postępowania dotyczącego legalności budowy dwóch żelbetowych słupów na jej działce. Organ wyjaśnił, że postępowanie w tej sprawie wszczyna się z urzędu i po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających nie stwierdzono podstaw do wszczęcia nowego postępowania. Skarżąca podtrzymała swoje żądania, jednak organ wskazał, że nie toczy się żadne postępowanie administracyjne w tej sprawie.
Rozstrzygnięcie
Odrzucił skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie oraz zwrócił skarżącej wpis sądowy.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 25 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 września 2025 roku sprawy ze skargi I. P. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie w przedmiocie legalności budowy słupów postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz skarżącej I.P. kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi zaksięgowaną w dniu 25 lipca 2025 r. pod poz. [...]. dc Pismem z 22 maja 2025 r. I. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie w przedmiocie wniosku z 16 maja 2024 r. o zbadanie legalności budowy dwóch A-owych żelbetowych słupów posadowionych na działce skarżącej nr ew. [...] oraz pochylonych w kierunku jej domu w stopniu znacznym i widocznym. Motywując skargę jej autorka stwierdziła, że 14 września 2022 r. wykonane zostały bez pozwolenia czynności polegające na całkowitym odkopaniu i przybliżeniu przez PGE Dystrybucja S.A. dwóch słupów (po jednej odnodze każdego z nich). Zdaniem skarżącej, zmieniła się lokalizacja słupów i przebieg linii elektroenergetycznych. Wobec powyższego skarżąca wniosła o zobowiązanie organu przez Sądu do dokończenia czynności kontrolnych oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania oraz zadośćuczynienia za narażenie jej życia i zdrowia. Odpowiadając na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że wobec wniosku skarżącej z 16 maja 2024 r., organ pismem z 3 czerwca 2024 r. wezwał PGE Dystrybucja z siedzibą w Ł. do udzielenia informacji związanych z utrzymaniem i użytkowaniem w/w słupów, tj. o przedłożenie oryginalnych aktualnych protokołów z okresowych kontroli stanu technicznego wymaganych zgodnie z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz książki obiektu budowlanego zgodnie z art. 60b ustawy Prawo budowlane, w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania. Pismem z 10 czerwca 2024 r. skarżąca uzupełniła wniosek z 16 maja 2024 r. o informację, że przybliżenie słupów w kierunku domu "wraz z ich jednoczesnym pochyleniem w stopniu znacznym i widocznym również w kierunku domu, bez zachowania obowiązujących norm odległości 15 m linii SN 15 kV od domu i 20 m pomiędzy równoległymi liniami SN po 15 kV każda, wskazuje iż sprawa jest pilna, albowiem budowle te mają negatywny wpływ na mój stan zdrowia". W odpowiedzi na pismo organu z 3 czerwca 2024 r., pismem z 13 czerwca 2024 r. (data wpływu do organu 14 czerwca 2024 r.) PGE Dystrybucja S.A. przesłała w załączeniu potwierdzone za zgodność z oryginałem protokoły z zabiegów eksploatacyjnych wykonanych na urządzeniach elektroenergetycznych znajdujących się na działce nr ew. [...], informując jednocześnie, że zgodnie z art. 60b Prawo budowlane dla linii elektroenergetycznych nie jest wymagane prowadzenie książki obiektu budowlanego. Mając powyższe na uwadze, w odpowiedzi na wniosek skarżącej z 16 maja 2024 r. dotyczący złego stanu technicznego słupów wraz z liniami SN oraz transformatorem, znajdującym się na działce nr ewid. [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie pismem z 23 lipca 2024 r. poinformował skarżącą, iż po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających aktualnie nie znajduje podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w powyższym zakresie zgodnie z posiadanymi kompetencjami określonymi w art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Jednocześnie PINB wskazał, iż organ prowadził postępowanie dotyczące stanu technicznego stacji transformatorowej zlok. na ww. nieruchomości, w trakcie którego decyzją nr 149/2018 Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi nałożył na PGE Dystrybucja S.A. obowiązek, który z uwagi na brak dostępu do nieruchomości nie może zostać w dalszym ciągu wykonany przez zobowiązanego. 