IV SA/Wr 244/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi T. G. na czynność Prezydenta Wrocławia w przedmiocie ujęcia obszaru w gminnej ewidencji zabytków postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Pismem z 3 IV 2025 r. T. G. wniósł skargę na: "wewnętrzne zarządzenie Prezydenta Wrocławia z dn. 17.12.2024 r nr 1549/24 w zakresie fałszywego wskazania w załączniku do tego Zarządzenia jakiejś niekreślonej karty adresowej obszaru "Historyczny układ urbanistyczny osiedla Z. we W.", jako karty adresowej obszaru ujętego w gminnej ewidencji zabytków W. z nieokreśloną datą dzienną, czynnością jakiejś niekreślonej osoby". W skardze strona skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego zarządzenia w zakresie fałszywego wskazania w załączniku karty adresowej "Historycznego układu urbanistycznego osiedla Z. we W. ; 2) ustalenie i stwierdzenie przez tut. Sąd niedokonania przez organ czynności ujęcia tego obszaru w gminnej ewidencji zabytków; 3) ustalenie i stwierdzenie, że ani organ, ani żadna upoważniona osoba nie dokonały czynności ujęcia przedmiotowego obszaru w gminnej ewidencji zabytków; 4) niewyręczanie organu w wymyślaniu daty dziennej rzekomego ujęcia powołanego obszaru w gminnej ewidencji zabytków; 5) Zasądzenie kosztów sądowych. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że ma interes prawny w sprawie bowiem jest współwłaścicielem nieruchomości gruntowej położonej we W. przy "ul.[...]" (działka nr [...], [...]_[...], obręb Z.), a więc na obszarze osiedla Z. W dalszej części przedstawiono obszernie argumenty wskazujące – zdaniem skarżącego – że karta adresowa "Historycznego układu urbanistycznego osiedla Z. we W." nigdy nie została prawidłowo sporządzona i włączona do gminnej ewidencji zabytków miasta W. (dalej "GEZ"). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o: 1) odrzucenie skargi, ewentualnie jej oddalenie; 2) zasądzenie kosztów postępowania; 3) wyznaczenie rozprawy. Powołano się przy tym na powagę rzeczy osądzonej, upływ terminu do wniesienia skargi, brak naruszenia interesu prawnego oraz brak kognicji Sądu do rozpoznania poszczególnych zarzutów skargi. Podniesiono, że wyrokiem z 20 V 2022 r. (sygn. akt IV SA/Wr 371/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił już skargę strony skarżącej na ujęcie wskazanego obszaru w GEZ. Skarga kasacyjna od tego wyroku została zaś oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 I 2024 r., sygn. akt II OSK 1952/22. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z 30 VIII 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej "ppsa"), sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. O istnieniu stanu sprawy w toku (lis pendens), bądź powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) przesądza tożsamość elementów podmiotowych oraz elementów przedmiotowych sprawy. Tożsamość podmiotowa dotyczy podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków. Tożsamość przedmiotowa ma zaś miejsce, gdy identyczna jest treść tych praw i obowiązków oraz ich podstawa prawna i faktyczna. Istotą przedmiotowego uregulowania jest wprowadzenie reguły, że w tej samej sprawie między tymi samymi stronami skarga przysługuje tylko raz, nie można więc w takiej samej sprawie wszcząć nowego postępowania sądowoadministracyjnego między tymi samymi stronami. Wyłączona jest bowiem dopuszczalność skutecznego wniesienia kolejnej skargi na ten sam akt administracyjny, bądź to samo działanie lub bezczynność lub przewlekłość organu administracji (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. C.H.Beck 2015, s. 362). Istotą wywiedzionej przez skarżonego skargi jest czynność materialno-techniczna w postaci ujęcia obszaru o nazwie "Historyczny układ urbanistyczny osiedla Z. we W." w GEZ. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków nie jest aktem organu samorządu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 ppsa, lecz czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ppsa (zob. np. wyrok NSA z 19 XII 2023 r., II OSK 1771/22 – publ. CBOSA). Oznacza to, że niezależnie od tego, czy w skardze jako przedmiot zaskarżenia wskazano "zarządzenie" organu gminy w zakresie ujęcia konkretnej karty adresowej w gminnej ewidencji zabytków, czy też wskazano "czynność" organu gminy polegającą na ujęciu takiej karty – zawsze przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej będzie czynność organu z art. art. 3 § 2 pkt 4 w zw. z art. 146 ppsa. Czynność kwestionowana aktualnie przez skarżącego była już przedmiotem skargi rozpatrzonej prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z 20 V 2022 r. (sygn. akt IV SA/Wr 371/21). W wyroku tym Sąd stwierdził, że zarządzeniem Prezydenta Wrocławia z 24 XI 2014 r. w sprawie założenia gminnej ewidencji zabytków W. utworzona została GEZ, do której włączono karty adresowe zabytków nieruchomych. Na podstawie tego zarządzenia utworzona została jednocześnie lista kart adresowych zabytków ujętych w GEZ. Czynności polegające na włączeniu do ewidencji kart adresowych zabytków Prezydent zlecił do wykonania Miejskiemu Konserwatorowi Zabytków (§ 2 zarządzenia). Miejski Konserwator Zabytków wytworzył kartę adresową GEZ dot. obszaru urbanistycznego Z. Karta wytworzona została przez osobę wykonującą czynności Miejskiego Konserwatora Zabytków (A. C.) w lutym 2017 r., co potwierdza treść karty. Dalej Sąd zauważył, że wraz z wytworzeniem karty adresowej GEZ dotyczącej obszaru urbanistycznego Z., ten historyczny układ został wpisany (włączony) do GEZ. Jak wynika z powyższego, tutejszy Sąd prawomocnie przesądził, że karta adresowa "Historycznego układu urbanistycznego osiedla Z. we W." została włączona do GEZ, nie podzielając tym samym argumentacji skargi, która tę okoliczność kwestionowała. Aktualnie skarżący powtarza argumentację zmierzającą do zakwestionowania tego stanu rzeczy przy okazji podjęcia przez organ zarządzenia z 17 XII 2024 r. (nr 1549/24) zmieniającego zarządzenie z 24 XI 2014 r. w sprawie założenia GEZ. Należy podkreślić, że wskazana w skardze nowelizacja zarządzenia nie wprowadza żadnych zmian ani aktualizacji dotyczących karty adresowej "Historycznego układu urbanistycznego osiedla Z. we W.". Status tego obszaru, jak również treść karty adresowej nie uległy w wyniku tej nowelizacji zmianie. W ramach wprowadzonych zmian postanowiono natomiast, że GEZ ma charakter zbioru otwartego i będzie podlegać aktualizacji, zaś lista kart adresowych stanowi załącznik do zarządzenia (w wersji sprzed nowelizacji zarządzenie odsyłało do listy kart adresowych zamieszczonej w BIP). Zapisano również, że do czynności włączenia i wyłączenia kart w ramach GEZ upoważniony jest Miejski Konserwator Zabytków, przy czym Prezydent Wrocławia może do tego upoważnić także inne osoby. Zaktualizowano również nazwę stanowiska odpowiedzialnego za nadzór nad wykonywaniem zarządzenia. Opisana nowelizacja ma więc charakter porządkujący i nie wprowadza jakichkolwiek zmian w istniejącej GEZ, w tym w zakresie "Historycznego układu urbanistycznego osiedla Z. we W.". Skarżący, formułując przedmiot skargi jako: "wewnętrzne zarządzenie Prezydenta Wrocławia z dn. 17.12.2024 r nr 1549/24" w rzeczywistości nie kwestionuje żadnej wiążącej się z tym zarządzeniem czynności ujęcia, aktualizacji czy wyłączenia z GEZ karty adresowej "Historycznego układu urbanistycznego osiedla Z. we W.", gdyż żadnej z tych czynności mocą powołanego zarządzenia nie dokonano. Skarżący kwestionuje natomiast wcześniejszą czynność sporządzenia i ujęcia tej karty w GEZ (luty 2017 r.), co było już przedmiotem skargi rozpatrzonej prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z 20 V 2022 r. (sygn. akt IV SA/Wr 371/21). Z powyższych względów Sąd odrzucił skargę na zasadzie art. 58 § 1 pkt 4 ppsa, jako już prawomocnie obsadzoną. Orzeczenie o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi znajduje oparcie w art. 232 § 1 pkt 1 ppsa, zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.