25 lipca 2024 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie wpłynęło ponaglenie skarżącej w związku z brakiem odpowiedzi na wniosek z 16 maja 2024 r. uzupełniony 10 czerwca 2024 r. W odpowiedzi skarżącej z 31 lipca 2024 r. na pismo PINB z 23 lipca 2024 r. otrzymane przez skarżącą 29 lipca 2024 r., I. P. stwierdziła, że: "jest ono całkowicie nie na temat. W treści niniejszego pisma skarżąca stwierdziła w szczególności, że trzykrotnie: 1) we wniosku z 16.05.2024r., 2) w uzupełnieniu wniosku z 10.06.1024r. oraz 3) w ponagleniu z 25.07.2024r. wyraźnie żądała sprawdzenia legalności budowy dwóch A-owych słupów, które zostały wykopane, przybliżone i nachylone w kierunku domu, na które to czynności nie było pozwolenia; jest pozwolenie na rozbiórkę słupów-urządzeń elektroenergetycznych, a nie na przekopywanie słupów i przybliżanie linii SN 15 kV bliżej domu (w miesiąc po uprawomocnieniu się wyroku WSA w Łodzi dn. 29.06.2022 r., Sygn. akt II SA/ŁD 100/22 nie zezwalającym na udostępnienie przedmiotowej nieruchomości." 1 sierpnia 2024 r. PINB przekazał ponaglenie skarżącej wraz z aktami sprawy do Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. 5 sierpnia 2024 r. wpłynęło do PINB pismo skarżącej stanowiące uzupełnienie pisma z 31 lipca 2024 r., będącego odpowiedzią na pismo organu z 23 lipca 2024 r., które zostało przesłane następnie 8 sierpnia 2024 r. do Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. 6 sierpnia 2024 r. organ otrzymał do wiadomości odpowiedź Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na skargę I. P. z 5 sierpnia 2024 r. na działanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie w sprawie dotyczącej stacji transformatorowej 15/0,4 kV numer 8-0057 w Ł., gm. [...] wraz z linią energetyczną średniego napięcia 15kV, dz. nr ewid. [...]. W przytoczonej odpowiedzi Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że przedmiotowa skarga jest zasadna, gdyż z treści złożonych pism wynika, że wolą skarżącej jest zbadanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie kwestii związanej z działaniami podjętymi na nieruchomości skarżącej 14 września 2022 r., tj. zmianą miejsca posadowienia słupów, a tym samym zmiany trasy obydwu linii elektroenergetycznych. W związku z powyższym PINB winien odnieść się także do powyższej kwestii. Postanowieniem z 8 sierpnia 2024 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu ponaglenia I. P., na działanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie w sprawie słupów wraz z liniami SN oraz transformatorem znajdującym się na działce nr ewid. [...], odmówił wyznaczenia organowi dodatkowego terminu załatwienia sprawy słupów wraz z liniami SN oraz transformatorem znajdującym się na działce nr ewid. [...]. 6 września 2024 r. PINB dokonał kontroli w sprawie stanu faktycznego słupów wraz z liniami SN oraz transformatorem, znajdującym się na działce nr ewid. [...]. W trakcie kontroli nie stwierdzono zagrożenia życia a załączony szkic potwierdza, że nie nastąpiła zmiana lokalizacji przebiegu przedmiotowej linii energetycznej, o czym wielokrotnie wspomina skarżąca. 9 września 2024 r. uwagi do protokołu wniosła I. P. . Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie prowadził odrębne postępowanie w przedmiocie stanu technicznego linii SN 15 kV zlokalizowanej na dz. nr ewid. [...], w trakcie którego decyzją nr 149/2018 z 7 maja 2018 r., znak: WOP.7721.0397.2018.ŚLIJ Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na PGE Dystrybucja S.A. obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, dotyczących stanu technicznego stacji transformatorowej 15/0,4kV nr 8-0057 w [...], znajdującej się na działce nr [...] wraz z linią energetyczną średniego napięcia 15kV biegnącą przez działki [...], poprzez wykonanie robót budowlanych polegających na: wykonaniu pionizacji stanowiska słupowego nr 21, wykonaniu dodatkowych uziomów dla stanowisk słupowych nr 20, 21, 22 oraz stacji transformatorowej SN/nN w celu uzyskania wymaganych wartości rezystencji uziemienia, uzupełnieniu brakujących oznaczeń na poszczególnych słupach, oraz wykonaniu konserwacji przedmiotowych słupów i stacji transformatorowej, zgodnie z pkt 13 opracowania pt. "Ocena techniczna prawidłowości eksploatacji oraz prawidłowości budowy i przebudowy stacji transformatorowej 16/04kV nr 8-0057 w [...], znajdującej się na działce nr [...] wraz z linią energetyczną średniego napięcia 15kV biegnącą przez działki [...]. ". Upomnieniem z 5 czerwca 2019 r. PINB organ wezwał PGE Dystrybucja S.A., [...] do wykonania w terminie 7 dni od otrzymania niniejszego upomnienia obowiązku wynikającego z decyzji Nr 149/2018 z 7 maja 2019 r. Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W odpowiedzi na pismo PINB z 3 czerwca 2024 r. skierowane do PGE Dystrybucja S.A. zawierające prośbę o udzielenie pisemnej informacji, czy został wykonany obowiązek wynikający z decyzji nr 149/2018 z 7 maja 2019 r., bądź na jakim etapie jest jego wykonanie, PGE Dystrybucja S.A. poinformowała, iż obowiązki wynikające z przedmiotowej decyzji zostały wykonane 14 września 2022 r., w dalszym ciągu pozostają do wykonania czynności wymagające dostępu do ogrodzonej części nieruchomości, tj. w zakresie stacji transformatorowej 15/0,4 kV: sprawdzenie zgodności schematu stacji ze stanem faktycznym, wykonanie badań, pomiarów i prób eksploatacyjnych określonych w opracowaniu "Zakres badań pomiarów i prób eksploatacyjnych urządzeń, instalacji sieci elektromagnetycznych oraz terminy ich wykonania", w tym pomiarów skuteczności ochrony przeciwporażeniowej. Mając na uwadze powyższe organ w piśmie z 23 października 2024 r. poinformował skarżącą, iż przeprowadzone czynności wyjaśniające nie dały podstawy do wszczęcia nowego postępowania w przedmiocie stanu technicznego oraz legalności budowy przedmiotowej linii energetycznej wraz z stacją transformatorową. 13 listopada 2024 r. skarżąca odniosła się do treści powyższego pisma podnosząc zarzut, o treści: "Z uwagi na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o sygn. akt WSA II SA/Łd 100/22 z dnia 29 czerwca 2022r. uprawomocnionym dn. 13 sierpnia 2022r. nie zezwalającym na udostępnienie mojej nieruchomości, podczas mojej nieobecności w dniu 14 września 2022r. dokonano bezprawnych, nielegalnych czynności, niezgodnych z Prawem budowlanym i Prawem energetycznym ". Pismem z 10 grudnia 2024 r. w odpowiedzi na pismo skarżącej z 13 listopada 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie podtrzymał swoje stanowisko zawarte w piśmie z 23 października 2024 r. Poinformował ponadto, iż PGE Dystrybucja S.A. w odpowiedzi na wezwanie organu określiła jakie dokładnie czynności podjęto 14 września 2022 r., mianowicie wskazano, iż dokonano w obecności funkcjonariuszy policji "prac eksploatacyjnych dla stacji transformatorowej, które przeprowadzono z drogi publicznej, z użyciem podnośnika koszowego natomiast prace związane z pionowaniem stanowiska słupowego wykonano w pasie służebności przesyłu." Jednocześnie PGE Dystrybucja S.A. poinformowała również PINB, iż ww. czynności przywróciły bezpieczną pracę linii i zlikwidowały istniejące zagrożenia związane z pochyleniem stanowisk słupowych. Ponadto poinformowano, iż z uwagi na brak dostępu do ogrodzonej części nieruchomości nie wykonano czynności, które takiego dostępu wymagają i które również powinny być zrealizowane w celu wykonania decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr 149/2018 z 7 maja 2018 r. Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że nie znajduje podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w zakresie legalności i stanu technicznego słupów wraz z liniami SN oraz transformatorem, znajdującym się na działce nr ew. [...], zgodnie z posiadanymi kompetencjami określonymi w art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Przeprowadzone czynności wyjaśniające nie dały podstawy do wszczęcia nowego postępowania w przedmiocie stanu technicznego oraz legalności budowy przedmiotowej linii energetycznej wraz ze stacja transformatorową. 26 lutego 2025 r. Starosta [...] przekazał do właściwości organu kserokopię pisma I. P. z 31 stycznia 2025 r. oraz uzupełnienie do tego pisma z 3 lutego 2025 r. dotyczące m.in. stanu słupów oraz linii energetycznych znajdujących się na nieruchomości stanowiącej jej własność oznaczonej jako działki [...] z prośbą o zajęcie stanowiska w zakresie faktycznego stanu technicznego przedmiotowych słupów i ewentualnego zagrożenia wystąpienia katastrofy budowlanej ze względu na stan techniczny przedmiotowych słupów. Pismem z 13 marca 2025 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie, w następstwie powzięcia informacji o ewentualnym zagrożeniu wystąpienia katastrofy budowlanej ze względu na stan techniczny słupów z liniami SN wraz z transformatorem, zlokalizowanych na nieruchomościach oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr: [...], położonych w obrębie [...], wezwał PGE Dystrybucja S.A. O/[...] do udzielenia w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania, informacji związanych z utrzymaniem i użytkowaniem ww. słupów i linii SN, tj. o przedłożenie oryginalnych aktualnych protokołów z okresowych kontroli stanu technicznego wymaganych zgodnie art. 62 ust. 1 ustawy Prawo budowlane oraz książki obiektu budowlanego zgodnie z art. 60b ustawy Prawo budowlane. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z 19 marca 2025 r. PGE Dystrybucja S.A. poinformował, że dokumenty objęte treścią wezwania zostały przekazane organowi wraz z pismem z 13 czerwca 2024 r., które było odpowiedzią na wezwanie z 3 czerwca 2024 r. Ponadto stwierdził, że wszystkie dostarczone wówczas protokoły są aktualne, jednocześnie podtrzymując stanowisko, zgodnie z art. 60b dla linii elektroenergetycznych nie jest wymagane prowadzenie książki obiektu budowlanego. W uzupełnieniu PINB dodał, że przed tutejszym organem toczyło się również postępowanie administracyjne prowadzone pod znakiem PINB.1999/7355/Bg/ll w przedmiocie legalności budowy stacji transformatorowej i linii SN i NN zlokalizowanych na dz. nr ewid. [...], które zostało wszczęte na wniosek I. P. z 23 lipca 2014 r. Decyzją Nr 57/2019 Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie z 25 marca 2019 r. postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy linii SN oraz stacji transformatorowej zlok. na dz. nr ewid. [...] zostało umorzone w związku z tym, że linie SN i stacja transformatorowa na dz. nr ewid. [...], gmina B. zostały wybudowane i przebudowane na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, postępowanie w sprawie legalności budowy w w/w zakresie stało się bezprzedmiotowe, stąd też niniejszą decyzją umorzono postępowanie w w/w sprawie. Po rozpatrzeniu odwołania I. P. z 8 kwietnia 2019 r., uzupełnionego pismem z 6 maja 2019 r. od decyzji Nr 57/2019 Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie z 25 marca 2019 r., Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na mocy decyzji Nr 41/2020 z 24 lutego 2020 r. orzekł o jej utrzymaniu w mocy. Od wyżej wymienionej decyzji nr 41/2020 z 24 lutego 2020 r. Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego I. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z 26 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 575/21 oddalił skargę. Powyższy wyrok jest prawomocny. Po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających - zdaniem organu - żądanie skarżącej zawarte w skardze z 22 maja 2025 r. zmierza de facto do ponownego wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie, która była już przedmiotem rozpoznania przez organ. Czynności wyjaśniające przeprowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie, w tym oględziny w terenie, analiza dokumentacji oraz ustalenia faktyczne nie wykazały istnienia żadnych nowych elementów, które mogłyby podważyć ustalenia dokonane w zakończonym postępowaniu administracyjnym oraz doprowadzić do jego wznowienia lub wszczęcia tożsamego postępowania administracyjnego dotyczącego legalności budowy przedmiotowej linii energetycznej. W przedmiocie stanu technicznego przedmiotowych obiektów budowlanych, jak wyżej wskazano, organ prowadzi aktualnie postępowanie w sprawie dotyczącej stanu technicznego stacji transformatorowej zlokalizowanej na ww. nieruchomości, w trakcie którego decyzją nr 149/2018 Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi nałożył na PGE Dystrybucja S.A. obowiązek, który z uwagi na brak dostępu do nieruchomości nie może zostać w dalszym ciągu wykonany przez zobowiązanego, co stanowi uzasadnioną przeszkodę do podejmowania przez organ dalszych działań. Decyzja ta jest ostateczna i wykonalna, jednak do chwili obecnej nie została wykonana z przyczyn niezależnych od organu, jak i od zobowiązanego. W związku z powyższym organ nie pozostaje w bezczynności. Organ w ustawowym terminie podejmował czynności wyjaśniające, jak również informował stronę o ich wyniku. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie kilkukrotnie informował skarżącą o braku podstaw do wszczęcia nowego postępowania administracyjnego w zakresie określonym w skardze z 22 maja 2025 r., jednocześnie w sposób jasny i zrozumiały wskazując argumenty na poparcie swojego stanowiska. 2 września 2025 r. do akt sądowych wpłynęło pismo skarżącej z 1 września 2025 r., w którym nie zgodziła się ona ze stanowiskiem organu zaprezentowanym w odpowiedzi na skargę. W obszernym uzasadnieniu strona podtrzymała sformułowane w skardze zarzuty i przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowań administracyjnych dotyczących spornych słupów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga I. P. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie, jako niedopuszczalna z innych przyczyn podlega odrzuceniu. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn.zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, przy czym wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.), a więc wówczas gdy organ pomimo ciążącego na nim obowiązku nie wydaje decyzji administracyjnej, postanowienia albo też uchyla się od podjęcia innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa czy też nie wydaje pisemnej interpretacji prawa podatkowego. W art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ustawodawca posłużył się zwrotem "przewlekłe prowadzenie postępowania", co oznacza że skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczy tylko tych aktów lub czynności określonych w wymienionym przepisie, które są wydawane lub podejmowane w toku prowadzonego postępowania. Jedynie bowiem w tych wypadkach ustawy procesowe określają termin załatwienia sprawy stanowiący podstawę do stwierdzenia, czy stronie przysługuje skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania, czy skarga na bezczynność. W związku z powyższym należy zauważyć, że nie wszystkie akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. są wydawane lub podejmowane w toku postępowania. Innymi słowy, dla oceny dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania istotne jest ustalenie, czy przed konkretnym organem zostało wszczęte i jest prowadzone postępowanie administracyjne. Dopiero bowiem wówczas możliwe jest dokonanie przez Sąd oceny, czy w toku poddanego sądowej kontroli postępowania administracyjnego organ pozostaje bezczynny w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. (nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1) bądź też prowadzi postępowanie przewlekle w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. (prowadzi postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy). W rozpatrywanej sprawie skarżąca podniosła wobec Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie zarzut bezczynności w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z 16 maja 2024 r. w przedmiocie sprawdzenia legalności budowy dwóch A-owych (podwójnych) słupów żelbetowych posadowionych na działce nr [...], stanowiącej własność skarżącej, których stan techniczny stwarza zagrożenie dla życia i zdrowia skarżącej. Z powyższego jasno wynika, że skarżąca domaga się wszczęcia jednego z postępowań, o których stanowią przepisy art. 53a lub 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r., poz. 418 - dalej w skrócie Pr. bud.). Zgodnie z art. 53a ust. 1 Pr. bud. postępowania uregulowane w niniejszym rozdziale wszczyna się z urzędu. Przypomnieć wobec tego trzeba, że art. 53a Pr. bud. umieszczony został w Rozdziale 5b, zatytułowanym "Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy". Z kolei, art. 72a Pr. bud. stanowi, że postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 62 ust. 3, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 1, art. 68 oraz art. 71a ust. 4, wszczyna się z urzędu. Z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy zasadnicze znaczenie ma fakt, że w dniu 8 września 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II OPS 2/25 (Lex nr 3908119) podjął uchwałę, w której stwierdził, że: 1) Z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418, z późn. zm.) nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. 2) Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy - Prawo budowlane, obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku. W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że użycie przez ustawodawcę sformułowania, że wszczęcie postępowania w sprawach, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego następuje z urzędu, oznacza, że wyłączone jest zainicjowanie postępowania na wniosek (na żądanie osoby powołującej się na własny interes prawny). Na gruncie tych przepisów nie jest możliwe łączenie dwóch odrębnych trybów wszczęcia postępowania. Skoro ustawodawca w regulacji materialnoprawnej przyjął, że do wszczęcia postępowania w określonej kategorii spraw dochodzi z urzędu, nie jest dopuszczalne uruchomienie postępowania na zasadzie skargowości. Zainicjowanie postępowania w tych sprawach następuje więc niezależnie od woli adresata wydanych w tym trybie rozstrzygnięć. W kontekście poczynionych rozważań NSA stwierdził również, że skoro organ nadzoru budowlanego nie jest zobowiązany do wydania, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawach, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego, to brak reakcji tego organu polegający na niezajęciu stanowiska w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), tj. środka zwalczającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W konsekwencji także skarga na bezczynność organu w tego rodzaju sprawach stanowi skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Merytoryczne rozpatrzenie ponaglenia przez organ wyższego stopnia, a także skuteczne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu jest możliwe jedynie w sytuacji toczącego się postępowania w konkretnej sprawie. W orzecznictwie i piśmiennictwie podkreśla się, że brak jest podstaw do przyjęcia bezczynności organu administracji w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy prawa nie przewidują działania organów w określonej formie prawnej. Musi bowiem istnieć obowiązek prawny działania organu administracji i określona prawna forma tego działania, ujęta w ramy form procesowego rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyroki NSA: z 20 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SAB 161/98, 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1722/20; J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008 r.s. 292). W myśl art. 269 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że ogólna moc wiążąca uchwał konkretnych i abstrakcyjnych nie pozwala na samodzielne rozstrzygnięcie przez jakikolwiek skład sądu administracyjnego sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjęcie wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: wyrok NSA z 4 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2044/22 - Lex nr 3643669). Sąd będąc związany przytoczoną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 września 2025 r., II OPS 2/25, mając na uwadze treść skargi I. P. oraz przedłożonych przez organ wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę akt stwierdził, że skarżąca w istocie domaga się wszczęcia postępowań uregulowanych w rozdziałach 5b i 6 Prawa budowlanego (w sprawie legalności i stanu technicznego słupów wraz z liniami SN oraz transformatorem, znajdującym się na działce nr ew. [...], do których to odpowiednio odnoszą się przepisy art. 53a ust. 1 i art. 72a Pr. bud. Z odpowiedzi na skargę udzielonej przez organ wynika zaś, że obecnie nie toczy się żadne postępowanie administracyjne i Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie, po podjęciu czynności w trybie art. 81 ust. 4 Pr. bud., nie widzi podstaw do wszczęcia postępowania, o czym skarżąca została kilkukrotnie powiadomiona na piśmie. Powyższe zaś prowadzi do wniosku, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna, co obliguje Sąd do jej odrzucenia. W tym stanie rzeczy nie jest możliwe ustosunkowanie się przez Sąd do podniesionych w skardze zarzutów natury merytorycznej, w tym również do argumentów przedstawionych w piśmie z 1 września 2025 r. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę, o czym orzekł jak w punkcie 1 postanowienia. O zwrocie wpisu sądowego od skargi Sąd orzekł w punkcie 2 postanowienia mając na względzie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. dj

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło